Σάββατο, 22 Απριλίου 2017

Τάκης Βαρβιτσιώτης

( ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ )

Από τον ΑΣΤΡΟΛΑΒΟ δεν θα μπορούσαν να λείπουν αφιερώματα σε προσωπικότητες των Γραμμάτων και των Τεχνών που συνδέθηκαν ή συνδέονται με την αγαπημένη μου Θεσσαλονίκη και την ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας.

 Το συγκεκριμένο αφιέρωμα είναι για τον Τάκη Βαρβιτσιώτη.

Από τη μία πλευρά, φρονώ πώς είναι ένας τρόπος για να πω ένα μεγάλο ευχαριστώ και να εκφράσω έτσι την ευγνωμοσύνη μου σ΄αυτή τη πόλη που πριν από αρκετά χρόνια με αγκάλιασε ωσάν μάνα στοργική και έγινε η δεύτερη πατρίδα μου.

Από την άλλη, είναι ένας τρόπος για να αναδείξω με τις ταπεινές μου δυνάμεις τις ζωογόνες και φωτοδότρες εκείνες φωνές μιας ολόκληρης περιοχής που μακάρι να απολάμβανε μεγαλύτερου σεβασμού εκ μέρους όχι του αθηνοκεντρικού κράτους - πάμε μια βόλτα στην γενέτειρά μου Κυψέλη Αττικής να δούμε την εγκατάλειψη που έχει λάβει τρομακτικές διαστάσεις - αλλά του κράτους της πλατείας Συντάγματος.

Οι Βόρειοι σε μεγάλο βαθμό- εννοείται ότι δεν υπάρχουν κοινωνίες αγγελικά πλασμένες - είναι ωραίοι άνθρωποι. Άνθρωποι των επιστημών, των γραμμάτων, των τεχνών, άνθρωποι της εργατιάς, του μόχθου και της βιοπάλης, πραγματικά διαμάντια, μπεσαλήδες και κιμπάρηδες στη ψυχή και στα συναισθήματα .Το λιμάνι, η πανέμορφη παραλιακή με τη θαλασσινή αύρα και τον θαλασσινό αέρα που ενδυναμώνει την ανθρώπινη επικοινωνία, φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά και αντικαθιστά τις σκουριασμένες ιδέες και ανόητα στερεότυπα με άλλες ιδέες φρέσκιες και προοδευτικές. Όποια πέτρα και να σηκώσεις θα βρεις σε αυτή την ένδοξη γη έναν υπέρλαμπρο πολιτισμό και ιστορία αιώνων με μορφές, μνημεία, γεγονότα που καταγράφηκαν στις χρυσές σελίδες της ελληνικής ιστορίας και σημάδεψαν τη πορεία της οικουμένης.



 Τρύφωνας Παπαλεωνίδας 

==========================================



Τάκης Βαρβιτσιώτης: Ο δαμαστής των λέξεων που λατρεύει την ομορφιά

Στα μαύρα ντύθηκε η κερασιά
Οι σκιές συνάζονται μες στο σιτοβολώνα
Σφραγίζονται με δάκρυα τα παράθυρα,
Κι είναι το φως, αγιάτρευτη πληγή.

Στο κλειδωμένο σπίτι μου
Οι καθρέφτες περιμένουν να χιονίσει
Όμως η αγαπημένη μου
Φόρεσε κιόλας το νυφικό της

Ολόφλογο ένα τριαντάφυλλο
Ανάβρυσε στο αμόνι
Κι εγώ μεμιάς ξαναγεννήθηκα
Μες σε μια δέσμη από σπινθήρες

Αλήθεια μόνο η ομορφιά
Με συγκρατεί πια στη ζωή.

Μ' αυτούς τους στίχους, νομίζω ότι αντιληφθήκατε πως εισήλθατε, απροειδοποίητα in media res, στις διασταυρωμένες γραμμές μιας εξαίσιας ποίησης. Σ' έναν χώρο εξωλογικό, παράξενο, φανταστικό και γήινο συνάμα· σε μια μουσική θάλασσα απαράμιλλων ήχων· στην ποιητική σχεδία του ποιητή Τάκη Βαρβιτσιώτη· Του δαμαστή των λέξεων που λατρεύει την ομορφιά.

Γι' αυτόν τον σύντομο ποιητικό απόπλου πάνω στην ποιητική σχεδία, δεν χρειάζεσθε πολλά πράγματα. Χρειάζεσθε ν' αφήσετε ελεύθερα τα ιστία της φαντασίας σας, να γυμνάσετε την συναισθηματική σας εκλέπτυνση, την εσωτερική ακουστική σας ευαισθησία, κι είστε έτοιμοι να μυηθείτε στη μαυλιστική φωνή ενός μεγάλου μύστη της ποίησης.

***

Πως όμως ο ποιητής δαμάζει, πως τιθασεύει τις λέξεις, αλιεύοντας τες από το απέραντο βασίλειο των λέξεων, και μάλιστα μιας πλουσιότατης γλώσσας όπως είναι η ελληνική, που κατά τους συντηρητικότερους υπολογισμούς αριθμεί 250.000;

Το μυστικό αυτό είναι η ίδια η ποίηση, η πρωτοδημιουργία: Το μυστικό βρίσκεται στην κατάλληλη επιλογή των λέξεων και στην κατάλληλη τοποθέτησή τους, στην αρμονική τοποθέτηση αναμεταξύ τους σαν λιθάρια δομικά· ώστε να αποδίδουν όχι μόνο νόημα αλλά και ευφωνία, ηχητική ομορφιά· και στο τέλος να προκαλούν αισθητική συγκίνηση.

Η νοηματική να είναι εναρμονισμένη με την ηχητική. Εδώ βρίσκεται το μυστικό της σύγχρονης ποίησης, και της τεχνικής του ελεύθερου στίχου που μύστης της, πραγματικός βιρτουόζος, είναι ο ποιητής Τάκης Βαρβιτσιώτης.

Πολλοί είναι εκείνοι που έχουν παρανοήσει την έννοια της σύγχρονης ποίησης (σύγχρονης με μια σχετική χρονική έννοια βέβαια) και ιδιαίτερα της τεχνικής του ελεύθερου στίχου. Νομίζουν, ότι επειδή ο στίχος είναι ανομοιοκατάληκτος και δεν δεσμεύεται από την κλασική ρίμα, είναι ελεύθερος, άρα μπορεί κανείς να γράφει όπως θέλε, άρα μπορεί στην ουσία να πεζολογεί. Αλλά, ο ελεύθερος στίχος, όπως έλεγε ο Τ.Σ. ΕΛΙΟΤ δεν είναι καθόλου ελεύθερος· υπακούει σ' εσωτερικούς κανόνες αόρατους στο αγύμναστο μάτι, ορατότατους όμως στους μυημένου της ποίησης.

Ο ελεύθερος στίχος έχει τη δική του δομή, την εσωτερική συνάφεια, την συνάρτηση με τον επόμενο στίχο, το ζυγοστάθμισμα, το εσωτερικό του αόρατο ρυθμό, την μουσική του. Έτσι ώστε, όλοι οι καλοζυγισμένοι νοηματικά και ηχητικά στίχοι, να κάνουν ένα αριστούργημα· αυτό που λέγεται ποίημα.

Δηλονότι το ποίημα με τη σύγχρονη τεχνική του ελεύθερου στίχου, είναι για να χρησιμοποιήσω μια έκφραση από την εκκλησιαστική ορολογία "ομοούσιο και αδιαίρετο τόσο στην ουσία όσο και στη μορφή του". Δεν μπορεί να διαιρεθεί η ουσία από την συνολική εξωτερική μορφή και υπόσταση του ποιήματος. Αν γίνει κάτι τέτοιο, το ποίημα καταστρέφεται, καταστρέφεται η αισθητική ομορφιά, καταστρέφεται και η αισθητική συγκίνηση.

Γι' αυτό και μια λέξη ακατάλληλη, ή πλεονάζουσα, μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα, να δημιουργήσει χασμωδία. Όπως πολύ σωστά είχε παρατηρήσει ο Μαξ Γιάκομπ: "Ποιητικό ύφος είναι εκείνο όπου τα φωνήεντα και οι δίφθογγοι μπαίνουν σε σωστή αναλογία, όπου τα σύμφωνα ταιριάζουν μεταξύ τους. Το περιεχόμενο των λέξεων έχει μικρότερη σημασία από όσο η ευφωνία τους".

***

Ένα άλλο χαρακτηριστικό γνώρισμα του ποιητικού γίγνεσθαι του Τάκη Βαρβιτσιώτη, είναι η ιδιότυπη χρήση του επιθέτου. Στον Βαρβιτσιώτη (όπως και στον Καβάφη) το επίθετο όπως σωστά επισημάνθηκε, δεν είναι εκείνο που τίθεται πάνω από το (ή στο) ουσιαστικό, αλλά το επίθετο αυστηρά επιλεγμένο, επιβάλλεται στο ουσιαστικό. Τα επίθετα στην ποιητική του γλώσσα γίνονται αυτοδύναμα, αυτόνομα και κύρια, σε αντίθεση με τα ουσιαστικά, που είναι μάλλον ετεροειδή και παρεπόμενα. Έτσι μπορεί να λεχθεί και σωστά ειπώθηκε ότι τον ποιητή μας τον "συγκινεί περισσότερο η ιδιότητα, παρά τα υποκείμενα που την έχουν".

Ακόμα ένα άλλο χαρακτηριστικό ελκυστικό της ποίησής του, είναι η βραχυλογία, και η ολιγοστιχία των περισσότερων ποιημάτων του. Σπάνια τα ποιήματά του υπερβαίνουν τους 7-10 στίχους. Τα περισσότερα, είναι ολιγόστιχα (τρίστιχα, δίστιχα μερικές φορές) πυκνά, συμπαγή και επιγραμματικά. Συμβαίνει εδώ με την ποίηση του Βαρβιτσιώτη, αυτό που είχε πει ο Νομπελίστας Χέρμαν Έσσε: "Ένα τέλειο ποίημα τεσσάρων γραμμών είναι πιο πολύτιμο από ένα μυθιστόρημα".

Στο ποιητικό έργο του Βαρβιτσιώτη, υπάρχουν εικόνες και μεταφορές πρωτότυπες, εκπληκτικής ομορφιάς. Αν τέχνη είναι ο στοχασμός σε εικόνες, τότε ο αναγνώστης έρχεται αντιμέτωπος με τις πρωτεϊκές συλλήψεις και καταβολές της ποίησης. Βλέπει με την διάνοιά του και οραματίζεται:

Την Λευκή ανθοφορία
του τοκετού της αγάπης

Την τελική δυναστεία των πάγων

Τη θύελλα με την αλουργίδα της

Τους λυγμούς του ανέμου

Τη δροσιά (που) φορούσε διαδήματα

Στο μέτωπο όλων των λουλουδιών

Την άνοιξη να ξετυλίγει χίλιες καταπράσινες κόμες

Το αχνό ιδεόγραμμα της αστραπής

Έναν κήπο από καθρέφτες

Μια πυρκαγιά που ξεθυμαίνει
Σε χιλιάδες τριαντάφυλλα

Τον πένθιμο χτύπο ενός σφυριού...

Ο αναγνώστης έκπληκτος βλέπει μέσα από τους στίχους και ενωτίζεται και μυρίζει:

Το άρωμα του αποχαιρετισμού

Τη σκουριά της προσμονής

Φιλιά που ανάβουν και σβήνουν

Φτερά που φυτρώνουν στους τοίχους

Τη θλίψη των κεραμιδιών

Τη χαίτη των πόθεων να κυματίζει

Το ρόδο της δύσης

Τη σιωπή να διαστέλλεται

Ένα ναυαγισμένο πλοίο

Με το ιστίο του σαν προσευχή

Κηροπήγια απ' όπου κρέμονται λυγμοί

Νύχτα από συρραμμένες βλεφαρίδες - (φανταστείτε το!)

Φλόγες θαμμένες μέσα στη σιωπή

Τον άνεμο που θρηνεί τρυφερά

Το άρωμα ενός κομήτη

Ένα μαύρο άλογο που καταπίνει το σκοτάδι

Και πάλι: Νύχτα αλλά δίχως όχθες

Ξίφη αστραφτερά να ξεφυτρώνουν

Ο αναγνώστης διαβάζει και οραματίζεται:

Το αλφάβητο των ημερών να ξεφυλλίζεται,

Χείλη να συντρίβονται

Ρόδινες αποχρώσεις κοραλλιών

Το ατελεύτητο πένθος των βράχων

Τη λάμψη να παλεύει με την νύχτα

Τις γαλάζιες λίμνες της μοναξιάς

Το περιδέραιο της βροχής

Ένα ρουμπίνι ν' ανάβει στο βυθό της θάλασσας

Τα χρώματα να ψυχορραγούν,

Μια αιμάτινη σφραγίδα

Μαύρα σύννεφα της μνήμης

Και μια θάλασσα από σκοτάδι, έτοιμη να συντρίψει την πόρτα του.

Επίσης υπάρχουν στα ποιήματά του παρηχήσεις ποιητικές, εκπληκτικής πρωτοτυπίας.

"Ο αχάτης της νύχτας"
"μαρμαρωμένη μουσική"
"αιματοστάλαχτη μουσική"
"Αφρός του ονείρου"
"πρόσωπο απαραποίητο"
"στις πόρτες των βλεφάρων
το παραπέτασμα της λησμονιάς!"

"Το μάτι βιολέτα βαθιά
"κύκλοι από κοράλλι"
"Δάκρυα πικρά / πέτρες πυρακτωμένες"

"Ίδια η διαφάνεια"
"Άστρο με κάτασπρα φύλλα"

"Άρπα των χρωμάτων"
"Μου δείχνεις τους λεπτοδείχτες

***

Τι είναι λοιπόν σε τελευταία ανάλυση η ποίηση του Τάκη Βαρβιτσιώτη; Είπαμε ήδη λίγα πράγματα γύρω απ' την ποίησή του. Δώσαμε κάποια στίγματα της τεχνικής του. Οι κριτικοί, μιλούν για το κλίμα του μαλλαρμεϊκού αισθητισμού και του συμβολισμού που εμπεριέχεται στο συνολικό έργο του, με κάποιες τάσεις υπερρεαλισμού. Άλλοι μιλούν για έναν συμβολικό μυθικό κόσμο στην ποίηση του, για μια διαλεκτική έρωτα και θανάτου, όπου ο έρωτας συνοδεύει το θάνατο και τον μεταμορφώνει.

Επεσήμαναν τα σύμβολα-κλειδιά, αυτά τα σύμβολα που έρχονται και επανέρχονται κυκλικά, σ' όλες του τις ποιητικές συλλογές - πάνω από 30 αν δεν κάνω λάθος από το 1949 με τα "Φύλλα του ύπνου" μέχρι το 2003 - κι αυτές οι λέξεις κλειδιά, οι λέξεις σύμβολα, είναι: οι καθρέφτες, τα ερείπια, το χιόνι, τα κορίτσια / κοπέλες, κρίνοι, οι άγγελοι, τα λυχνάρια. Ακόμη: το κάρβουνο, που ο Βαρβιτσιώτης ταυτίζει με την αγνότητα και φυλάει εικόνες της παιδικής του ηλικίας και άλλες.

Εκείνη όμως η λέξη που έρχεται και επανέρχεται σχεδόν σ' όλες τις ποιητικές του συλλογές καταλυτικά, είναι η λέξη ομορφιά, και τα συνώνυμά της όπως πανέμορφη, ωραίον, ωραία, ωραιότης κ.λπ. Κι απορώ, πως δεν επισημάνθηκε, μάλλον πως δεν τονίστηκε επαρκώς το σημείο αυτό. Αν γινόταν μια στατιστική ανάλυση των λέξεων που χρησιμοποιεί ο ποιητής, θα μέναμε κατάπληκτοι για το πόσο συχνά χρησιμοποιεί τη λ. ομορφιά ο Βαρβιτσιώτης. Εγώ προσωπικά μόνο στη συλλογή του ενωμένα χέρια επεσήμανα τη λέξη ομορφιά πάνω από δέκα φορές.

Στην τελευταία του συλλογή 5 φορές και στην προτελευταία 4 φορές. Αλλά, συνολικά υπολογίζω, πάνω από 40 φορές ο ποιητής χρησιμοποιεί τη λ. ομορφιά.

Ίσως κάποιος αντιτείνει, ότι η λέξη αυτή δεν είναι σύμβολο. Σύμφωνοι. Αλλά είναι η λέξη που προσιδιάζει στον ποιητή, που ενσαρκώνει την ποίησή του, που βγαίνει από τα έγκατά του, που, "εκ του περισσεύματος της καρδίας του κάνει το στόμα του να λαλεί" κατά το Ευαγγελικόν ρητόν.

Ο ποιητής είναι ο λεπτουργός της ομορφιάς, που λαξεύει την ομορφιά σε οποιοδήποτε σκληρό υλικό, ο θαυμαστής της ομορφιάς, όπου κι αν βρίσκεται αυτή: Σ' ένα δάκρυ, σ' ένα φρόκαλο, σ' έναν ολοφυρμό, σ' ένα χαμόγελο, στο ιδεόγραμμα της αστραπής, στον αφρό του ονείρου, στην τρυφηλή ανάμνηση, στα λυπημένα βλέμματα των χωρισμένων εραστών· παντού βλέπει κι αναπαράγει την ομορφιά. Ο ποιητής, όπως μου εκμυστηρεύτηκε, ασπάζεται και εγκολπώνεται ολόθερμα τη ρήση του Ντοστογιέφσκι. "Μόνον η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο"· και τα λόγια του Τζων Κήτς "Beauty is truth and truth is beauty".

Γι' αυτό από την ομορφιά εμπνέεται, με την ομορφιά ξεκινάει, αφορμίζεται την ποιητική του σχεδία, και στην ομορφιά καταλήγει, σ' αυτήν προσαράζει.

Μέσα σ' έναν κόσμο ηθικής σήψης, πνευματικής και σωματικής πολλές φορές ασκήμιας, σ' έναν κόσμο παράφρονα που παραπαίει, που καλπάζει σ' έναν φανταχτερό τεχνολογικό αφηνιασμό, που έχει θεοποιήσει τον εύκολο πολιτισμό και τον πανηδονισμό, μάς χρειάζεται η ποίηση, μας χρειάζεται η ομορφιά, μάς χρειάζεται η ομορφιά της ποίησης, μάς χρειάζεται η ομορφιά που εμπνέει την ποίηση, που εν-θουσιάζει, που θέτει το θείον, δηλαδή, μέσα μας.

Και ο Βαρβιτσιώτης, είναι ο ποιητής που ηδύνεται από την ομορφιά, αρέσκεται να στιλβώνει τους στίχους του από το φως της ομορφιάς και να διαυγάζει το λόγο του με λυρικούς σπινθηρισμούς εκτοξεύοντάς τον με εκρηκτικές συμπυκνώσεις λεπτότητας.

Είναι ένας αγέραστος ποιητής, ένας έφηβος ποιητής, διότι όπως είπε ο Κάφκα "όποιος διατηρεί την ικανότητα να βλέπει την ομορφιά ποτέ δεν γερνά".

Για το έργο του έχουν πλέξει εγκώμια οι κορυφαίοι των γραμμάτων μας όπως Ελύτης, Ρίτσος, Βρεττάκος, Καζαντζάκης, Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος, Α. Καραντώνης, Έλλη Αλεξίου, Γ. Θεμέλης, Πλασκοβίτης και χορεία ξένων επιφανών κριτικών και ποιητών, όπως, Χοράτσιο Καστίλλο, Αλαιν Μπόσκε, Κίμων Φράιαρ, Μίμμο Μορίνα, Ζαν Ρουντώ, Πιερ Ρεβεντύ, Μάριο Βίττι κ. άλλ.

Θ' αρκεστώ εδώ μόνο ν' αναφέρω την κρίση του Ρίτσου: "Η ποίησή του αποπνέει ευγένεια ψυχής, αγάπη για τον συνάνθρωπο και υπέρτατο λυρισμό". Και την άποψη του Ελύτη ότι ο Βαρβιτσιώτης πέτυχε να διαμορφώσει έναν κόσμο δικό του ονειρικό και ρεμβώδη. Αν και, εμένα προσωπικά, πιο πολύ -δεν ξέρω το γιατί- (ίσως υπάρχει μια μυστική εκλεκτική συγγένεια), μου άρεσε από παλιά, η κρίση αυτή του ποιητή Κρίτωνος Αθανασούλη:

"Ποιητής μέσα στους λίγους, τους ελάχιστους, ξεχωριστός... ο ψαύων τις πληγές του· ο καλλιεργημένος, ο αξιοποιήσας την θεία δωρεά, ο τοκίσας το τάλαντο του Κυρίου·

Μένω σ' αυτό το τελευταίο: ο τοκίσας το τάλαντο του Κυρίου... Όλοι έχουν τάλαντα, ταλέντο, αλλά πόσοι το τοκίζουν; Η τοκοφορία φαίνεται καθαρά από τις 30 και πλέον συλλογές, μέσα σε 50 χρόνια περίπου πνευματικής δημιουργίας, από τις μεταφράσεις ποιημάτων των Σαιν Τζων, Περς, Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, Πάμπλο Νερούντα, Αλαίν Μποσκέ, Στεφάν Μαλλαρμέ και τα Δοκίμιά του για τον Σαραντάρη και τον Λόρκα και τα ανέκδοτα ακόμη έργα του.

Η καρποφορία επίσης φαίνεται από τα πολυάριθμα βραβεία και τις τιμητικές διακρίσεις και κυρίως την πλατιά αποδοχή και απήχηση του έργου του.

Το τι χρειάζεται ο ποιητής στο σύγχρονο κόσμο και τι ρόλο επιτελεί, μας το λέει με όλο του το έργο ο ποιητής. Μας το λέει με τους ολάνθιστους στίχους του, με τη λεπτότητα, την λεκτική ευγένεια που τον διακρίνει, τον άφθαστο λυρικό του λόγο που τον χαρακτηρίζει. Ο ποιητής γοητευμένος από το ουράνιο πυρ... θρεμμένος από το ψωμί της μοναξιάς, ναυσιπλοεί μέσα στο άρρητο και στο άγνωστο (Ατριον).

Μας το λέει όμως, και με κάποια ξεχωριστά του ποιήματα. Διαβάζονται χωρίς σχόλια. Γιατί τα σχόλια συσκοτίζουν μάλλον το νόημα και τη λάμψη τη θαυμαστή των στίχων, τον ιριδιακό φωτισμό που εισχωρεί διακριτικά στην ψυχή μας.

Από τα δέκα ποιήματα της οργής και του χρέους (1972-1973) (Μια συλλογή αφιερωμένη στο Γιάννη Ρίτσο) διαβάζουμε τους εξής εξαίσιους στίχους:

Όσο υπάρχουν ποιητές / Τα πουλιά θα πετούν / Και τα δέντρα θ' ανθίζουν / Δε θα μπορούν ανίερα χέρια / Να σταματήσουν την άνοιξη / Να εξαφανίσουν τα πράσινα σημάδια / Αυτούς που πιστεύουν ακόμα / Πως είναι τ' όνειρο δυνατό / Μονάχα με την ποίηση /
(θα μας πει στην ποιητική του συλλογή Καλειδοσκόπιο)

Θ' ανακαλύψουμε ξανά / τ' αστέρια κι όλη τη θλίψη που ενδημεί / Στο βάθος των ματιών / Θα μπορέσουμε να ξαναβρούμε / Το γενέθλιο χωριό μας / Μονάχα με την ποίηση / Θα εγκαθιδρύσουμε / Την αγνή βασιλεία των φτερών.

Αλλά, πιο καλά, απέριττα και επιγραμματικά, μάς το λέει με ένα ποίημά του από την τελευταία του συλλογή "ΟΜΩΣ ΤΟ ΧΙΟΝΙ ΠΑΝΤΑ ΜΕΝΕΙ" που φέρει τον τίτλο "αυτός ο μικρός Θεός που μιλά". Και μ' αυτό το ποίημα, το ακροτελεύτιο, κλείνω την εισήγησή μου αυτή για τον μεγάλο ποιητή Τάκη Βαρβιτσιώτη

Ο ποιητής / Αυτός ο αθώος / Αυτός ο μάγος / Ο θαυματοποιός / Ο μυστηριώδης δαμαστής των λέξεων / Που λατρεύει την ομορφιά / Αυτός ο μικρός Θεός που μιλά / Και με το λόγο του γίνεται φως.



===========================================


 Μεταθανάτιο

Θρυμματίστηκε ο καθρέφτης μου
Και το χαμόγελό μου
Πίσω απ’ τα σύννεφα
Μια λευκή μορφή
Με περιμένει
Μακραίνοντας του χαμογέλιου μου τα θρύμματα
Ύστερα έρχεται το σκοτάδι
Μια αιχμή λαμπερή
Ένα μεγάλο μάτι που αργοπορεί σε κάθε γραμμή
Το κρύο και η αλήθεια
Ένας καπνός που βγαίνει από το στήθος μου

Δέκα ποιήματα της οργής και του χρέους    
                             
Στον Γιάννη Ρίτσο

10

Μάθαμε τον έρωτα και το θάνατο
Ταξιδεύοντας από τη μιαν όχθη στην άλλη
Πάνω στην πλώρη ενός καραβιού
Μοιράζοντας κόκκινα γαρύφαλλα
Στους ναυαγισμένους
Ανακαλύπτοντας περίσσια θύματα
Που δεν χάνονται
Ακόμα κι όταν κλείσαμε τα μάτια
Μάθαμε τον έρωτα και το θάνατο
Ακολουθώντας ένα ποτάμι όπου σμίγουν
Αίμα και φως
Παίζοντας μια σάλπιγγα
Που συναδέλφωνε όλους τους ανθρώπους
Που έκανε να σωριαστούν οι τοίχοι
Και να γίνουν κίτρινη σκόνη
Μάθαμε τον έρωτα και το θάνατο
Ολομόναχοι σ’ ένα κελλί
Κρυμμένοι άλλοτε σ’ ένα σεντούκι
Κι άλλοτε πάλι στριμωγμένοι
Σε μια λουρίδα ήλιου
Που θα μπορούσε να τη σβήσει
Ακόμα και το χέρι
Ενός αδιάφορου επισκέπτη
Μάθαμε τον έρωτα και το θάνατο
Εκεί όπου σήμερα ηγεμονεύει η σιωπή
Τραγουδώντας εύθυμα τραγούδια
Μαζεύοντας μ’ ένα φτυάρι τα χιόνια
Μικραίνοντας με τη χαρά μας την απόσταση
Που χωρίζει τη γη από τον ουρανό

Ερείπια

Το κλειστό βιβλίο
Το λυπημένο βιολί
Ο ραγισμένος άγγελος που αγρυπνεί
Πού είστε παιδικά μου χέρια
Με λησμονήσατε
Μα δεν μπορώ
Δεν έχω πια τα μάτια μου να κλάψω
Η βροχή αποκλείστηκε στον κήπο
Απ’ τα κλαδιά των δέντρων κρέμονται
Καρδιές
Μικρά φώτα
Ο ήχος μιας καμπάνας
Η προσευχή
Ακόμα καπνίζουν
Των ημερών τα ερείπια


Όταν χιονίσει

Στον Τάσο Γιανναρά

Όταν χιονίσει είπε το πουλί
Κάθε φτερό μου θα υψωθεί
Ανάλαφρο στα ουράνια
Όταν χιονίσει είπε η αδελφή
Θ’ ανοίξουμε τη θύρα
Στη χλωμή εποχή
Όταν χιονίσει είπε ο άνεμος
Θα φέρω κλωνάρι άστρα
Για τη θλιμμένη μου μνηστή
Όταν χιονίσει είπε η βροχή
Κάθε μου θύμηση θα γίνει
Κι ένας καθρέφτης για την πρώτη πρώτη αυγή
Όταν χιονίσει είπε το λουλούδι
Θα κλείσουμε τα μάτια μας για ν’ ανοιχτούν
Καινούργια μάτια πιο βαθιά μέσα στη γη
Όταν χιονίσει αποκρίθηκε η σιωπή
Θα ψάλουμε στο ερημοκλήσι
Μια λειτουργία μυστική
Όταν χιονίσει αποκριθήκαν οι σταυροί
Από τα δάκρυά μας θ’ ανθίσει
Μι’ αγριοτριανταφυλλιά λευκή

 Αυτός ο μικρός θεός που μιλά

Ο ποιητής
Αυτός ο αθώος
Αυτός ο μάγος
Ο θαυματοποιός
Ο μυστηριώδης δαμαστής των λέξεων
Που λατρεύει την ομορφιά
Αυτός ο μικρός θεός που μιλά
Και με το λόγο του γίνεται φως



5
Μεσ’ απ’ της μνήμης μου τα κρόσσια
Ανάβρυσε τούτη η ροή
Φέγγος γαλάζιο ενός αστείρευτου ουρανού

6
Η λάσπη σκέπασε όλα τα ονόματα
Τα χαραγμένα πάνω στις πέτρες
Όλα τα ίχνη των αστροφόρων κοριτσιών

10
Μέσα στον ίσκιο το ανοιγμένο ρόδι:
Αίμα που σπινθηροβολεί
85
Πλήθος άγγελοι πενθηφορούντες
Στροβιλίζονται
Στη χειμαρρώδη πρόσπτωση
Του υετού

90
Μαβιά η μορφή της κάτω από το χιόνι
Διαιωνίζει μιάν υποχθόνια βλάστηση

=================================


Κηδεύτηκε σαν σήμερα ο ποιητής Τάκης Βαρβιτσιώτης

Μόλις λάβαμε κι αναδημοσιεύουμε τη σχετική ανακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων:
Κοδριγκτώνος 8, 112 57 Αθήνα Τηλέφωνο 210 823 1890 
http://www.dedalus.gr
E-mail grwrisoc@otenet.gr

Αθήνα, 2 Φεβρουαρίου 2011

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Ο Τάκης Βαρβιτσιώτης (Θεσσαλονίκη,1916−2011), ποιητής, μεταφραστής και μελετητής της ποίησης, ήταν επίτιμος μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων. Σπούδασε νομικά στο ΑΠΘ (1934-1938) και εργάστηκε ως δικηγόρος (1940-1968) στη Θεσσαλονίκη. Υπήρξε αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών (1998),επίτιμος δρ του Πανεπιστημίου Αθηνών (1999) και ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης.
Η ποίηση του Τάκη Βαρβιτσιώτη ακολούθησε στα πρώτα χρόνια της διαμόρφωσής της, όπως και των περισσότερων ποιητών μας της δεκαετίας του ’30, τα πρότυπα της γαλλικής συμβολιστικής ποίησης. Ακολούθησε όμως το δικό της δρόμο, καθώς παρέμεινε έντονα λυρική και διόλου ερμητική. Σε συζητήσεις του και ο ίδιος παραδεχόταν ότι οι πρώτοι του δάσκαλοι ήταν ο Πώλ Ρεβερντύ και ο Πώλ Ελυάρ, δηλαδή εκείνοι που ήταν οι πιο μετριοπαθείς από την πρώτη γενιά των υπερρεαλιστών. `Ενας συγκρατημένα μοντέρνος, όπως συγκρατημένα μοντέρνοι ήταν οι περισσότεροι από την παρέα του περιοδικού της Θεσσαλονίκης Μακεδονικές Ημέρες, ένα ιστορικής σημασίας περιοδικό, ανάλογο με τα αθηναϊκά Νέα Γράμματα, αν και αυτό της Θεσσαλονίκης ήταν μακροβιότερο, πιο ενημερωμένο για τις διεθνείς τάσεις της λογοτεχνίας, και είχε μεγαλύτερη πολυμορφία στις σελίδες του, τόσο σε πρωτότυπα κείμενα όσο και σε μεταφράσεις. Εκεί, στις Μακεδονικές Ημέρες δημοσίευσε για πρώτη φορά ο Βαρβιτσιώτης ποιήματά του, το 1937, είναι μάλιστα παρών και στην αναμνηστική φωτογραφία της «συντροφιάς» του περιοδικού, το 1938. `Ισως ένας από τους λόγους που η ποίησή του κράτησε πάντοτε τον άδολο και διαυγή στην έκφραση χαρακτήρα της, είναι η γνωριμία του με τον Γιώργο Σαραντάρη και η επίδραση που δέχθηκε από τη σκέψη και την γλώσσα του. Πράγματι, ο τρόπος που αποδίδει ποιητικά το θρησκευτικό και το μεταφυσικό του βίωμα δείχνει την προσπάθεια να πλουτίσει με μυστικό βάθος ακόμα και τα πιο απλά φαινόμενα της καθημερινής ζωής. Αλλά και τα σύμβολά του, ο ουρανός, τα πουλιά, οι άγγελοι, οι γυναικείες μεταρσιωμένες μορφές, η συνεχής επιστροφή στην παιδικότητα, όλα μαρτυρούν την παρουσία του Σαραντάρη, του Π.Μ. Ρίλκε, και, μετά τον πόλεμο, του επίσης θεσσαλονικιού Γιώργου Θέμελη. Η συνύπαρξη της μουσικής, της ρυθμικής και της παθητικής αίσθησης με την μυστικιστική ενόραση, είναι από τα βασικά και μόνιμα χαρακτηριστικά του έργου του, το οποίο δεν μεταβλήθηκε ποτέ στα ουσιώδη σημεία του. Η προσμονή του ποιητή είναι αμετακίνητα στραμμένη προς το θαυμαστό, διατηρώντας μια διαισθητική, αποκρυφιστική σχέση με τη σφαίρα του ιδεατά ωραίου, του απολύτως ασύλληπτου από την κοινή λογική, του ονειρικού και απολύτως κρυστάλλινου αισθήματος. Αν και έλεγε ότι το αρχικό και μόνιμο ιδεώδες του ήταν η δύσκολη στην προσπέλασή της ποίηση του Στεφάν Μαλλαρμέ, η έλλειψη σκοτεινότητας από το έργο του Βαρβιτσιώτη, η λιτή και λυρική του έκφραση τον κατατάσσουν περισσότερο στην παράδοση του ελληνικού συμβολισμού.

Από τα ποιήματά του: 

Φύλλα ύπνου (1949)• 
Χειμερινό ηλιοστάσιο (1955)• 
Αλφαβητάριο (1955)• 
Η γέννηση των πηγών (1959)• 
Το πέπλο και το χαμόγελο (1963)• 
Η μεταμόρφωση (1971)• 
Η φθινοπωρινή σουίτα και άλλα ποιήματα (1975)• 
Ταπεινός αίνος προς την Παρθένο Μαρία (1977)• 
Η Άννα της απουσίας (1979)• 
Ενωμένα χέρια (1980)• 
η συγκεντρωτική έκδοση Σύνοψη Α΄ (1941-1957) (1980) και Σύνοψη Β΄ (1958-1972) (1981)• 
Η ατραπός (1984)• 
Fragmenta, ή Η βλάστηση των ορυκτών (1985)•
Σύνοψη Γ΄ (1973-1979) (1988)• 
Η θαυμαστή αλιεία (1993)• 
Άρωμα ενός κομήτη (1997)• 
Άτριον (2000)• 
Όμως το χιόνι πάντα μένει (2002)• 
Ποιήματα 1941−2002 (2003). 

Από τις μελέτες του: 

Ποίηση και ποιητικά θέματα του Γ. Σαραντάρη (1958), και Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα. Ένας περιπαθής του ενστίκτου (1964).

ΑΛΕΞΗΣ ΖΗΡΑΣ

=======================================



Ενωμένα χέρια

Με κοιτάζεις
Ένα ρουμπίνι ανάβει
Στο βυθό της θάλασσας
Ένας άλικος κύκλος
Με περισφίγγει

Μιλάς
Βουίζουν μέλισσες
Σε μια κυψέλη
Μια αιμάτινη σφραγίδα
Αποτυπώνεται στο στήθος μου

Σωπαίνεις
Γεννιούνται περιστέρια
Παγώνουν τα δάκρυα

Χαμογελάς
Λάμπουν ατέλειωτες
Δροσοσταλίδες
Ένα χέρι αόρατο μ' οδηγεί
Στον προθάλαμο του ονείρου

Από τη συλλογή Ενωμένα χέρια (1980)

 ================

Επιτάφιος (Θυμούμαι του μόχθου της σποράς την εποχή...)

Θυμούμαι του μόχθου της σποράς την εποχή
Σέρνει το αμαξάκι της η βροχή
Η ομίχλη ανάβει τις λάμπες
Ναυάγια πνιγμένα αστέρια
Μες στις καμπάνες θαμμένοι αποχαιρετισμοί

Μα κάπου ένας άνεμος
Αναδεύει τα φρύγανα

Εκείνοι που χλεύασαν το φως
Χάθηκαν κάτω από τη γη

Εκείνες που έκλαιγαν
Νιώθουνε μέσα τους ν' αναρριγεί
Το βλέφαρο της χαραυγής

Κάποια ρωγμή ουρανού
Χείλη κρεμασμένα
Που ονειρεύονται ρυάκια

Ανθίζουν κιόλας οι σταυροί

Τα φωτοστέφανα έκρυψαν
Μέσα στο χιόνι τα δάκρυά τους

Και τι θα πείτε για τις λεμονιές
Και τι θα πείτε για τα πορτοκάλια
Όταν φορέσουνε τα γιορτινά τους τα Χριστούγεννα

Μάγοι κι αρνάκια
Θα ξανασμίξουν τα χνώτα τους
Για να ζεστάνουν το άστρο
Πάντα ίδιο
Και πάντα καινούργιο
Που τώρα κείτεται νεκρό

Από τη συλλογή Επιτάφιος (1951)

===================================


Ο Τάκης Βαρβιτσιώτης ήταν Έλληνας ποιητής της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς, αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Ήταν «βαθύς γνώστης της λυρικής τέχνης[...], ποιητής Ευρωπαίος, που του αξίζει ο έπαινος όχι μόνο της ιδιαίτερης του πατρίδας αλλά των καλλιεργημένων ανθρώπων όλου του κόσμου», σύμφωνα με τον Οδυσσέα Ελύτη.
Γεννήθηκε το 1916 στη Θεσσαλονίκη, όπου και διέμενε από τότε. Σπούδασε νομικά στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το 1940 διορίστηκε δικηγόρος, έμεινε όμως αφιερωμένος αποκλειστικά στην ποίηση.
Και το πιο σημαντικό για μένα, ο Τάκης Βαρβιτσιώτης ήταν φίλος μου. Και ήταν ένα δώρο στην ποίηση. Παραθέτω ένα απόσπασμα από το εξαιρετικά ενδιαφέρον βιβλίο του Ο διάπλους του καθέφτη, 2008, Σημειώσεις για την ποίηση.

Η ποίηση εκπορεύεται από την ενόραση, η επιστήμη βασίζεται στην επαλήθευση των φυσικών φαινομένων, αλλά και οι δύο είναι θαυμαστές μορφές της ανθρώπινης γνώσης. Και ας εκτιμήσουμε ακόμα όσα είπε για την ποιητική εμπειρία μ’ έναν έξοχο τρόπο ένας διαπρεπής δημιουργός, ο Octavio Paz. «Η ποιητική εμπειρία όπως και η θρησκευτική είναι ένα πήδημα θανάτου, μια φυσική μεταβολή που είναι επίσης μια επάνοδος στην καταγωγική μας φύση. Κάθε γλωσσική περιπέτεια παρουσιάζει ένα χαρακτήρα καθολικό, ο άνθρωπος ολόκληρος παίζει τη ζωή του σ’ ένα μόνο λόγο. Η ποίηση είναι ένα επικίνδυνο άλμα ή δεν είναι τίποτα. Είπαν πως η ποίηση είναι ένα μέσο που διαθέτει ο άνθρωπος για να πει όχι σε όλες τις εξουσίες που, καθώς δεν είναι ικανοποιημένες με το να διαθέτουν τη ζωή μας, θέλουν επίσης να καθυποτάξουν τη συνείδησή μας».

«Αφοσιωμένος λοιπόν ο ποιητής σε μια παρόμοια εμπειρία, ταυτόσημη με την παλίρροια του όντος», για να επικαλεστώ πάλι τον Octavio Paz, σε μια τέτοια γνωστική περιπέτεια μέσα σ’ έναν τόσο παγερό και αφιλόξενο κόσμο, προσπαθεί ν’ αντλήσει από τα βάθη του εαυτού του, να ανακαλύψει μέσα του τους τρόπους για να ζήσει και να αναπνεύσει και επομένως η οποιαδήποτε έκφρασή του δεν μπορεί να απεικονίζει παρά την αγωνία ενός ανθρώπου που αγωνίζεται να σπάσει το τζάμι του στενού κελιού όπου τον έχουν φυλακίσει για να μην πεθάνει από ασφυξία. Ο Andre Gide προσδιόρισε περίφημα αυτό το τραγικό αδιέξοδο της τέχνης και της ποίησης στην εποχή μας: «η τέχνη», γράφει «αρχίζει εκεί όπου η ζωή δεν επαρκεί πια να εκφράσει τη ζωή …Σ’ αυτούς τους απελπιστικούς καιρούς είναι λιγότερο από οποιαδήποτε άλλη φορά, ένα επάγγελμα, μια τέρψη, ένα βίτσιο…Ακόμη λιγότερο μια κοινωνική εξυπηρέτηση. Είναι ένας τρόπος ύπαρξης, μια απόπειρα να αναπνεύσει κανείς μέσα σ’ έναν αποπνικτικό κόσμο».


=============================================



Τάκης Βαρβιτσιώτης

Ο Τάκης Βαρβιτσιώτης ήταν πολυβραβευμένος Έλληνας ποιητής, με διεθνή αναγνώριση. Στα 70 και πλέον χρόνια της ενασχόλησής του με την ποίηση, συγκέντρωσε ίσως τις περισσότερε διακρίσεις που έχουν δοθεί σε Έλληνα ποιητή. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους λυρικούς ποιητές της μεταπολεμικής περιόδου. Ο νομπελίστας Οδυσσέας Ελύτης τον είχε χαρακτηρίσει «Ευρωπαίο ποιητή μιας σπάνιας ευαισθησίας και βαθύ γνώστη της λυρικής τέχνης, που αξίζει τον έπαινο, όχι μόνο της ιδιαίτερης πατρίδας του, αλλά και των καλλιεργημένων ανθρώπων όλου του κόσμου».

Γεννήθηκε στις 17 Απριλίου 1916 στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου και εργάστηκε ως δικηγόρος. Την πρώτη του ποιητική εμφάνιση την έκανε σε ηλικία είκοσι ετών, στο πρωτοποριακό περιοδικό «Μακεδονικές Ημέρες», με την εκδοτική ομάδα του οποίου συνδέθηκε στενά. Έκτοτε, αφιερώθηκε στην ποίηση με πάθος και συνέπεια.

Το 1949 εξέδωσε την πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο «Φύλλα Καπνού». Συνολικά, το ποιητικό του έργο περιλαμβάνει 22 ποιητικές συλλογές. Διακρίθηκε και ως δοκιμιογράφος και μεταφραστής. Μετέφρασε κυρίως γάλλους, ισπανούς και λατινοαμερικάνους ποιητές, μεταξύ των οποίων οι Μποντλέρ, Λόρκα, Απολινέρ, Μαλαρμέ, Νερούδα και Ελυάρ.

Για τους νεότερους ομοτέχνους του, ο Τάκης Βαρβιτσιώτης αποτελούσε σημείο αναφοράς. Υπήρξε ο τελευταίος επιζών ποιητής της παλιάς λογοτεχνικής παράδοσης της Θεσσαλονίκης και της λογοτεχνικής συντροφιάς του φαρμακείου του Ν. Γ. Πεντζίκη, συνεργάτης των θρυλικών περιοδικών, «Κοχλίας» και «Μορφές».

Η ποίησή του είναι λυρική, ενορατική, μυστικιστική, στα βήματα του νεοσυμβολισμού, με επιρροές και από τους υπερρεαλιστές ποιητές Πολ Ελάρ και Πιερ Ρεβερντί. «Η ποίησή του εκμηδενίζει τις υλικές αντιστάσεις και το βάρος των πραγμάτων, ώστε να προβάλουν με την ονειρική τους υπόσταση και να δείξουν την όψη του κόσμου πιο ωραία. Έτσι, η ζωή κοιταγμένη απ’ το πρίσμα της τέχνης, αποβάλλει τη σκληρότητά της, συμφιλιώνει τις αντιθέσεις της και ξαναγυρίζει σε μια κατάσταση παιδικής αθωότητας, όπου τα πράγματα είναι ακόμα “κρύσταλλα των ονείρων” και “τραγουδούν” μέσα σε μυθικούς καθρέφτες», επισημαίνει ο μελετητής του έργου του Κώστας Στεργιόπουλος.

Ο Τάκης Βαρβιτσιώτης υπήρξε από τους πιο πολυμεταφρασμένους και πολυβραβευμένους έλληνες ποιητές. Είχε τιμηθεί, μεταξύ άλλων, με το Βραβείο της Ομάδας των Δώδεκα (1959), το Α’ Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1985), το Βραβείο Ποίησης της Ακαδημίας Αθηνών (1977), το Βραβείο Ουράνη (1987), το Βραβείο Ποίησης του Δήμου Θεσσαλονίκης (1959), το Βραβείο της Ελληνικής Εταιρείας Χριστιανικών Γραμμάτων (1992), το Χρυσό Μετάλλιο των Αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου (1987).

«Είναι καιρός να καλλιεργηθεί η ιδέα ότι η ποίηση –όπως και η τέχνη γενικότερα– είναι ένας σταυρός μαρτυρίου, που τον σηκώνουν μοναχά άνθρωποι σημαδεμένοι από τη μοίρα, μία νόσος εκ γενετής. Με δύο λόγια δημοκρατία, σοσιαλισμός, χριστιανισμός είναι το τρίπτυχο που αντιπροσωπεύει και συμπυκνώνει την πνευματική μου υπόσταση», έλεγε σε συνέντευξή του, με αφορμή την απονομή του βαλκανικού βραβείου ποίησης «Αίμος» το 2006.

Ήταν μέλος της Παγκόσμιας Οργάνωσης των Ποιητών και επισκέφθηκε ως επίσημος προσκεκλημένος τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου διάβασε ποιήματά του κι έδωσε διαλέξεις σε διάφορα πανεπιστήμια (Χάρβαρντ, Πρίνστον, Γέιλ, κ.α.). Επίσης, επισκέφθηκε με πρόσκληση του Υπουργείου Πολιτισμού τη Ρουμανία και την Ισπανία. Έλαβε μέρος σε πολλά συνέδρια της Παγκόσμιας Οργάνωσης των Ποιητών, σε φεστιβάλ και άλλες διεθνείς συναντήσεις ως εκπρόσωπος της Ελλάδας.

Τιμήθηκε με το Παγκόσμιο Βραβείο Μυστικιστικής Ποίησης «Φερνάντο Ριέλο» στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών (Νέα Υόρκη, 1988), με το παράσημο του Ιππότη του Γαλλικού Τάγματος των Γραμμάτων και των Τεχνών από το Υπουργείο Πολιτισμού της Γαλλίας (1989) και το ευρωπαϊκό Βραβείο Χέρντερ από το Πανεπιστήμιο της Βιέννης (1994) με το αιτιολογικό ότι «είναι εκπρόσωπος εκείνης της πλειάδας των Ελλήνων ποιητών που έχει συμβάλει μ' έναν τρόπο ζωτικό και απρόοπτο στην παγκόσμια λογοτεχνία της εποχής μας, και το πλούσιο ποιητικό έργο του αποτελεί μια κορυφαία στιγμή της σύγχρονης ελληνικής λυρικής ποίησης, βρίσκοντας αναγνώριση και έξω από την πατρίδα του».

Το Μάρτιο του 1995 εκλέγεται μέλος της Διεθνούς Ακαδημίας «Μιχαήλ Εμινέσκου» που εδρεύει στη Ρουμανία, στις 23 Νοεμβρίου 1995 του απονέμεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο χρυσό μετάλλιο τιμής για τη μεγάλη συμβολή του στα ευρωπαϊκά γράμματα, ύστερα από πρόταση της Παγκόσμιας Οργάνωσης των Ποιητών, και στις 26 Οκτωβρίου του ίδιου έτους τού απονέμεται από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας το παράσημο του Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος.

Στις 15 Μαρτίου 1997 του απονέμεται εκ μέρους του Ιταλικού Κράτους στη Ραγκούλα της Σικελίας, και σε επίσημη τελετή που έγινε στο κυβερνείο της πόλης αυτής, το Διεθνές Βραβείο «Ίμπλα: μία γέφυρα για την Ευρώπη». Τον Οκτώβριο του 1997 το Αριστείο της Τάξεως Γραμμάτων και Τεχνών από το Ίδρυμα Εθνικού και Θρησκευτικού Προβληματισμού και στις 10 Ιουνίου 1998 το Χρυσό Μετάλλιο Τιμής από το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Στις 3 Δεκεμβρίου 1998 εκλέχθηκε αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Αναγορεύθηκε επίτιμος διδάκτωρ της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, στις 9 Αυγούστου 1999.

Ο Τάκης Βαρβιτσιώτης πέθανε την 1η Φεβρουαρίου 2011, σε ηλικία 95 ετών.

===================================



Αποτέλεσμα εικόνας


ΠΗΓΕΣ







Τάκης Βαρβιτσιώτης - Βικιπαίδεια



Δημοσίευση σχολίου