Σάββατο, 1 Απριλίου 2017

Αναλύοντας την «Γκουέρνικα»



 PicassoGuernica.jpg


Ονομασία    Γκερνίκα

Δημιουργός Πάμπλο Πικάσο

Έτος δημιουργίας 1937

Είδος Λάδι σε Καμβά

Ύψος           3,54

Πλάτος        7,82

Πόλη           Μαδρίτη

Μουσείο      Εθνικό Μουσείο Τέχνης Βασίλισσα Σοφία



======================


ναλύοντας τν «Γκουέρνικα»




Τ 1936, λίγο πρν τ ξέσπασμα το Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ρχίζει πρόδρομός του, μφύλιος πόλεμος τς σπανίας.  φασίστας στρατηγς Φράνκο, μ τ βοήθεια το Χίτλερ, προσπαθε ν καταπνίξει τ νεαρ σπανικ δημοκρατία. Κα πράγματι τ καταφέρνουν. Τν πνίγουν στ αμα.  Τ εροπλάνα το Χίτλερ βομβαρδίζουν διάκριτα τν μαχο πληθυσμό. να μικρ χωρι Γκουέρνικα– θ νιώσει βαθ τν πόνο π τς βόμβες τους.
Κατ τ βομβαρδισμ το χωριο ατο τ ποο δν ξυπηρετοσε, κανένα στρατιωτικ σκοπό, σκοτώθηκαν περισσότερο παιδι κα γυνακες, κα μ’ ατ τν πράξη χουμε τν πρώτη δολοφονία παιδιν πο γνώρισε νεότερος πολιτισμένος κόσμος. Κα ατ δειξε μ σαφήνεια κα μ πόλυτη καθαρότητα τ πρόσωπο τς φασιστικς θύελλας πο περχόταν. πίνακας ζωγραφικς «Γκουέρνικα» χει τν φετηρία του στν παραγγελία τς σπανικς δημοκρατικς κυβέρνησης γι να ργο κατάλληλο ν ντιπροσωπεύσει τν γωνιζόμενη σπανία στ διεθν κθεση το Παρισιο τ 1937, κα πρε τν τίτλο του π τν καταστροφ το μικρο χωριο π τος χιτλερικος εροπόρους. Πικάσο, βαθι δημοκρατικός, πηρεασμένος π τ φρίκη το πολέμου, ζωγραφίζει μ θέμα τν «ΓΚΟΥΕΡΝΙΚΑ» να ργο μνημειακν διαστάσεων, ψος 3,5 μέτρα κα πλάτος 7,5 μέτρα.

Στ ργο φαίνεται πεντακάθαρα τάση το Πικάσο γι ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΗ - ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΗ τς μορφς κα τν ντικειμένων, προκειμένου μ’ ατ ν κφράσει καλύτερα τν γωνία κα τ φρίκη τν νθρώπων μπροστ στ θάνατο.

Γι τν διο λόγο θ χρησιμοποιήσει κα σκούρα χρώματα, τόνους το μαύρου, το σπρου κα το γκρί.



νάλυση το ργου


 
πίνακας ρχίζει ριστερ μ μία γυναίκα- μητέρα πο κρατ τ νεκρ παιδ στν γκαλι της



 
ν πάνω κα κοντ της εκονίζεται τ κεφάλι νς ταύρου.



Σύμφωνα μ τν Πικάσο, ταρος ντιπροσωπεύει τ βία, τ φασισμό, τν πόλεμο, τ σκοτάδι.


 
μητέρα μ τ νεκρ παιδ χει μισάνοικτο τ στόμα της.

 
Μ’ ατν τν τρόπο Πικάσο παρουσιάζει τν πόνο ν μοιάζει μ κραυγή, μφιβολία κα φρίκη (μεταφορ το ασθήματος στ σχμα). Λίγο χαμηλότερα, κάτω, κτείνεται τ σμα νς νεκρο πολεμιστ


πο χει τ χέρια το νοικτ κα τ μορφ «παραμορφωμένη». Πικάσο πίτηδες σχεδίασε τν πολεμιστ μ τ να χέρι π τ μία κα τ λλο π’ τν λλη πλευρ στε στάση ατ ν θυμίζει τ σταύρωση.


 
κολουθε να λογο μ νοιχτ τ στόμα



μ τρόπο πο ν φαίνεται πς χλιμιντρίζει.
Σύμφωνα μ τν Πικάσο τ λογο συμβολίζει τ λαό, πο πεγνωσμένα φωνάζει ζητώντας βοήθεια.
ξάλλου τ λογο παρουσιάζεται λογχισμένο.


 
Πρς τ δεξι τς εκόνας διακρίνονται γυναικεες μορφς πο προσπαθον ν γλυτώσουν π τ βομβαρδισμ


 
Στν κρη δεξι μία μορφ παριστάνει ναν νθρωπο πρν πέσει νεκρός.


 
Τ μίλευκα κα λευκ τριγωνάκια ννοον τι τ κτίριο φλέγεται.


 
λάμπα πο εκονίζεται πάνω π τ κεφάλι το λόγου, οσιαστικ δν φωτίζει τίποτα



Τ νοιχτόχρωμα μέρη το ργου, πο ποδηλώνουν τ φωτισμό, προέρχονται π πολλς πηγς φωτς (σχετικ μ τ λάμπα κα τ φωτισμ το ργου ο κριτικο χουν κατ καιρος διαφωνήσει).

χρος μέσα στν ποο διαδραματίζονται τ γεγονότα, δν εναι καθορισμένος. λα βρίσκονται σ’ να χρο προσδιόριστο.

σύνθεση το ργου βασίζεται, πως χουν δείξει διάφορες μελέτες σ μία μεγάλη πυραμίδα πο χει γι κορυφ της τ λάμπα πετρελαίου.


 
Σ δύο ρθια παραλληλόγραμμα να δεξι κα να ριστερ κα σ μερικ νισοσκελ τρίγωνα, σχήματα πο δίνουν σφάλεια κα κίνηση, βεβαιότητα κα δυναμισμ στν παράσταση (σχμα ).


 
ν προσέξει κανες τ μάτια στ πρόσωπα πο εκονίζονται, στ μητέρα, στ νεκρ πολεμιστή, στν ταρο, στ λογο κα στς λλες μορφς,



εναι λα σ διαφορετικς κα φύσικες θέσεις. Ατ συμβαίνει γιατί ντικρίζουν να κόσμο παράλογο κα φρικτό, ναν κόσμο κτηνώδη.

παραφροσύνη το πολέμου παρουσιάζεται δ μ μετατόπιση τν ματιν π τς θέσεις τους, κα μ τς παραμορφώσεις τν σωμάτων.

διαίτερα γι τ σώματα, πο σχεδιάστηκαν τσι στε ν φαίνονται σάν... κομματιαστά, μπορομε ν πομε πς ατ δν εναι σχετο μ τ ποτέλεσμα πο φέρνει κρηξη μις βόμβας. λόκληρος πίνακας δίνει τν ντύπωση πς πεικονίζει κενο κριβς πο συμβαίνει τ στιγμ τς κρηξης.


 
γυναικεία μορφ πο ψώνει τ λάμπα πετρελαίου



εναι μόνη μορφ πο δν φαίνεται χτυπημένη π τ βομβαρδισμ καί, πως επαμε προηγουμένως, τ ργο εναι «χτισμένο» πάνω σ μία πυραμίδα πο χει γι κορυφ της τ λάμπα πετρελαίου. κριβς μορφ ατ εναι γι τν Πικάσο ννοια το πολιτισμο πο προσπαθε ν σωθε, δ λάμπα πο κρατ δν κπέμπει παρ τ φς τς τέχνης κα το πολιτισμο.

Τ χρώματα το ργου εναι «μελανά». Ο τόνοι το μαύρου, το σπρου κα το γκρ ρνονται τ χρώματα, κα δν δείχνουν τίποτε λλο, παρ τ φόβο πο κυριαρχε παντο.

Γι’ ατ του τν τολμηρ παρουσίαση, Πικάσο κατόρθωσε ν φτάσει σ’ να σύνολο πο κάνει τ ργο το καθολικό. «Γκουέρνικα» ξεφεύγει π τ στεν ρια τς σπανίας κα κφράζει παγκόσμια κα διαχρονικ κάθε λα πο νιωσε τ φρίκη κείνου το πολέμου. «ΓΚΟΥΕΡΝΙΚΑ» εναι μία πόδειξη πς Πικάσο εναι νας καλλιτέχνης μ κοινωνικ συνείδηση. Τ 1935 Πικάσο δήλωνε: « ζωγραφικ δν εναι πλ διασκέδαση στολίδι. πως δν πάρχει τίποτε πι πικίνδυνο π τ πλα στ χέρια το στρατηγο κα π τ δικαιοσύνη στ χέρια το δικαστ, τσι δν πάρχει κα τίποτε πι πικίνδυνο π να πινέλο στ χέρια το ζωγράφου».

 =====================

να στορικ πεισόδιο

Στ διάρκεια τς κατοχς περιώνυμος Γερμανς πρέσβης στ Παρίσι – ττο μπετζ– πισκέπτεται τν Πικάσο στ ργαστήρι του. Φεύγοντας, βλέπει τ φωτογραφία τς «ΓΚΟΥΕΡΝΙΚΑ». «σες τ κάνατε ατό», ρωτ τ ζωγράφο. Κα κενος το παντ λακωνικά: «χι, σες!».

π τ 1939 πικς πίνακας φιλοξενετο στ Μουσεο Μοντέρνας τέχνης τς Νέας όρκης, περιμένοντας ν σημάνει ρα τς Δημοκρατίας γι τν σπανία. Τ 1969 στρατηγς Φράνκο εχε τ θράσος ν τν διεκδικήσει, προκαλώντας τν ργ το ζωγράφου. Πικάσο πογράμμισε πς σύμφωνα μ τ θέλησή του, τ ργο θ πέστρεφε στν σπανία μόνο μετ τν ποκατάσταση τς Δημοκρατίας στ χώρα.

 ==========================

Σχέδιο γι τν Γκουέρνικα, 1937.

Στς 10 Σεπτεμβρίου το 1981 «ΓΚΟΥΕΡΝΙΚΑ» πιστρέφει στν σπανία. Στς 28 κτωβρίου το διου τους, τν μέρα πο συμπληρώνονταν 100 χρόνια π τ γέννηση το Πικάσο, ο συμπατριτες του ντίκριζαν μ συγκίνηση τ ργο, πο συμβόλιζε τν θνική τους τραγωδία, ν τοποθετεται στ Μουσεο το Πράδο.

«Ατς δν εναι πίνακας, λεγαν ο σπανοί, εναι βόμβα τοιμη ν κραγε».

Ο Βάσκοι τν διεκδικοσαν. Τ παιδι τν ζωγράφιζαν στος αλόγυρους τν σχολείων, «ΓΚΟΥΕΡΝΙΚΑ» ζοσε κα κεραυνοβολοσε. Εχε ξαναγίνει πικίνδυνη. Εχε ξαναγίνει παρόν, δικαιώνοντας τ δημιουργό της πο συνήθιζε ν λέει: «ν να ργο δν μπορε ν ζήσει πάντα στ παρόν, δν πολογίζεται καθόλου».

 =================

δυσσέας λύτης γι τν Πικάσο





(πόσπασμα π τ ποίημα «ΩΔΗ ΣΤΟΝ ΠΑΜΠΛΟ ΠΙΚΑΣΟ»)


λήθεια Πικασσ Παλε πάρχεις
Κα μαζ μ σένα μες πάρχουμε
λοένα χτίζουν μαρες πέτρες γύρω μας – λλ σ γελς
Μαρα τείχη γύρω μας – λλ σ μ μίας
νοίγεις πάνω τους μυριάδες πόρτες κα παράθυρα
Ν ξεχυθε στν λιο κείνη χ πυροξανθ κραυγ
Πο μ’ ρωτα παράφορο μεγαλύνει κα διαλαλε τ’ έρια, τ γρ
κα τ στερεά του κόσμου τούτου
τσι πο ν μ μάχεται πι κανένα τ λλο
τσι πο ν μ μάχεται πι κανες τν λλον
Ν μν πάρχει χτρός,
Πλάι-πλάι ν βαδίζουνε τ ρν μ τ λιοντάρι
Κ’ ζωδερφ μοσν τν Γουαδαλκιβρ τν στρων
Ν κατρακυλάει μ καθαρ νερ κα μ χρυσάφι
Χιλιάδες λεγες μς στ νειρά της
Χιλιάδες λεγες μς στ νειρά μας...


ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΑΦΑΤΗΣ

Καθηγητής 1ου Γυμνασίου Γαλατσίου




====================================



Γκερνίκα


Η Γκερνίκα (Guernica στα ισπανικά ή Γκουέρνικα, με λατινική απόδοση στα ελληνικά), είναι το διασημότερο ίσως έργο του Πάμπλο Πικάσο.


Αυτός ο τεράστιος καμβάς (3,54x7,82μ.) περιγράφει την απανθρωπιά, τη βιαιότητα και την απόγνωση του πολέμου. Ήταν παραγγελία της δημοκρατικής κυβέρνησης της Ισπανίας για τη Διεθνή Έκθεση του Παρισιού το 1937. Ο Πικάσο εμπνεύστηκε το έργο όταν, στις 26 Απριλίου της ίδιας χρονιάς, στα πλαίσια του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου, Γερμανοί πιλότοι της αεροπορίας των εθνικιστών βομβάρδισαν την κωμόπολη Γκερνίκα της Χώρας των Βάσκων. Στο βομβαρδισμό εκείνο σκοτώθηκαν 1.650 άνθρωποι και ισοπεδώθηκε το 70% της πόλης με 32 τόνους εκρηκτικά.

Συνθήκες έμπνευσης

Ο Πικάσο πληροφορήθηκε τα γεγονότα από την εφημερίδα Le Soir, μόνο την 1η Μαΐου και το ολοκληρώνει στις 3 Ιουνίου του 1937.

Ο Πικάσο απέφυγε να ζωγραφίσει αεροπλάνα, βόμβες ή ερείπια. Οι κυρίαρχες μορφές του έργου είναι ένας ταύρος και ένα πληγωμένο άλογο με διαμελισμένα κορμιά και τέσσερις γυναίκες που ουρλιάζουν κρατώντας νεκρά μωρά. Αρχικά ο Πικάσο πειραματίστηκε με χρώμα, αλλά τελικά κατέληξε στο άσπρο-μαύρο και αποχρώσεις του γκρι, καθώς θεώρησε ότι έτσι δίνει μεγαλύτερη ένταση στο θέμα. Πολλές φορές μετακίνησε φιγούρες και μορφές πριν καταλήξει στην οριστική τους θέση. «Η αφαίρεση του χρώματος και του αναγλύφου αποτελεί διακοπή της σχέσης του ανθρώπου με τον κόσμο: όταν διακόπτεται,δεν υπάρχει πια η φύση ή η ζωή».

Η διαδικασία της ζωγραφικής του πίνακα αποτυπώθηκε σε μια σειρά φωτογραφιών από τη διασημότερη ερωμένη του Πικάσο, την Dora Maar, μια διακεκριμένη καλλιτέχνιδα. Συνολικά σαράντα πέντε σχέδια μας έχουν σωθεί τα οποία προετοιμάζουν την τελική Γκερνίκα. Όταν πρωτοεμφανίστηκε ο πίνακας, οι αντιδράσεις ήταν μάλλον αρνητικές. Ο Βάσκος τοιχογράφος Χοσέ Μαρία Ουτσενάι δήλωσε: «Για έργο τέχνης είναι ένα από τα φτωχότερα της παγκόσμιας παραγωγής. Πρόκειται για πορνογραφία 7x3». Γερμανικό έντυπο έγραψε ότι πρόκειται για «σύμφυρμα από ανθρώπινα μέλη που θα μπορούσε να είχε ζωγραφίσει τετράχρονος». Σταδιακά το γενικό αίσθημα άρχισε να μεταστρέφεται και το έργο περιόδευε για να ενισχύσει τον αγώνα των Δημοκρατικών. Η περιοδεία σταμάτησε όταν ο Φράνκο κατέλαβε την εξουσία το 1939 και, με το ξέσπασμα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, το έργο φυγαδεύτηκε στις ΗΠΑ, για να αποφευχθεί η καταστροφή του.

Η Γκερνίκα έμεινε στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης για πολλά χρόνια και ο Πικάσο είχε δηλώσει πως δε θα επέστρεφε στην Ισπανία προτού αποκατασταθεί πλήρως η δημοκρατία. Το 1974 υπήρξε συμβάν βανδαλισμού του έργου με κόκκινη μπογιά, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη σφαγή του Μι Λάι στο Βιετνάμ. Το 1981 η Γκερνίκα επιστράφηκε στην Ισπανία και εκτέθηκε αρχικά στο Casón del Buen Retiro και κατόπιν στο Μουσείο ντελ Πράδο, προστατευμένη με αλεξίσφαιρο τζάμι και οπλισμένους φρουρούς, για το φόβο νέου βανδαλισμού. Το 1992 ο πίνακας μεταφέρθηκε στη σημερινή του θέση στο Εθνικό Μουσείο Τέχνης Βασίλισσα Σοφία στη Μαδρίτη, του οποίου έγινε το διασημότερο και σπουδαιότερο έκθεμα.

Τα τελευταία χρόνια ακούγεται συχνά η πρόταση να μεταφερθεί στο Μουσείο Γκούγκενχαϊμ στο Μπιλμπάο, το οποίο βρίσκεται λίγα μόλις χιλιόμετρα από την κωμόπολη Γκερνίκα, πράγμα με το οποίο δεν συμφωνεί ούτε η ισπανική κυβέρνηση ούτε η διοίκηση του Μουσείου Τέχνης Βασίλισσα Σοφία.

===================================




Γκερνίκα (πίνακας) - Βικιπαίδεια





Δημοσίευση σχολίου