Κυριακή, 29 Ιανουαρίου 2017

Tiziano - Τιτσιάνο



 Vecellio di Gregorio Tiziano - autoritratto.jpg
Αυτοπροσωπογραφία, 1567, λάδι σε μουσαμά, 86×65 εκ., Μουσείο Πράδο


Γέννηση      Τιτσιάνο Βετσέλιο ή Βετσέλι

12 Ιανουαρίου 1488

Πιέβε ντι Καντόρε, Ιταλία


Θάνατος      27 Αυγούστου 1576 (88 ετών)


Βενετία, Ιταλία


Εθνικότητα           Ιταλική


Υπηκοότητα          Γαληνοτάτη Δημοκρατία της Βενετίας


Ιδιότητα      αυλικός ζωγράφος, ζωγράφος πορτραίτων και ζωγράφος


Σύζυγος      Τσετσίλια Σολντάνο (1525 – 6 Αυγούστου 1530)


Τέκνα          Οράτσιο Βετσέλλιο, Τιτσιανέλλο και Λαβίνια Βετσέλλιο


Γονείς          Γκρεγκόριο Βετσέλλιο


Είδος τέχνης         Ζωγραφική


Καλλιτεχνικά ρεύματα   Σχολή της Βενετίας, Αναγέννηση




                                           =======================



«Η γυναίκα ο καθρέφτης" (1515)

O Τιτσιάνο Βετσέλλιο (Tiziano Vecellio ή Vecelli, π. 1485/90 - 27 Αυγούστου 1576), ευρύτερα γνωστός και ως Τισιανός ή Τιτσιάνο, ήταν Ιταλός ζωγράφος της Αναγέννησης. Ανήκει στη σχολή της Βενετίας και θεωρείται ένας από τους σπουδαιότερους ζωγράφους της, του οποίου το έργο αντιπροσωπεύει τη μετάβαση από την παράδοση του 15ου αιώνα στην τεχνοτροπία που υιοθετήθηκε κατά τον 16ο. Επηρέασε σημαντικούς ζωγράφους του επόμενου αιώνα, όπως τον Ρούμπενς και τον Βελάσκεθ. Διακρίθηκε εξίσου σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, φιλοτεχνώντας προσωπογραφίες, αλληγορίες, θρησκευτικά έργα, ιστορικές και μυθολογικές σκηνές.

Καταγόταν από ευυπόληπτη οικογένεια, αρκετά μέλη της οποίας ασχολήθηκαν επίσης με τη ζωγραφική. Ο ίδιος εκπαιδεύτηκε στο εργαστήριο του Τζιοβάννι Μπελλίνι και τα πρώιμα έργα του εμφανίζουν έντονες επιδράσεις από το ύφος του Τζορτζόνε. Έζησε και εργάστηκε κατά το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στη Βενετία, ωστόσο η πληθώρα παραγγελιών που ανέλαβε για βασιλείς και άλλους ευγενείς της ιταλικής επικράτειας, ευνόησε τη διάδοση της φήμης του πέρα από τα σύνορα της γενέτειράς του. Υπήρξε ένας από τους πλέον διακεκριμένους ζωγράφους της εποχής του, που έχαιρε μεγάλης αναγνώρισης. Στο εργαστήριο του μαθήτευσε πιθανότατα ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος και ο Τζιάκοπο Τιντορέττο, αν και είναι εν γένει δύσκολο να αναγνωριστούν συνεχιστές του έργου του.

Βιογραφία

Εκπαίδευση και πρώιμα έργα

Η ημερομηνία γέννησης του Τιτσιάνο δεν είναι γνωστή με βεβαιότητα, ωστόσο είναι ευρύτερα αποδεκτό μεταξύ των σύγχρονων ιστορικών, πως τοποθετείται κατά την περίοδο 1488-90, αν και για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, ως έτος γέννησής του θεωρούνταν το 1477. Το ζήτημα της ημερομηνίας γέννησής του έχει αποτελέσει αντικείμενο διαφωνιών και αντιφάσεων μεταξύ των ιστορικών. Μία από τις παλαιότερες γραπτές αναφορές στον Τιτσιάνο ανήκει στον Ludovico Dolce και περιέχεται στο έργο του L'Aretino, o dialogo della pittura που εκδόθηκε στη Βενετία το 1557, σε μία περίοδο ακμής του Τιτσιάνο. Ο Dolce τον περιέγραψε ως «νεαρό άνδρα» (ιταλ.: e giovanetto), κατά την περίοδο που ανέλαβε την πρώτη του δημόσια παραγγελία για μία ελαιογραφία (π. 1516), χαρακτηρισμός που θεωρείται πως δύσκολα θα αποδιδόταν σε έναν άνδρα άνω των τριάντα ετών και κατ' επέκταση τοποθετεί τη γέννηση του μετά το 1486. Στη δεύτερη έκδοση των Βίων, ο Τζόρτζιο Βαζάρι τοποθέτησε τη γέννησή του το 1480, αν και σύμφωνα με άλλες περιγραφές του Βαζάρι, μπορεί να μετατοπιστεί και στο διάστημα 1489-90. O ίδιος ο Τιτσιάνο, σε μία επιστολή του 1571 προς τον Φίλιππο Β' της Ισπανίας, αναφέρει πως ήταν τότε ενενήντα πέντε ετών, γεγονός που αν αληθεύει οδηγεί στο συμπέρασμα πως γεννήθηκε το 1476. Νεότεροι συγγραφείς, όπως ο Τιτσιανέλο (Compendio, 1622) και ο Κάρλο Ριντόλφι (Meraviglie dell' Arte, 1648) συμφώνησαν με το έτος 1477 ως έτος γέννησης του Τιτσιάνο. Το πιστοποιητικό θανάτου του, στην κοινότητα San Canciano της Βενετίας, αναφέρει πως πέθανε το 1576 σε ηλικία 103 ετών, τοποθετώντας τη γέννησή του στα 1473. Αυτή η εκδοχή προσκρούει στο γεγονός πως δεν διαθέτουμε χρονολογημένα έργα του στα τέλη του 15ου αιώνα, όπως θα ήταν αναμενόμενο με βάση την ηλικία του.

Γεννήθηκε στο ιταλικό χωριό των Βενετικών Άλπεων Πιέβε ντι Καντόρε, βόρεια της Βενετίας και σε μικρή απόσταση από το Τυρόλο της Αυστρίας. Ήταν γιος του Γκρεγκόριο ντι Κόντε ντέι Βετσέλλι, με καταγωγή από ευυπόληπτη οικογένεια, εξέχων μέλος της οποίας υπήρξε ο Κόμης Βετσέλλιο, κυβερνήτης της κοινότητας του Καντόρε από το 1458 μέχρι το 1513. Ο πατέρας του κατείχε επίσης δημόσια αξιώματα και διακρίθηκε ως διοικητής του στρατού της κοινότητας. Σε ηλικία εννέα ή δέκα ετών, ο Τιτσιάνο εγκαταστάθηκε στην πόλη της Βενετίας και μαθήτευσε μαζί με τον αδελφό του κοντά στον ζωγράφο Σεμπαστιάνο Τσουκάτι, περισσότερο γνωστός ως δημιουργός μωσαϊκών, πριν μεταπηδήσει στο εργαστήριο του Τζιοβάνι Μπελίνι, ενός από τους σημαντικότερους και διασημότερους ζωγράφους της εποχής. Υπό την επίβλεψη του Μπελίνι μαθήτευσαν την ίδια περίοδο και άλλοι διακεκριμένοι καλλιτέχνες, όπως ο Λορέντσο Λότο και ο Σεμπαστιάνο Λουτσιάνι, μετέπειτα γνωστός ως Σεμπαστιάνο ντελ Πιόμπο. Ο Τιτσιάνο συναναστράφηκε επίσης με τον Τζορτζόνε και σύμφωνα με τον Τζόρτζιο Βαζάρι, οι δύο ζωγράφοι συνεργάστηκαν με σκοπό τη δημιουργία ορισμένων νωπογραφιών για τη Γερμανική Αποθήκη (Fondaco dei Tedeschi), οι οποίες είναι σήμερα σχεδόν ολοσχερώς κατεστραμμένες και τμήματα τους φιλοξενούνται στο Ca’ d’Oro. Ο Τιτσιάνο ανέλαβε μέρος του έργου για την εξωτερική πρόσοψη της Γερμανικής Αποθήκης, ακολουθώντας την τεχνοτροπία του Τζορτζόνε τόσο πιστά ώστε να μην διακρίνονται έντονες διαφορές μεταξύ των ξεχωριστών τμημάτων που φιλοτέχνησαν. Σύμφωνα με μία ανεκδοτολογική αναφορά του Βαζάρι, ο Τζορτζόνε δέχθηκε συγχαρητήρια για τις νωπογραφίες που είχε φιλοτεχνήσει ο Τιτσιάνο, οι οποίες θεωρήθηκαν μάλιστα ανώτερες από άλλες που ήταν πράγματι έργα του Τζορτζόνε, γεγονός που οδήγησε στη διακοπή της συνεργασίας και της φιλίας τους. Ο Dolce επιβεβαίωσε μεταγενέστερα την αναφορά του Βαζάρι, αντίθετα ο Τιτσιανέλο την αντέκρουσε. Οι νωπογραφίες για τη Γερμανική Αποθήκη συνιστούν ενδεχομένως το παλαιότερο δείγμα γραφής του Τιτσιάνο, ωστόσο αρκετοί ιστορικοί χρονολογούν ορισμένους πίνακές του πριν το 1509. Εν γένει, τo πρώιμο έργο του Τιτσιάνο είναι δύσκολο να καθοριστεί με ακρίβεια, καθώς λίγοι πίνακες είναι χρονολογημένοι και επιπλέον αρκετοί από αυτούς συγχέονται με έργα άλλων σύγχρονων καλλιτεχνών όπως των Τζούλιο Κάμπι, Τζιοβάννι Καριάνι και Τζορτζόνε.

 
Οι τρεις ηλικίες του ανθρώπου, π. 1514, λάδι σε μουσαμά, 106x182 εκ., Εδιμβούργο, Εθνική Πινακοθήκη της Σκωτίας

Στα παλαιότερα σωζόμενα και χρονολογημένα με ακρίβεια έργα του ανήκουν τρεις νωπογραφίες με θέμα το βίο του Αγίου Αντωνίου, για την ομώνυμη εκκλησία της Πάδοβας, για τις οποίες διαθέτουμε αναφορές από το 1511. Τα πρώιμα έργα του Τιτσιάνο φανερώνουν ομοιότητες με εκείνα του Τζορτζόνε, σε τέτοιο βαθμό ώστε να είναι συχνά δύσκολο να διακριθούν μεταξύ τους. Η επίδραση του Τζορτζόνε είναι εμφανής και στους πρώτους μυθολογικούς ή αλληγορικούς πίνακες τού Τιτσιάνο. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει το έργο Ιερός και επίγειος Έρωτας  (π. 1514, Galleria Borghese), πιθανότατα κατά παραγγελία των οικογενειών Αουρέλιο και Μπαγκαρέτο, με αφορμή το γάμο μεταξύ μελών τους που έγινε το 1514. Το αλληγορικό μήνυμα του πίνακα δεν είναι ξεκάθαρο, ωστόσο σύμφωνα με την ευρύτερα αποδεκτή ερμηνεία, οι γυναίκες που απεικονίζονται συμβολίζουν τις δίδυμες Αφροδίτες, σύμφωνα με τα νεοπλατωνικά ιδεώδη. Στην ίδια περίπου χρονική περίοδο ανήκει και μία από τις πρώτες σημαντικές αλληγορικές συνθέσεις του, Οι τρεις ηλικίες του ανθρώπου (1512-14, Εθνική Πινακοθήκη Σκωτίας), που επίσης ακολουθεί τα πρότυπα του Τζορτζόνε.

Ώριμη περίοδος (1516 - π. 1540)

O ξαφνικός θάνατος του Τζορτζόνε το 1510 και του Μπελίνι τέσσερα χρόνια αργότερα, σε συνδυασμό με την εγκατάσταση στη Ρώμη, ενός ακόμα ανταγωνιστή του, τού Σεμπαστιάνο ντελ Πιόμπο, ευνόησε τα επόμενα χρόνια την ανέλιξη του Τιτσιάνο, o οποίος ανέλαβε την ολοκλήρωση αρκετών σημαντικών παραγγελιών που είχαν ανατεθεί αρχικά στον Τζορτζόνε, αναλαμβάνοντας επίσης τη θέση του Μπελίνι ως επίσημου ζωγράφου της Ενετικής Δημοκρατίας. Ανάμεσα στους σημαντικότερους θρησκευτικούς πίνακες που φιλοτέχνησε, κατά την περίοδο αυτή, ανήκει η Ανάληψη της Παρθένου (1516-8), έργο που ολοκλήρωσε για την Αγία Τράπεζα της εκκλησίας Sta. Maria Gloriosa dei Frari στη Βενετία. Το εντυπωσιακό μέγεθος του έργου, που έφθανε περίπου τα επτά μέτρα σε ύψος, αλλά και ο δυναμισμός της σύνθεσης προκάλεσαν τον έντονο θαυμασμό των θεατών. Ο Τιτσιάνο επηρεάστηκε πιθανώς από τη συνάντησή του, το 1516, με τον Φρα Μπαρτολομέο, ο οποίος φιλοτέχνησε αρκετές μεγάλης κλίμακας δραματικές συνθέσεις, της ίδιας θεματολογίας, επηρεασμένος με τη σειρά του από τις νωπογραφίες του Ραφαήλ και του Μιχαήλ Άγγελου. Αξιοσημείωτη είναι επίσης η σύνθεση που αναπαριστά την Παναγία και το θείο βρέφος σε θρόνο μαζί με Αγίους και μέλη της οικογένειας Πέζαρο, (Pesaro Madonna , 1519–26, in situ). Σε αυτή την εικόνα, ο Τιτσιάνο εισήγαγε ένα νέο τύπο σύνθεσης που ακολούθησαν μεταγενέστερα αρκετοί ζωγράφοι της Αναγέννησης, ενώ αποτέλεσε πρότυπο και για καλλιτέχνες της μπαρόκ περιόδου, όπως ο Ρούμπενς.

 
Ανάληψη της Παρθένου, π. 1516-8, λάδι σε ξύλο, 690 x 360 εκ., Santa Maria Gloriosa dei Frari, Βενετία

Τόσο στις συνθέσεις για την εκκλησία του Frari, όσο και σε άλλους πίνακες που φιλοτέχνησε την ίδια εποχή, διαφαίνεται η επίδραση των Ραφαήλ και Μιχαήλ Άγγελου, αν και δεν υπάρχουν στοιχεία που να βεβαιώνουν πως ο Τιτσιάνο είχε ταξιδέψει μέχρι εκείνη την περίοδο στη Ρώμη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα θεωρείται η σύνθεση H Παναγία με το θείο βρέφος και τους Αγίους Φραγκίσκο και Αλβίζε και τον δωρητή Αλβίζε Γκότσι (1520, Museo Civico, Ανκόνα), έργο που παραπέμπει στην Παναγία του Φολίνιο (1511-2) τού Ραφαήλ. Από το έργο του Τιτσιάνο διαφαίνεται πως ήταν γνώστης των σύγχρονων εξελίξεων της ύστερης αναγεννησιακής τέχνης στη Ρώμη και στη Φλωρεντία, πιθανότατα μέσα από αντίγραφα έργων. Στις σημαντικότερες πρώιμες θρησκευτικές συνθέσεις του ανήκει επίσης το έργο O θάνατος του Αγίου Πέτρου τού Μάρτυρα (π. 1526-30) που φιλοτέχνησε για την εκκλησία των Αγίων Ιωάννη και Παύλου στη Βενετία. Η πρωτότυπη σύνθεση καταστράφηκε το 1867, ωστόσο το έργο είναι γνωστό από αντίγραφα και φαίνεται πως προκάλεσε το θαυμασμό, εδραιώνοντας τη φήμη του Τιτσιάνο. Σύμφωνα με τον Βαζάρι, αποτελούσε το κορυφαίο έργο του, ενώ ιδιαίτερη μνεία σε αυτό έκανε και ο λόγιος Πιέτρο Αρετίνο σε επιστολή του προς τον Φλωρεντινό καλλιτέχνη Τρίμπολο. Κατά τον Paolo Pino (Dialogo di pittura, 1548), o Τιτσιάνο ανέλαβε την παραγγελία κατόπιν διαγωνισμού, στον οποίο συμμετείχε επίσης ο Πάλμα Βέκκιο.

Μεταγενέστερο είναι το έργο που ολοκλήρωσε για το παλάτι των Δόγηδων (Palazzo Ducale) στη Βενετία, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου καταστράφηκε το 1577. Ο Τιτσιάνο ανέλαβε το 1513 και φιλοτέχνησε τη Μάχη του Σπολέτο (ή Μάχη του Καντόρε, π. 1538/40), έργο που σήμερα είναι γνωστό μέσα από αντίγραφα, χαρακτικά και προσχέδια (Μουσείο του Λούβρου). Η σύνθεση εμφανίζει ομοιότητες με τη Μάχη του Ανγκιάρι τού Λεονάρντο ντα Βίντσι και τη Νίκη του Κωνσταντίνου στη μάχη της Μουλβίας γέφυρας (Sala di Costantino, Βατικανό) τού Ραφαήλ, και αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για μεταγενέστερες συνθέσεις του Ρούμπενς, με σκηνές μαχών. Η φήμη του Τιτσιάνο εξαπλώθηκε σύντομα πέρα από τα σύνορα της Βενετίας και από την άνοιξη του 1516, ανέλαβε να φιλοτεχνήσει μια σειρά μυθολογικών έργων που θα τοποθετούνταν στις νέες αίθουσες του κάστρου τού Δούκα της Φεράρα, Αλφόνσο Α'. Για τις ανάγκες του, ο Αλφόνσο Α' είχε αναθέσει διαφορετικά θέματα σε ορισμένους από τους κορυφαίους ζωγράφους της εποχής, αποκτώντας έργα του Ντόσο Ντόσι και του Τζιοβάνι Μπελίνι. Στο ίδιο πρόγραμμα συμμετείχαν οι Ραφαήλ και Φρα Μπαρτολομέο, οι οποίοι ωστόσο δεν πρόλαβαν να ολοκληρώσουν τα έργα τους. Ο Τιτσιάνο φιλοτέχνησε δύο από τους πίνακες του, τη Λατρεία της Αφροδίτης και το έργο Βάκχος και Αριάδνη , Εθνική Πινακοθήκη Λονδίνου, βασισμένος σε προγενέστερα ημιτελή σχέδια των δύο ζωγράφων. Της ίδιας περιόδου είναι και ο πίνακας Η γιορτή των Θεών (Εθνική Πινακοθήκη Ουάσινγκτον) του Μπελλίνι, τον οποίο επεξεργάστηκε ο Τιτσιάνο προκειμένου να εναρμονιστεί με τις δικές του δημιουργίες.

 
Αφροδίτη του Ουρμπίνο, π. 1538, λάδι σε μουσαμά, 119 × 165 εκ., Ουφίτσι


Στις αρχές του 1530 ξεκίνησε το έργο του για τη βασιλική αυλή του Ουρμπίνο, προσφέροντας τις υπηρεσίες του στο δούκα Φραντσέσκο Μαρία Α', φιλοτεχνώντας κυρίως προσωπογραφίες. Αξιοσημείωτη σύνθεση αυτής της περιόδου είναι η Αφροδίτη του Ουρμπίνο (Ουφίτσι, Φλωρεντία), έργο που βασίστηκε στην Κοιμωμένη Αφροδίτη (π. 1510) του Τζορτζόνε. Ο Τιτσιάνο διατήρησε τη στάση της γυμνής Αφροδίτης που καθιέρωσε ο Τζορτζόνε, επιλέγοντας όμως να αναπαραστήσει μία καθημερινή σκηνή, τοποθετώντας το θέμα του σε μία αίθουσα παλατιού. Με αυτό τον τρόπο, απέδωσε την Αφροδίτη περισσότερο ως μία κοινή γυναίκα και λιγότερο ως θεά της μυθολογίας. Στη σύνθεση του Τιτσιάνο βασίστηκε αργότερα ο Εντουάρ Μανέ, για τον πίνακα Ολυμπία (1853).

Στα μέσα του 16ου αιώνα, ο Τιτσιάνο είχε σημαντική συμβολή στην εξέλιξη του είδους της προσωπογραφίας. Εισήγαγε νέες στάσεις του εικονιζόμενου προσώπου, ενώ καθιέρωσε τα ημίσωμα ή και ολόσωμα πορτρέτα, επιτρέποντας με αυτό τον τρόπο την ενσωμάτωση περισσότερων στοιχείων στη σύνθεση της προσωπογραφίας, όπως για παράδειγμα καθημερινά αντικείμενα ή άλλα πρόσωπα που απεικονίζονταν σε δεύτερο επίπεδο. Στις πρώτες προσωπογραφίες που φιλοτέχνησε κατά τις δεκαετίες του 1520 και 1530, απεικόνισε την ιταλική αριστοκρατία. Σημαντικός σταθμός για το έργο του θεωρείται η περίοδος κατά την οποία ταξίδεψε στη Μπολόνια και φιλοτέχνησε προσωπογραφίες του αυτοκράτορα Καρόλου Ε'. Το 1533, ο Κάρολος Ε' έχρισε τον Τιτσιάνο ιππότη και τον διόρισε ως αποκλειστικό προσωπογράφο του. Από τα πρώτα πορτρέτα που φιλοτέχνησε για τον αυτοκράτορα διασώζεται μόνο ο πίνακας Ο Κάρολος Ε' με λαγωνικό (1532-3, Μουσείο Πράδο), αντίγραφο προσωπογραφίας του Jakob Seisenegger.

Ύστερο έργο (π. 1540-76)

Από τα μέσα του 1540, παρατηρούνται αισθητές διαφοροποιήσεις στη ζωγραφική του Τιτσιάνο, που χαρακτηρίζουν συνολικά το ύστερο έργο του. Κατόπιν επιθυμίας του Παύλου Γ' και του καρδινάλιου Αλεσσάντρο Φαρνέζε, ταξίδεψε εκ νέου στη Μπολόνια, το Μάιο του 1543, όπου φιλοτέχνησε μερικές από τις σημαντικότερες προσωπογραφίες του, μεταξύ αυτών τα ομαδικά πορτρέτα Ο Πάπας Παύλος Γ' και τα εγγόνια του (1546, Capodimonte) και Οικογένεια Vendramin , (Εθνική Πινακοθήκη Λονδίνου), καθώς και ο πίνακας Ο Κάρολος Ε' στο Mühlberg 1548, (Μαδρίτη, (Μουσείο Πράδο) που ολοκληρώθηκε για τον εορτασμό της νίκης του αυτοκράτορα στη Μάχη του Mühlberg (Απρίλιος 1547) και αναπαριστά τον Κάρολο Ε΄ έφιππο. Τρία χρόνια αργότερα επισκέφτηκε για πρώτη φορά τη Ρώμη, όπου παρέμεινε μέχρι τον Ιούνιο του 1546 και είχε τη δυνατότητα να εξετάσει από κοντά τα έργα του Μιχαήλ Άγγελου, του Ραφαήλ και του Σεμπαστιάνο ντελ Πιόμπο.

 
Τάφος του Τιτσιάνο στη Βενετία.

Το χειμώνα του 1548 συνόδευσε τον Κάρολο Ε' στην αυλή των Αψβούργων, όπου ολοκλήρωσε μία σειρά έργων, μεταξύ αυτών θρησκευτικούς, μυθολογικούς πίνακες και προσωπογραφίες. Μετά την επιστροφή του στη Βενετία, δέχθηκε πρόσκληση να μεταβεί στο Μιλάνο, προκειμένου να επισκεφτεί τον πρίγκιπα Φίλιππο, που αργότερα έγινε βασιλιάς της Ισπανίας και αποτέλεσε έναν από τους κύριους προστάτες τού Ιταλού ζωγράφου. Από τη συνεργασία τους ξεχωρίζει η ολόσωμη προσωπογραφία του Φίλιππου Β' με πανοπλία (π. 1551, Μουσείο Πράδο). Στα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο Τιτσιάνο ολοκλήρωσε πολυάριθμα έργα που φιλοτέχνησε στη Βενετία και αργότερα μεταφέρθηκαν στην Ισπανία. Μεταξύ άλλων ολοκλήρωσε μία σειρά μυθολογικών πινάκων, αποκαλούμενων με τον όρο poesie (ποίηση) και με έντονο το ερωτικό στοιχείο. Σε αυτήν ανήκουν τα έργα Δανάη 1553, (Μαδρίτη, Μουσείο ντελ Πράδο), Αφροδίτη και Άδωνις 1554, (Μαδρίτη, Μουσείο ντελ Πράδο), Περσέας και Ανδρομέδα (1553-62, Συλλογή Wallace), Η αρπαγή της Ευρώπης (Μουσείο Γκάρντνερ, Βοστώνη), Άρτεμις και Ακταίων, Άρτεμις και Καλλιστώ (Συλλογή Ellesmere) και Ο θάνατος του Ακταίονα (Εθνική Πινακοθήκη Λονδίνου). Οι συνθέσεις αυτές παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά με παλαιότερα έργα του, με θέματα δανεισμένα από τη μυθολογία, ωστόσο διακρίνονται για το ύφος τους, τα χρώματά τους και τις μεγαλύτερες διαστάσεις των απεικονιζόμενων μορφών. Στα θρησκευτικά έργα που φιλοτέχνησε για τον Φίλιππο Β' ανήκει και ο Μυστικός Δείπνος (Εσκοριάλ, Μαδρίτη), έργο μεγάλων διαστάσεων που σύμφωνα με μία επιστολή του Τιτσιάνο προς τον βασιλιά ολοκληρώθηκε σε διάστημα επτά ετών[16] και ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 1564. Για την τοποθέτησή του στη μονή τού Εσκοριάλ, μέρος του πίνακα καταστράφηκε, προκειμένου να χωρέσει στην προκαθορισμένη θέση του.

 
Προσωπογραφία του Πάπα Παύλου Γ', 1543, 108 × 80 εκ., Galleria Nazionale di Capodimonte

Η τεχνική που συναντάται στα τελευταία έργα του έχει χαρακτηριστεί ως «πρωτοϊμπρεσιονιστική», ενώ κατά τον Βαζάρι υπήρξε αισθητά διαφορετική από εκείνη της νεότητάς του. Ειδικότερα, ο τελευταίος περιέγραψε την τεχνοτροπία τού Τιτσιάνο αναφερόμενος στις χονδροειδείς πινελιές που εφάρμοζε στον καμβά, έτσι ώστε τα έργα να μπορούν να εκτιμηθούν και να γίνουν πλήρως αντιληπτά από το θεατή, μόνο από μία σχετική απόσταση. Πιθανώς, η τεχνική αυτή συνδεόταν με προβλήματα όρασης του Τιτσιάνο, ωστόσο τα προβλήματα υγείας που αντιμετώπισε σε μεγάλη ηλικία δεν επηρέασαν την παραγωγικότητά του. Η παράδοξη υπογραφή του στην εικόνα της Αναλήψεως (1560, Chiesa di San Salvadore), «Titianus fecit fecit» έχει ερμηνευθεί ως η απάντηση του σε επικρίσεις που αμφισβητούσαν τις ικανότητές του σε προχωρημένη ηλικία. Σε κάθε περίπτωση, αρκετοί από τους πίνακες που ολοκλήρωσε την τελευταία δεκαετία της ζωής του αναγνωρίζονται μεταξύ των κορυφαίων έργων του. Εκτός από την Ανάληψη, σε αυτούς περιλαμβάνονται επίσης ο Άγιος Σεβαστιανός (Ερμιτάζ), ο Άγιος Λαυρέντιος (Εσκοριάλ) και κυρίως η Αποκαθήλωση (Pietà) , Πινακοθήκη της Ακαδημίας (Βενετία), έργο που άφησε ημιτελές. Πέθανε σε μεγάλη ηλικία το 1576, την ίδια περίοδο που μία επιδημία πανώλης έπληττε τη Βενετία. Έχει υποστηριχθεί πως ο θάνατός του προκλήθηκε από την πανώλη, ωστόσο το γεγονός πως τάφηκε την επόμενη ημέρα στην εκκλησία των Φράρι θέτει το ενδεχόμενο αυτό υπό αμφισβήτηση.

Πολύ μικρός αριθμός ζωγράφων μπορούν να αναγνωριστούν ως συνεχιστές του ή πραγματικοί μαθητές του, καθώς δεν διακρίθηκε για τις αρετές του ως δάσκαλος, είτε εξαιτίας έλλειψης υπομονής είτε διότι ήταν από τη φύση του έντονα ανταγωνιστικός. Σύμφωνα με μία επιστολή του ζωγράφου Τζούλιο Κλόβιο, προς τον καρδινάλιο Αλεσάντρο Φαρνέζε, ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος υπήρξε μαθητής του, κατά τα τελευταία χρόνια της ζωής του, ενώ το ίδιο έχει υποστηριχθεί και για τον Τιντορέτο. Μεταξύ των μαθητών του ξεχωρίζουν επίσης οι Μπορντόνε και Μπονιφάτσιο. Ο τελευταίος υιοθέτησε πιστά το ύφος του Τιτσιάνο και διακρίθηκε ως ζωγράφος, ενώ αρκετά έργα είναι δύσκολο να αποδοθούν στον ίδιο και όχι στο δάσκαλό του. Στη διάρκεια της ζωής του, ο Τιτσιάνο απέκτησε δύο γιους και δύο κόρες, μία από τις οποίες πέθανε σε βρεφική ηλικία. Ο γιος του Οράτιος έγινε επίσης ζωγράφος και για ένα διάστημα εργάστηκε ως βοηθός του.

Τεχνική

Η μέθοδος ζωγραφικής που ακολουθούσε ο Τιτσιάνο υπήρξε καινοτόμος για την εποχή του. Σύμφωνα με τις περιγραφές του Βαζάρι, εργαζόταν σχεδόν αποκλειστικά με το χρώμα, δίνοντας πολύ μικρή σημασία σε προπαρασκευαστικά σχέδια. Στο ίδιο συμπέρασμα έχουν καταλήξει και νεότερες αναλύσεις έργων του, ενώ ενισχύεται ακόμα από τις περιγραφές του Πάλμα Τζιόβανε, ο οποίος αναφέρεται ως μαθητής του Τιτσιάνο. Οι αφηγήσεις του για την τεχνική τού δασκάλου του έχουν καταγραφεί από τον Μάρκο Μποσκίνι, στο έργο του Ricche minere della Pintura Veneziana (1674). Σύμφωνα με αυτές, ο Τιτσιάνο συνήθιζε να ξεκινά ένα έργο απλώνοντας μία μεγάλη ποσότητα χρώματος στην επιφάνεια του πίνακα, λειτουργώντας ως βάση για ό,τι θα σχεδίαζε πάνω από αυτή. Μετά την ολοκλήρωση των βασικών στοιχείων και μορφών του έργου, συχνά εγκατέλειπε τον πίνακα, ακόμα και για μερικούς μήνες, χωρίς να τον παρατηρεί. Αργότερα επανερχόταν και συνέχιζε το έργο του με μεγαλύτερη προσοχή, εφαρμόζοντας συμπαγείς επιστρώσεις χρώματος. Στα τελικά στάδιά του, εναρμόνιζε τα χρώματα μεταξύ τους, χρησιμοποιώντας πιο συχνά τα δάχτυλά του και λιγότερο κάποιο χρωστήρα. Στην περιγραφή του Τζιόβανε δεν γίνεται αναφορά σε ενδεχόμενη χρήση ζωντανών μοντέλων, γεγονός που σημαίνει πως πιθανότατα ο Τιτσιάνο είχε εγκαταλείψει την πρακτική αυτή, την οποία όμως χρησιμοποιούσε τουλάχιστον μέχρι το 1522, όπως επιβεβαιώνεται από μία επιστολή ενός απεσταλμένου τού δούκα Αλφόνσο Α' στη Βενετία, γραμμένη το ίδιο έτος.

Σήμερα είναι επίσης γνωστό πως αρκετές από τις συνθέσεις του περιέχουν στοιχεία αυτοσχεδιασμού, καθώς έχουν παρατηρηθεί αλλαγές στα διαδοχικά στάδια ολοκλήρωσης αρκετών έργων, όπως για παράδειγμα στην Παναγία του Πέζαρο, σύνθεση της οποίας το αρχιτεκτονικό υπόβαθρο τροποποιήθηκε αρκετές φορές πριν αποδοθεί με την τελική του μορφή. Οι περισσότερες από τις πρώιμες συνθέσεις του Τιτσιάνο είναι φιλοτεχνημένες πάνω σε ξύλο, όπως η Ανάληψη της Παρθένου για την εκκλησία του Φράρι, ενώ μικρότερο ποσοστό έχει φιλοτεχνηθεί πάνω σε μουσαμά, υλικό που χρησιμοποίησε αργότερα με μεγαλύτερη συχνότητα. Πιθανότατα η επιλογή του σχετιζόταν με τις διαστάσεις του έργου, καθώς ήταν ευκολότερο να δημιουργηθούν πίνακες μεγάλων διαστάσεων πάνω σε μουσαμά.

                          ===============================



Κατάλογος έργων του Τιτσιάνο



Αίθουσα του Μουσείου του Πράδο με έργα του Τιτσιάνο (από τα αριστερά προς τα δεξιά : Δανάη, Η λατρεία της Αφροδίτης, Η βακχική γιορτή των Ανδρίων, Αφροδίτη και Άδωνις


Ο κατάλογος αυτός των έργων του Τιτσιάνο (1488/90-1576) περιλαμβάνει έργα μυθολογικών και θρησκευτικών θεμάτων και προσωπογραφίες, αντιπροσωπευτικά της εβδομηντάχρονης καλλιτεχνικής του δημιουργίας.

Τα έργα παρουσιάζονται σε χρονολογική σειρά. Όπως συμβαίνει συχνά στα έργα ζωγραφικής, οι τίτλοι τους πιθανόν να διαφέρουν στις πηγές. Προτιμήθηκαν ιταλικές εκδοχές.

 Tiziano o giorgione, cristo portacroce.jpg
Πίνακας      Τίτλος         Χρονολογία Διαστάσεις σε εκατοστά (cm)      Χώρος

Tiziano o giorgione, cristo portacroce.jpg        Ο Χριστός φέρων τον Σταυρό   1505 68,2 × 88.3 cm           Βενετία, Scuola Grande di San Rocco (έργο αποδιδόμενο και στον Τζορτζόνε).

                               =================

 Kmska Titiaan - Jacopo Pesaro bisschop van Paphos voorgesteld door paus Alexander VI Borgia aan de heilige Petrus - 28-02-2010 13-56-55.jpg
Kmska Titiaan - Jacopo Pesaro bisschop van Paphos voorgesteld door paus Alexander VI Borgia aan de heilige Petrus - 28-02-2010 13-56-55.jpg    Ο Γιάκοπο Πέζαρο παρουσιάζεται στον Άγιο Πέτρο από τον πάπα Αλέξανδρο ΣΤ΄ 1503-1506    145×183      Αμβέρσα, Βασιλικό Μουσείο Καλών Τεχνών

                                    =====================

 Tiziano, madonna exter.jpg
Tiziano, madonna exter.jpg       Madonna Bache    περ. 1508     45 × 55 cm   Νέα Υόρκη, Μητροπολιτικό Μουσείο

                           ======================

 Titian - A Man with a Quilted Sleeve - Google Art Project.jpg
Titian - A Man with a Quilted Sleeve - Google Art Project.jpg    Προσωπογραφία ανδρός (Το λεγόμενο "Πορτραίτο του Αριόστο")     περ. 1508–1510     81,2 × 66.3 cm       Λονδίνο, Εθνική Πινακοθήκη

                      =========================

 Titian - Portrait of a Lady ('La Schiavona') - Google Art Project.jpg
Titian - Portrait of a Lady ('La Schiavona') - Google Art Project.jpg     Προσωπογραφία κυρίας ("La Schiavona") 1509–1510   117 × 97 cm           Λονδίνο, Εθνική Πινακοθήκη

                        =======================

 Le Concert champêtre, by Titian, from C2RMF retouched.jpg
Le Concert champêtre, by Titian, from C2RMF retouched.jpg      Εξοχικό κοντσέρτο          περ. 1510           118 × 138 cm         Παρίσι, Μουσείο του Λούβρου (έργο αποδιδόμενο και στον Τζορτζόνε).

                           ========================

 Portrait of a Man in a Red Cap - Titian c. 1510.jpg
Portrait of a Man in a Red Cap - Titian c. 1510.jpg         Άντρας με κόκκινο σκούφο       περ. 1510           82 × 71 cm   Νέα Υόρκη, Frick Collection

                            ==========================

 Titian - St Mark Enthroned with Saints - WGA22765.jpg
Titian - St Mark Enthroned with Saints - WGA22765.jpg         Ένθρονος Άγιος Μάρκος με αγίους           1510/11       218 × 149 cm         Βενετία, Santa Maria della Salute

                               ========================

 Tizian 023.jpg
Tizian 023.jpg       Το θαύμα του ζηλότυπου συζύγου       1511 340 × 207 cm         Πάντοβα, Scuola di Sant'Antonio

                     ===========================

 Tizian 024.jpg
Tizian 024.jpg       Το θαύμα του οξύθυμου γιου     1511 340 × 207 cm         Πάντοβα, Scuola di Sant'Antonio

                    =====================

 Tizian 025.jpg
Tizian 025.jpg       Το θαύμα του νεογέννητου παιδιού     1511 340 × 355 cm         Πάντοβα, Scuola di Sant'Antonio

               ===========================

 Titian - Noli me Tangere - Google Art Project.jpg
Titian - Noli me Tangere - Google Art Project.jpg    Μη μου άπτου       1511–1515   109 × 91 cm           Λονδίνο, Εθνική Πινακοθήκη

                               ================

 Portrait d'une Femme à sa Toilette, by Titian, from C2RMF retouched.jpg
Portrait d'une Femme à sa Toilette, by Titian, from C2RMF retouched.jpg     Γυναίκα με καθρέφτη           1511–1515   96 × 76 cm   Παρίσι, Μουσείο του Λούβρου

                                  =====================

 Tizian 002.jpg
Tizian 002.jpg       Οι τρεις ηλικίες του άντρα        περ. 1512     106 × 182 cm         Εδιμβούργο, Εθνική Πινακοθήκη της Σκωτίας

                        =====================

 Tiziano Vecellio,called Titian - Gipsy Madonna - Google Art Project.jpg
Tiziano Vecellio,called Titian - Gipsy Madonna - Google Art Project.jpg         Παρθένος και Βρέφος ("Η Τσιγγάνα Μαντόννα")        περ. 1512     65,8 × 83.8 cm       Βιέννη, Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης

                       =======================

 Titian Madonna and Child with Sts Catherine and Dominic and a Donor.jpg
Titian Madonna and Child with Sts Catherine and Dominic and a Donor.jpg          Παρθένος και Βρέφος με τους αγίους Αικατερίνη της Αλεξανδρείας και Δομίνικο και τον δωρητή ("Ιερή Συνομιλία των Μπάλμπι")       1512-1514    130 × 185 cm         Traversetolo, Ίδρυμα Magnani-Rocca

                       ========================

 TITIAN; Portrait of Jacopo Sannazaro (1514-18).JPG
TITIAN; Portrait of Jacopo Sannazaro (1514-18).JPG     Γιάκοπο Σαννατσάρο     1514–1518           85,7 × 72.7 cm       Ηνωμένο Βασίλειο, Royal Collection

                      =====================

 Tiziano - Flora - Google Art Project.jpg
Tiziano - Flora - Google Art Project.jpg         Φλόρα         περ. 1515     79 × 63 cm   Φλωρεντία, Ουφίτσι

                        =============================
  
 Tizian 112.jpeg
Tizian 112.jpeg      Προσωπογραφία ανδρός περ. 1515     50 × 45 cm   Νέα Υόρκη, Μητροπολιτικό Μουσείο

                       =========================

 Tiziano salome.jpg
Tiziano salome.jpg           Σαλώμη      περ. 1515     90 × 72 cm   Ρώμη, Galleria Doria Pamphilj

                    ========================

 Tizian 033.jpg
Tizian 033.jpg       Η Παναγία των Κερασιών       περ. 1515     81 × 99.5 cm          Βιέννη, Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης

             ===============================

 Tiziano - Vanità (Alte Pinakothek München).jpg
Tiziano - Vanità (Alte Pinakothek München).jpg    Ματαιότης περ. 1515     97 × 81 cm   Μόναχο, Παλαιά Πινακοθήκη

               ==========================

 Tizian Violante dsc01834.jpg
Tizian Violante dsc01834.jpg    Βιολάντε     1515–1516   64,5 × 51 cm          Βιέννη, Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης

                     =============================

 Tiziano, tarquinio e lucrezia.jpg
Tiziano, tarquinio e lucrezia.jpg          Ταρκύνιος και Λουκρητία         1515–1520   82 × 68 cm           Βιέννη, Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης. Πιθανώς έργο του Πάλμα Βέκκιο.

                    ============================

 Tiziano, ritratto di giovane di petworth house.jpg
Tiziano, ritratto di giovane di petworth house.jpg    Προσωπογραφία αγνώστου με μαύρο καπέλλο με φτερά      1515–1520   70,5 × 63 cm          Petworth, Αγγλία, Petworth House, National Trust

               =================================

 Tiziano - Amor Sacro y Amor Profano (Galería Borghese, Roma, 1514).jpg
Tiziano - Amor Sacro y Amor Profano (Galería Borghese, Roma, 1514).jpg      Αγνός και βέβηλος έρως 1515–1516   118 × 279 cm         Ρώμη, Galleria Borghese

                 ============================

 Tizian 014.jpg
Tizian 014.jpg       Η πληρωμή του φόρου    περ. 1516     75 × 56 cm   Δρέσδη, Πινακοθήκη των Παλαιών Δασκάλων

                       =========================

 Tizian 041.jpg
Tizian 041.jpg       Assunta (Η Ανάληψη της Παρθένου)           1516–1518   690 × 360 cm           Βενετία, Santa Maria Gloriosa dei Frari

                          =========================

 Bacanal de los andrios.jpg
Bacanal de los andrios.jpg         Η βακχική γιορτή των Ανδρίων        1518–1519   175 × 193 cm           Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο

                   ==============================

 Ofrenda a Venus.jpg
Ofrenda a Venus.jpg        Η λατρεία της Αφροδίτης         1518–1520   172 × 175 cm         Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο

                            ===========================

 Duomo (Treviso) - Interior - Annunciation by Titian.jpg
Duomo (Treviso) - Interior - Annunciation by Titian.jpg   Ευαγγελισμός (Annunciazione Malchiostro)          περ. 1520     210 × 176 cm         Τρεβίζο, Μητρόπολη

                  =============================

 Tizian 071.jpg
Tizian 071.jpg       Προσωπογραφία του Βιντσέντσο Μόστι       περ. 1520     85 × 67 cm           Φλωρεντία, Παλάτσο Πίττι, Galleria Palatina

                  ==========================

 Tiziano, pala gozzi 01.jpg
Tiziano, pala gozzi 01.jpg         Εικόνα βωμού Γκότσι     1520 312 × 215 cm         Ανκόνα, Πινακοθήκη Francesco Podesti

           =================================

 Polittico averoldi 01.jpg
Polittico averoldi 01.jpg   Πολύπτυχο Αβερόλντι    1520–1522   278 × 292 cm         Μπρέσια, εκκλησία των Αγίων Nazaro e Celso

             ============================

 Titian (Tiziano Vecellio) - Venus Rising from the Sea ('Venus Anadyomene') - Google Art Project.jpg
Titian (Tiziano Vecellio) - Venus Rising from the Sea ('Venus Anadyomene') - Google Art Project.jpg           Αναδυομένη Αφροδίτη (Venere Anadiomene)          περ. 1520     73,6 × 58.4 cm           Εδιμβούργο, Εθνική Πινακοθήκη της Σκωτίας

                      =============================

 Tizian 006.jpg
Tizian 006.jpg       Πολύπτυχο Αβερόλντι, κεντρικός πίνακας : Η Ανάσταση         1520–1522   278 × 122 cm      Μπρέσια, εκκλησία των Αγίων Nazaro e Celso

                ================================


 Titian Bacchus and Ariadne.jpg
Titian Bacchus and Ariadne.jpg          Βάκχος και Αριάδνη       1522–1523   175 × 190 cm           Λονδίνο, Εθνική Πινακοθήκη

                     ===============================

 Tizian 079.jpg
Tizian 079.jpg       Ο άνθρωπος με το γάντι 1520–1523   100 × 89 cm           Παρίσι, Μουσείο του Λούβρου

                      ==========================

 Tizian 028.jpg
Tizian 028.jpg       Η Ταφή       1523–1525   148 × 225 cm         Παρίσι, Μουσείο του Λούβρου

                      =============================

 Frari (Venice) nave left - Altar of Madona di Ca'Pesaro.jpg
Frari (Venice) nave left - Altar of Madona di Ca'Pesaro.jpg        Εικόνα βωμού Πέζαρο (Pala Pesaro)         1519–1526   478 × 268 cm         Βενετία, Santa Maria Gloriosa dei Frari

                   ==============================

 Tizian 063.jpg
Tizian 063.jpg       Φρειδερίκος Β΄ Γκοντζάγκα     1525–1528   125 × 99 cm           Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο

                 ================================

 Tizian 018.jpg
Tizian 018.jpg       Η Παναγία με το κουνέλι         1530 71 × 85 cm   Παρίσι, Μουσείο του Λούβρου

                     ========================

 Giacomo Dolfin (Tiziano).jpg
Giacomo Dolfin (Tiziano).jpg     Προσωπογραφία του Τζάκομο Ντολφίν       1531–1532   101 × 88 cm      Λος Άντζελες, County Museum of Art (LACMA)

                        ==========================

 Titian - The Virgin and Child with the Infant Saint John and a Female Saint or Donor ('The Aldobrandini Madonna') - Google Art Project.jpg
Titian - The Virgin and Child with the Infant Saint John and a Female Saint or Donor ('The Aldobrandini Madonna') - Google Art Project.jpg    Παρθένος και Βρέφος με την Αγία Αικατερίνη και τον μικρό Άγιο Ιωάννη Βαπτιστή          περ. 1532     100,6 × 142.2 cm   Λονδίνο, Εθνική Πινακοθήκη

                   ===========================

 Tizian 081.jpg
Tizian 081.jpg       Ο Κάρολος Ε΄ με ένα σκυλί      1532–1533   192 × 111 cm         Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο

                    =============================

 Tizian 010.jpg
Tizian 010.jpg       Μετανοούσα Μαγδαληνή         1531–1533   85 × 68 cm   Φλωρεντία, Παλάτσο Πίττι, Galleria Palatina

                        ===========================

 Presentation of the Virgin by Titian - Accademia - Venice 2016.jpg
Presentation of the Virgin by Titian - Accademia - Venice 2016.jpg      Τα Εισόδια της Θεοτόκου (Presentazione di Maria al Tempio)     1534–1538   345 x 775 cm         Βενετία, Πινακοθήκη της Ακαδημίας

                 ================================

 Tizian 056.jpg
Tizian 056.jpg       Ισαβέλλα ντ' Έστε          1534–1536   102 × 64 cm           Βιέννη, Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης

            =================================

 Tizian 038.jpg
Tizian 038.jpg       Γυναίκα με γούνα           περ. 1535     95 × 63 cm   Βιέννη, Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης

                      ==============================

 Salon de Mercure-LE SOUPER A EMMAUS.jpg
Salon de Mercure-LE SOUPER A EMMAUS.jpg           Δείπνον εις Εμμαούς       1535–1540   169 × 244 cm      Παρίσι, Μουσείο του Λούβρου

                     ============================

 Tizian 034.jpg
Tizian 034.jpg       La Bella      1536 100 × 75 cm           Φλωρεντία, Παλάτσο Πίττι, Galleria Palatina

                    =========================

 Tizian 074.jpg
Tizian 074.jpg       Κοπέλλα με καπέλλο με φτερά          1536 97 × 75 cm   Αγία Πετρούπολη, Ερμιτάζ

              =============================

 Tizian 062.jpg
Tizian 062.jpg       Φραντσέσκο Μαρία ντελλα Ρόβερε, δούκας του Ουρμπίνο         1536–1538           114,3 × 100 cm      Φλωρεντία, Ουφίτσι

 Tizian 070.jpg
Tizian 070.jpg       Πιέτρο Αρετίνο      περ. 1537     102 × 86 cm           Νέα Υόρκη, Frick Collection

                      ========================

 Tizian 055.jpg
Tizian 055.jpg       Ελεονώρα Γκοντζάγκα, δούκισσα του Ουρμπίνο    1538 114 × 102.2 cm           Φλωρεντία, Ουφίτσι

                    ==============================

 Tizian 102.jpg
Tizian 102.jpg       Η Αφροδίτη του Ουρμπίνο        1538 119 × 165 cm         Φλωρεντία, Ουφίτσι

                     =============================

 Pietro Bembo - Titian.jpg
Pietro Bembo - Titian.jpg          Ο καρδινάλιος Πιέτρο Μπέμπο           1540 94,3 × 76.5 cm           Ουάσινγκτον, Εθνική Πινακοθήκη

           ==================================

 Ritratto del Doge Andrea Gritti - Tiziano 059.jpg
Ritratto del Doge Andrea Gritti - Tiziano 059.jpg   Ο δόγης Αντρέα Γκρίττι 1540 133,3 × 103.2 cm      Ουάσινγκτον, Εθνική Πινακοθήκη

                  =============================

 Titian - St John the Baptist in the Desert - WGA22807.jpg
Titian - St John the Baptist in the Desert - WGA22807.jpg       Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής           περ. 1540     201×134      Βενετία, Πινακοθήκη της Ακαδημίας

                   ===========================

 The Marquis of Vasto addressing his troops.jpg
The Marquis of Vasto addressing his troops.jpg       Ο Αλφόνσο ντ' Άβαλος απευθύνεται στο στράτευμά του       1540–154    223 × 165 cm         Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο

                       ===========================

 Clarissa Strozzi.jpg
Clarissa Strozzi.jpg         Κλαρίσσα Στρότσι          1542 115 × 98 cm           Βερολίνο, Πινακοθήκη

              ====================================

 Titian - Christ crowned with Thorns - Louvre.jpg
Titian - Christ crowned with Thorns - Louvre.jpg    Ο Ακάνθινος Στέφανος   1542–1544   303 × 180 cm      Παρίσι, Μουσείο του Λούβρου

                ==============================

 Tizian 076.jpg
Tizian 076.jpg       Ο άντρας με τα γαλάζια μάτια 1540–1545   111 × 93 cm           Φλωρεντία, Παλάτσο Πίττι, Galleria Palatina

              =============================

 Titian - Ranuccio Farnese - Google Art Project.jpg
Titian - Ranuccio Farnese - Google Art Project.jpg Ρανούτσο Φαρνέζε          1542 89,7 × 73.6 cm           Ουάσινγκτον, Εθνική Πινακοθήκη

               ===============================

 Tizian 083.jpg
Tizian 083.jpg       Πάπας Παύλος Γ΄          1543 108 × 80 cm           Νάπολη, Εθνικό Μουσείο Καποντιμόντε

               ==========================

 Tiziano Vecellio, called Titian - Ecce Homo - Google Art Project.jpg
Tiziano Vecellio, called Titian - Ecce Homo - Google Art Project.jpg      Ίδε ο Άνθρωπος     1543 242 × 361 cm      Βιέννη, Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης

                      ===========================

 Titian - Cain and Abel.JPG
Titian - Cain and Abel.JPG       Ο Κάιν σκοτώνει τον Άβελ       1543–44      292,1 × 280.0 cm           Βενετία, Santa Maria della Salute

                 ==========================

 Tycjan David i Goliat.jpg
Tycjan David i Goliat.jpg          Δαβίδ και Γολιάθ 1543–44      292,1 × 281.9 cm   Βενετία, Santa Maria della Salute

               ==============================

 Tycjan Cud zesłania Ducha Świętego.JPG
Tycjan Cud zesłania Ducha Świętego.JPG    Πεντηκοστή          περ. 1546     570×260      Βενετία, Santa Maria della Salute

                     =============================

 Tizian 069.jpg
Tizian 069.jpg       Πιέτρο Αρετίνο      c. 1545         98 × 78 cm   Φλωρεντία, Παλάτσο Πίττι, Galleria Palatina

                           ==========================

 Tizian 068.jpg
Tizian 068.jpg       Ο Παύλος Γ΄ και οι εγγονοί του         1546 210 × 174 cm         Νάπολη, Εθνικό Μουσείο Καποντιμόντε

               ============================

 Cardinalfarnese.jpg
Cardinalfarnese.jpg          Ο καρδινάλιος Αλέξανδρος Φαρνέζε   περ. 1543-1546      98×75           Νάπολη, Εθνικό Μουσείο Καποντιμόντε

               ===========================

 Tizian 011.jpg
Tizian 011.jpg       Δανάη (σε τέσσερις τουλάχιστον εκδοχές)     1546 120 × 172 cm         Νάπολη, Εθνικό Μουσείο Καποντιμόντε

                   ==========================

 Titian and workshop - The Vendramin Family, venerating a Relic of the True Cross - Google Art Project.jpg
Titian and workshop - The Vendramin Family, venerating a Relic of the True Cross - Google Art Project.jpg    Η οικογένεια Βεντραμίν προσκυνά ένα κομμάτι του Σταυρού    1547 206 × 301 cm           Λονδίνο, Εθνική Πινακοθήκη

                     =========================

 Carlos V en Mühlberg, by Titian, from Prado in Google Earth.jpg
Carlos V en Mühlberg, by Titian, from Prado in Google Earth.jpg         Ο Κάρολος Ε΄ έφιππος στην μάχη του Μύλμπεργκ    1548 332 × 279 cm         Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο

              =========================

 Karl V.-Carlos I. 1548 (Tiziano Vecellio?) 066.jpg
Karl V.-Carlos I. 1548 (Tiziano Vecellio?) 066.jpg   Ο Κάρολος Ε΄ καθιστός 1548 205 × 122 cm           Μόναχο, Παλαιά Πινακοθήκη

                   ===========================

 Isabella of Portugal by Titian.jpg
Isabella of Portugal by Titian.jpg        Ισαβέλλα της Πορτογαλίας      1548 117 × 93 cm           Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο

                       ===========================

 Venus and organist and little dog.jpg
Venus and organist and little dog.jpg Η Αφροδίτη και ο μουσικός       1548 148 × 217 cm           Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο

                      =============================

 Johann Friedrich (Sachsen).jpg
Johann Friedrich (Sachsen).jpg   Ιωάννης Φρειδερίκος της Σαξωνίας    1548 129 × 93 cm           Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο

                          ==========================

 Tityus1.jpg
Tityus1.jpg Η τιμωρία του Τιτυού      1549 253 × 217 cm         Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο

                    =========================

 Punishment sisyph.jpg
Punishment sisyph.jpg     Σίσυφος      1549 237 × 216 cm         Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο

                             ========================

 Saintjohnthealmoner.jpg
Saintjohnthealmoner.jpg Άγιος Ιωάννης ο Ελεήμων       1549 229 × 156 cm         Βενετία, San Giovanni Elemosinario

                ==========================

 Tizian 091.jpg
Tizian 091.jpg       Το προπατορικό αμάρτημα       περ. 1550     240 × 186 cm         Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο

                  ==========================

 Mater Dolorosa by Titian.jpg
Mater Dolorosa by Titian.jpg    Mater Dolorosa     1550 68 × 61 cm   Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο

                  =======================

 Tizian 064.jpg
Tizian 064.jpg       Ιωάννης Φρειδερίκος της Σαξωνίας    1550 103,5 × 83 cm        Βιέννη, Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης

                   ==============================

 Tizian 096.jpg
Tizian 096.jpg       Η Αφροδίτη και ο οργανίστας   περ. 1550     115 × 280 cm         Βερολίνο, Πινακοθήκη

                    ============================

 Knight with a clock.jpg
Knight with a clock.jpg   Ο ιππότης της Μάλτας με το ρολόι     περ. 1550     122 × 101 cm           Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο

                      ====================

 Tizian 030.jpg
Tizian 030.jpg       Η μετάνοια του Αγίου Ιερωνύμου       1550–1560   255 × 125 cm         Μιλάνο, Πινακοθήκη Μπρέρα

                     ========================

 Philip II.jpg
Philip II.jpg          Ο Φίλιππος Β΄ με πανοπλία     1551 193 × 111 cm         Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο

                   ===========================

 Ticiano - cardealmadruzzo05.jpg
Ticiano - cardealmadruzzo05.jpg         Ο καρδινάλιος Κριστόφορο Μαντρούτσο      1552 230 x 131 cm      Σάο Πάολο, Museu de Arte

                       ======================

 La Gloria (Tiziano).jpg
La Gloria (Tiziano).jpg    Η Αγία Τριάς (La Gloria)          1551–1554   346 × 240 cm         Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο

                     =====================

 Venus and Adonis by Titian.jpg
Venus and Adonis by Titian.jpg          Αφροδίτη και Άδωνις      1553–1554   186 × 207 cm           Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο

            ========================

 Mater Dolorosa with open hands.jpg
Mater Dolorosa with open hands.jpg   Mater Dolorosa (με τα χέρια ανοιχτά)          1554 68 × 53 cm      Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο

                   =============================

 Tizian - Danae receiving the Golden Rain - Prado.jpg
Tizian - Danae receiving the Golden Rain - Prado.jpg       Δανάη         1554 128 × 178 cm           Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο

                =============================

 Tizian 052.jpg
Tizian 052.jpg       Περσέας και Ανδρομέδα 1554–1556   179 × 197 cm         Λονδίνο, The Wallace Collection

                  ========================

 Titian National Museum of Serbia.JPG
Titian National Museum of Serbia.JPG        Χριστίνα της Δανίας        1555–1556   112 × 83 cm           Βελιγράδι, Εθνικό Μουσείο της Σερβίας

                    ==========================

 Titian - Venus with a Mirror - Google Art Project.jpg
Titian - Venus with a Mirror - Google Art Project.jpg       Η Αφροδίτη με τον καθρέφτη   περ. 1555}}          124,5 × 105.5 cm   Ουάσινγκτον, Εθνική Πινακοθήκη

                  ========================

 TizianoVenereAdoneNewYork.jpg
TizianoVenereAdoneNewYork.jpg       Αφροδίτη και Άδωνις      περ. 1555   106 × 133 cm           Νέα Υόρκη, Μητροπολιτικό Μουσείο

                    ========================

 Tizian 113.jpg
Tizian 113.jpg       Φιλίππο Αρκίντο, αρχιεπίσκοπος του Μιλάνου      περ. 1555}}   118 × 94 cm           Νέα Υόρκη, Μητροπολιτικό Μουσείο

            ================================

 Tiziano Vecellio - Venere e il Suonatore di liuto (Fitzwilliam Museum).jpg
Tiziano Vecellio - Venere e il Suonatore di liuto (Fitzwilliam Museum).jpg     Η Αφροδίτη και ο λαουτίστας c. 1555–1565         150 × 196 cm         Καίμπριτζ, Fitzwilliam Museum

                 ==========================

 Titian - Diana and Actaeon - Google Art Project.jpg
Titian - Diana and Actaeon - Google Art Project.jpg         Άρτεμις και Ακταίων      1556–1559           190,3 × 207 cm      Λονδίνο, Εθνική Πινακοθήκη / Εδιμβούργο, Εθνική Πινακοθήκη της Σκωτίας

                ============================

 Titian 1558 Ancona Crucifixion.jpg
Titian 1558 Ancona Crucifixion.jpg     Σταύρωση   1558 371 × 197 cm         Ανκόνα, San Domenico

             ===========================

 Tizian 047.jpg
Tizian 047.jpg       Το μαρτύριο του Αγίου Λαυρεντίου     1559 500 × 280 cm         Βενετία, εκκλησία των Gesuiti

            =============================

 TitianDianaCallistoEdinburgh.jpg
TitianDianaCallistoEdinburgh.jpg      Άρτεμις και Καλλιστώ    1559 187 × 205 cm         Λονδίνο, Εθνική Πινακοθήκη / Εδιμβούργο, Εθνική Πινακοθήκη της Σκωτίας

               ==========================

 Entierro de Cristo (Tiziano).jpg
Entierro de Cristo (Tiziano).jpg Η Ταφή       1559 137 × 175 cm         Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο

              ==============================

 Titian - Rape of Europa - Google Art Project.jpg
Titian - Rape of Europa - Google Art Project.jpg     Η αρπαγή της Ευρώπης           1559–1562   185 × 205 cm      Βοστώνη, Isabella Stewart Gardner Museum

                          ========================

 San Salvador Interno - Annunciazione del Signore Tiziano.jpg
San Salvador Interno - Annunciazione del Signore Tiziano.jpg   Ευαγγελισμός       1559–1564   410 × 240 cm      Βενετία, San Salvador

              ===============================

 Titian - The Death of Actaeon - Google Art Project.jpg
Titian - The Death of Actaeon - Google Art Project.jpg     Ο θάνατος του Ακταίωνα          περ. 1559–1575   178,4 × 198.1 cm   Λονδίνο, Εθνική Πινακοθήκη

                   ============================

 Salome with the head of John the Baptist (Titian).jpg
Salome with the head of John the Baptist (Titian).jpg       Σαλώμη      περ. 1560     87 × 80 cm           Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο

                 =======================

 Titian, Sacra Conversazione, The Madonna and Child with Saints Luke and Catherine of Alexandria.jpg
Titian, Sacra Conversazione, The Madonna and Child with Saints Luke and Catherine of Alexandria.jpg       Ιερή Συνομιλία     περ. 1560     127,8 × 169.7 cm   (Στην κατοχή ιδιώτη από το 2011)

             ==========================

 Self-portrait of Titian.jpg
Self-portrait of Titian.jpg          Αυτοπροσωπογραφία      1560–1562   96 × 72 cm   Βερολίνο, Πινακοθήκη

                   ======================

 Titian - The Tribute Money - Google Art Project.jpg
Titian - The Tribute Money - Google Art Project.jpg         Η πληρωμή του φόρου    1560–1568           112,2 x 103.2 cm    Λονδίνο, Εθνική Πινακοθήκη

              =============================

 Tizian 009.jpg
Tizian 009.jpg       Μετανοούσα Μαγδαληνή         περ. 1565     118 × 97 cm           Αγία Πετρούπολη, Ερμιτάζ

                 ============================

 Titian - Venus Blindfolding Cupid - WGA22908.jpg
Titian - Venus Blindfolding Cupid - WGA22908.jpg        Η Αφροδίτη δένει τα μάτια του Έρωτα           1565 circa    118×185      Ρώμη, Galleria Borghese

                 ======================

 Titian and workshop - An Allegory of Prudence - Google Art Project.jpg
Titian and workshop - An Allegory of Prudence - Google Art Project.jpg         Αλληγορία της Σύνεσης      1565–1570   76,2 × 68.6 cm       Λονδίνο, Εθνική Πινακοθήκη

                       ========================

 Tizian 099.jpg
Tizian 099.jpg       Η Αφροδίτη και ο λαουτίστας   1565-1570    165 × 209 cm         Νέα Υόρκη, Μητροπολιτικό Μουσείο

                       ====================

 Tizian 027.jpg
Tizian 027.jpg       Η Ταφή       1566 130 × 168 cm         Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο

                     =========================

 Tizian 090.jpg
Tizian 090.jpg       Αυτοπροσωπογραφία      1567 86 × 65 cm   Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο

                 =============================

 Tizian 067.jpg
Tizian 067.jpg       Ο αρχαιοπώλης Γιάκοπο Στράντα     1567–1568   125 × 95 cm           Βιέννη, Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης

               ============================

 Titian - St Sebastian - WGA22844.jpg
Titian - St Sebastian - WGA22844.jpg         Άγιος Σεβαστιανός         περ. 1570     212×116           Αγία Πετρούπολη, Ερμιτάζ

               ==============================

 Tizian 094.jpg
Tizian 094.jpg       Ταρκύνιος και Λουκρητία         1571 189 × 145 cm         Καίμπριτζ, Fitzwilliam Museum

               ==========================

 Titian - The Flaying of Marsyas.jpg
Titian - The Flaying of Marsyas.jpg    Η τιμωρία του Μαρσύα   1570-1576    212 × 207 cm           Κρόμεριτζ Τσεχίας, Εθνικό Μουσείο

                  =========================

 Tiziano Vecellio, called Titian - Nymph and Shepherd - Google Art Project.jpg
Tiziano Vecellio, called Titian - Nymph and Shepherd - Google Art Project.jpg          Νύμφη και βοσκός         1570–1576   149,7 × 187 cm      Βιέννη, Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης

                  ==============================

 Tycjan Doża Antonio Grimani.jpg
Tycjan Doża Antonio Grimani.jpg       Ο δόγης Αντόνιο Γκριμάνι προσκυνά την Πίστη    περ. 1575-1576    365×500      Βενετία, Παλάτι των Δόγηδων

                  ==========================

 Titian - Spain Succouring Religion - WGA22843.jpg
Titian - Spain Succouring Religion - WGA22843.jpg        Η Ισπανία συντρέχει την Θρησκεία           περ. 1575     168×168      Μαδρίτη, Μουσείο του Πράδο

                     =========================

 Tizian 053.jpg
Tizian 053.jpg       Pietà 1570–1576   351 × 389 cm         Βενετία, Πινακοθήκη της Ακαδημίας

                      ===========================

 Tizian 020.jpg
Tizian 020.jpg       Ο Ακάνθινος Στέφανος   1570–1576   280 × 181 cm         Μόναχο, Παλαιά Πινακοθήκη

=======================================

ΠΗΓΗ


Τιτσιάνο - Βικιπαίδεια


=====================================





Titian: Venetian Art Documentary


Introduction to Titian's 'painterly' style, with 'its melting touch and suave effect', which he invented at the beginning of the 16th century. For the next 70 years in his studio in Venice, surrounded by poets and dukes and art historians, the occasional foreign king, and his female models - who mostly came from brothels - Titian developed this look. After his death his hazy, merging colours and rich, broken surfaces remained a touchstone of greatness in painting for 400 years.

Tiziano Vecelli or Tiziano Vecellio (1488/1490 -- 1576) known in English as Titian was an Italian painter, the most important member of the 16th-century Venetian school. He was born in Pieve di Cadore, near Belluno (in Veneto), in the Republic of Venice. During his lifetime he was often called da Cadore, taken from the place of his birth.



Δημοσίευση σχολίου