Σάββατο, 12 Νοεμβρίου 2016

Leonard Cohen - Λέοναρντ Κοέν



 Αποτέλεσμα εικόνας για λεοναρντ κοεν

Το συγκινητικό γράμμα του Κοέν στη μούσα του Μαριάν λίγο πριν πεθάνει

«Βρίσκομαι τόσο κοντά σου που αν απλώσεις το χέρι σου θα αγγίξεις το δικό μου»


Το συγκινητικό γράμμα του Κοέν στη μούσα του Μαριάν λίγο πριν πεθάνει




Λίγους μήνες πριν από τον δικό του θάνατο, ο Λέοναρντ Κοέν είχε στείλει μια ιδιαίτερα συγκινητική επιστολή στη μούσα του και πρώην σύντροφό του, Μαριάν Ίλεν, τη γυναίκα που ενέπνευσε τον σπουδαίο καλλιτέχνη προκειμένου να συνθέσει τα τραγούδια «So Long, Marianne» και «Bird on the Wire».

Η επιστολή είχε συνταχθεί λίγες ημέρες πριν από τον θάνατο της Ίλεν στις 29 Ιουλίου του 2016 από λευχαιμία.

«Λοιπόν Μαριάν έχει έρθει η στιγμή που έχουμε γεράσει και τα κορμιά μας καταρρέουν και πιστεύω πως πολύ σύντομα θα σε ακολουθήσω. Να ξέρεις ότι βρίσκομαι τόσο κοντά σου που αν απλώσεις το χέρι σου θα αγγίξεις το δικό μου», έγραφε ο Κοέν στο γράμμα προς τη μούσα του.

«Γνωρίζεις καλά ότι σε αγαπούσα ανέκαθεν για την ομορφιά και τη σοφία σου, αλλά δεν χρειάζεται να πω κάτι περισσότερο, καθώς ήδη γνωρίζεις τα πάντα για αυτό. Θέλω μόνο να σου ευχηθώ να έχεις ένα όμορφο ταξίδι. Αντίο παλιά μου φίλη. Ατελείωτη αγάπη μου θα σε συναντήσω πιο κάτω στον δρόμο», ανέφερε το γράμμα, σύμφωνα με όσα δήλωσε ο φίλος της Ίλεν, Ζαν Κρίστιαν Μόλεσταντ, ο οποίος επικοινώνησε μαζί του για να τον ενημερώσει για την ασθένεια της Μαριάν.

«Χρειάστηκαν δύο μόλις ώρες και ήρθε αυτό το υπέροχο γράμμα του Λέοναρντ προς τη Μαριάν. Όταν της το διαβάσαμε είχε τις αισθήσεις της και ήταν τόσο χαρούμενη. Χαμογέλασε και άπλωσε το χέρι της για να "πιάσει" το δικό του», ανέφερε ο Μόλεσταντ.

Ο Κοέν συνάντησε τη Μαριάν στην Ύδρα τη δεκαετία του 1960. Δύο μέρες μετά το γράμμα, η Ίλεν έχασε τις αισθήσεις της και πέθανε.
 



============================================

                                        Leonard Cohen -  Halleluya

==============================================



ΤΟ ΝΕΟ ΤΟΥ ΑΛΜΠΟΥΜ ΣΥΓΚΛΟΝΙΖΕΙ, ΗΔΗ

Λέοναρντ Κοέν: Συγνώμη που δεν πέθανα



25|09|2014 



Εγινε 80 χρονών. Τα λόγια του, ποίηση με ανάσες και σημεία στίξης, το βλέμμα του ανεπιτήδευτου βιώματος και αυτή η φωνή που ξεκινάει από τα βάθη των σωθικών και φτάνει σίγουρα πάνω από τα άστρα έχουν γράψει τη μοναδική ιστορία τους στο χώρο της παγκόσμιας μουσικής δημιουργίας. Ο Λέοναρντ Κοέν μόλις έβγαλε τον 13 δίσκο του, το Almost Like the Blues από το άλμπουμ που κυκλοφόρησε νωρίτερα στο πλαίσιο προωθητικής ενέργειας έγινε viral και ανά τον κόσμο συνεχίζουν να ανατριχιάζουν ακούγοντας ή διαβάζοντας τον.

 Λέοναρντ Κοέν: Συγνώμη που δεν πέθανα [βίντεο]

«Συγγνώμη που δεν πέθανα» είχε πει ο Joshu Sasaki Roshι, ο άνθρωπος που έκανε τον Κοέν μοναχό του Ζεν το 1996. Ο Roshi πέθανε σε ηλικία 107 και είχε πει αυτή τη φράση λίγο πριν συμπληρώσει τα 100 του χρόνια.  Ο Κοέν με αφορμή και την κυκλοφορία του νέου του άλμπουμ «Popular Problems» είπε ότι νιώθει έτσι και ο ίδιος.


                                  Leonard Cohen - Almost Like the Blues

=============================================
 
Ο Leonard Cohen περί της δημιουργικότητας

«Η κατεργασία του πολύτιμου λίθου πρέπει να έχει ολοκληρωθεί προκειμένου να δεις αν γυαλίζει».

 εικόνα εξωφύλλου άρθρου (article's cover image)


Ο Καναδός τραγουδιστής – τραγουδοποιός, ποιητής και μυθιστοριογράφος, Λέοναρντ Κοέν (γεν. 21 Σεπτεμβρίου, 1934) κατέχει μια θέση ανάμεσα στα πιο συναρπαστικά δημιουργικά πνεύματα του περασμένου αιώνα. Κάτοχος του υψηλού κύρους Βραβείου Γκράμι για το έργο της ζωής του και αμέτρητων άλλων επαίνων, και χειροτονημένος μοναχός του Ρινζάι Βουδισμού, η μουσική του διεύρυνε την έννοια του τραγουδιού ευρείας κατανάλωσης εισάγοντάς το στο βασίλειο της ποίησης, ακόμα και της φιλοσοφίας. Τον καιρό που γινόταν διάσημος ο Μπομπ Ντίλαν, ο Κοέν είχε ήδη κάμποσους τόμους ποιημάτων και δύο μυθιστορήματα στο τσεπάκι του, συμπεριλαμβανομένου του διάσημου «Υπέροχοι Απόκληροι», το οποίο οδήγησε τον Άλεν Γκίνσμπεργκ στο περίφημο σχόλιο «Ο Ντίλαν συγκλόνισε τους πάντες, εκτός από τον Κοέν». Όταν στράφηκε προς τη σύνθεση στα τέλη του ’60, ο κόσμος της μουσικής άλλαξε για πάντα.

Από την εντυπωσιακή συλλογή συνεντεύξεων του Πολ Ζόλο, «Συνθέτες για τη σύνθεση» - το οποίο μας έδωσε επίσης τα «Ο Πιτ Σίγκερ για την πρωτοτυπία», «Ο Μπομπ Ντίλαν για τη θυσία και το υποσυνείδητο» και «H Κάρολ Κινγκ περί του ιδρώτα σε αντιδιαστολή με την έμπνευση» -, μας έρχεται μια εκπληκτική και πολυδιάστατη συνέντευξη του Κοέν από το 1997, η οποία ξεκινά με τον Κοέν αναλογιζόμενο το νόημα της μουσικής στην ανθρώπινη ζωή:

    Υπάρχουν πάντα τραγούδια που έχουν νόημα για κάποιον. Οι άνθρωποι φλερτάρουν, βρίσκουν τις συζύγους τους, κάνουν παιδιά, πλένουν τα πιάτα, περνάνε τη μέρα τους με τραγούδια που εμείς μπορεί να βρίσκουμε ασήμαντα. Όμως η σημασία τους επιβεβαιώνεται από άλλους. Υπάρχει πάντα κάποιος που επιβεβαιώνει τη σημασία ενός τραγουδιού παίρνοντας μια γυναίκα στα χέρια του ή βγάζοντας τη νύχτα του μ’ αυτό. Αυτό είναι που προσδίδει μεγαλοπρέπεια στο τραγούδι. Δεν είναι τα τραγούδια που προσδίδουν μεγαλοπρέπεια στην ανθρώπινη δραστηριότητα. Η ανθρώπινη δραστηριότητα προσδίδει μεγαλοπρέπεια στο τραγούδι.

Ο Κοέν προσεγγίζει τη δουλειά του με εξαιρετικό πείσμα αντανακλώντας την ιδέα ότι το εργασιακό ήθος υπερβαίνει εκείνο που αποκαλούμε «έμπνευση», κάτι που έχει υποστηριχθεί από ονομαστούς και ποικίλους δημιουργούς, όπως ο διάσημος συνθέτης Τσαϊκόφσκι («Ένας καλλιτέχνης που σέβεται τον εαυτό του δεν επιτρέπεται να σταυρώνει τα χέρια του με το πρόσχημα ότι δεν έχει την κατάλληλη διάθεση»), η μυθιστοριογράφος Ιζαμπέλ Αλιέντε, («Εμφανίσου, εμφανίσου, εμφανίσου, και μετά από λίγο καιρό εμφανίζεται και η μούσα»), ο ζωγράφος Τσακ Κλόουζ («Η έμπνευση είναι για τους ερασιτέχνες – οι υπόλοιποι απλά πάμε και πιάνουμε δουλειά»), ο δημοφιλής συγγραφέας Ε. Μπ. Γουάιτ («Ένας συγγραφέας που περιμένει τις ιδανικές συνθήκες για να δουλέψει θα πεθάνει χωρίς να έχει γράψει ούτε μία λέξη στο χαρτί»), ο βικτωριανός μυθιστοριογράφος Άντονι Τρόλοπ («Η αίσθηση μου για το γράψιμο ενός βιβλίου δε διαφέρει από εκείνη που έχω για το φτιάξιμο ενός παπουτσιού. Εκείνος που θα δουλέψει σκληρότερα, και με τις πιο γνήσιες διαθέσεις, εκείνος θα δουλέψει καλύτερα»), και ο σχεδιαστής Μάσιμο Βινιέλι («Δεν υπάρχει σχεδιασμός χωρίς πειθαρχία»). Ο Κοέν λέει στον Ζόλο:

    Γράφω συνεχώς. Και καθώς το τραγούδι ξεδιπλώνεται, δεν κάνω τίποτα άλλο από το να γράφω. Θα ήθελα να είμαι από εκείνους τους ανθρώπους που γράφουν τραγούδια γρήγορα. Αλλά δεν είμαι. Οπότε μου παίρνει πολύ χρόνο να ανακαλύψω τι είναι το τραγούδι. Έτσι, τον περισσότερο μου χρόνο δουλεύω.

    Για να βρω ένα τραγούδι, το οποίο να μπορώ να τραγουδήσω, να εξάψει το ενδιαφέρον μου, να διαπεράσει την πλήξη που βιώνω με τον εαυτό μου και την αδιαφορία μου για τις ίδιες μου τις απόψεις, το τραγούδι αυτό πρέπει να μου μιλήσει με τη γλώσσα του επείγοντος. Για να μπορέσω να βρω αυτό το τραγούδι, για το οποίο πραγματικά θα ενδιαφερθώ, χρειάζονται πολλές εκδοχές του και αφαίρεση πολλών επιστρώσεων.

    Το νοητικό μου βασίλειο είναι γραφειοκρατικό και μοιάζει με μποτιλιάρισμα. Η φυσιολογική κατάσταση του μυαλού μου θυμίζει αίθουσα αναμονής για ένα αλλοπρόσαλλο πάρτι… Οπότε, για να διαπεράσω αυτή τη φλυαρία κι αυτή την ανούσια αντιπαράθεση που καταλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος της προσοχής μου, πρέπει να βρω κάτι που μιλάει πραγματικά στα βαθύτερα ενδιαφέροντά μου. Αλλιώς αποπροσανατολίζομαι με τον έναν ή τον άλλον τρόπο. Οπότε, για να βρω αυτό το τραγούδι, αυτό το επείγον τραγούδι, χρειάζομαι πολλές εκδοχές και πολλή δουλειά και πολύ ιδρώτα.

    Αλλά γιατί δε θα ‘πρεπε να είναι η δουλειά σκληρή; Σχεδόν όλων των ανθρώπων η δουλειά είναι σκληρή. Αποσπάται κανείς από την ιδέα ότι υπάρχει κάτι που το λένε έμπνευση, που έρχεται γρήγορα και εύκολα. Και κάποιοι άνθρωποι το έχουν αυτό το χάρισμα. Εγώ δεν το έχω. Έτσι πρέπει να δουλέψω πολύ σκληρά για να προκύψει το καλό τραγούδι.

   
εικόνα άρθρου (article's image)



 εικόνα άρθρου (article's image)


 εικόνα άρθρου (article's image)

Αργότερα συμπληρώνει:

    Η ελευθερία και ο περιορισμός απλά είναι πολυτελείς όροι για κάποιον που είναι κλειδωμένος στο υπόγειο του πύργου της μουσικής. Είναι απλά… ιδέες. Δεν έχω την αίσθηση του περιορισμού ή της ελευθερίας. Έχω μόνο την αίσθηση της δουλειάς. Της σκληρής δουλειάς.

Όταν ερωτάται αν βρίσκει τη σκληρή δουλειά ευχάριστη, η απάντηση του Κοέν απηχεί τη διάκριση του Λιούις Χάιντ μεταξύ της δουλειάς και του δημιουργικού μόχθου και αναλογίζεται τι πραγματικά εννοούμε όταν λέμε «δουλειά που σε ανταμείβει».

    Σε θρέφει μ’ έναν τρόπο. Η φυσιολογία του μυαλού είναι ανώμαλη. Η δουλειά σου προσφέρει την δυνατότητα του διασκελισμού, καθώς περπατάς μέσα στο θλιβερό τοπίο των εσωτερικών σου σκέψεων. Η δραστηριότητα αποκτά έναν τόνο. Αλλά τις περισσότερες φορές δε βοηθάει. Είναι απλά σκληρή δουλειά.

    Νομίζω όμως ότι η ανεργία, η μη απασχόληση είναι το μεγαλύτερο βάσανο του ανθρώπου. Ακόμα και άνθρωποι με δουλειά δεν έχουν απασχόληση. Στην πραγματικότητα, οι περισσότεροι άνθρωποι με δουλειά δεν έχουν απασχόληση. Μπορώ να πω με χαρά και ευγνωμοσύνη, ότι είμαι πλήρως απασχολημένος. Ίσως το μόνο που σημαίνει η σκληρή δουλειά να είναι αυτό: ότι είσαι πλήρως απασχολημένος.

Έπειτα, ο Κοέν διευκρινίζει ότι οι ιδέες δεν εμφανίζονται σε αυτόν με κάποιο μαγικό τρόπο, παραθέτοντας τα λόγια ενός συγγραφέα φίλου του που κάποτε είπε «Το μυαλό του Κοέν είναι αμόλυντο από την παραμικρή ιδέα», που το εξέλαβε ως μεγάλη φιλοφρόνηση. Αντ΄αυτού, υπογραμμίζει την αξία της προσέγγισης και παρατηρεί ότι το έργο του αποτελείται από «απλές εκδοχές». Όταν ο Ζόλο τον ρωτά αν κάθε τραγούδι ξεκινά με μια λυρική ιδέα, ο Κοέν απαντά με μια λυρική άρνηση:

    [Το γράψιμο] ξεκινά με μια όρεξη να ανακαλύψω την αυτοεκτίμησή μου. Να εξιλεώσω τη μέρα. Έτσι ώστε η μέρα να μη φύγει αφήνοντας χρωστούμενα. Ξεκινάει με αυτού του είδους την όρεξη.

Ο Κοέν αντιμετωπίζει την ερώτηση περί του από πού πηγάζουν οι καλές ιδέες με σαγηνευτική ασέβεια λέγοντας τη μυθική πια πρόταση, που ο Πολ Χόλντενγκρεμπερ παρέθεσε στη συζήτησή του με τον Ντέιβιντ Λιντς περί δημιουργικότητας. Ο Κοέν, απηχώντας τους στοχασμούς του Τ. Σ. Έλιοτ περί της μυστικιστικής ποιότητας της δημιουργικότητας, λέει στον Ζόλο:

«Άν ήξερα από πού έρχονται τα καλά τραγούδια, θα πήγαινα σε κείνο το μέρος πιο συχνά. Είναι μια μυστηριώδης συνθήκη. Θυμίζει πολύ τη ζωή μιας καθολικής μοναχής. Είσαι παντρεμένος με ένα μυστήριο.»

Όμως οι πιο ενδιαφέρουσες ιδέες του Κοέν για τη σύνθεση τραγουδιών υπερβαίνουν την ειδικότητα του τομέα και επεκτείνονται στην παγκοσμιότητα της ζωής. Αντιμετωπίζοντας την έκπληξη του Ζόλο σχετικά με το γεγονός ότι ο Κοέν έχει πετάξει ολόκληρους τελειωμένους στίχους τραγουδιών, αναλογίζεται πάνω στο αναγκαίο στοιχείο της επιμονής κατά τη δημιουργική διαδικασία – εκείνη την αντίληψη που λέει ότι, προτού τα παρατήσουμε, θα πρέπει να έχουμε επενδύσει όλο μας τον εαυτό, έτσι ώστε να έχει αποκαλυφθεί ολόκληρη η εικόνα, η οποία θα αιτιολογήσει την παραίτηση μας, πράγμα το οποίο έχει εφαρμογή σε όλα, από τη δουλειά μέχρι την αγάπη:

    Προτού μπορέσω να απορρίψω το στίχο, πρέπει πρώτα να τον γράψω… Δεν μπορώ να απορρίψω τον στίχο προτού γραφεί, επειδή είναι ακριβώς το γράψιμο του στίχου που θα αποκαλύψει την οποιαδήποτε ευχαρίστηση, το οποιοδήποτε ενδιαφέρον και τις όποιες πτυχές του πρόκειται να βγουν στο φως. Η κατεργασία του πολύτιμου λίθου πρέπει να έχει ολοκληρωθεί προκειμένου να δεις αν γυαλίζει.

Ο Κοέν επιστρέφει στην αντίληψη της σκληρής δουλειάς σχεδόν σαν να επρόκειτο για υπαρξιακή προσταγή:

    Δούλευα πάντα σκληρά. Όμως, δεν είχα ιδέα τι είναι η σκληρή δουλειά μέχρι που κάτι άλλαξε μέσα στο μυαλό μου. Πραγματικά δεν ξέρω τι ήτανε. Ίσως μια αίσθηση ότι υπάρχουν όρια σε όλη αυτή την ιστορία, ότι υπάρχει ένα τέλος εν όψει... Ότι είσαι αληθινά, τόσο αληθινά, θνητός.

Παρά το διαρκές ενδιαφέρον του για την ίδια τη διαδικασία σε σχέση με το αποτέλεσμα, ο Κοέν υπερασπίζεται με πολύ όμορφο τρόπο την τέχνη της ανανέωσης του εαυτού εξερευνώντας τις βαθύτερες αμοιβές και το αίσθημα της ικανοποίησης που τον έχουν κρατήσει ενεργό για περισσότερο από μισό αιώνα.

    Έχει να κάνει με δύο πράγματα. Το ένα είναι η επείγουσα ανάγκη των οικονομικών πόρων. Απλώς δεν έβγαλα ποτέ αρκετά χρήματα για να πω «Αδερφέ, νομίζω ότι τώρα θα πάρω ένα γιοτ και θα κάνω καταδύσεις». Δεν είχα ποτέ τέτοιου είδους πόρους στη διάθεση μου, ώστε να πάρω ριζικές αποφάσεις σε σχέση με το τι θα μπορούσα να κάνω στη ζωή μου. Πέρα από αυτό, είχα εκπαιδευτεί σε κάτι που αργότερα έγινε γνωστό ως η Ποιητική Σχολή του Μονρεάλ. Προτού υπάρξουν βραβεία, προτού υπάρξουν επιχορηγήσεις, προτού ακόμα υπάρξουν κορίτσια που ενδιαφέρονταν για το τι κάνω. Συνηθίζαμε να συναντιόμαστε, μια χαλαρά προσδιορισμένη ομάδα φίλων. Δεν υπήρχαν αμοιβές, όπως είπα, πέρα από την αμοιβή της ίδιας της δουλειάς. Ήμασταν παθιασμένοι με τα ποιήματα και οι ζωές μας ήταν συνυφασμένες με αυτή την απασχόληση…

    Είχαμε κατά νου τα παραδείγματα των ποιητών που συνέχισαν να δουλεύουν όλη τους τη ζωή. Δεν υπήρξε ποτέ η έννοια ενός ντου στην αγορά, η αίσθηση ότι θα έπρεπε να κάνεις μια μεγάλη επιτυχία κι έπειτα να φύγεις. Αυτού του είδους η αντίληψη απλά δεν μπορούσε να πάρει θέση στο μυαλό μου μέχρι πολύ πρόσφατα…

    Οπότε, είχα πάντα την αίσθηση ότι βρίσκεται κανείς σε αυτό το χώρο για τη συντήρηση, όσο του το επιτρέπει η υγεία του. Και είναι κανείς αρκετά τυχερός να έχει χρόνο στη διάθεση του, ώστε να μπορεί να συνεχίσει να το κάνει αυτό. Δεν είχα ποτέ την αίσθηση ότι υπάρχει κάποιο τέλος. Ότι υπάρχει κάποια σύνταξη ή κάποιο τζακ-ποτ.

Τι όμορφη απολογία του δημιουργικού πνεύματος και των αληθινών του κινήτρων, της δημιουργικής συνεισφοράς που πηγάζει από μια αίσθηση προορισμού και όχι από πείνα για το κέρδος.

Κάθε σελίδα του βιβλίου «Συνθέτες για τη Σύνθεση» είναι ένας θησαυρός σοφίας, εμπεριέχοντας συζητήσεις με ινδάλματα όπως η Σουζάν Βέγκα, ο Κ. Ντ. Λανγκ, ο Ντέιβιντ Μπιρν και ο Νιλ Γιάνγκ.

*Αναδημοσίευση από το brainpickings.org

Μετάφραση: Κατερίνα Ασημακοπούλου

==============================================




Η τελευταία συνέντευξη του Λέοναρντ Κοέν: Είμαι έτοιμος να πεθάνω !

11/11/2016

 

 Η τελευταία συνέντευξη του Λέοναρντ Κοέν: Είμαι έτοιμος να πεθάνω!



Ο Λέοναρντ Κοέν, ένας από τους εμβληματικούς τραγουδοποιούς, μουσικός, στιχουργός και ποιητής έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 82 ετών. Στην επίσημη ανακοίνωση της τραγικής είδησης, στη σελίδα του στο Facebook, δεν αποκαλύπτεται η αιτία θανάτου. Αλλά σε μια από τις τελευταίες του συνεντεύξεις, ο "νονός του σκότους" όπως είχε χαρακτηριστεί, είχε δηλώσει ότι είναι έτοιμος να πεθάνει.

Ως ένας διάσημος μουσικός που φημιζόταν για την αίσθηση της μελαγχολίας που ύφαινε στα τραγούδια του, μίλησε ήρεμα και με σαφήνεια για το θάνατο κατά τη διάρκεια συνέντευξής του στους New Yorker για την κυκλοφορία του άλμπουμ του "You want it Darker". "Είμαι έτοιμος να πεθάνω", είπε. «Ελπίζω ότι δεν θα είναι πάρα πολύ άβολο" συνέχισε. 

                                 Leonard Cohen - You want it Darker

Και κατόπιν, σα να άφηνε την προσωπική του συμβουλή- παρακαταθήκη, τόνισε:

"Σε κάποια στιγμή, αν ακόμα στέκεσαι όρθιος και δεν αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά προβλήματα, έχεις τη δυνατότητα να βάλεις σε τάξη τα του οίκου σου. Είναι ένα κλισέ, αλλά έχει υποτιμηθεί σαν να ήταν ένα αναλγητικό σε όλα τα επίπεδα. Βάζοντας σε τάξη τα του οίκου σου, αν μπορείς να το κάνεις, είναι από τις πιο παρήγορες πράξεις και τα οφέλη είναι ανυπολόγιστα".

Οι έγνοια του ήταν να τακτοποιήσει τις όποιες οικονομικές εκκρεμότητες που θα εξασφάλιζαν την οικογένειά του.

"Για κάποιο παράξενο λόγο αισθάνομαι ότι είμαι κερδισμένος απ΄τη ζωή. Κάποια απ' αυτά τα κέρδη είναι άμεσα και τα έχω καλλιεργήσει σε προσωπικό επίπεδο ενώ κάποια άλλα είναι έμμεσα π.χ. η κόρη μου και τα παιδιά της μένουν στο κάτω όροφο του σπιτιού, ο γιος μου δυο τετράγωνα παρακάτω. Αισθάνομαι απίστευτα ευλογημένος. Έχω έναν βοηθό που είναι ικανότατος και αφοσιωμένος. Έναν φίλο ή δύο που κάνουν τη ζωή μου πλούσια. Έτσι κοιτώντας τα πράγματα από μια συγκεκριμένη σκοπιά θα μπορούσα να πω ότι ποτέ δεν ήμουν καλύτερα ...". 

Το τελευταίο άλμπουμ:

Έναν περίπου μήνα πριν ο καναδός μουσικός συναντήσει τον Ντέιβιντ Μπάουι, κυκλοφόρησε το "You Want It Darker", στις 21 Οκτωβρίου. Το 14ο και τελευταίο δισκογραφικό βήμα, έβριθε από υπαινιγμούς για τον θάνατο: Στο ομώνυμο κομμάτι, ο Κοέν τραγουδά: “I’m ready, my Lord/Magnified, sanctified, by thy Holy name/Vilified, crucified, in the human frame”.

Σε ένα άλλο τραγούδι, το Travelling Light, οι στίχοι λένε: “I’m travelling light/its au revoir/ my once so bright/ my fallen star/ I’m running late/ they’ll close the bar/I used to play/ One mean guitar” και σε ένα τρίτο άσμα, λέει: "I’m leaving the table/I’m out of the game".

Αλλά δεν ήταν η πρώτη φορά που ο Κοέν τραγουδούσε για τον θάνατο. Στο άλμπουμ του 1969, "Songs From a Room", γίνεται αναφορά στην αυτοκτονία φίλου του στο "Seems So Long Ago, Nancy".

                                 Leonard Cohen - Seems So Long Ago, Nancy


                                      Leonard Cohen - Bird on a wire


 =================================================



Ο Λέοναρντ Κοέν και η Ελλάδα 

Ποιήματα, βιβλία, δίσκοι, μεταφράσεις, τραγούδια, συναυλίες, ενός εν ζωή θρύλου 

7.11.2016

Από τον ΦΩΝΤΑ ΤΡΟΥΣΑ

  Ο Leonard Cohen στην Ύδρα το 1982. Φωτο: Dominique Issermann



Ο Leonard Cohen στην Ύδρα το 1982. Φωτο: Dominique Issermann




Το τελευταίο άλμπουμ του Leonard Cohen, το “You Want It Darker” που κυκλοφόρησε από την Columbia πριν λίγες μέρες, ανακίνησε και πάλι το ενδιαφέρον μας για την περίπτωση του αγαπημένου καναδού τραγουδοποιού, ποιητή και λογοτέχνη. Πόσω μάλλον όταν στις διάφορες συζητήσεις εισχωρεί και το θέμα της παρουσίας του Cohen στην Ύδρα για πολλά χρόνια. Ο Cohen, ως γνωστόν, είχε αγοράσει σπίτι στο νησί τον Σεπτέμβριο του 1960, στο οποίο διέμενε, ιδίως στα sixties, για μεγάλα χρονικά διαστήματα –εκεί έγραψε μερικά από τα καλύτερα τραγούδια και βιβλία του–, ενώ το επισκεπτόταν τουλάχιστον μέχρι τα τέλη του ’80. 

Πώς κινήθηκαν τα τραγούδια του Leonard Cohen στο ελληνικό κοινό στη δεκαετία του ’60; 

Μάλλον δύσκολα. Η πληροφόρηση για την ξένη beat παροικία της Ύδρας ήταν ελαχιστότατη, ενώ ανύπαρκτη ήταν και η σχετική δισκογραφία, αφού κανένας δίσκος (μικρός ή μεγάλος) του Cohen δεν τυπώθηκε στην Ελλάδα των sixties. Παρά ταύτα, δεν μπορεί, θα υπήρχαν κάποιοι που θα γνώριζαν την περίπτωσή του –τους δίσκους, τα βιβλία του– αν και όχι αναγκαστικά το γεγονός της παρουσίας του στην Ύδρα. 

Η Ευγενία Συριώτη ήταν η πρώτη ελληνίδα που τραγούδησε Leonard Cohen σε live στην Αθήνα, στο δεύτερο μισό του ’60. Βασικά τη “Suzanne”.

 Ευγενία Συριώτη
 Ευγενία Συριώτη
 Η Ευγενία Συριώτη τραγουδά Leonard Cohen στο Βρετανικό Συμβούλιο, την 7/3/1969


Η Ευγενία Συριώτη τραγουδά Leonard Cohen στο Βρετανικό Συμβούλιο, την 7/3/1969 



Το τραγούδι το είπε κατ’ αρχάς η Judy Collins στο άλμπουμ της “In my Life” [Elektra, 1966], ενώ ο Cohen το συμπεριέλαβε στο πρώτο LP του “The Songs of Leonard Cohen” [Columbia, 1967]. 

Από παλιά προγράμματα συναυλιών της Συριώτη πληροφορούμαστε τα εξής: Η Suzanne” ακούστηκε στο Βρετανικό Συμβούλιο (Πλατεία Φιλικής Εταιρίας 17, Κολωνάκι) την 7/3/1969. Την τραγουδίστρια συνόδευαν οι Βασίλης Τενίδης κλασική κιθάρα, Γιάννης Ψιμόπουλος (ex-Blue Birds) 12χορδη ηλεκτρική, Ντίνος Παπαβασιλείου (ex-Idols) πιάνο, σπινέτο, αρμόνιο, Λεωνίδας Λουλούδης (ex-Blue Birds) μπάσο, Λάκης Αλιφραγκής (ex-Hoodoos) ντραμς. 

Ξανά η “Suzanne” στη Στέγη Καλών Τεχνών και Γραμμάτων (Μητροπόλεως 38), με τη συνοδεία του Βασίλη Τενίδη στην κιθάρα. 

Και πάλι η “Suzanne” ν’ ακούγεται στην Ελληνοαμερικάνικη Ένωση (Μασσαλίας 22), την 12/3/1970. Την Ευγενία Συριώτη συνόδευαν οι Βασίλης Τενίδης κλασική κιθάρα, Γιάννης Ψιμόπουλος ηλεκτρική 12χορδη, Daniel Bringolf όργανο και Johnny Carr (ex-Zoo) κρουστά. Εκεί, στο πρόγραμμα, υπάρχουν μεταφρασμένοι (προφανώς από την ίδια τη Συριώτη) και μερικοί στίχοι της “Suzanne” – αρκετοί, αλλά όχι όλοι.

                           Ο Leonard Cohen στο σπίτι του στην Ύδρα ( 1988 )

 Ο ίδιος ο Cohen, εν τω μεταξύ, είχε φροντίσει να δείξει την ελληνική πλευρά του ήδη από το δεύτερο δίσκο του, που είχε τίτλο “Songs from A Room” [Columbia, 1969]. Στο back cover βλέπουμε την τότε φίλη του Marianne Ihlen (1935-2016) στο δωμάτιό τους στην Ύδρα. Το “So long, Marianne” μπορεί να υπάρχει στο πρώτο LP τού ’67, όμως στο “Songs from A Room” ακούγονται τα “Bird on the wire”, “The Partisan” κ.ά. Θρυλικά τραγούδια. 

Το 1971 κυκλοφορεί, τελικά, το πρώτο δισκάκι του Leonard Cohen στην Ελλάδα. Είναι το “Suzanne/ Teachers” [CBS BA 301323] –τα τραγούδια προέρχονταν από το LP του ’67– αν και ελάχιστοι, τότε, θα πρέπει να το πήραν χαμπάρι. 

 Η Marianne Ihlen στην Ύδρα. Από το back cover του LP του Leonard Cohen “Songs from A Room” [Columbia, 1969]

Η Marianne Ihlen στην Ύδρα. Από το back cover του LP του Leonard Cohen “Songs from A Room” [Columbia, 1969]  

Πότε μεταφράστηκαν για πρώτη φορά στίχοι του Leonard Cohen στη χώρα μας ; 

 Πρόσφατα έπεσε στα χέρια μου ένα παλιό βιβλίο τού Ανδρέα Αγγελάκη (1940-1991), σχετικό με το θέμα μας, που με ξάφνιασε. 

Για το χώρο του ελληνικού ροκ (ας ξεκινήσουμε από ’κει), ο Ανδρέας Αγγελάκης υπήρξε ένας από τους πιο καταξιωμένους στιχουργούς του, αν αναλογιστούμε τα ωραία λόγια που έγραψε στα seventies για τους Λήδα-Σπύρος και βεβαίως για την «Επικίνδυνη Ισορροπία» (μουσικές Σπύρος Βλασσόπουλος, ενορχηστρώσεις Σαράντης Κασσάρας, τραγούδι Βλάσσης Μπονάτσος). 

Ίσως το πρώτο μοντέρνο στιχάκι τού Αγγελάκη να ήταν η «Αντζέλικα», που είχαν πει οι συντοπίτες του (από τον Πειραιά) Blue Birds το 1968, ενώ δικά του λόγια τραγούδησαν η Μαρίνα, η Ελπίδα κ.ά. – και δεν αναφερόμαστε, εδώ, στις «έντεχνες» παρουσίες του στη δισκογραφία, που είναι κι αυτές πολλές. 

Να υπενθυμίσουμε ακόμη πως ο Αγγελάκης υπήρξε από τα ιδρυτικά στελέχη του ΑΚΟΕ (Απελευθερωτικό Κίνημα Ομοφυλοφίλων Ελλάδας), ενώ η βιβλιογραφία του περιλαμβάνει περισσότερα από 30 βιβλία (ποίηση, θέατρο, πεζογραφία, παιδικά λογοτεχνήματα, δοκίμιο, μεταφράσεις). 

 Το βιβλίο του Ανδρέα Αγγελάκη (1971), στο οποίο μεταφράζονται ποιήματα του Leonard Cohen
 Το βιβλίο του Ανδρέα Αγγελάκη (1971), στο οποίο μεταφράζονται ποιήματα του Leonard Cohen

 Περιοδικό Διαγώνιος, τεύχος 10, Θεσσαλονίκη Ιανουάριος-Απρίλιος 1975. Ποιήματα του Leonard Cohen.

Περιοδικό Διαγώνιος, τεύχος 10, Θεσσαλονίκη Ιανουάριος-Απρίλιος 1975. Ποιήματα του Leonard Cohen. 

Μέχρι πριν λίγο καιρό είχα την εντύπωση πως οι πρώτες μεταφράσεις ποιημάτων-τραγουδιών του Leonard Cohen στη γλώσσα μας ήταν εκείνες της ποιήτριας Ολυμπίας Καράγιωργα και του Τάκη Μενδράκου από τα μέσα του ’70, σ’ ένα τεύχος του περιοδικού «Διαγώνιος» που εξέδιδε, ως γνωστόν, ο Ντίνος Χριστιανόπουλος στη Θεσσαλονίκη. Τώρα όμως έχω διαγράψει αυτήν την εντύπωση, καθώς ο Αγγελάκης φαίνεται πως κατέχει την πρωτιά. 

Αναφερόμαστε στο βιβλίο του Μικρό Ανθολόγιο Παγκόσμιας Ποίησης [Καστανιώτης, Αθήνα 1971], στο οποίο ο πειραιώτης ποιητής μεταφράζει συναδέλφους του από διάφορες χώρες – Τσεχοσλοβακία, Ουγγαρία, Γιουγκοσλαβία, Γερμανία, Σουηδία, Αυστρία, Ισπανία, Σοβιετική Ένωση, Μεξικό, ΗΠΑ, Ιαπωνία, Καναδάς. Από τον Καναδά, φυσικά, επελέγη ο Leonard Cohen. Να τι διαβάζουμε στην εισαγωγή, εν σχέσει και με τον Cohen: 

«Και είναι τόσα πολλά αυτά που λένε οι σύγχρονοι ποιητές – πολλοί απ’ αυτούς νεαρώτατοι, ο Gregor Strniša γεννήθηκε το 1930, ο Josef Hrubý το 1932, ο Γεφτουσένκο το 1933 και ο Cohen, που μελοποιεί ο ίδιος τα ποιήματά του, είναι το καινούργιο είδωλο στην ποπ μουσική(…)». 

Ο Αγγελάκης μεταφράζει τα εξής ποιήματα του Leonard Cohen: «Ο λόγος που γράφω» (The reason I write), «Ένα πρόσωπο που τρώει κρέας» (A person who eats meat), «Η Σουζάνα σε κατεβάζει» (Suzanne), «Καθώς η ομίχλη σημάδια δεν αφήνει» (Αs the mist leaves no scar ή True love leaves no traces), «Γράμμα» (Letter), «Ποίημα» (Poem) και «Δώρο» (Gift). Εδώ η “Suzanne”…

 Το μυθιστόρημα “Beautiful Losers” του Leonard Cohen από το 1966 γράφτηκε στην Ύδρα

Το μυθιστόρημα “Beautiful Losers” του Leonard Cohen από το 1966 γράφτηκε στην Ύδρα 

Suzanne 

Η Σουζάνα σε κατεβάζει
στο τσαρδάκι της στην ποταμιά,
μπορείς κι ακούς τις βάρκες που περνάνε
μπορείς να μείνεις τη νύχτα μαζί της
και το ξέρεις ότι είναι μισότρελη
αλλά γι’ αυτό ακριβώς είναι που πήγες
και σε ταΐζει τσάι και πορτοκάλια
που ήρθανε κατ’ ευθείαν από την Κίνα.
Και τότε ακριβώς που θες να της πεις
πως δώρα δεν έχεις να της δώσεις,
σε μπάζει στη δικιά της γλώσσα
κι αφήνει το ποτάμι ν’ απαντήσει
πως ήσουνα ο εραστής της πάντα. 


Και θες να ταξιδέψεις μαζί της,
τυφλός θες να ταξιδέψεις
και ξέρεις πως μπορεί να σ’ εμπιστευτεί
γιατί άγγιξες το τέλειο σώμα της
με το μυαλό σου. 


Ο Χριστός ήτανε ναύτης
σαν περπατούσε πάνου στο νερό
κι ώρα βιγλίζοντας πολλή περνούσε
από ένα πύργο ξύλινο μοναχικό
κι όταν στα σίγουρα έμαθε
πως μόνο οι πνιγμένοι να τον δουν μπορούσαν
είπε πάντες ναύται γενέσθων
έως αν η θάλασσα αυτούς ελευθερώση
αλλά ο ίδιος πολύ πριν ανοίξει
ο ουρανός έγινε κομμάτια
εγκαταλελειμμένος, σχεδόν ανθρώπινος,
βυθίστηκε κάτω απ’ τη σοφία του σαν πέτρα.


Και θες να ταξιδέψεις μαζί του,
τυφλός θες να ταξιδέψεις 
και σκέφτεσαι να τον εμπιστευτείς
 γιατί άγγιξε το τέλειο σώμα σου 
με το μυαλό του. 


Η Σουζάνα σε παίρνει απ’ το χέρι 
στην ποταμιά κάτω σ’ οδηγεί 
φοράει κουρέλια και φτερά 
από παλιατζίδικα του Στρατού της Σωτηρίας. 
Χάνεται ο ήλιος σαν το μέλι 
στην Παναγιά του λιμανιού 
και σου δείχνει πού να κοιτάξεις 
μέσα στα σκουπίδια, μέσα στα λουλούδια 
υπάρχουν ήρωες μες τα φύκια 
υπάρχουνε το πρωινό παιδιά 
που σκύβουνε για αγάπη 
θα σκύβουν έτσι πάντα 
ενώ κρατά η Σουζάνα τον καθρέφτη. 


Και θες να ταξιδέψεις μαζί της 
και θες τυφλός να ταξιδέψεις 
κ’ είσαι βέβαιος πως μπορεί να σ’ έβρει 
γιατί άγγιξε το τέλειο σώμα της 
με το μυαλό της. 

Το 1973 τυπώνεται το πρώτο LP τού Leonard Cohen στην Ελλάδα. Είναι το “Live Songs” [CBS S 65224], ενώ τα παλαιότερα LP του θα τυπωθούν –κατόπιν εορτής– προς τα τέλη της δεκαετίας του ’70 και τις αρχές του ’80. 

 Το πρώτο LP του Leonard Cohen που κυκλοφόρησε στην Ελλάδα ήταν το “Live Songs”

Το πρώτο LP του Leonard Cohen που κυκλοφόρησε στην Ελλάδα ήταν το “Live Songs” 

Στο δέκατο τεύχος τής «Διαγωνίου» λοιπόν (Ιανουάριος-Ιούλιος 1975) υπάρχει ένα αφιέρωμα στον Leonard Cohen. Δημοσιεύεται μάλιστα κι ένα αρχικό βιογραφικό του, στο οποίο διαβάζουμε, ανάμεσα σε άλλα, πως ήταν (και) κάτοικος της Ύδρας. 

«Ο καναδοεβραίος ποιητής Leonard Cohen γεννήθηκε στο Μόντρεαλ το 1934 και αποφοίτησε από το πανεπιστήμιο το 1955. Ποιητικές συλλογές: “Let us compare mythologies” (1956), “The spice-box of earth” (1961), “Flowers for Hitler” (1964), “Selected Poems” (1968), “The energy of slaves” (1972). Μυθιστορήματα: “The favorite game” (1963), “Beautiful losers” (1966). Έχει βγάλει επίσης τρεις δίσκους με τραγούδια, που οι στίχοι και η μουσική είναι δικά του. Αγαπάει την Ελλάδα και έχει ζήσει πολύν καιρό στην Ύδρα. Μένει στον Καναδά, με τη γυναίκα του και τα δύο του παιδιά». 

Στη «Διαγώνιο» μεταφράζονται τα εξής ποιήματα από τους Τάκη Μενδράκο και Ολυμπία Καράγιωργα: «Δώρο» (Gift), «Αλήθεια! Πόσος κόσμος ζει σε τούτη εδώ την πόλη» (I wonder how many people in this city), «Ιεροτελεστία» (Ceremony), «Χάι-κάι του καλοκαιριού» (Summer-Haiku), «Ό,τι μπορείτε να ξέρετε για τον Αδόλφο Άιχμαν» (All there is to know about Adolph Eichmann), «Το λεωφορείο» (The bus), «Νάρκισσος» (Narcissus), «Άλλη μια νύχτα με τηλεσκόπιο» (Another night with telescope), «Ήμουν χαμένος» (Road to Larissa), «Θα ’θελα να διαβάσω», «Ίσως να φταίει», «Όταν αυτή η Αμερικάνα» (When this american woman), «Προσευχή για τον Μεσσία» (Prayer for Messiah). 

Ένα ποίημα σε μετάφραση Τάκη Μενδράκου: 

Ιεροτελεστία 

Όταν μπροστά μου γονατίζεις 
και με τα δύο χέρια σου κρατάς 
σκήπτρο τον αντρισμό μου, 

Σαν ακουμπάς τη γλώσσα σου 
στο κόσμημα από κεχριμπάρι 
καλώντας τη χαρά μου,

 Τότε καταλαβαίνω τις νεαρές Ρωμαίες 
που χόρευαν γύρω από πέτρινη κολώνα 
και με φιλιά κάνουν την πέτρα να ζεστάνει. 

Αγάπη, έλα και γονάτισε χιλιάδες μέτρα πιο βαθιά, 
έτσι, όπου την τελετουργική ετούτη ώρα 
μόλις τα χέρια και τα χείλη σου να βλέπω, 

Γονάτισε ώσπου στη ράχη σουν να πέσω 
μ’ ένα βαθύ αναστεναγμό, όμοιο με κείνο των θεών 
που ο Σαμψών σώριασε κάτω. 

Η Άμυ Μιμς-Σιλβερίδη, σύντροφος του Μίνου Αργυράκη είχε γνωρίσει τον Leonard Cohen στην Αθήνα των sixties, μέσω του Gregory Corso (ο οποίος βρισκόταν στην Ελλάδα τους τελευταίους μήνες του 1959, ξανά στα τέλη ’60-αρχές ’61 και ξανά την άνοιξη-καλοκαίρι του 1966). Συναντήθηκαν και άλλες φορές (Μιμς και Cohen) τις επόμενες δεκαετίες, και σε μιαν απ’ αυτές (στα seventies) παίχτηκε κάτι πολύ σημαντικό, που τελικά δεν υλοποιήθηκε. Διαβάζουμε από το βιβλίο τής Άμυ Μιμς «Ο Θησαυρός της Χέλεν Σάλλιβαν» [Οδός Πανός, Αθήνα 2007]: 

 

Η Άμυ Μιμς-Σιλβερίδη στέλνει ποιήματα του Γιάννη Ρίτσου στον Leonard Cohen κι εκείνος απαντά κι ευχαριστεί από το Λος Άντζελες τον Οκτώβρη του 2002 

«Την επόμενη φορά που η Ντήρντρα (σ.σ. περσόνα της συγγραφέως) επισκέφτηκε τον Λέοναρντ, του έφερε μερικά τραγούδια τού Σαββόπουλου. Τα επαγγελματικά θέματα που την συνέδεσαν με τον Λέοναρντ ήταν πιο σημαντικά από τυχαίες “παρθενολογίες”… και η αδελφική φιλία τους που είχε αρχίσει την παραμονή της δεκαετίας του ’60, καρποφόρησε δώδεκα χρόνια αργότερα με μια συγκεκριμένη πρόταση για συνεργασία. Ο Λέοναρντ μόλις είχε ηχογραφήσει ένα δίσκο με εβραϊκά τραγούδια, που ο ίδιος τα είχε τραγουδήσει με τη δική του απόδοση στα αγγλικά. Το ίδιο ήθελε να κάνει και με ορισμένα ελληνικά τραγούδια, γι’ αυτό παρακάλεσε την Ντήρντρα να διαλέξει έναν νέο –και τόνισε τη λέξη “νέο”– συνθέτη ελληνικής μουσικής που θα του ταίριαζε. Ύστερα, θα ζητούσε από την Ντήρντρα να του μεταφράσει τα συγκεκριμένα τραγούδια και ο Λέοναρντ θα τα προσάρμοζε στο δικό του στυλ.(…) 

Τελικά η Ντήρντρα διάλεξε τα παλιά, λυρικά τραγούδια του Σαββόπουλου. Κάποια ηλιόλουστη Κυριακή πήγε στον Λέοναρντ τους δίσκους που περιελάμβαναν το “Θάλασσα μικρή” και το “Ανθισμένες κερασιές” (σ.σ. «Το περιβόλι»). (…) 

Με χαρά η Ντήρντρα διαπίστωσε ότι με τον δικό του ήρεμο τρόπο (ήρεμο στην επιφάνεια, μα με ένα ηφαίστειο στην ψυχή), ο Λέοναρντ ενθουσιάστηκε. Σε λίγο, εκείνος ζήτησε ν’ ακούσει ξανά τα τραγούδια, και τότε κατέβασε από τον τοίχο μια από τις κιθάρες του κι άρχισε να συνοδεύει τον δίσκο – αρχικά τραγουδώντας από μέσα του, χωρίς λόγια, αλλά στο τέλος, μαζί με τα σωστά ρυθμικά λόγια από την κατά γράμμα αγγλική μετάφραση της Ντήρντρας. 

Με την χαρακτηριστική της δονκιχωτική αισιοδοξία, η Ντήρντρα πίστευε ότι ο δίσκος “Ο Λέοναρντ Κοέν Τραγουδάει τα Αγαπημένα του Ελληνικά Τραγούδια” θα κυκλοφορούσε μέσα σ’ ένα χρόνο(…)». 

Δυστυχώς τέτοιος δίσκος δεν κυκλοφόρησε ποτέ. 

Πέραν της Ευγενίας Συριώτη, που εξακολουθούσε να τραγουδά Cohen και στα seventies (ακόμη και στην τηλεόραση), μπαίνουν στο χορό σιγά-σιγά και άλλοι Έλληνες. Ας πούμε η Φλέρυ Νταντωνάκη, που μπορεί να τραγουδούσε Cohen και από παλιότερα βεβαίως και που καταγράφηκε σε κάποια εκπομπή του Τρίτου Προγράμματος το 1980. Η Νταντωνάκη ακούγεται επίσης στη “Suzanne” με τη συνοδεία του Θεολόγου Στρατηγού στην κιθάρα και του Δημήτρη Λέκκα στην τσελέστα. Πολύ ωραία εκτέλεση, που υπάρχει στο CD «Η Αιώνια Εφηβεία Της Φωνής» [ΕΡΤ, 2000]. 

 Ο πρώτος δίσκος του Leonard Cohen (1967) κυκλοφόρησε σε ελληνική εκτύπωση αρκετά χρόνια αργότερα

Ο πρώτος δίσκος του Leonard Cohen (1967) κυκλοφόρησε σε ελληνική εκτύπωση αρκετά χρόνια αργότερα  

Την επόμενη χρονιά (1981) η Δήμητρα Γαλάνη τραγουδά Leonard Cohen στο άλμπουμ της «Καλά Είναι κι Έτσι» [MINOS]. Το «Στα Κίτρινα φώτα» είναι το “Famous blue raincoat” με ελληνικούς στίχους τής Λίνας Νικολακοπούλου. Το ίδιο τραγούδι (ένα από τα ωραιότερα του Cohen) ακούγεται και στο CD «Δήμητρα Γαλάνη Επί Σκηνής/ Ζωντανή Ηχογράφηση στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών» [Ακτή, 2004]. 

Τραγούδια του Cohen είπαν κι άλλοι Έλληνες τα μετέπειτα χρόνια, όπως ο Αντώνης Καλογιάννης (με τη Σοφία Βόσσου) το «Χόρεψέ με» (Dance me to the end of love) στο άλμπουμ «Σε Ανύποπτο Χρόνο» [Polydor, 1991], o Νίκος Αλιάγας το «Χόρεψέ με σαν παιδί» (Dance me to the end of love) στο άλμπουμ “Rendez-vous” [Sony-BMG, 2007] με τον γιο του Leonard, τον Adam Cohen, να τραγουδά τα αγγλικά λόγια, το συγκρότημα Τρίφωνο το «Ως το τέλος του έρωτα» (Dance me to the end of love) στο άλμπουμ «Τα Τζιτζίκια του Χειμώνα» [ΕΜΙ, 2010] σε στίχους Λίνας Νικολακοπούλου (η ωραιότερη ελληνική, electro-dance, version ενός τραγουδιού που αγαπήθηκε πολύ στη χώρα μας), η Μαρία Παπαγεωργίου την «Αλληλούια» (Hallelujah) το 2012… 
 
 Ιδιαίτερη σχέση με την τραγουδοποιία του Leonard Cohen είχε και η Νάνα Μούσχουρη, αφού έχει συμπεριλάβει διάφορα τραγούδια του στους δίσκους της. Φερ’ ειπείν: το “The guests” (με γερμανικούς στίχους, ως “Das fest”) στο LP της “Wenn Ich Träum’…” [GER. Philips, 1980], το “Ballad of the absent Mare” (με γαλλικούς στίχους, ως “La ballade du chien loup”) στο LP της “Ballades” [FR. Philips, 1982], την “Suzanne” (με γαλλικούς στίχους του Graeme Allwright) στο CD της “Fille du Soleil” [FR. Mercury, 2002], το “You know who I am” σε ντούο με τον Graeme Allright στο CD “Nana & Friends/ Rendez-Vous” [FR. Mercury, 2011]… 

 

Ο Leonard Cohen στην Ύδρα 

Και κάτι που έχει τη σημασία του… 

Στο τελευταίο άλμπουμ του Leonard Cohen “You Want It Darker”, στο τραγούδι “Travelling night”, ο καναδός τροβαδούρος κάνει το δικό του πέρασμα από τις ημέρες της Ύδρας χρησιμοποιώντας μπουζούκι, καθώς κα τα φωνητικά τής Αθηνάς Ανδρεάδη (Athena Andreadis). Όπως είχε πει και η ίδια η νεαρή τραγουδοποιός στο parallaximag.gr: 

«Τεράστια τιμή. Αξέχαστη εμπειρία. Ένα όνειρο έγινε πραγματικότητα. Παραβρέθηκα στον ίδιο χώρο με ένα “είδωλό” μου και τραγουδήσαμε μαζί. Αυτός το κουπλέ, εγώ τα ρεφρέν. Είναι ένας από τους λίγους καλλιτέχνες που με έχουν επηρεάσει τόσο βαθιά από μικρή, με την ποίησή του και τα τραγούδια του. Μια από τις σημαντικότερες στιγμές της ζωής μου ως καλλιτέχνιδα, και πνευματικά.(…) Κάθε του λέξη ακόμα και απάντηση στην πιο χαζή ερώτηση είναι σπουδαία, γεμάτη σοφία και χιούμορ. Είναι ταπεινός, ευγνώμων, άλλοτε γελάει σαν παιδί, και άλλοτε το σκοτάδι και το φως φλερτάρουν στα μάτια του». 

Επίσης τα τελευταία χρόνια τραγούδια του Leonard Cohen (“Love calls you by your name”) στις συναυλίες της συμπεριλαμβάνει και η Σαβίνα Γιαννάτου. Και καλώς πράττει, γιατί τα λέει πάρα πολύ ωραία, ενώ, σε live πάντα, έχουν ασχοληθεί με τραγούδια του Cohen οι Burgundy Grapes (“Hallelujah”), το τρίο David Lynch σαξόφωνα, Κώστας Μαγγίνας κιθάρες, Σεμέλη Ταγαρά φωνή (Floral/ Εξάρχεια 13/11/2013) κ.ά. Ακόμη, στην Ύδρα, την 13/6/2015 είχε οργανωθεί ένα tribute στον Leonard Cohen με live και απαγγελίες ποιημάτων του από Έλληνες και ξένους καλλιτέχνες. 

 Ο Χρήστος Λεττονός τραγουδά στο άλμπουμ «Στρατιωτικά» (1982) το “Chelsea hotel #2” του Leonard Cohen

Ο Χρήστος Λεττονός τραγουδά στο άλμπουμ «Στρατιωτικά» (1982) το “Chelsea hotel #2” του Leonard Cohen  

Πάντως έχω την εντύπωση, για να μην πω την πεποίθηση, πως μόνον ένας Έλληνας τραγουδοποιός θα ήταν εκείνος που θα μπορούσε να υψώσει στο αυτό επίπεδο τις συνθέσεις τού Leonard Cohen στη γλώσσα μας, κι αυτός ήταν ο αείμνηστος Χρήστος Λεττονός (1949-1994). 

Το 1982 ο Λεττονός είχε τραγουδήσει εκπληκτικά το “Chelsea hotel #2” (ως «Σε θυμάμαι συχνά») στο άλμπουμ του «Στρατιωτικά» [Εναλλάξ/ Μουσικό Επίρρημα]. Και όπως έγραφε ο ίδιος στο οπισθόφυλλο εκείνου του δίσκου: 

«Το “Σε θυμάμαι συχνά” είναι το “Chelsea Hotel” του Leonard Cohen – πρότυπό μου επί χρόνια. Βρίσκεται στο δίσκο επειδή α) ταιριάζει με το γενικό κλίμα, β) είναι εκπληκτικό τραγούδι, και γ) προαναγγέλλει μελλοντικό μου δίσκο με τραγούδια του».

 Δυστυχώς, δεν κυκλοφόρησε ποτέ ολόκληρος δίσκος του Λεττονού με τραγούδια τού Leonard Cohen…



  Χρήστος Λεττονός - Σε θυμάμαι συχνά - Leonard Cohen ("Chelsea Hotel'' )



Και για να επανέλθουμε στα βιβλία… 

Το 1994, ο Κώστας Αρβανίτης στην «Ανθολογία Rock Ποίησης» [Πρίσμα] μεταφράζει τα τραγούδια τού Leonard Cohen “Bird on the wire” (1969) και “The Partizan” (1969). Μεταφέρουμε το δεύτερο: 

Ο Παρτιζάνος 

Όταν ξεχύθηκαν από τα σύνορα 
με διέταξαν να παραδοθώ. 
Αυτό δεν μπορούσα να το κάνω 
πήρα το όπλο μου κι εξαφανίστηκα. 

Άλλαζα όνομα πολύ συχνά, 
 έχασα τη γυναίκα μου και τα παιδιά μου, 
αλλά έχω πολλούς φίλους 
και μερικοί απ’ αυτούς είναι μαζί μου. 

Μια γριά μας πρόσφερε καταφύγιο, 
μας έκρυψε πάνω στη σοφίτα. 
Μετά ήρθαν οι στρατιώτες 
πέθανε χωρίς να βγάλει άχνα. 

Ήμασταν τρεις εκείνο το πρωί 
κι είμαι μόνος μου απόψε 
αλλά πρέπει να συνεχίσω. 
Τα σύνορα είναι η φυλακή μου. 

Ο άνεμος, ο άνεμος φυσά, 
ανάμεσα στους τάφους ο άνεμος φυσά. 
Η λευτεριά γρήγορα θα ’ρθει.Τότε θα βγούμε απ’ τα 
σκοτάδια. 

Οι Γερμανοί ήρθαν στο σπίτι μου 
μού λένε παραδώσου, 
αλλά δεν φοβάμαι. 
Ξαναβρήκα το θάρρος μου, 
άλλαξα όνομα εκατό φορές, 
έχασα γυναίκα και παιδιά, 
αλλά έχω τόσους φίλους. 
Έχω τη Γαλλία ολόκληρη. 

Ένας γέρος σε μια σοφίτα 
μας έκρυψε για να περάσουμε τη νύχτα. 
Οι Γερμανοί τον πιάσανε 
πέθανε χωρίς να ξαφνιαστεί. 

Ο άνεμος, ο άνεμος φυσά 
ανάμεσα στους τάφους ο άνεμος φυσά. 
Η λευτεριά γρήγορα θα ’ρθει. 
Τότε θα βγούμε απ’ τα σκοτάδια. 

Μία από τις βασικές ποιητικές επιρροές του Leonard Cohen υπήρξε/είναι ο Κωνσταντίνος Καβάφης. Ο Cohen «γνώρισε» από νωρίς τον Καβάφη μέσω των μεταφράσεων τού Edmund Keeley. Μάλιστα το τραγούδι του “Alexandra leaving” από το CD “Ten New Songs” [Columbia, 2001] αποτελεί ευθεία αναφορά στο «Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον». “Suddenly the night has grown colder/ The god of love preparing to depart/ Alexandra hoisted on his shoulder/ They slip between the sentries of the heart(…) It’s not a trick, your senses all deceiving/ A fitful dream, the morning will exhaust/ Say goodbye to Alexandra leaving/ Then say goodbye to Alexandra lost(…)”.

 Ο Λέοναρντ Κοέν και η Ελλάδα

 
Ο Λέοναρντ Κοέν και η Ελλάδα
Την τελευταία δεκαετία έχουν κυκλοφορήσει στη χώρα μας διάφορα βιβλία τού Leonard Cohen. Παρότι κάτι τέτοιο συνέβη αργά, δεν παύει να έχει την αξία του. Σημειώνουμε λοιπόν: 

Το μυθιστόρημα τού 1963 «Το αγαπημένο παιχνίδι» [Μελάνι, 2005], σε μετάφραση Χίλντας Παπαδημητρίου και πρόλογο του Γιώργου - Ίκαρου Μπαμπασάκη. 

«Το βιβλίο του πόθου» [Ιανός, 2008] σε μετάφραση Ιωάννας Αβραμίδου, που περιέχει 167 ποιήματα και σχέδια (του Cohen). 

«Η μουσική του ξένου» [Ιανός, 2008], μια επιλογή από ποιήματα και τραγούδια τού Cohen σε μετάφραση Λίνας Νικολακοπούλου. 

Το μυθιστόρημα τού 1966, γραμμένο στην Ύδρα, «Υπέροχοι απόκληροι» [Κέδρος, 2012] σε μετάφραση Αλέξη Καλοφωλιά. 

Το ποιητικό τού 1984 «Το βιβλίο του ελέους» [Περισπωμένη, 2013] σε μετάφραση Διονύση Μαρσέλλου. 

Και κάτι τελευταίο… Πόσες φορές έχει εμφανισθεί, επίσημα, σε live ο Leonard Cohen στην Ελλάδα; Σίγουρα δύο. Την 19 Ιουνίου 1988 στον Λυκαβηττό και την 30 Ιουλίου 2008 στο Terra Vibe στη Μαλακάσα. 

Δώρο 

Μου λες πως η σιωπή είναι κοντύτερα στην ειρήνη απ’ τα ποιήματα, 
αλλά αν για δώρο μου 
σου έφερνα σιωπή 
(γιατί την ξέρω την σιωπή) 
θα ’λεγες: "
Μα αυτό δεν είναι σιωπή, είναι άλλο ένα ποίημα" 
και πίσω θα μου το ’δινες ξανά. 

μτφ Ανδρέας Αγγελάκης 

======================================== 

 
«Σε όλη μου τη ζωή με δυνάστευε μια αδυσώπητη κατάθλιψη»: 

Ο συναρπαστικός μονόλογος του Leonard Cohen Ο μονόλογος του Cohen που είχε γραφτεί το 2008, πριν την κυκλοφορία ενός δίσκου του, είναι ένα από τα πιο ειλικρινή κείμενα που έγραψε ποτέ. 

 Μοναδική μου φιλοδοξία ήταν να κάνω κάτι για να με θυμούνται.
Μοναδική μου φιλοδοξία ήταν να κάνω κάτι για να με θυμούνται. 


Από τον Μ.ΗULOT 

«Δεν είχα την πολυτέλεια ν' αναπτύξω ένα προσωπικό μανιφέστο για το πώς θα ήταν η ζωή μου. Αντιμετωπίζω την κάθε μέρα. Μ' αρέσει να γράφω κι αυτό κατά καιρούς με έφερνε στο προσκήνιο. Δεν είχα ποτέ κάποιο πρόγραμμα, ούτε πίστεψα ποτέ ότι θα άλλαζα τα δεδομένα. Μοναδική μου φιλοδοξία ήταν να κάνω κάτι για να με θυμούνται. Ήθελα με το δικό μου τρόπο να είμαι χρήσιμος στους άλλους. Πιστεύω ότι κάθε τραγούδι έχει παράθυρα και πόρτες και αν θέλεις μπορείς να περάσεις μέσα του. Το ίδιο τραγούδι όμως πρέπει να μετακινείται από καρδιά σε καρδιά. Αν δεν το καταφέρνει αυτό, του αξίζει να ξεχαστεί. 

Κάποια στιγμή της ζωής μας όλοι έχουμε βιώσει μια εμπειρία όπου τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν όπως θα θέλαμε. Παρ' όλα αυτά, πρέπει να κάνεις επιλογές, να συνεχίσεις να ζεις. Καταλαβαίνεις όμως ότι η ζωή σου εκτυλίσσεται με τρόπους και σε δρόμους που δεν καθορίζεις εσύ. Όταν το συνειδητοποιείς αυτό μπορείς να αναπαυθείς.

 Σηκωνόμουν πολύ νωρίς το πρωί για να εξασκούμαι στο τραγούδι. Έπρεπε να ξυπνάω πριν από τα πουλιά, πριν αρχίσει να γαβγίζει ο σκύλος της κόρης μου. Έκανα πρόβες είτε πολύ νωρίς το πρωί είτε αργά το βράδυ. Όλα έγιναν στο κομπιούτερ. Στη συνέχεια όλη αυτή η «συμβατική σοφία» έπρεπε να μεταφερθεί σε αναλογική ταινία. Με την αναλογική εγγραφή σε ταινία χάσαμε τη θέρμη του κομπιούτερ. Όλοι όμως έχουν την αντίθετη άποψη. 

Σε όλη μου τη ζωή με δυνάστευε μια αδυσώπητη κατάθλιψη. Ποτέ δεν κατάφερα να καταλάβω από πού προερχόταν, ποτέ δεν κατάφερα να την αποτινάξω. Δοκίμασα να απαλλαγώ από αυτήν μ' ένα καλό κρασί, μια γυναίκα, ένα τραγούδι, μια θρησκεία, ένα φάρμακο, αλλά δεν τα κατάφερα. 

Μια παροιμία λέει «Το 'να χέρι νίβει τ' άλλο και τα δυο το πρόσωπο». Αυτή η τρυφερή "επαφή" δεν αφήνει περιθώρια για μίσος. Ή τουλάχιστον εκπροσωπεί ένα μοντέλο ομαλότητας και αρμονίας. Κανείς όμως δεν είναι κύριος της εσωτερικής ζωής του. Όλοι βιώνουμε το άγχος, τον πόνο της αγάπης, την απόρριψη. Κανείς δεν ξεφεύγει. «Αγάπησες αρκετά, άσε με τώρα να αγαπήσω εγώ». Όλοι μιλάμε για το Θεό, τη συνείδηση, τους αγαπημένους. Το τραγούδι σε παροτρύνει να τα ξεχάσεις όλα αυτά. Να αφήσεις τον εαυτό σου να αγαπηθεί. Η προσπάθειά σου ν' αγαπήσεις δεν σ' αφήνει να αγαπηθείς. Είναι κάτι ανάλογο με την προσπάθειά σου να μάθεις ένα παιδί να κολυμπά. Είναι δύσκολο να το κάνεις να καταλάβει ότι θα επιπλεύσει. Αν χαλαρώσει και κρατήσει την ανάσα του, θα επιπλεύσει. Αλλά τα παιδιά δύσκολα μαθαίνουν να κολυμπούν γιατί πιστεύουν ότι θα βυθιστούν σαν πέτρες. 

 
Όταν ξέσπασε ο Δ' Αραβοϊσραηλινός Πόλεμος, το 1973, ο Κοέν πήγε στη γραμμή του πυρός να εμψυχώσει τα Ισραηλινά στρατεύματα 

Όταν άρχισα ν' ασχολούμαι σοβαρά με διάφορες θρησκείες, στόχος μου δεν ήταν να βρω "φώτιση" ή "γαλήνη της ψυχής". Στόχος μου ήταν να διαλύσω το σύννεφο που με σκέπαζε. Όλα αυτά τα χρόνια δεν κατάφερα να βρω τον κατάλληλο μηχανισμό. Διάβασα κάπου ότι μεγαλώνοντας αρχίζουν να εξασθενούν τα κύτταρα του εγκεφάλου που σχετίζονται με το άγχος. Ίσως αυτό συνέβη. Όπως και να 'χει, με τα χρόνια το σύννεφο άρχισε να διαλύεται. Μέχρι που χάθηκε. 

Στο κομμάτι "Love Itself" υπάρχουν οι στίχοι: "Θα προσπαθήσω να πω κάτι ακόμη,η αγάπη προχωρούσε, ώσπου έφτασε σε μια πόρτα ανοιχτή και τότε χάθηκε η ίδια η αγάπη". Δε μιλάω για την αγάπη που είναι το αντίθετο του μίσους. Δεν μιλάω για τον έρωτα. Μιλάω για την αγάπη που αγκαλιάζει, για την πνευματική αγάπη. Σε μια τέτοια εμπειρία χάνεται και η ίδια η ανάγκη να αγαπάς. Χαλαρώνεις πραγματικά όταν χάνονται όλες οι φιλοδοξίες σου, όλες οι βλέψεις σου. Μόνο τότε χαλαρώνεις στην απόλυτη ανθρώπινη υφή σου. Είμαι ευγνώμων που απολαμβάνω μια στιγμή ευτυχίας, αλλά δεν πιστεύω ότι κάποιος είναι κύριος των γεγονότων. Κανείς δεν είναι κύριος της καρδιάς. Η καρδιά τα "μαγειρεύει" όλα από μόνη της. Προς το παρόν σήμερα όλα είναι ευχάριστα και είμαι ευγνώμων για τη γαλήνη που νιώθω.

                                          Leonard Cohen - Love Itself  

=====================================




Το σπίτι του Leonard Cohen στην Ύδρα

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ


 
cohen




Μία από τις μεγαλύτερες αγάπες του Leonard Cohen, του μεγάλου τραγουδοποιού που «έφυγε» σε ηλικία 82 ετών, ήταν η Ύδρα. Επί δέκα χρόνια, το νησί ήταν το καταφύγιο του, εκεί γνώρισε τον έρωτα της ζωής του και εμπνεύστηκε ένα από τα πιο γνωστά τραγούδια του.

cohen spiti idra

Αφορμή για να έρθει ο Cohen στην Ελλάδα στάθηκε η ατάκα που του είπε ένας ταμίας, μία -συνηθισμένη- βροχερή μέρα στο Λονδίνο. «Περπατούσα στο Λονδίνο και έβρεχε… Είδα την πόρτα της Τράπεζας της Ελλάδας μπροστά μου. Μπήκα και είδα κάποιον ταμία αρκετά μαυρισμένο πίσω από το ταμείο. Τον ρωτάω “τι καιρό κάνει στην Ελλάδα;” και μου λέει “είναι άνοιξη”. Δύο ημέρες αργότερα, έφευγα για την Ελλάδα», δήλωσε ο ίδιος, το 1991, στο περιοδικό «Les Inrockuptibles».

Ήταν 27 Σεπτεμβρίου του 1960, έξι ημέρες μετά τα γενέθλιά του, όταν ο αείμνηστος καλλιτέχνης έφτασε στο νησί. Με τη βοήθεια του φίλου του, Δημήτρη Γασσούμη, ως μεταφραστή και αυτόπτη μάρτυρα της συμφωνίας, αγόρασε ένα αιωνόβιο σπίτι, με πέντε δωμάτια, χωρίς ηλεκτρικό, υδραυλικά και τρεχούμενο νερό, χρησιμοποιώντας μια μικρή κληρονομιά 1.500 δολαρίων που είχε από την γιαγιά του.

 




«Έχει μια μεγάλη ταράτσα με θέα σε ένα καταπληκτικό βουνό και τα αστραφτερά λευκά σπίτια. Τα δωμάτια είναι μεγάλα και δροσερά με μεγάλα παράθυρα χτισμένα σε χοντρούς τοίχους. Πιστεύω ότι είναι 200 ετών και μέσα σε αυτό πρέπει να έχουν ζήσει γενιές και γενιές ναυτικών. Θα κάνω λίγες επιδιορθώσεις κάθε χρόνο και σε μερικά χρόνια θα το έχω κάνει έπαυλη. Ζω σε έναν λόφο και η ζωή εδώ συνεχίζεται με τον ίδιο τρόπο για εκατοντάδες χρόνια. Όλη τη μέρα ακούς τις φωνές των πλανόδιων πωλητών και, ορισμένοι από αυτούς, είναι αρκετά μελωδικοί. Σηκώνομαι καθημερινά περίπου στις 7 το πρωί και εργάζομαι μέχρι αργά το απόγευμα. Το ξημέρωμα έχει δροσιά και, επομένως, είναι η καλύτερη ώρα αλλά εγώ ούτως ή άλλως αγαπώ τη ζέστη ειδικά με το Αιγαίο Πέλαγος να βρίσκεται 10 λεπτά από την πόρτα μου», είχε γράψει ο ίδιος στην μητέρα του.

 cohen idra spiti



Στην Ύδρα ο Cohen βρήκε την απομόνωση που ζητούσε ώστε να αφοσιωθεί στο έργο του. Όπως περιέγραφε, κατάλαβε ότι η τοπική κοινωνία τον αγκάλιασε όταν άρχισε να δέχεται τακτικές επισκέψεις από τον σκουπιδιάρη και το γαϊδουράκι του: «είναι σαν να παίρνεις παράσημο από την Λεγεώνα της Τιμής», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας πως η διαμονή στο νησί τον έκανε να φοβάται λιγότερο τις πόλεις


cohen idra 7




Σύμφωνα με το βιβλίο «Prophet of the Heart», ο ταλαντούχος τραγουδοποιός ανακάλυψε τον ελληνικό τρόπο ζωής και τους εναλλακτικούς ρυθμούς εργασίας και διασκέδασης, τόσο το καλοκαίρι, όσο και σε καθημερινό επίπεδο, ενώ ξεκίνησε να αποκρυσταλλώνει τη σοφία ορισμένων από τα καλύτερα ποιήματα και τραγούδια του.

 cohen idra 9



Στο ελληνικό νησί, όμως, ο Cohen γνώρισε και τον έρωτα, στο πρόσωπο της Marianne Jensen, την σύντροφό του για το μεγαλύτερο μέρος της δεκαετίας, για την οποία έγραψε το «So long, Marianne» που συμπεριέλαβε στον πρώτο του δίσκο.

                                    Leonard Cohen - So long Marianne 

============================================ 

 
Λέοναρντ Κόεν

 Leonard Cohen concert of the 2008 tour.jpg





Γέννηση       

21 Σεπτεμβρίου 1934 Westmount


Θάνατος   

 7 Νοεμβρίου 2016 Λος Άντζελες


Υπηκοότητα           

Καναδάς

Σχολές φοίτησης    

Πανεπιστήμιο ΜακΓκιλ, Πανεπιστήμιο Κολούμπια και Westmount High School

Ιδιότητα       

Τραγουδιστής-τραγουδοποιός, ποιητής, καλλιτέχνης του δρόμου, μυθιστοριογράφος, συγγραφέας, μουσικός, ηθοποιός και πιανίστας

Σύντροφος   

Marianne Ihlen

Τέκνα           

Adam Cohen και Lorca Cohen

Είδος τέχνης          

Ροκ μουσική, spoken word, folk rock, synthpop, παγκόσμια μουσική, soft rock, Ποπ μουσική, παραδοσιακή μουσική, ποπ ροκ και Μπλουζ

Σημαντικά έργα    

Songs from a Room, Various Positions, Old Ideas, The Future και Hallelujah

Βραβεύσεις
   
Εταίρος του Τάγματος του Καναδά, 

Βραβείο Γκράμι για Συνολική Προσφορά (2010), 

Songwriters Hall of Fame, 

βραβείο Γκλεν Γκουλντ, 

βραβείο του Γενικού Κυβερνήτη του Καναδά, 

Μεγάλος Ταξιάρχης του Εθνικού Τάγματος του Κεμπέκ (2008), 

βραβείο του Γενικού Κυβερνήτη για τις Παραστατικές Τέχνες, 

λογοτεχνικό βραβείο Πριγκίπισσα της Αστούριας (2011), 

Βραβείο Γκράμι για Συνολική Προσφορά (2009), 

Βραβείο Γκράμι για Συνολική Προσφορά, 

Rock and Roll Hall of Fame (2008), 

Governor General's Award for English-language poetry or drama (1968), 

Canadian Music Hall of Fame (1991), 

Juno Award for Video of the Year (1993), J

uno Award for Songwriter of the Year (1994), 

Βραβείο Γκράμι Καλύτερου άλμπουμ (2007), 

Juno Award for Songwriter of the Year (2013) 

και Juno Award for Artist of the Year (2013)



Βιογραφία

Ο πατέρας του ήταν ευκατάστατος εβραίος έμπορος υφασμάτων. Σε ηλικία έξι ετών, ο Κόεν έχασε τον πατέρα του και αυτό τον σημάδεψε για όλη του την ζωή. Έφηβος έμαθε κιθάρα και έγινε μέλος του μουσικού γκρουπ Buckskin Boys, το οποίο έπαιζε μουσική κάντρυ. Αργότερα, τον καιρό που ήταν σπουδαστής στο Πανεπιστήμιο McGill εξέδωσε τα πρώτα του ποιήματα που τον έκαναν γνωστό στους καναδικούς λογοτεχνικούς κύκλους. Το 1963 εγκαταστάθηκε στην Ύδρα, όπου συνέχισε να γράφει. Με το μυθιστόρημα Beautiful Losers (Θαυμάσιοι αποτυχημένοι, 1966), γνώρισε την παγκόσμια επιτυχία ως συγγραφέας. Ωστόσο, το 1967 αποφάσισε να εγκατασταθεί στις ΗΠΑ για να αφοσιωθεί στην μουσική.

Σε συναυλίες φολκ στις ΗΠΑ το 1967, η τραγουδίστρια Τζούντυ Κόλλινς (Judy Collins) έκανε γνωστό το τραγούδι του Κόεν Suzanne. Έτσι την ίδια χρονιά, ο Κόεν μπόρεσε να κυκλοφορήσει τον πρώτο του δίσκο με τίτλο Songs of Leonard Cohen. Ακολούθησαν πολλοί άλλοι δίσκοι, μεταξύ των οποίων και ο δίσκος Songs of Love and Hate που περιέχει το τραγούδι - ύμνο στην αγάπη και τη μοναξιά Famous Blue Raincoat (1971) με την φωνή της Τζένιφερ Γουαρνς (Jennifer Warnes).

Το 1992 κυκλοφόρησε τον πιο πολιτικοποιημένο δίσκο του με τίτλο The Future, και δύο χρόνια κατόπιν αποφάσισε να γίνει βουδιστής, μέχρι που χειροτονήθηκε μοναχός. Αλλά το 1999 εγκατέλειψε τον μοναστικό βίο, για να εκδώσει δύο ακόμα δίσκους. Το 2005, το όνομα του Κόεν βρέθηκε ξανά στις στήλες των εφημερίδων, επειδή ο επί χρόνια μάνατζέρ του τον εξαπάτησε κλέβοντας το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων του καλλιτέχνη.

Ο Κόεν δεν παντρεύτηκε ποτέ, αλλά είναι πατέρας δύο παιδιών, του Άνταμ (1972) και της Λόρκα (1974), που απέκτησε με την Σούζαν Έλροντ (Suzanne Elrod).

Το 2010 τιμήθηκε με Τιμητικό Γκράμι για το σύνολο της προσφοράς του.

Εργογραφία

Δίσκοι

    Songs of Leonard Cohen (1967)
    Songs from a Room (1969)
    Songs of Love and Hate (1971)
    Live Songs (1973)
    New Skin for the Old Ceremony (1974)
    Death of a Ladies' Man (1977)
    Recent Songs (1979)
    Various Positions (1984)
    I'm Your Man (1988)
    The Future (1992)
    Cohen Live: Leonard Cohen in Concert (1994)
    Field Commander Cohen: Tour of 1979 (2001)
    Ten New Songs (2001)
    Dear Heather (2004)
    Old Ideas (2012)
    Popular Problems (2014)
    Can't Forget: a Souvenir of the Grand Tour (2015)

Συλλογές

    The Best of Leonard Cohen (1975) (επίσης γνωστό ως Greatest Hits)
    More Best of Leonard Cohen (1997)
    The Essential Leonard Cohen (2002), διπλό CD

Βιβλία

    Let Us Compare Mythologies (ποίηση) 1956
    The Spice-Box of Earth (ποίηση) 1961
    The Favourite Game (μυθιστόρημα) 1963
    Flowers for Hitler (ποίηση) 1964
    Beautiful Losers (μυθιστόρημα) 1966
    Parasites of Heaven (ποίηση) 1966
    Selected Poems 1956–1968 (ποίηση) 1968
    The Energy of Slaves (ποίηση) 1972
    Death of a Lady's Man (ποιήματα και πεζά) 1978
    Book of Mercy (πεζά ποιήματα/ψαλμοί) 1984
    Stranger Music (επιλογή ποιημάτων και τραγουδιών) 1993
    Book of Longing (ποίηση) 2006

Στα ελληνικά κυκλοφορούν τα βιβλίο του

    Το αγαπημένο παιχνίδι (πρωτότυπος τίτλος: The Favourite Game), εκδ. Μελάνι, Αθήνα 2005. ISBN 960-8309-44-1.

    Το βιβλίο του πόθου (πρωτότυπος τίτλος: Book of Longing), εκδ. Ιανός, Αθήνα 2008. ISBN 978-960-7827-88-3.

    Η μουσική του ξένου: Επιλογή από ποιήματα και τραγούδια, (πρωτότυπος τίτλος: Stranger Music, μετάφραση: Λίνα Νικολακοπούλου), εκδ. Ιανός, Αθήνα 2008. ISBN 978-960-7827-90-6.

    Υπέροχοι απόκληροι (πρωτότυπος τίτλος: Beautiful Losers), εκδ. Κέδρος, Αθήνα 2012. ISBN 978-960-04-4280-9.

    Το βιβλίο του ελέους (πρωτότυπος τίτλος: Book of Mercy), εκδ. Περισπωμένη, 2013. ISBN 978-618-80542-8-8

================================== 



                                  Leonard Cohen First We Take Manhattan

==========================================



ΠΗΓΕΣ

 













Λέοναρντ Κόεν - Βικιπαίδεια








===============================================



Η συγκλονιστική ιστορία πίσω από το «Dance me to the end of Love» του Λεοναρντ Κοέν

Το «Dance me to the end of Love» είναι η μεγαλύτερη επιτυχία του Λεοναρντ Κοέν. Ένα τραγούδι που κυκλοφόρησε το 1984 και έχει εκατομμύρια views στο διαδίκτυο, ενώ χει «ντύσει» χιλιάδες ερωτικές στιγμές της ανθρωπότητας και της Τέχνης.

Σε συνέντευξή του ο τραγουδοποιός είχε αποκαλύψει την ιστορία πίσω από αυτό το δημιούργημα, η οποία είναι τραγική.

«Είναι περίεργο το πώς γράφονται τα τραγούδια γιατί κάθε τραγούδι προέρχεται από ένα «σπόρο» που σου δίνει κάποιος ή που σου δίνει ο κόσμος και αυτό είναι που κάνει τη διαδικασία σύνθεσης ενός τραγουδιού τόσο μυστηριακή. Το συγκεκριμένο τραγούδι προήλθε από πράγματα που άκουσα ή διάβασα για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Β’ παγκοσμίου πολέμου. Σε κάποια από αυτά, ακριβώς δίπλα στα κρεματόρια, υπήρχε ένα κουαρτέτο μουσικών το οποίο εξαναγκαζόταν να παίζει κλασσική μουσική ενώ οι άνθρωποι δίπλα τους καιγόταν ζωντανοί. Οπότε ο στίχος «dance me to your beauty with a burning violin» εννοεί την ομορφιά του να είσαι παρόν στην ολοκλήρωση μιας ζωής, στο τέλος της ύπαρξης της. Βέβαια, η γλώσσα είναι ίδια με αυτή που θα χρησιμοποιούσε κάποιος για να «παραδοθεί» σε ένα αγαπημένο πρόσωπο. Οπότε, αφού η γλώσσα είναι η ίδια δε χρειάζεται να ξέρει κάποιος την πραγματική σημασία του τραγουδιού, αφού μπορεί εξίσου να χρησιμοποιηθεί για οποιονδήποτε παθιασμένο σκοπό»




 

                             Leonard Cohen - Dance Me To The End Of Love




Δημοσίευση σχολίου