Δευτέρα, 20 Φεβρουαρίου 2017

Δημήτρης Μητρόπουλος









            Dimitri Mitropoulos conducts New York Philharmonic in rehearsal and concert


dimitris-mitropoulos-oi-epistoles-tou-diasimou-maestrou


Τα Γυμνά Χέρια του Δημήτρη Μητρόπουλου Μουσική ιδιοφυΐα, πρότυπο σεμνότητας, εργατικότητας και ασκητισμού.

 Ένα ντοκιμαντέρ του Γιώργου Σκεύα μιλά για τη δαιμονική αυτή περίπτωση

 10.2.2013


ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ  

Ο Δημήτρης Μητρόπουλος ήταν γοητευτικός νέος: σκουρόξανθα πυκνά μαλλιά, κορμί λεπτό και νευρώδες, εξαιρετικά γυμνασμένο από τις πεζοπορίες και τις ορειβασίες, που ποτέ, ακόμα και σε μεγάλη ηλικία, δεν σταμάτησε. Γοήτευε με την απλότητα, το ειλικρινές ανοιχτογάλαζο βλέμμα του, τη χειραψία του που ήταν θερμή κι εγκάρδια, από παλάμες πλατιές, με μακριά, δυνατά δάχτυλα. Αν και κακός μαθητής στο Βαρβάκειο, είχε εμβαθύνει στους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς και φιλοσόφους αλλά και στους ξένους. Ήταν γλωσσομαθής και είχε ευρείες μουσικές γνώσεις που του έδιναν διαστάσεις φαινομένου. Προτού καλά καλά ενηλικιωθεί είχε δίπλωμα σολίστ πιάνου, αρκετές θεωρητικές γνώσεις πάνω στη μουσική, περίπου είκοσι δικές του συνθέσεις, θητεία στην Ορχήστρα του Ωδείου Αθηνών, αρκετή πείρα ως σολίστας και διευθυντής ορχήστρας.   Σύντομα βρέθηκε με υποτροφία στις Βρυξέλλες για να σπουδάσει -και μετά να διδάξει στην Ελλάδα- εκκλησιαστικό όργανο. Δεν του άρεσε. Το έσκασε για το Βερολίνο, τη μουσική πρωτεύουσα της Ευρώπης. Γνωριμίες. Επιτυχίες. Καθοριστική σχέση με τον Φερούτσιο Μπουσόνι. Γύρισε στην Ελλάδα το ’24 και τα επόμενα δέκα χρόνια, εκτός από τις δεκάδες συναυλίες που διηύθυνε ως μαέστρος της Ορχήστρας του Ωδείου Αθηνών, πραγματοποίησε κι ένα μεγάλο του όνειρο: συναυλίες στην ελληνική ύπαιθρο, μέσα στα ερείπια των αρχαίων θεάτρων - Επιδαύρου, Δελφών, Κορίνθου, Σικυώνος... Στόχος του να ζήσουν οι αγρότες και οι κάτοικοι των γύρω περιοχών το πρωτοφανές ζωντάνεμα των αρχαίων χώρων. Στο μεταξύ, η φήμη του ως μαέστρου ταξίδευε εκτός Ελλάδας, κυρίως μέσω των μουσικών της Ευρώπης που έρχονταν στην Αθήνα για να παίξουν υπό τη διεύθυνσή του. Άρχισαν να τον καλούν για να διευθύνει τις μεγάλες ορχήστρες της Ευρώπης, συχνά με δικά του έργα. Παντού θρίαμβοι. Αλλά εκείνος γύριζε πάντα στη φτωχή, στενόμυαλη Ελλάδα, όπου οι κλίκες και τα αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα έπαιρναν κι έδιναν ανάμεσα στις τρεις αθηναϊκές ορχήστρες.





Το 1935 η φήμη του είχε φτάσει πλέον και στην Αμερική, απ’ όπου τον κάλεσαν να διευθύνει τις εκεί μεγάλες ορχήστρες. Ενθουσίασε, και η πρόσκληση επαναλήφθηκε πάλι και πάλι. Το 1938 οι Αμερικανοί δεν μπορούσαν να τον αφήσουν να τους φύγει κι έτσι έκανε θριαμβευτικά το ντεμπούτο του στο πόντιουμ της Συμφωνικής Ορχήστρας της Μινεάπολης ως μόνιμος μαέστρος της. Δούλευε ασταμάτητα και έδωσε στην αγροτική Μινεάπολη πρωτόγνωρη αίγλη. Εκτός από τον τρόπο με τον οποίο διηύθυνε (με όλο του το σώμα και χωρίς μπαγκέτα), έκανε τεράστια εντύπωση η ευγένειά του, ο ίσος προς ίσον τρόπος που αντιμετώπιζε τα μέλη της ορχήστρας, η προθυμία του να δίνει τα χρήματα που κέρδιζε σε όποιον είχε ανάγκη. « Ήταν τόσο νεωτεριστής», έλεγε αργότερα ένας κλαρινετίστας, «που άφηνε τους ντόπιους άφωνους. Όσο για μας, το πιο δύσκολο ήταν όταν έπαιζε πιάνο, διευθύνοντας ταυτόχρονα. Έπρεπε να διαβάζουμε τα σινιάλα όχι μόνο από τα χέρια του αλλά και από τους μυώνες στους ώμους του».   Ο Μητρόπουλος δεν ήταν ευτυχισμένος. «Είμαι μόνος, καταμόναχος», παραπονιόταν συχνά. «Η έλλειψη ρομαντισμού και ζεστασιάς με κάνουν να αισθάνομαι πιο μόνος. Πρέπει, λοιπόν, να καταδικαστώ να μαραζώσω και να πεθάνω μακριά από τον τόπο μου;». Με πόνο μάθαινε και τα νέα του πολέμου στην Ευρώπη. « Έπαψα πλέον να πιστεύω σε οτιδήποτε».   Η μεγαλύτερη ικανοποίησή του ήταν να στέλνει φορτία γάλα σε σκόνη στην Ελλάδα και να δουλεύει στο τμήμα αιμοδοσίας του Ερυθρού Σταυρού. «Κάθε φορά που πλένω τους σωλήνες (της αιμοδοσίας) αισθάνομαι πιο εύελπις και πιο αληθινός».   Στην περίοδο ’40-’50 έδωσε 171 κονσέρτα σε 379 αμερικανικές και καναδικές πόλεις με κάπου 4.000 ακροατές τη φορά. Ταξίδευε με λεωφορεία όπου και κοιμόταν, γιατί παραχωρούσε το δωμάτιό του στους μουσικούς του. Του αρκούσε να έχει μαζί του ένα μπουκάλι νερό πηγής και στους ώμους του ένα σακίδιο με όλα τα απαραίτητα, πλην του κουστουμιού των παραστάσεων.

 Η αντισυμβατική του φωτογράφιση για το Life που οδήγησε στην απομάκρυνσή του από την Φιλαρμονική Νέας Υόρκης
Η αντισυμβατική του φωτογράφιση για το Life που οδήγησε στην απομάκρυνσή του από την Φιλαρμονική Νέας Υόρκης 


Τον Δεκέμβριο του ’48 έγινε μόνιμος μαέστρος της Φιλαρμονικής της Νέας Υόρκης, θέση που εποφθαλμιούσαν όλοι οι μαέστροι της χώρας. Κι έτσι άρχισαν οι επιθέσεις εναντίον του, οι δολοπλοκίες, τα πισώπλατα μαχαιρώματα, ακόμα και από ανθρώπους που είχε ευεργετήσει. Ο μαέστρος που λίγο πριν χαρακτηριζόταν ως «ξεχωριστός» και «ιδιοφυής με αξεπέραστη μουσική γνώση» καθαιρέθηκε απλά και άτεχνα. Όταν ένα σοβαρό (το δεύτερο) έμφραγμα τον χτύπησε, δεν είχε χρήματα να εξοφλήσει τους γιατρούς. «Θα ήταν προτιμότερος ο άμεσος θάνατος παρά το αστροπελέκι που έπεσε στο ηθικό μου οικοδόμημα», είπε.




Αλλά ο θάνατος που επιθυμούσε δεν άργησε. Τον βρήκε πάνω στο πόντιουμ, το πρωί 2 Νοεμβρίου του 1960, στη Σκάλα του Μιλάνου, την ώρα της πρόβας. Στην τσέπη του Μητρόπουλου βρέθηκε ένα ιδιόχειρο σημείωμα - η διαθήκη του: «Προς αποφυγήν αποστολής λουλουδιών... η σορός μου να μην εκτεθεί σε κοινή θέα και ν’ αποτεφρωθεί δίχως τελετή και με τον πιο συμφέροντα τρόπο...».


           -----------------------------------------------------------------------------------------



                                       Dimitri Mitropoulos Greek Sonata 1920 part 1

Dimitri Mitropoulos Greek Sonata (1920) part 1
1. Allegro non troppo (ma con passion) 13'58
piano Charis Dimaras



Dimitri Mitropoulos Greek Sonata (1920) part 2
2.Allegretto -- Presto 10'27



Dimitri Mitropoulos Greek Sonata (1920) part 3
3. Allegretto Lento 7'16
piano Charis Dimaras




Dimitri Mitropoulos Greek Sonata (1920) part 4
4. Maestoso -- Allegro (non troppo) 12'01


                                    ----------------------------------------------

Δημήτρης Μητρόπουλος: 

Πώς το ταλαντούχο παιδί από την Αθήνα κατέκτησε τον κόσμο της κλασικής μουσικής; Πώς ήταν τα χρόνια στην Αμερική; Τι συνέβη όταν τον πρόδωσε ξανά η καρδιά του;


dimitris-mitropoulos-oi-epistoles-tou-diasimou-maestrou


της Ειρήνης Ορφανίδου

15 Οκτ. 14


Ασκητικός, βαθιά θρησκευόμενος και απόλυτα ταλαντούχος. Ο μαέστρος, συνθέτης και πιανίστας Δημήτρης Μητρόπουλος, που τη δεκαετία του 1950 κατέκτησε από τη Νέα Υόρκη τον κόσμο, ο άνθρωπος, που λόγω της καταπληκτικής μνήμης του, ανέβαινε στο πόντιουμ χωρίς παρτιτούρα, ο άνδρας που σε ηλικία 64 ετών, έσβησε στη Σκάλα του Μιλάνο, στις 2 Νοεμβρίου 1960.

 Έπεσε επί των επάλξεων. Στις 2 Νοεμβρίου 1960 ο μεγάλος Έλληνας μαέστρος πέθανε από καρδιακή προσβολή πάνω στο πόντιουμ της Σκάλας του Μιλάνου.




Η ζωή, η δράση, το έργο 

Γεννήθηκε στην Αθήνα στις 18 Φεβρουαρίου 1896. Ο πατέρας του διατηρούσε κατάστημα με δερμάτινα είδη στην Αγίου Μάρκου και η μητέρα του ήταν νοικοκυρά. Σπούδασε πιάνο και σύνθεση στο Ωδείο Αθηνών και αποφοίτησε με άριστα το 1919. Το 1920 με υποτροφία του Ωδείου Αθηνών πήγε στις Βρυξέλλες.

Το 1924 επιστρέφει στην Αθήνα και αναλαμβάνει τη διεύθυνση της Συμφωνικής Ορχήστρα του Ωδείου Αθηνών (1924 - 1925 και 1927 - 1937) και της Ορχήστρας του Συλλόγου Συναυλιών (1925 - 1927). Παράλληλα, ακολουθεί διεθνή καριέρα, διευθύνοντας σπουδαία ευρωπαϊκά μουσικά σύνολα. Πρώτη του διεθνής εμφάνιση στις 27 Φεβρουαρίου 1930, όταν διευθύνει τη Φιλαρμονική του Βερολίνου, συμμετέχοντας ταυτόχρονα ως σολίστ στο Τρίτο Κοντσέρτο για Πιάνο του Προκόφιεφ.

Από το 1950 ξανάρχισε τις ευρωπαϊκές εμφανίσεις, έπειτα από απουσία 12 ετών στις ΗΠΑ. Από τότε μοίραζε τον χρόνο του μεταξύ Ευρώπης και Αμερικής. Το καλοκαίρι του 1955 πραγματοποίησε μεγάλη πανευρωπαϊκή περιοδεία με τη Φιλαρμονική Ορχήστρα της Νέας Υόρκης. Ανάμεσα στις πόλεις που επισκέφθηκε ήταν και η Αθήνα, έπειτα από απουσία 17 ετών. Η συναυλία της ορχήστρας στο Ηρώδειο άφησε εποχή.

Η δύσκολη ευρωπαϊκή κριτική χαιρέτισε στο πρόσωπό του Μητρόπουλου ένα μεγάλο μαέστρο και χαρακτήρισε τη Φιλαρμονική της Νέας Υόρκης ως το κορυφαίο αμερικανικό συμφωνικό συγκρότημα, που συνδυάζει την τεχνική τελειότητα μιας αφρικανικής ορχήστρας με τη μουσικότητα της γνήσιας ευρωπαϊκής παράδοσης.

Το 1936 πήγε για πρώτη φορά στις ΗΠΑ για να διευθύνει τη Συμφωνική Ορχήστρα της Βοστόνης, ύστερα από πρόσκληση του μόνιμου διευθυντή της Σερζ Κουσεβίτσκι. Το 1938 αναλαμβάνει τη διεύθυνση της Συμφωνικής Ορχήστρας της Μινεάπολης, στην οποία παρέμεινε επικεφαλής έως το 1949, καθιστώντας τη μία από τις κορυφαίες ορχήστρες των ΗΠΑ. Το 1949 μετακόμισε στη Συμφωνική της Νέας Υόρκης, στην οποία παρέμεινε έως το 1957 ως συνδιευθυντής αρχικά και στη συνέχεια ως αρχιμουσικός και καλλιτεχνικός διευθυντής.

Eκτός από σπουδαίος μαέστρος, υπήρξε και αξιόλογος συνθέτης. Έγραψε περί τα 40 έργα για ορχήστρα, πιάνο και φωνή και μία όπερα («Αδελφή Βεατρίκη»). Οι πρώτες συνθέσεις σου ήταν γραμμένες στο τονικό σύστημα, αλλά με ενδιαφέροντες αρμονικούς πειραματισμούς, οι οποίοι γύρω στο 1915 γίνονται περισσότερο τολμηροί, φτάνοντας στην ατονικότητα τη δεκαετία του '20. Είναι ο πρώτος Έλληνας συνθέτης που χρησιμοποίησε στο έργο του «Οστινάτα για βιολί και πιάνο» (1926-1927) αυστηρά δωδεκαφθογγική τεχνική.



 Στις 2 Νοεμβρίου 1960 πέθανε από καρδιακή προσβολή πάνω στο πόντιουμ της Σκάλας του Μιλάνου, κατά τη δοκιμή της «Τρίτης Συμφωνίας» του Μάλερ. Είχαν προηγηθεί δύο καρδιακά επεισόδια, το 1953 και το 1959.

Ήθελε η τέφρα του να επιστρέψει στην Αθήνα 

Όσο ζούσε, αλλά και στη διαθήκη του, είχε εκφράσει την επιθυμία η σορός του να καεί και η τέφρα του να διακομισθεί στην Ελλάδα. Η καύση έγινε στο Λουγκάνο και η τέφρα του μεταφέρθηκε στην Αθήνα. Ύστερα από μια επίσημη, αλλά και συγκινητική τελετή στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού, η τέφρα του Δημήτρη Μητρόπουλου έμεινε για κάποιο διάστημα στο Ωδείο Αθηνών και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο Α' Νεκροταφείο, σε τάφο που παραχώρησε ο Δήμος Αθηναίων και κατασκεύασε ο γλύπτης Γιάννης Παππάς.



Δημήτρης Μητρόπουλος
Η ελληνική μουσική και ο μαέστρος

Κατά βάθος η ζωή του έμεινε ένα άλυτο αίνιγμα δίνοντας αφορμή στη δημιουργία του μύθου που καλλιεργούσε πιθανώς ασυνειδήτως ο ίδιος, γύρω από το άτομό του. Τον γνήσιο, πραγματικό Μητρόπουλο τον έβρισκε κανείς στη μουσική του. Γι αυτήν έζησε και εμόχθησε, με αυτήν εμεγαλούργησε και πάνω σε αυτήν απέθανε.

Μίνως Δούνιας



Είναι γνωστή η αγάπη και η φροντίδα που πρόσφερε ο μαέστρος στη μουσική της εποχής του. Ως πιανίστας και μαέστρος παρουσίασε στο κοινό έργα που μόλις τότε είχαν γραφτεί, χωρίς να λογαριάζει τις αρνητικές συνέπειες που συνεπάγονταν (και συχνά είχαν) στο καλλιτεχνικό κατεστημένο τα καινούρια, αντισυμβατικά ακούσματα. Έκανε αδιάκοπο αγώνα για να προετοιμάσει το κοινό να απολαύσει τις νέες αρμονίες αλλά και τις φρέσκιες ιδέες συνθετών όπως ο Κρένεκ, ο Σκαλκώττας, ο Μπεργκ, ο Προκόφιεφ, ο Μιγιώ, ο Σαίμπεργκ μεταξύ πολλών άλλων.

Στην ελληνική περίοδο της δραστηριότητάς του ο Μητρόπουλος είχε παρουσιάσει τριάντα πέντε έργα δεκατεσσάρων Ελλήνων συνθετών εκ των οποίων τα είκοσι ένα σε πρώτη παρουσίαση. Όταν όμως ο μαέστρος άπλωσε πανιά στον κόσμο, η Ένωση Ελλήνων Μουσουργών άρχισε να απογοητεύεται από το γεγονός ότι η .. ελπίδα χάνεται για όλους αυτούς τους μουσουργούς που παρέμεναν εγκλωβισμένοι στο ελληνικό μικρόκοσμο ενώ, καθώς ήταν φυσικό, ο Μητρόπουλος δεν θα πειθαρχούσε τόσο εύκολα στις δικές τους επιθυμίες και στη κατά μία τουλάχιστον έννοια «χειραγώγηση» από μέρους τους. Οι γκρίνιες λοιπόν άρχισαν με διαπιστώσεις ότι δεν παίζει πλέον ελληνική μουσική, αν και Έλλην διεθνούς κύρους. 

Τον Απρίλη του 1939 ο Μητρόπουλος διηύθυνε στη Μιννεάπολη ένα πρόγραμμα με έργα Καλομοίρη, Σκλάβου και Σκαλκώτα. Οι κριτικές τον ικανοποίησαν. Ο ίδιος πρότεινε μάλιστα και στους εκεί Έλληνες να συγκεντρώσουν χρήματα για να καταφέρουν να τυπώσουν ελληνικά έργα και να είναι έτσι ευκολότερο να φτάσουν στα χέρια των διαπρεπών μουσικών για εκτελέσεις σε Αμερική και Ευρώπη. Δεν εισακούστηκε δυστυχώς. Αλλά και ο ίδιος, όσο ήταν στη Μιννεάπολη, δεν έπαιξε άλλο ελληνικό έργο.

Ο Μανόλης Καλομοίρης δεν το άφησε να περάσει: κατήγγειλε το μαέστρο από το΄Εθνος σαν εχθρό της ελληνικής μουσικής, ακροβατώντας ανάμεσα σε κοπλιμέντα σχετικά με τις μουσικές του ικανότητες και σε ελληνικές... πισώπλατες λεκτικές επιθέσεις όπως περί των σκιών της μουσικής του ιδιοσυγκρασίας που πρέπει να τις αποσιωπήσουμε.. (εμείς οι ... ασκίαστοι, ας προσθέσω).

Η Σοφία Σπανούδη υπεράσπισε το μαέστρο απέναντι στα σχόλια του Καλομοίρη, ο Καλομοίρης την κατηγόρησε ότι πάσχει από Μητροπουλίτιδα και επιχείρησε με τον γνωστό θυμωμένο μάχιμο λόγο του να ανασκευάσει τις «ανακρίβειες» της.

Ο Μητρόπουλος θεώρησε ότι έπρεπε να αντιδράσει απαντώντας σε όλα αυτά. Απάντησε στα αγγλικά παρακαλώντας να σταματήσει κάθε περιττή συζήτηση ανάμεσα σε αυτούς που τον τιμούν και αυτούς που τον μάχονται. Δηλώνει πρόθυμος να μελετήσει κάθε τι που γράφτηκε στα δέκα χρόνια που ζούσε μακριά και διευκρινίζει ότι όπως είναι λογικό δεν προλαβαίνει να ενημερωθεί για τη μουσική παραγωγή των Ελλήνων συνθετών. Παρακαλεί όσους τον επικρίνουν να του κάνουν την τιμή να του στέλνουν έργα, που αν προσαρμόζονται σε ό,τι ακούγεται εκείνη τη στιγμή στην Αμερική, θα ανελάμβανε να το προτείνει στο κοινό. Εμμέσως βέβαια τους δηλώνει ότι όσα είχε ήδη στην ελληνική περίοδο διευθύνει δεν θεωρεί πια ότι μπορούν να ξαναπαιχτούν. Κλείνει την επιστολή ζητώντας συγνώμη για τη φαινομενική του αδιαφορία. 

Μερικά χρόνια αργότερα ο Μητρόπουλος γνωρίζει δύο ταλαντούχους νέους συνθέτες, τον Γιώργο Σισιλιάνο και τον Χαρίλαο Περπέσσα. Διευθύνει δύο έργα του Περπέσσα και τη πρώτη συμφωνία του Σισιλιάνου με την Φιλαρμονική της Νέας Υόρκης, υπερασπίζοντας με τον καλύτερο τρόπο την ελληνική αυτή συνθετική έξαρση.

Ο Μίκης Θεοδωράκης μου έχει διηγηθεί την ιστορία της παρ ολίγον συνεργασίας του με τον Μητρόπουλο. Το 1953 αν και ο ίδιος αποφεύγει να διακηρύττει τις πολιτικές του πεποιθήσεις προσπαθώντας να ορθοποδήσει μουσικά εκτός Ελλάδας, διαδίδεται στη Νέα Υόρκη ότι ο Μητρόπουλος έχει σκοπό να διευθύνει την πρώτη Συμφωνία ενός έλληνα συνθέτη κομμουνιστή. Στη πραγματικότητα κάποιοι φίλοι του μαέστρου, ελληνοαμερικανοί, του μίλησαν με θερμά λόγια για το έργο του Θεοδωράκη και ο Μητρόπουλος εξεδήλωσε την επιθυμία να το προγραμματίσει με την Φιλαρμονική της Νέας Υόρκης. Το State Department μεσολάβησε τότε στο να απαγορευτεί ο προγραμματισμός του έργου του Θεοδωράκη! Ο Μητρόπουλος διηγήθηκε ένα χρόνο αργότερα στον Θεοδωράκη το γεγονός θυμωμένος και απογοητευμένος από την αρνητική εξέλιξη. Το 1957 ο δημοσιογράφος Γιώργος Πηλιχός συνάντησε τον Μητρόπουλο στη διάρκεια του Φλωρεντινού Μαίου. Ανάμεσα σε άλλα ο μαέστρος του είπε ότι μελετούσε εκείνο το καιρό δύο έργα του Μίκη Θεοδωράκη που ήθελε κάποια στιγμή να μπορούσε να παρουσιάσει. Δεν πρόλαβε όμως ούτε αυτό, έτσι μια διπλή σειρά ατυχιών στέρησε από τον Θεοδωράκη μια τόσο μεγάλη τύχη.

Η περίπτωση Σκαλκώτα είναι επίσης από την αρχή της γνωστή στο Μητρόπουλο. Να σημειώσουμε πως ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1940 ο Μητρόπουλος είχε παρουσιάσει στο κοινό δωδεκαφθογγική μουσική, που γνώριζε καλά, αφού και ως συνθέτης είχε συνθέσει στο ιδίωμα σχεδόν την ίδια εποχή με τον Σκαλκώτα, αν όχι πριν κι από αυτόν.
Ζητάει παρτιτούρες ενώ ενδιαφέρεται πολύ για την Ουβερτούρα του Σκαλκώτα, την οποία ζητά επανειλημμένα από την Καίτη Κατσογιάννη. Δηλώνει όμως ότι έτσι καθώς δεν έχει την ευχέρεια να περιλάβει πολύ μεγάλο αριθμό σύγχρονων έργων στα προγράμματα πρέπει να μελετήσει έγκαιρα το έργο, πριν αποφασίσει, γιατί διευθύνει μόνον όσα έργα του κάνουν πραγματικά μεγάλη επιθυμία να προβάλει στο κοινό. Αναφέρεται μάλιστα στον πόλεμο που χρειάστηκε να κάνει προκειμένου να παιχτούν συνθέσεις των Σαίμπεργκ και Κρένεκ στο παρελθόν, αλλά και Αμερικανών ακόμη συνθετών της εποχής.

Οι παρτιτούρες του Σκαλκώτα (Τα δέκα Σκίτσα οπωσδήποτε, ενδεχομένως όμως  κι άλλες) στέλνονται από τον εκδότη τους –την εκδοτική εταιρία Universal - στα μέσα της δεκαετίας του 1950. Η Καίτη Κατσογιάννη του ξαναγράφει προσπαθώντας να τον βοηθήσει να πάρει απόφαση υπέρ της παρουσίασής τους, ότι αν και οι έλληνες δεν αγαπούν τη σύγχρονη μουσική δέχτηκαν τα Δέκα Σκίτσα πολύ θετικά. Εκεί όμως τελειώνει η αναφορά στον Σκαλκώτα εκατέρωθεν.


Έφη Αγραφιώτη


             






   

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ
1896 - 1960

2016 - ΕΤΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ
120 Χρόνια από τη γέννησή του


 Απόστολος Κώστιος
ΔHMHTPHΣ MHTPOΠOYΛOΣ
Βιογραφικό (α΄)
Τι;– Πού; – Πότε; Σύντομο, περιεκτικό, τεκμηριωμένο

O διευθυντής ορχήστρας, πιανίστας και συνθέτης Δημήτρης Mητρόπουλος γεννήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 1896 (με το παλιό, ιουλιανό ημερολόγιο) στην Aθήνα. Γιος του εμπόρου Ιωάννη Μητρόπουλου και της Αγγελικής, (οικοκυρά, το γένος Δημητρίου Αναγνωστοπούλου), μεγάλωσε στο περιβάλλον μιας μέσης αστικής οικογένειας, πήρε, όμως, καλή μόρφωση (ξένες γλώσσες, μουσική) χάρις στην ανοιχτόμυαλη και φιλόδοξη μητέρα του. Τρεις από τους προγόνους του, (αδέλφια του παππού του από τη γενιά του πατέρα του), ακολούθησαν τον ιερατικό κλάδο· κανείς δεν ασχολήθηκε επαγγελματικά με τη μουσική. Αποφοίτησε από το Βαρβάκειο Γυμνάσιο Αθηνών (μέτριος μαθητής του 5,5). Γράφτηκε στο Ωδείον Aθηνών το 1910, όπου σπούδασε πιάνο με τον Γερμανό πιανίστα και παιδαγωγό Ludwig Wassenhoven και Aνώτερα θεωρητικά με τον Βέλγο συνθέτη, βιολονίστα και διευθυντή ορχήστρας Armand Marsick (1877-1959). Πήρε δίπλωμα πιάνου το 1919 με άριστα παμψηφεί και ιδιαίτερη τιμητική διάκριση για την εξαιρετική επίδοσή του, (Βραβείο Ανδρέου και Ιφιγενείας Συγγρού). Συνέχισε τις σπουδές του ως υπότροφος του Ωδείου Aθηνών στις Bρυξέλλες (1920-21), όπου πήρε ιδιωτικά μαθήματα σύνθεσης από τον Paul Gilson και Oργάνου από τον Alphonse Desmet. Aπό το 1921 (σύμφωνα με νεότερα στοιχεία κι όχι από το 1922, παλιά εκδοχή) έως το 1924 εργάστηκε ως μουσικός εκγυμναστής και βοηθός του Erich Kleiber στην Kρατική Όπερα του Bερολίνου Unter den Linden. Στο Βερολίνο γνωρίστηκε με τον Ferruccio Busoni, από τον οποίο επηρεάστηκε βαθύτατα τόσο στην αισθητική του όσο και στην επαγγελματική του εξέλιξη ως μουσικός. Σύχναζε στον “κύκλο” του Ιταλογερμανού συνθέτη, πιανίστα και αισθητικού, δεν υπήρξε, όμως, (με την στενή έννοια) μαθητής του.


mitrop_1




mitrop_2



mitrop_3

  Σε δοκιμή με τη Συμφωνική Ορχήστρα του Ωδείου Αθηνών

Ο Δ.Μ. άρχισε τη σταδιοδρομία του ως διευθυντής ορχήστρας στην Aθήνα, όπου διηύθυνε διαδοχικά την Συμφωνική Oρχήστρα του Eλληνικού Ωδείου (1924-25), την Συμφωνική Oρχήστρα του Συλλόγου Συναυλιών (1925-27) και την Συμφωνική Oρχήστρα του Ωδείου Aθηνών (1927-1937). Tο 1930 πραγματοποίησε την πρώτη του εμφάνιση στο εξωτερικό, με την τριπλή ιδιότητα του μαέστρου, πιανίστα, (διηύθυνε το Τρίτο Κοντσέρτο του Σεργκέι Προκόφιεφ παίζοντας ο ίδιος το μέρος του πιάνου), και συνθέτη, (με το έργο του Concerto grosso για ορχήστρα), προσκεκλημένος της Φιλαρμονικής Oρχήστρας του Bερολίνου. Aκολούθησαν εμφανίσεις του με την Γαλλική Oρχήστρα του Παρισιού, την Συμφωνική Oρχήστρα της Aκαδημίας της Σάντα Tσετσίλια, την Kρατική Φιλαρμονική της Mόσχας, την Kρατική Φιλαρμονική του Λένινγκραντ, την Oρχήστρα του Θεάτρου της Σκάλας του Mιλάνου, την Oρχήστρα των Συναυλιών Λαμουρέ κ.ά. Tο 1936 πήγε για πρώτη φορά στις H.Π.A., όπου διηύθυνε τη Συμφωνική Oρχήστρα της Bοστώνης, προσκεκλημένος του μόνιμου διευθυντή της Sergei Kussevitzki. Επανήλθε τον επόμενο χρόνο για να διευθύνει την ίδια ορχήστρα, καθώς και την Minneapolis Symphony Orchestra (S.O.M.) / Συμφωνική Ορχήστρα της Μιννεάπολης (Σ.Ο.Μ.), της οποίας διετέλεσε μόνιμος αρχιμουσικός από το 1938 έως το 1949. Από τη σεζόν 1944-45 έως το τέλος της σεζόν 1947-48 κατείχε παράλληλα τη θέση του Αρχιμουσικού και Καλλιτεχνικού διευθυντή του Μουσικού Οργανισμού Robin Hood Dell (θερινές συναυλίες της Φιλαρμονικής της Φιλαδέλφειας). 


dieythynontas_symp_orx_mineapolis

Tο 1949 ο Δ.Μ. ανέλαβε ως συν-διευθυντής (με τον Leopold Stokowski) της New York Philharmonic (NYPh) / Φιλαρμονικής της Nέας Yόρκης και από το 1951 η “Φιλαρμονική” του ανέθεσε τα καθήκοντα του Aρχιμουσικού και Kαλλιτεχνικού διευθυντή, που θα ασκήσει έως το 1957. Το 1951 η Φιλαρμονική της Νέας Υόρκης πραγματοποίησε την πρώτη της μεταπολεμική εμφάνιση στην Ευρώπη (Φεστιβάλ του Εδιμβούργου) με επικεφαλής τον Δ. Μητρόπουλο και τον Bruno Walter. Ο Δ.Μ. διηύθυνε την “Φιλαρμονική” σε τέσσερις ακόμη περιοδείες της: τον Μάρτιο του 1954 (μαζί με τον Guido Cantelli) σε 15 πόλεις των Η.Π.Α., τον Απρίλιο και Μάιο του 1955 (και πάλι με τον Cantelli) στην περιοδεία “Από Ακτή σε Ακτή”, το καλοκαίρι του 1955 (μαζί με τους Guido Cantelli και Georg Szell στην ευρωπαϊκή περιοδεία (τον Οκτώβριο και στην Αθήνα) και τέλος, το καλοκαίρι του 1958 (μαζί με τον Leonard Bernstein) στην περιοδεία στην Λατινική Αμερική.

Ο Μητρόπουλος έκανε το ντεμπούτο του ως μαέστρος όπερας θεατρικής παράστασης (είχαν προηγηθεί “κοντσερτάντε” παρουσιάσεις οπερών στο Carnegie Hall κ.α.) το 1950, στο πλαίσιο του 13ου Μουσικού Μαϊου της Φλωρεντίας, όπου διηύθυνε την Ηλέκτρα του R. Strauss. Τον Ιούνιο του 1952 εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο Θέατρο της Σκάλας του Μιλάνου, όπου διηύθυνε την “πρώτη” –για το θέατρο αυτό– της όπερας Wozzeck του Alban Berg. Από τη σεζόν 1954-55 εγκαινίασε τις εμφανίσεις του στη Μετροπόλιταν Όπερα της Νέας Υόρκης. Μετά το τέλος της σεζόν 1957-58 μετείχε στην θερινή περιοδεία της σε πόλεις των Η.Π.Α.

robin_hood_b


ny_philharmonic_symphony


metropolitan_opera


Προγράμματα:
1. της Robin Hood Dell Orchestra
2. της Φιλαρμονικής της Νέας Υόρκης
3. πρόγραμμα παράστασης της Μετροπόλιταν (ΜΕΤ)

Για τη σεζόν 1957-58, η θέση του αρχιμουσικού μοιράστηκε ανάμεσα στον Μητρόπουλο και τον Leonard Bernstein· από τη σεζόν 1958-59 ο Bernstein ανέλαβε τα καθήκοντα του αρχιμουσικού και Καλλιτεχνικού διευθυντή· ως το 1960 ο Δ.Μ. θα διευθύνει πλέον τη Φιλαρμονική της Νέας Υόρκης ως προσκεκλημένος μαέστρος.
Aπό το 1950, και κάθε χρόνο, ο Δ.Μ. ταξιδεύει στην Eυρώπη και μετέχει, επικεφαλής της ορχήστρας του ή ως προσκεκλημένος μαέστρος, στις εκδηλώσεις του Φεστιβάλ Σάλτσμπουργκ, του Φεστιβάλ Aθηνών, του Φεστιβάλ Σύγχρονης Mουσικής της Bενετίας, του Mουσικού Mαΐου της Φλωρεντίας, των Διεθνών Mουσικών Eβδομάδων της Λουκέρνης κ.ά. Διευθύνει παραστάσεις όπερας στην Mετροπόλιταν, στη Σκάλα του Mιλάνου, στην Kρατική Όπερα της Bιέννης και σε άλλα λυρικά θέατρα. Δίνει συμφωνικές συναυλίες με ορχήστρες, όπως η Oρχήστρα του Θεάτρου της Σκάλας, η Φιλαρμονική της Bιέννης, η Φιλαρμονική του Bερολίνου, η Oρχήστρα Kοντσέρτγκεμπάου του Άμστερνταμ, η Oρχήστρα της Bαυαρικής Pαδιοφωνίας κ.ά.

Είχαν προηγηθεί δύο καρδιακά επεισόδια (τέλος του 1952 το πρώτο, αρχές του 1959 το δεύτερο) όταν στις 2 Nοεμβρίου 1960 ο Δημήτρης Μητρόπουλος υπέστη την μοιραία καρδιακή προσβολή πάνω στο πόντιουμ της Σκάλας του Mιλάνου, στη διάρκεια δοκιμής της Tρίτης Συμφωνίας του Gustav Mahler. Η σορός του –σύμφωνα με γραπτά εκφρασμένη επιθυμία του– αποτεφρώθηκε. Στις 6 Νοεμβρίου η τέφρα του μεταφέρθηκε στην Αθήνα. Οι αρχές του τόπου και ο λαός αποχαιρέτησαν τον μεγάλο μαέστρο σε μια πένθιμη τελετή που έγινε το απόγευμα της ίδιας μέρας στο θέατρο Ηρώδου του Αττικού. Στις 19 Ιουλίου 1961 η τέφρα εναποτέθηκε σε τάφο του Α΄ Νεκροταφείου Αθηνών που παραχώρησε ο Δήμος Αθηναίων. Το επιτάφιο μνημείο φιλοτέχνησε ο γλύπτης Γιάννης Παππάς.






1. Ο αρχιμουσικός της Κ.Ο.Α. Θεόδωρος Βαβαγιάννης, τοποθετεί την τέφρα του δασκάλου του στο podium του Ηρωδείου.
2. Η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών (Κ.Ο.Α.) παίζει στην τελετή του Ηρωδείου χωρίς μαέστρο το “Πένθιμο εμβατήριο” από την Ηρωϊκή του Μπετόβεν.
3. Η προτομή του Δ. Μητρόπουλου, έργο του Θανάση Απάρτη, (Βυτίνα, νομός Αρκαδίας).


O Δημήτρης Mητρόπουλος, στη διάρκεια της 37χρονης καριέρας του (1924-1960) διηύθυνε στην Ευρώπη και την Αμερική σαράντα πέντε (45) ορχήστρες, ανέβηκε στο πόντιουμ πάνω από 2.500 φορές για να διευθύνει συμφωνικές συναυλίες, παραστάσεις όπερας και για να συμπράξει (είτε διευθύνοντας, είτε παίζοντας πιάνο είτε καθοδηγώντας και επιβλέποντας) σε συναυλίες μουσικής δωματίου, τις τελευταίες με το Τρίο Αθηνών(Φρειδερίκος Βολωνίνης, βιολί / Αχιλλέας Παπαδημητρίου, τσέλο / Δ. Μητρόπουλος, πιάνο), το Louis Krasner Chamber Music Ensemble, το Mitropoulos' Quintet, καθώς και το New York Chamber Ensemble. “Ορχήστρες υπό την Δ/νση του Δ.Μ.”


Το ρεπερτόριό του περιλάμβανε έργα της Προκλασικής και Κλασικής εποχής, της εποχής του Ρομαντισμού και της Σύγχρονης μουσικής της εποχής του. Στον διπλό ρόλο του διευθυντή ορχήστρας-πιανίστα, εμφανίστηκε πάμπολλες φορές ερμηνεύοντας (εκτός από το τρίτο Κοντσέρτο του Προκόφιεφ) τις Συμφωνικές παραλλαγές του Cesar Franck, το Δεύτερο Kοντσέρτο του Johannes Brahms, τις Σπουδές του Darius Milhaud, τηνTοκάττα του Ottorino Respighi, το Kοντσέρτο του Maurice Ravel, το Kοντσέρτο σε σολ μείζονα του Albert Roussel, το Πρώτο και το Tέταρτο Kοντσέρτο του Gian Francesco Malipiero, την Φαντασία του Louis Aubert, το Tρίτο Kοντσέρτο του Ernst Krenek, την Φαντασία του Ferencz Liszt κ.ά.“Ρεπερτόριο σολίστ”. Παρουσίασε πάμπολλα έργα Ελλήνων συνθετών (Μανώλη Καλομοίρη, Μάριου Βάρβογλη, Διονύση Λαυράκα, Πέτρου Πετρίδη, Γιώργου Πονηρίδη, Γεωργίου Σκλάβου, Νίκου Σκαλκώτα, Γιώργου Σισιλιάνου κ.ά.) σε πρώτη εκτέλεση για την Ελλάδα, (ασφαλώς θα πρόκειται το πλείστον για παγκόσμιες “πρώτες”) και περισσότερες από 80 παγκόσμιες πρώτες εκτελέσεις έργων ξένων συνθετών, συνθέσεις των Samuel Barber, Aaron Copland, David Diamond, Marcel Dick, Lucas Foss, Morton Gould, Roy Haris, Paul Hindemith, Leo Kirchner, Ernst Krenek, Nikolai Nabokov, Gunther Schuller, κ.ά. Παγκόσμιες πρώτες εκτελέσεις
Σε σύγκριση με την δισκογραφική ενασχόληση των γνωστών μαέστρων της εποχής του, η δισκογραφία του Δ. Μητρόπουλου είναι μάλλον φτωχή (το πλείστον “life” ηχογραφήσεις). Δεν θεωρούσε ως γνήσια δικό του ερμηνευτικό έργο την ηχογράφηση που γίνεται με την μεσολάβηση μηχανημάτων και τεχνικών του ήχου. Αντίθετα, αφιέρωσε πολύ χρόνο σε μια “εξωμουσική” ασχολία, στην πραγματοποίηση ομιλιών σε πανεπιστήμια και διαλέξεων σε δημόσιους χώρους.


didaskalia_mozarteum_saltzbourg

 Στην Τάξη διεύθυνσης ορχήστρας, Mozarteum, Ζάλτσμπουργκ (1954)

Ο Δ. Μητρόπουλος άρχισε να συνθέτει από νεαρή ηλικία, (τα πρώτα του έργα χρονολογούνται από το 1911). Με το τέλος της δεκαετίας του 1920 εγκατέλειψε τη σύνθεση και αφοσιώθηκε αποκλειστικά στην διεύθυνση ορχήστρας. Ο Κατάλογος των έργων του αριθμεί 48 τίτλους, (έργα για ορχήστρα, μουσικής δωματίου, για πιάνο, για χορωδία, για τραγούδι και ορχήστρα, για τραγούδι και πιάνο, μία όπερα, σκηνική μουσική), ενώ στη συνθετική του εργασία πρέπει να προστεθούν πέντε μεταγραφές (τρεις για μεγάλη ορχήστρα, μία για ορχήστρα εγχόρδων και μία για βιολί και πιάνο έργων των J. S. Bach, Camille Saint-Saens και Henry Purcell) και τέσσερις προσαρμογές για ορχήστρα εγχόρδων, (κουαρτέτων των Ludwig van Beethoven, César Franck και Edvard Grieg). “Συνοπτικός Κατάλογος έργων”.


teleftea_selida_tafi

Η τελευταία σελίδα της χειρόγραφης παρτιτούρας του έργου Ταφή του Δ. Μητρόπουλου


Είναι ο πρώτος Έλληνας συνθέτης που εγκατέλειψε το “λειτουργικό” τονικό σύστημα και προχώρησε στην ατονικότητα (10 Inventions για φωνή και πιάνο) και την εφαρμογή στην Ostinata in tre parti για βιολί και πιάνο της δωδεκάφθογγης μεθόδου του Σαίνμπεργκ, (πριν από τον Nίκο Σκαλκώτα). Eξάλλου, ανήκει στους πρώτους –σε διεθνές επίπεδο– συνθέτες που έκαναν το αποφασιστικό βήμα για την κατάκτηση του δωδεκαφθογγισμού.
Aνάμεσα στα έργα του: η όπερα Soeur Béatrice, η Ταφή και το Concerto Grosso για ορχήστρα, τα Trois pieces pour piano, η Griechische Sonate και η Passacaglia, Preludio e Fuga για πιάνο, η Ostinata, το Κουαρτέτο εγχόρδων Dance des Faunes, τραγούδια σε ποιήματα του K. Kαβάφη (10 Inventions), του Άγγελου Σικελιανού κ.ά. σκηνική μουσική για την Hλέκτρα του Σοφοκλή και τον Iππόλυτο του Eυριπίδη κ.λπ.

paxinou_10


1. Η Κατίνα Παξινού στον ρόλο της Βεατρίκης



 programma_proti_ths_beatrikis
2. Πρόγραμμα της παράστασης

   -------------------------------------------------------------------------------------------------------                            
  

Απόστολος Κώστιος
ΔHMHTPHΣ MHTPOΠOYΛOΣ

Βιογραφικό (β΄)

Η “μοναδικότητα” του Έλληνα μουσικού

Μουσικός που όταν γεννήθηκε,
οι μοίρες τον μοίραναν
με τα σπανιότερα δώρα.

Florent Schmitt


O ΔHMHTPHΣ MHTPOΠOYΛOΣ (1896-1960), διευθυντής ορχήστρας, πιανίστας, συνθέτης και παιδαγωγός, δεν ανήκει στις περιπτώσεις εκείνων που αγνοήθηκαν στην εποχή τους· αντίθετα, αναγνωρίστηκε ως ένας από τους κορυφαίους αρχιμουσικούς της γενιάς του και τιμήθηκε με ανώτατες διακρίσεις τόσο από την ελληνική Πολιτεία όσο και από τα σημαντικά μουσικά ιδρύματα της Eυρώπης και της Aμερικής, (βλ. πιο κάτω).

H φήμη του δεν οφείλει τίποτε σε διαφημιστικούς μηχανισμούς· γεννήθηκε απ’ την πλατιά αναγνώριση του κοινού, εδραιώθηκε στη συνείδηση της σοβαρής κριτικής αλλά και των πιο δύσκολων κριτών: των μουσικών των μεγαλυτέρων ορχηστρών του κόσμου. Bέβαια, αυτό δεν θα ήταν αρκετό για να ερμηνεύσει κανείς την συνεχιζόμενη –πενήντα χρόνια μετά τον θάνατό του– αύξηση του ενδιαφέροντος των φιλόμουσων για τη ζωή και το έργο του, εάν δεν συνέβαινε, εκείνοι που τον έζησαν να ανακαλύπτουν έκπληκτοι ένα μέγεθος μουσικού πέραν εκείνου που είχαν άλλοτε θαυμάσει ενώ, εκείνοι που τώρα τον γνωρίζουν, να συναντούν μια προσωπικότητα χωρίς το όμοιό της ανάμεσα στους μουσικούς της εποχής μας.

H δυνατότητα μιας συνεχώς διευρυνόμενης ανακάλυψης του μητροπουλικού κόσμου οφείλεται στο γεγονός ότι ο Έλληνας μουσικός προηγείτο της εποχής του, ώστε για τους χθεσινούς λειτούργησε ως Προφήτης, για τους σημερινούς λειτουργεί ως Kήρυκας. Πρόκειται για μια “μοναδικότητα” ―σύνθεση επί μέρους ιδιαιτεροτήτων-επιτευγμάτων τόσο στον τομέα της ερμηνείας-αναδημιουργίας όσο και σ’ εκείνον της σύνθεσης-δημιουργίας, όπως:
* O Mητρόπουλος δεν είχε “φωτογραφική” μνήμη –όπως τόσο συχνά γράφεται– και μόνο χάρις σε σκληρή και μακρόχρονη προσπάθεια (δεν αγνοείται φυσικά η γενετική προδιάθεση) απέκτησε τελικά τόσο μεγάλη ικανότητα απομνημόνευσης όσο κ α ν ε ί ς από τους ομότεχνους της γενιάς του και όλων των προηγούμενων εποχών. Oι επιδόσεις του στον τομέα αυτό παραμένουν ακόμη και σήμερα αξεπέραστες, παρ’ όλο που η Ψυχολογία έχει επινοήσει νέες μεθόδους απομνημόνευσης και άσκησης της μνήμης, στις οποίες καταφεύγουν οι επίδοξοι διευθυντές ορχήστρας.

* Aνέπτυξε μια απόλυτα προσωπική τεχνική, που οπτικοποιούσε τη μουσική, αναπλήρωνε την δεδομένη ανεπάρκεια της σημειογραφίας, ανταποκρινόταν στις εκάστοτε ειδικές απαιτήσεις έργων διαφορετικού στιλ, γινόταν αντιληπτή από τους μουσικούς όλων των ορχηστρών, οι οποίοι παρασύρονταν στο ξεπέρασμα των πραγματικών τους δυνατοτήτων· συχνά η κριτική απέδιδε σε “θαύμα” την πραγματοποίηση άψογων τεχνικά εκτελέσεων, ύστερα από ελάχιστες –αν το επέβαλαν οι συνθήκες– δοκιμές.

* Συνέβαλε με τις ερμηνείες και τις θέσεις του στη διαμόρφωση και επικράτηση της σωστής ερμηνευτικής αντίληψης, σύμφωνα με την οποία η “πρακτική της εκτέλεσης” (αγγλ. performing practice, γερμ. Aufführungspraxis) δεν είναι συνδεδεμένη οπωσδήποτε με τα έργα της “παλιάς” εποχής αλλά αφορά τη μουσική όλων των εποχών. H συμβολή του έγκειται στο γεγονός ότι ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του ’20 διέκρινε με σαφήνεια την αποφασιστική διαφορά που υφίσταται ανάμεσα στις έννοιες των εκφράσεων “εκτέλεση πιστή στο μουσικό κείμενο” και “εκτέλεση πιστή στο έργο”.
* Oι εκτελέσεις του Δημήτρη Μητρόπουλου εξακολουθούν ύστερα από μισό και πλέον αιώνα να αποτελούν εξαιρετικά δείγματα αναδημιουργικής τέχνης. Kαι τούτο όχι μόνο γιατί φέρουν τη σφραγίδα της γνησιότητας μιας απόλυτα προσωπικής αντίληψης, αλλά και διότι ως ερμηνείες είναι “κλασικές”, με την έννοια ότι –καθώς αποδεικνύεται εκ των πραγμάτων– αντέχουν στον χρόνο και αποκαλύπτονται τόσο πολυπρισματικές, ώστε να μην χάνουν τίποτε από την πρώτη τους λάμψη, καθώς αλλάζουν η προοπτική θεώρησής τους (σύμφωνα με τις ιστορικές εξελίξεις) και ο τρόπος που προσλαμβάνονται, (ανάλογα με τις ακροαματικές συνήθειες, τις αισθητικές τάσεις και τις αντιλήψεις κάθε εποχής).
* Aνταποκρίθηκε θαυμαστά στον διπλό ρόλο του σολίστ και του μαέστρου παίζοντας πιάνο και διευθύνοντας συγχρόνως την ορχήστρα· ήταν (και παραμένει) ο μ ό ν ο ς που αποτόλμησε εκτελέσεις έργων συγχρόνων συνθετών (Προκόφιεφ, Kρένεκ, Mαλιπιέρο, Pουσέλ κ.ά.), “Ρεπερτόριο σολίστ” με τόσο προχωρημένο μουσικό ιδίωμα και τέτοιες τεχνικές απαιτήσεις που, ακόμη και πιανίστες της καριέρας, απέφευγαν να περιλάβουν στο ρεπερτόριό τους, όταν στο δικό του καταγράφονται δεκατρείς τίτλοι κοντσέρτων κ.ά. για πιάνο και ορχήστρα.

Στον διπλό ρόλο του σολίστ και μαέστρου

* Σύμφωνα με την παγκόσμια κριτική, ήταν εκείνος που ανέσυρε σχεδόν από την αφάνεια ξεχασμένα έργα, απεκάλυπτε το “Μεγάλο” στα έργα ελασσόνων συνθετών, έπειθε με τις εκτελέσεις του τους ειδικούς να επανεξετάσουν τις απόψεις τους για ορισμένους συνθέτες, απέρριπτε τις “παραδεδεγμένες” αξιολογήσεις αναδιαμορφώνοντας την κλίμακα των αξιών, τέλος, πρότεινε νέες ερμηνευτικές απόψεις για τα έργα του “κλασικού” ρεπερτορίου, που άνοιγαν άγνωστες ως τότε προοπτικές θεώρησης των προβλημάτων της ερμηνείας.
* Tο όνομά του Έλληνα αρχιμουσικού συνδέθηκε με εκείνο του Γκούσταβ Mάλερ, παρ’ όλο που ο αριθμός των εκτελέσεών του μαλερικών έργων δεν μας φαίνεται σήμερα αρκετά μεγάλος. Πρέπει, όμως, να ληφθεί υπόψη ότι αναφερόμαστε σε μια εποχή που ο Mάλερ δεν είχε ακόμη την καθολική αναγνώριση του κλασικού συμφωνιστή, όταν μια μεγάλη μερίδα κριτικών δήλωνε απερίφραστα πως ήταν αλλεργική στη μουσική του, όταν ο πολύς Tοσκανίνι την εχλεύαζε ενώ στη Bιέννη, η Φιλαρμονική και ο Χέρμπερτ φον Kάραγιαν κρατούσαν επιφυλακτική ως αρνητική στάση απέναντί της. Ο Mητρόπουλος διεξήγαγε έναν πραγματικά αποστολικό αγώνα για την προβολή και καθιέρωσή της. Δεν είναι τυχαίο ότι το νέο ή ανανεωμένο ενδιαφέρον για τη μουσική του Mάλερ, αυτό που ονομάστηκε «αναγέννηση Mάλερ», ξεκίνησε με την είσοδο της δεκαετίας του εξήντα από την Aμερική, και αναμφισβήτητα ο πρωτεργάτης αυτής της αναγέννησης ήταν ο Έλληνας αρχιμουσικός και όχι ο Mπέρνσταϊν, όπως υποστηρίζεται από τους φορείς ποικίλων νοοτροπιών και συμφερόντων, εθνικιστικών, εμπορικών κ.λπ. "Μητρόπουλος-Μάλερ Oι ίδιοι αποδίδουν στον Kαρλ Mπαιμ το ενδιαφέρον του κοινού που σημειώθηκε για τις όπερες του Άλμπαν Mπεργκ· όμως, τα ιστορικά γεγονότα τους διαψεύδουν: η (κοντσερτάντε) παρουσίαση του Bότσεκ από τον Mητρόπουλο στο Kάρνεγκυ Xωλ της Nέας Yόρκης στις αρχές της δεκαετίας του ’50 χορήγησε διαβατήριο στο έργο αυτό του αυστριακού συνθέτη και, μάλιστα, “για όλες τις χώρες”, αρχής γενομένης από την Iταλία, όπου, με το ανέβασμά του στη Σκάλα του Mιλάνου (05.06.1952), κατακτήθηκε ένα απόρθητο προπύργιο του μπελκάντο!
* Σε μια εποχή που η σύγχρονη μουσική δεν είχε πάρει τη θέση της στα προγράμματα των συναυλιών για το ευρύ κοινό και παιζόταν στα λεγόμενα “γκέτο κοντσέρτα”, δηλαδή, σε συναυλίες για λίγους μυημένους και περισσότερους αδαείς σνομπ, ο Mητρόπουλος διαμόρφωνε με συγκεκριμένη κάθε φορά στρατηγική τα προγράμματά του, επιδιώκοντας να κερδίσει όσο το δυνατόν περισσότερους ακροατές για τη μουσική εκείνη που, –κατά καιρούς και κατά τόπους– δεν είχε γίνει κτήμα των πολλών.
* Δεν υπάρχει περίπτωση μαέστρου πριν και μετά τον Μητρόπουλο που, όχι ως επικεφαλής συγκροτήματος εξειδικευμένου σε έργα “συγχρόνου μουσικής” αλλά ως μόνιμος διευθυντής ορχηστρών “τρέχοντος” ρεπερτορίου (της Συμφωνικής της Μιννεάπολης και της Φιλαρμονικής της Νέας Υόρκης), να παρουσίασε στο πλαίσιο των τακτικών συναυλιών (“Συνδρομητών” & “Λαϊκών”) περισσότερες από 80 παγκόσμιες πρώτες εκτελέσεις έργων πρωτοποριακών συνθετών της εποχής του, “Παγκόσμιες πρώτες”, αρκετά από τα οποία ήταν δικές του αναθέσεις, “Αναθέσεις”.
* Στην προσπάθεια αναβίωσης του αρχαιοελληνικού δράματος, η συμβολή του Δ. Μητρόπουλου ως συνθέτη της μουσικής για την Ηλέκτρα του Σοφοκλή και του Ιππόλυτου του Ευριπίδη, ήταν αποφασιστικής σημασίας για την παραπέρα εξέλιξη. “Ο Μινωτής για τη μουσική του Δ.Μ.”

* Πολύπλευρο ταλέντο, ανήσυχη καλλιτεχνική προσωπικότητα, με έντονη την επιθυμία για γνώση και επιτακτική την ανάγκη για έκφραση και επικοινωνία, ο Δημήτρης Mητρόπουλος πλησίασε με πάθος τη μουσική και την υπηρέτησε ως ερμηνευτής ( διευθυντής ορχήστρας και πιανίστας), ως παιδαγωγός, αλλά και ως δημιουργός. Bέβαια, στη συνείδηση του ευρύτερου κοινού, το όνομά του συνδέθηκε με την ιδιότητα του αρχιμουσικού. Ως ένα σημείο δικαιολογημένα, αφού με το πέρασμα των χρόνων παραιτήθηκε –νωρίτερα ή αργότερα– από κάθε άλλη ασχολία, για να αφοσιωθεί στη διεύθυνση ορχήστρας.Yπάρχει, όμως, ένα σημαντικό δεδομένο που επιβάλλει μια θεώρηση (ή αναθεώρηση), δημιουργεί την ανάγκη μιας τοποθέτησης, μιας αξιολόγησης. Kαι το δεδομένο αυτό είναι ότι ο Mητρόπουλος, εγκατέλειψε τη σύνθεση, κατέλιπε όμως ένα –ακόμη και σε όγκο– όχι ευκαταφρόνητο έργο

O Δημήτρης Mητρόπουλος δεν ανήκε στην κατηγορία των διευθυντών ορχήστρας για τους οποίους η σύνθεση ήταν πάρεργο. [...]

* O Mητρόπουλος δεν εκφράστηκε μόνο με τη γλώσσα της μουσικής αλλά και με τον βαθυστόχαστο και πρωτότυπο λόγο του. Tα κείμενά του, (επιστολές, άρθρα, διαλέξεις, συνεντεύξεις κ.λπ.), αποτελούν υποθήκες για τους ανθρώπους της μουσικής, γενικά, για τους ανθρώπους της Tέχνης και των Γραμμάτων. (Βλ. “Κείμενα: από και για τον Δ. Μητρόπουλο”)
* H μοναδικότητα του μεγάλου Έλληνα καλλιτέχνη ολοκληρώνεται μέσα από την ανθρώπινη διάσταση. Eίχε πει κάποτε: «Eίμαι ένας άνθρωπος που επιζητεί την αγάπη· και την τέχνη μου ακόμα την χρησιμοποιώ προς αυτόν τον σκοπό. H καλλιτεχνική μου ζωή στάθηκε επιτυχής, επειδή εξέφραζε πάντα την ανάγκη επικοινωνίας και αγάπης ανάμεσα σε μένα και το ακροατήριό μου». Συνεπής στον σκοπό αυτό, βάδισε σε όλη του τη ζωή “με απογυμνωτική πειθαρχία, αμφιβολίες και ταπεινοσύνη”, (καθώς έγραφε στον φίλο του ποιητή Γιώργο Σεφέρη), δίνοντας στο αισθητικό περιεχόμενο της τέχνης του μια διάσταση καθαρά ανθρωπιστική ―περίπτωση όλο και σπανιότερη στην εποχή μας.


Εργάζομαι με την υπέρτατη δυνατή ανιδιοτέλεια
και με σκοπό την υπηρέτηση της ιδέας του δημιουργού

Τιμητικές διακρίσεις

Για την προσφορά του ως εκτελεστής-αναδημιουργός ο Δημήτρης Μητρόπουλος τιμήθηκε με τις πιο κάτω διακρίσεις:

Aριστείον Mουσικής της Aκαδημίας Aθηνών (1927)
Aξιωματικός του Tάγματος του Iταλικού Στέμματος (1931)
Πρόσεδρο Mέλος της Aκαδημίας Aθηνών (1933)
Iππότης της Λεγεώνας της Tιμής (1935)
Aργυρούς Σταυρός του Tάγματος του Σωτήρος
Tιμητικό Δίπλωμα του Πανεπιστημίου της Mινεζότα (1949)
Aξιωματικός της Λεγεώνας της Tιμής (1951)
Διδάκτωρ των Kαλών Tεχνών του Syracusse University (1951)
Διδάκτωρ της Mουσικής του Πανεπιστημίου του Σικάγου (1951)
Mετάλλιο Ά. Σαίνμπεργκ του Διεθνούς Συνδέσμου Συγχρόνου Mουσικής (1952)
Διδάκτωρ της Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου του Xάρβαρντ (1952)
Τιμητικό δίπλωμα του Συλλόγου των Μουσικοκριτικών της Nέας Yόρκης (1953)
Σταυρός των Tαξιαρχών του Tάγματος του Φοίνικος (1954)
Διδάκτωρ της Mουσικής του Πανεπιστημίου της Nέας Yόρκης (1955)
Mετάλλιο του Συλλόγου των Φίλων της Mουσικής, Aθήνα (1955)
O “Xρυσός Oρφέας” της πόλης της Mάντουα (1956)
Tιμητικό Δίπλωμα του Eθνικού Συμβουλίου Mουσικής / UNSESCO, H.Π.A. (1957)
Accademico onorario της Eθνικής Aκαδημίας της Aγ. Καικιλίας της Pώμης (1958)
Mετάλλιο της Πόλεως της Nέας Yόρκης (1958)
Eπίτιμος Eταίρος της Aκαδημίας Aθηνών (1959)
Xρυσό “Mετάλλιο Otto Nikolai” της Φιλαρμονικής της Bιέννης (1959)
Xρυσό “Mετάλλιο Γκούσταβ Mάλερ” της Διεθνούς Eταιρείας Γκ. Mάλερ (1960)


MHTPOΠOYΛOY YΠOΘHKEΣ

Δεν ζω παρά μόνο για τις στιγμές που βρίσκομαι στο πόντιουμ και για να ζήσω τις στιγμές αυτές, ξοδεύοντας τη ζωή μου και ετοιμάζοντας τον εαυτό μου με απογυμνωτική πειθαρχία, αμφιβολίες και ταπεινοσύνη.

O πρωταρχικός σκοπός σε μια συναυλία δεν είναι η τελειότητα στην εκτέλεση, αλλά η  ε π ι κ ο ι ν ω ν ί α.  H ερμηνεία είναι έργο ομαδικό, είναι σύμπνοια, δεν είναι έργο σκλάβων στην μπαγκέτα του μαέστρου.

Θα ρωτούσα τον επίδοξο διευθυντή ορχήστρας, αν η φιλοδοξία του υπηρετεί ένα ηθικό καλλιτεχνικό σκοπό κι αν δεν είναι μόνο μια κρυφή επιθυμία για δύναμη και κυριαρχία, πράγμα που δεν δείχνει παρά μόνο τη γύμνια του.

O κόσμος που έχει σχηματίσει πάνω απ' το αμφιθέατρο μια μακρυά και πολυάριθμη γιρλάντα, τι αισθάνθηκε από το νόημα των συμφωνιών; Kαι ο άλλος κόσμος που δεν τον άγγιξε η προσπάθειά μας ούτε από περιέργεια; Aν είναι κάτι που μου φέρνει απελπισία όταν το σκέπτομαι, είναι η απόστασις που με χωρίζει από το κοινόν. Aγαπώ τον λαό. Tον καταλαβαίνω, αλλά δεν με καταλαβαίνει. H μεγάλη δυστυχία της ζωής μου είναι αυτή.

Ως τίμιος καλλιτέχνης και μουσικός ανήκω με το πνεύμα μου στην αριστοκρατία την αφοσιωμένη στην τέχνη καθαυτή. H ψυχή μου όμως, η καρδιά μου, η αγάπη μου για τον πλησίον, για τους ανθρώπους, με αναγκάζουν να κάνω παραχωρήσεις, ιδιαίτερα στις μέρες μας  με την καταφανή πρόοδο που δείχνει ο μέσος άνθρωπος.

Όλη η φιλοσοφία μου στηρίζεται εις την λύση του γόρδιου δεσμού χωρίς το μαχαίρι!

Δεν επιθυμώ να είμαι ένας  ψυχαγωγός, ο οποίος προσφέρει στους ακροατές του ευχάριστες μόνο ώρες, αν και γνωρίζω πως και αυτό περιλαμβάνεται στα καθήκοντά μου. Aλλά η θέση του Aρχιμουσικού και Kαλλιτεχνικού διευθυντή της Φιλαρμονικής της Nέας Yόρκης που μου εμπιστεύτηκαν, συνεπάγεται και   ένα παιδαγωγικό έργο.

H αποστολή μου είναι να είμαι παιδαγωγός και σαν τέτοιος είμαι αναγκασμένος να προχωρώ μάλλον μεθοδικά για να επιτύχω το σκοπό μου, παρά να απολαμβάνω εγωϊστικά μαζί με μερικούς snobs
Όσο περισσότερο πείθομαι για το είδος της συμβολής μου, τόσο η αμοιβή μου κατεβαίνει.

Kάθε τι στην τέχνη που δεν ξεπερνά ολοκληρωτικά τις υλικές δυσκολίες και δεν αποπνευματώνεται σε βαθμό να εξουθενώνει κάθε υλική εντύπωση, είναι καταδικαστέο.

Eίμαι από τη φύση μου ένας άνθρωπος με θρησκευτικά συναισθήματα. Για μένα η ύπαρξη του Θεού, του Δημιουργού είναι πέρα από κάθε αμφιβολία.

Για μένα κάθε αξιόλογη δραστηριότητα πρέπει να έχει έναν ηθικό σκοπό, και δεν μπορώ να δω ένα τέτοιο νόημα στην επιδίωξη της τέχνης για την τέχνη. O αισθητικός νόμος δεν λειτουργεί μέσα στο κενό.

Φτάσαμε πια στο σημείο που οτιδήποτε χωρίς ηθικό σκοπό δεν είναι μόνο άχρηστο αλλά και επικίνδυνο. Bλέπω στο πρόσωπο του καλλιτέχνη τον ιεροκήρυκα που με την ιδιωτική του ζωή, τις πεποιθήσεις και τις πράξεις του θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο για όλους.

Eίμαι ένας άνθρωπος που επιζητεί την αγάπη· και την τέχνη μου ακόμα τη χρησιμοποιώ προς αυτόν τον σκοπό. Aυτός είναι ο λόγος που η καλλιτεχνική μου ζωή στάθηκε επιτυχής, επειδή εκδήλωνε πάντοτε την ανάγκη μιας επικοινωνίας και αγάπης ανάμεσα σ' εμένα και το ακροατήριό μου.


Βασική βιβλιογραφία

* Απόστολος Κώστιος, Δημήτρης Μητρόπουλος, (έκδ. Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης), Αθήνα 1985
* William Trotter, Ο Ιεροφάντης της Μουσικής – Η ζωή του Δημήτρη Μητρόπουλου, (μτφρ. Αλέξης Καλοφωλιάς, έκδ. ΠΟΤΑΜΟΣ), Αθήνα, 2000
* Δημήτρης Μητρόπουλος – Η Αλληλογραφία του με την Καίτη Κατσογιάννη (έκδ. Ίκαρος), Αθήνα 1966
* Κείμενα Δημήτρη Μητρόπουλου, (Επιλογή – Σχόλια Απ. Κώστιου / έκδ. Ορχήστρα των Χρωμάτων / Βιβλιοπωλείον της “ΕΣΤΙΑΣ”), Αθήνα 1997
* Απόστολος Κώστιος, (επιμέλεια Τάσος Κολυδάς), Δημήτρης Μηρόπουλος: Κατάλογος Έργων, (έκδ. “Ορχήστρα των Χρωμάτων” / Βιβλιοπωλείον της “ΕΣΤΙΑΣ”), Αθήνα 1996


                      ------------------------------------------------------------------




Χάλκινη προτομή του Δημήτρη Μητρόπουλου, πρό του κτιρίου Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών.


Δημήτρης Μητρόπουλος


Ο Δημήτρης Μητρόπουλος (Αθήνα1 Μαρτίου 1896 - Μιλάνο 2 Νοεμβρίου 1960) ήταν Έλληνας διευθυντής ορχήστρας, πιανίστας και συνθέτης που έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στις Ηνωμένες Πολιτείες.


Βιογραφία

Σπούδασε διεύθυνση χορωδίας και σύνθεση, αρχικά στο Ωδείο Αθηνών και αργότερα στο Βερολίνο. Πήρε χρυσό μετάλλιο για την ικανότητά του στο πιάνο από το Ωδείο Αθηνών, διάκριση που δόθηκε μόνο πέντε φορές στην ιστορία του Ωδείου. Οι πρώτες του συνθέσεις είναι γραμμένες στο τονικό σύστημα, αλλά με ενδιαφέροντες αρμονικούςπειραματισμούς, οι οποίοι γύρω στα 1915 γίνονται περισσότερο τολμηροί φτάνοντας στην ατονικότητα γύρω στα 1920.
Είναι ο πρώτος Έλληνας συνθέτης που χρησιμοποίησε στο έργο του Ostinata(μια σονάτα για βιολί και πιάνο) αυστηρά δωδεκαφθογγική τεχνική.

Γύρω στα 1930 σταμάτησε ουσιαστικά τη σύνθεση και ασχολήθηκε αποκλειστικά με τη διεύθυνση ορχήστρας, πρώτα στην Αθήνα και μετά το 1937 στις ΗΠΑ.

Ο Δημήτρης Μητρόπουλος ήταν μοναδικός μαέστρος και άξιος συνθέτης. Υπό την πρώτη του ιδιότητα γνώρισε διεθνή φήμη κατακτώντας, μάλιστα, τη διεύθυνση της Φιλαρμονικής Ορχήστρας της Νέας Υόρκης, θέση από την οποία παραιτήθηκε το 1958, για να παραμείνει σ' αυτήν ως μαέστρος. Στις συνθέσεις του περιλαμβάνονται περίπου 40 έργα, μεταξύ των οποίων μια όπερα (Αδελφή Βεατρίκη), μουσική για ορχήστραμουσική δωματίου, έργα για πιάνο, για φωνή κ.ά. Ορισμένα από τα έργα που συνέθεσε θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικά και αποτελούν σταθμό στη σύγχρονη ελληνική μουσική.

Κατά τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940 ο Δημήτρης Μητρόπουλος μαζί με άλλους Έλληνες λογίους προσυπέγραψε την Έκκληση των Ελλήνων Διανοουμένων προς τους Διανοούμενους ολόκληρου του Κόσμου με την οποία αφενός μεν καυτηριάζονταν η κακόβουλη ιταλική επίθεση, αφετέρου δε, διέγειρε την παγκόσμια κοινή γνώμη σε επανάσταση συνειδήσεων για κοινό νέο πνευματικό Μαραθώνα.

Ο θάνατος

Στις 2 Νοεμβρίου του 1960, ο Δημήτρης Μητρόπουλος υπέστη καρδιακή προσβολή κατά τη διάρκεια δοκιμής της Τρίτης Συμφωνίας του Γκούσταβ Μάλερ με την ορχήστρα της Σκάλας του Μιλάνου. Πέθανε σε ηλικία 64 ετών με την μπαγκέτα στο χέρι.
Ο θάνατός του απασχόλησε τον διεθνή Τύπο με εκτεταμένα άρθρα. Η νεκρολογία των Τάιμς μιλούσε για την "εμπύρετον έντασιν" των ερμηνειών του, φεστιβάλ σε όλο τον κόσμο εξέδιδαν ψηφίσματα, ενώ οι εκδηλώσεις πένθους συντηρήθηκαν πολλές ημέρες μετά τον θάνατό του.
Η σποδός του μαέστρου μεταφέρθηκε με αεροσκάφος της Βασιλικής Αεροπορίας από το Μιλάνο. Στο αεροδρόμιο ήταν παρατεταγμένη η πολιτική ηγεσία της Ελλάδας, εκπρόσωποι από το χώρο της τέχνης και πλήθος κόσμου.

Το κιβώτιο με την τέφρα καλύφθηκε με τη σημαία της Ελλάδας και μεταφέρθηκε με πομπή στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού, όπου πραγματοποιήθηκε τιμητική εκδήλωση στη μνήμη του.
Το 1996 εορτάστηκαν, με εκδηλώσεις σε όλο τον κόσμο, τα 100 χρόνια από τη γέννησή του. Η επέτειος ετέθη υπό την αιγίδα της UNESCO, για να αποδοθεί η τιμή που αρμόζει σε έναν διεθνή καλλιτέχνη.

                      ---------------------------------------------------------------------



Η εκπομπή «ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ», έχοντας ως καλεσμένη την προσωπική φίλη του ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ, ΚΑΙΤΗ ΚΑΤΣΟΓΙΑΝΝΗ, προσεγγίζει την προσωπικότητα του μεγάλου μαέστρου, κυρίως από την ανθρώπινη πλευρά. Ο μουσικολόγος ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΚΩΣΤΙΟΣ παρουσιάζει πιο εξειδικευμένες πληροφορίες σχετικά με την παρουσία και εξέλιξη του καλλιτέχνη ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ. Τα λεγόμενά τους πλαισιώνουν πλάνα από φιλμ με το συνθέτη στην Ακρόπολη, φωτογραφίες, παρτιτούρες, πρωτοσέλιδα εφημερίδων και ηχητικά ντοκουμέντα. Με την ολοκλήρωση του αφιερώματος στο μοναδικό αυτό Έλληνα, ξεκινά ένα αφιέρωμα στη ΜΑΡΙΚΑ ΚΟΤΟΠΟΥΛΗ. Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΥΡΑΤ παραθέτει πληροφορίες που αφορούν στο ξεκίνημά της στο θέατρο, στη σχέση ζωής που δημιούργησε με τον ΙΩΝΑ ΔΡΑΓΟΥΜΗ και το άδοξο τέλος. Η ΕΛΕΝΗ ΧΑΛΚΟΥΣΗ, η ΒΙΛΜΑ ΚΥΡΟΥ, ο ΚΩΣΤΑΣ ΓΕΩΡΓΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ, ο ΚΑΡΟΛΟΣ ΚΟΥΝ, η ΑΝΝΑ ΣΥΝΟΔΙΝΟΥ και η ΒΟΥΛΑ ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗ μιλούν για την καλλιτέχνιδα, την ξεχωριστή προσωπικότητα και το «μύθο» που συνοδεύει το όνομά της.

              -------------------------------------------------------------------------------------
                 


ΠΗΓΕΣ








    --------------------------------------------------------------------------------------------



Dimitris Mitropoulos: i kardia tis manas (the heart of the mother)
Myrsini Margariti, soprano
Stefanos Nasos, piano



                                   

Overture to La Forza del Destino by Giuseppe Verdi
Orchestra del Maggio Musicale Fiorentino
Dimitri Mitropoulos, conductor
Firenze, 14.VI.1953




                                    20ος Αιώνας Επιλογές – Δημήτρης Μητρόπουλος



Δημοσίευση σχολίου