Τετάρτη, 20 Ιουλίου 2016

Sir Patrick Michael Leigh Fermor - Πάτρικ Λη Φέρμορ











Πάτρικ Λη Φέρμορ: Πώς διέσχισε, 18 χρονών, την Ευρώπη με τα πόδια!


Πριν από 80 χρόνια, τον Δεκέμβριο του 1933, ο μεγάλος ταξιδιωτικός συγγραφέας και φιλέλληνας ξεκίνησε να διασχίσει περπατώντας την Ευρώπη –από το ολλανδικό Αγκίστρι έως την Κωνσταντινούπολη. Δείτε πώς αποφάσισε και σχεδίασε το μυθικό αυτό κατόρθωμα. 

Επιμέλεια: Γιάννης Τζανετάκης



9FERMOR
Ο Πάτρικ Λη Φέρμορ στην Ιθάκη, το 1946. Η φωτογραφία είναι τραβηγμένη από τη σύζυγό του, Τζόαν Λη Φέρμορ, που τράβηξε όλες τις φωτογραφίες των βιβλίων του Πάντι «Μάνη» και «Ρούμελη».




Ο Πάντι είχε επίγνωση ότι «σταδιακά και με έναν πολύ απολαυστικό τρόπο μετατρεπόταν σε μινιατούρα του Ρέικ’ς Πρόγκρες». Μπορούσε να πίνει σχεδόν όλη τη νύχτα, βιώνοντας μιαν εκ βαθέων πηγαία ευφορία· στις παγερές ώρες που μεσολαβούσαν όμως από το ένα πάρτι στο άλλο, γινόταν όλο και πιο ανήσυχος, όλο και πιο μελαγχολικός. 

Στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής του ήταν επιδεκτικός σε συναισθηματικές μεταπτώσεις, με κρίσεις κατάθλιψης που προκαλούνταν απ’ το αίσθημα ότι αδυνατούσε να ανταποκριθεί στις προσδοκίες των άλλων. Δεν είχε ακόμη κλείσει τα δεκαεννιά αλλά οι πύλες των ευκαιριών έδειχναν να κλείνουν και όχι να ανοίγουν για εκείνον. Η σχολική του ζωή ήταν μια καταστροφή· ο συνδυασμός πλήξης και πειρασμών σήμαινε ότι δύσκολα θα τα κατάφερνε στον στρατό· δεν μπορούσε όμως να φανταστεί τον εαυτό του πίσω από ένα γραφείο, εννέα με πέντε, κάθε μέρα. Σε αυτήν τη φάση πλέον οι γονείς του είχαν συνειδητοποιήσει ότι είχε στραφεί μακριά απ’ την προοπτική μιας στρατιωτικής καριέρας και η απογοήτευσή τους αύξανε την αίσθηση της δικής του ανικανότητας. Σε μια στιγμή απελπισίας, ο πατέρας του έφτασε στο σημείο να του προτείνει να γίνει ορκωτός λογιστής. 

Ξαφνικά, τον συνεπήρε «μια βαθιά απέχθεια για το Λονδίνο. Τα πάντα έδειχναν αφόρητα, απεχθή, επιφανειακά, προβληματικά, αδιάφορα… Ξαφνικά, όλα τα πάρτι μού προκαλούσαν αποστροφή. Περιφρονούσα τους πάντες, αρχίζοντας και τελειώνοντας με τον εαυτό μου. Τα πάντα με αποκαρδίωναν, με πλήγωναν, με αποθάρρυναν. Κάθε μου πτυχή είχε συρρικνωθεί, ό,τι άξιζε πάνω μου είχε ζαρώσει, οι χειρότερες πλευρές μου είχαν πάρει κεφάλι… Ζούσα μέσα σε μια ατμόσφαιρα εξοντωτικής αεργίας μετά από ξέφρενο μεθύσι». 

Θα κοιμόταν σε αχυρώνες και στάχυα, θα 
έτρωγε ψωμί και τυρί, θα ζούσε όπως ένας
 περιπλανώμενος μελετητής ή προσκυνητής, θα έκανε παρέα με αλήτες
 και απατεώνες, με χωρικούς και τσιγγάνους.


Η απάντηση, έγραψε αργότερα, ήρθε ξαφνικά ένα βροχερό απόγευμα. Να εγκαταλείψει την Αγγλία και να ταξιδέψει, αυτό θα του έλυνε όλα τα προβλήματα. Το Σάντχερστ και ο στρατός ας περίμεναν επ’ αόριστον. Με αυτήν τη μία λίρα που είχε ως οικογενειακό επίδομα θα περπατούσε την Ευρώπη από τη Δύση ως την Ανατολή, θα κοιμόταν σε αχυρώνες και στάχυα, θα έτρωγε ψωμί και τυρί, θα ζούσε όπως ένας περιπλανώμενος μελετητής ή προσκυνητής, θα έκανε παρέα με αλήτες και απατεώνες, με χωρικούς και τσιγγάνους. Επιτέλους θα είχε κάτι για να γράψει. Ο στόχος του ήταν η πόλη η οποία, το 1930, είχε επισήμως αλλάξει ονομασία σε Ιστανμπούλ, παρότι ο Πάντι σε όλη του τη ζωή την αποκαλούσε Κωνσταντινούπολη. 

Να περπατήσει από το ολλανδικό Αγκίστρι ως την Κωνσταντινούπολη. Η φιλοδοξία του είχε συμπυκνωθεί μέσα σε μια πρόταση που ξεκινούσε σαν το τρέμουλο των ταμπούρλων και έκλεινε με τον πάταγο των κυμβάλων. Οι λέξεις απέκτησαν κάτι μαγικό, έγιναν κάτι σαν φυλακτό, εξανεμίζοντας κάθε αμφιβολία. Ο πραγματικός του στόχος ήταν η Ελλάδα αλλά δεν υπήρχε αμφιβολία τι ηχούσε καλύτερο. Περπατώντας από το Αγκίστρι της Ολλανδίας ως την Αθήνα παρέμενε σταθερά εντός της Ευρώπης, περπατώντας όμως από την Ολλανδία ως την Κωνσταντινούπολη, μια τέτοια διαδρομή θα τον οδηγούσε ως τις ίδιες τις πύλες της Ασίας. Θα διέσχιζε πολιτισμικά όσο και γεωγραφικά όρια, και για έναν ρομαντικό νέο όλο αυτό έμοιαζε ακόμα πιο εξωπραγματικό.


2FERMOR3
Ο Πάτρικ Λη Φέρμορ στο μοναστήρι της Ρίλα, τον Αύγουστο του 1934, καθ’ οδόν προς την Κωνσταντινούπολη, στην οποία έφθασε την Πρωτοχρονιά του 1935, πάνω από δυο χρόνια από όταν ξεκίνησε το παράτολμο αυτό ταξίδι.




Από τη στιγμή που το Σχέδιο είχε πάρει μορφή, έπρεπε απλώς να τεθεί σε εφαρμογή. Ο κύριος Πριντό το έμαθε και όπως ήταν αναμενόμενο εξέφρασε τον βαθύτατο προβληματισμό του· την ίδια στιγμή, ήταν καλύτερα από το να σπαταλάει ο Πάντι άσκοπα τον χρόνο του στο Σέφερντ Μάρκετ, ενώ ίσως να έβγαινε και λίγο περισσότερο στον κόσμο. Ο κύριος Πριντό ανέλαβε να γράψει στον Λούις, στην Καλκούτα – μολονότι ο Πάντι ήταν σχεδόν βέβαιος ότι ο πατέρας του δεν θα ενέκρινε ποτέ ένα τέτοιο σχέδιο όπως κι αν του το παρουσίαζε ο κύριος Πριντό. 

Εκτός από τη μία λίρα την εβδομάδα, την οποία ο πιστός κύριος Πριντό συμφώνησε να του στέλνει σε μηνιαίες δόσεις στα διάφορα προξενεία, ο νεαρός χρειαζόταν και μερικά χρήματα για να ξεκινήσει το ταξίδι. Στην «Εποχή της Δωρεάς» λέει ότι δανείστηκε μερικά χρήματα από τον πατέρα ενός φίλου «για να εφοδιαστώ με τα απαραίτητα του ταξιδιού αλλά και για να έχω χαρτζιλίκι στην τσέπη προτού ξεκινήσω». Ο γενναιόδωρος χορηγός ήταν ο πατέρας του Γκρέιαμ Κουκ, ενός παλιού συμμαθητή, την οικογένεια του οποίου ο Πάντι επισκεπτόταν συχνά στο Χάμπστεντ. Συνεπαρμένος από τον φιλοξενούμενο, ο κύριος Κουκ είχε ρωτήσει τον Πάντι πώς είχε σκοπό να τα βγάλει πέρα. Φυσικά, ο Πάντι δεν είχε ιδέα πέρα από τις τέσσερις λίρες τον μήνα, αλλά ο κύριος Κουκ έσπευσε να τον σώσει: «Ορίστε, αγόρι μου, πάρε είκοσι λίρες και καλή τύχη να έχεις». 

Ένα άλλο δώρο όμως έμελλε να αποβεί ακόμη πιο πολύτιμο, καθώς αποδείχθηκε ότι επρόκειτο για αληθινό κεφάλαιο. Ήταν το δώρο μιας φίλης της κυρίας Στιούαρτ, της κυρίας Σάντουιτς, η οποία θα μπορούσε να πει κανείς πως επρόκειτο για την καλή του νεράιδα. Ακούγοντας το σχέδιό του, η κυρία Σάντουιτς έγραψε δύο ή τρεις συστατικές επιστολές που απευθύνονταν σε φίλους της στη Γερμανία. Ο Πάντι δεν είχε ιδέα όταν τις έβαζε στην τσέπη του πόσο μεγάλο αντίκτυπο θα είχαν αυτές οι επιστολές στο πέρασμά του από την Ευρώπη αλλά και σ’ όλη του τη ζωή. 

Επόμενος σταθμός, να πείσει τη μητέρα του, η οποία εκείνη την εποχή έμενε με τη φρεσκοπαντρεμένη αδελφή του στο Γκλόστερ. Ήταν μια κακή χρονιά για την Αϊλίν: παρότι είχε πάρει διαζύγιο από τον Λούις εδώ και οκτώ χρόνια, η είδηση ότι εκείνος είχε παντρευτεί τη Μις Φράνσις Μέρι Κέις είχε οξύνει τη μοναξιά της αλλά και την υποβαθμισμένη υπόστασή της ως διαζευγμένης γυναίκας. (Μία ακόμα ταπείνωση ακολούθησε δύο χρόνια αργότερα, όταν ο Λούις χρίστηκε ιππότης και η δεύτερη σύζυγός του ονομάστηκε λαίδη Φέρμορ.) Όταν ο Πάντι τής ανακοίνωσε ότι επρόκειτο να διασχίσει όλη την Ευρώπη μέσα στον χειμώνα, αισθάνθηκε να δέχεται ένα ακόμα καίριο χτύπημα. Ωστόσο, ένα κομμάτι του εαυτού της ήθελε να πειστεί: της άρεσε που μέσα του είχε την αίσθηση της περιπέτειας, κάτι που έδειχνε ότι ήταν περισσότερο δικός της γιος παρά του πατέρα του. 

Ο ίδιος ο Πάντι δεν είχε αμφιβολίες, ούτε μία στιγμή δεν αναρωτήθηκε μην τυχόν και έκανε ένα τρομερό σφάλμα, παρότι σε όσους το ανακοίνωνε, προσπαθούσαν να τον μεταπείσουν, αν όχι να το ακυρώσει, τουλάχιστον να το αναβάλει. Έτσι κι αλλιώς, ο χειμώνας είχε μπει για τα καλά: γιατί να μην μείνει για τα Χριστούγεννα και να πάει την άνοιξη; Εκείνος όμως κατανοούσε τη σημασία που είχε η στιγμή: εάν δεν έφευγε τώρα που τον είχε καταλάβει ο ενθουσιασμός, κάτι άλλο θα έμπαινε στη μέση και τελικά δεν θα πήγαινε καθόλου. Αγόρασε ένα εισιτήριο για να περάσει στην Ολλανδία με ολλανδικό ατμόπλοιο, το Stadthouder Willem, το οποίο θα αναχωρούσε από τη Γέφυρα του Πύργου του Λονδίνου το απόγευμα του Σαββάτου, στις 9 Δεκεμβρίου του 1933. 

Ο ταξιδιωτικός του σάκος περιλάμβανε 
ακόμα μερικά μπλοκ σχεδίου, 
σημειωματάρια, έναν αλουμινένιο κύλινδρο 
γεμάτο μολύβια και τρία βιβλία: ένα μικρό 
αγγλογερμανικό λεξικό, την «Ποιητική 
Ανθολογία της Οξφόρδης» και τον πρώτο 
τόμο από τις «Ωδές» του Οράτιου στην 
έκδοση του Λόεμπ. 

Τα περισσότερα από τα ρούχα που αγόρασε για το ταξίδι προέρχονταν από την αποθήκη στρατιωτικών ειδών του Μίλετ στη Στραντ. Το πιο σημαντικό αντικείμενο ήταν τα άρβυλα, τα οποία αργότερα ισχυρίστηκε ότι ήταν πολύ αναπαυτικά από την πρώτη μέρα και ότι του κράτησαν για όλο το ταξίδι. Επίσης αγόρασε ένα αμάνικο δερμάτινο τζάκετ με τσέπες, στις οποίες έβαζε διαβατήριο και χρήματα. Το παντελόνι που φορούσε για την κάθε μέρα ήταν αναπαυτικό παντελόνι ιππασίας που έφτανε έως λίγο πιο κάτω από το γόνατο, με το υπόλοιπο των ποδιών του να προστατεύονται από γκέτες από χοντρό μαλλί, οι οποίες κάλυπταν την περιοχή από την κάλτσα έως το γόνατο, όπου έδεναν με μια κολλητική ταινία («μολονότι σε ένα σύνταγμα ιππικού», παρατήρησε, «ξεκινούσες απ’ το γόνατο και έφτανες μέχρι κάτω»). Επίσης αγόρασε μια στρατιωτική χλαίνη (χοντρή και βαριά, η οποία όμως χρησίμευε και σαν στρώμα και σαν κουβέρτα) και έναν υπνόσακο, τον οποίο όμως έχασε σχεδόν αμέσως και τον οποίο δεν μπήκε ποτέ στον κόπο να αντικαταστήσει. 


COVER FERMOR
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο (2013), σε μετάφραση Ηλία Μαγκλίνη. Η φωτογραφία του εξωφύλλου είναι από το αρχείο της Άρτεμις Κούπερ. 

Ο ταξιδιωτικός του σάκος περιλάμβανε ακόμα μερικά μπλοκ σχεδίου, σημειωματάρια, έναν αλουμινένιο κύλινδρο γεμάτο μολύβια και τρία βιβλία: ένα μικρό αγγλογερμανικό λεξικό, την «Ποιητική Ανθολογία της Οξφόρδης» και τον πρώτο τόμο από τις «Ωδές» του Οράτιου στην έκδοση του Λόεμπ. Το τελευταίο ήταν δώρο της Αϊλίν, η οποία είχε ρωτήσει τον Πάντι τι θα ήθελε να του δωρίσει. Στην πρώτη σελίδα του βιβλίου έγραψε ένα μικρό ποίημα του Πετρώνιου σε μετάφραση: είναι ένας από τους τρεις στίχους με τους οποίους ξεκινάει η «Εποχή της Δωρεάς». 

Την πατρική σου γη αφήνοντας/ γύρεψε 
ξενικά ακρογιάλια, παλικάρι/ Καλύτερη μια 
τύχη σε προσμένει εκεί/ Στα ενάντια μη 
λιγοψυχάς: τον απροσπέλαστο θα 
συναντήσεις Ίστρο/ Τον παγερό βοριά και της 
Κανώπου το ατάραχο βασίλειο/ Και όλους 
που τη γέννηση θωρούν του Φοίβου και το γέρμα… 

Ο Λούις Φέρμορ ενημερώθηκε για τα σχέδια του Πάντι με μια επιστολή, λίγο πριν φύγει από την Αγγλία, έτσι ώστε όταν αυτή έφτανε στην Καλκούτα το ταξίδι να είχε ήδη ξεκινήσει. Όπως αποδείχθηκε, ο Λούις πήρε τα νέα καλύτερα απ’ ό,τι θα περίμενε κανείς: «Ίσως να ένιωσε ότι αυτή ήταν αρχή του τέλους του απόμακρου δεσμού που είχαμε και όντως έτσι έγινε». Ο Μαρκ Όγκιλβι-Γκραντ επιθεώρησε τον εξοπλισμό του, τον οποίο βρήκε ικανοποιητικό, με εξαίρεση το σακίδιό του. Ο Όγκιλβι-Γκραντ είπε ότι θα δάνειζε στον Πάντι το δικό του σακίδιο, το οποίο ήταν ενισχυμένο με τριγωνικό σκελετό και ημικυκλικό μεταλλικό υποστήριγμα για τη μέση και άρα πιο αναπαυτικό. Ήταν το ίδιο σακίδιο που ο Όγκιλβι-Γκραντ είχε πάρει μαζί του στο Άγιον Όρος το 1927, παρέα με τον Ντέιβιντ Τάλμποτ Ράις και τον Ρόμπερτ Μπάιρον – ένα ταξίδι που ο Μπάιρον είχε μεταφέρει στον Σταθμό, το βιβλίο που ο Πάντι πάντοτε έλεγε ότι τον είχε εμπνεύσει να μην περιοριστεί στην Κωνσταντινούπολη αλλά να ταξιδέψει και στην Ελλάδα. 

Ο Πάντι έτρεξε ως την πύλη, 
υποστηριζόμενος από τη μαγκούρα του και 
κουβαλώντας το σακίδιο, και από το 
κατάστρωμα χαιρέτησε τους φίλους του που  
τον αποχαιρετούσαν από την κορυφή του 
Τάουερ Μπριτζ. 

Το πρωινό της 9ης Δεκεμβρίου ο Πάντι ξύπνησε με πονοκέφαλο – συνέπεια του αποχαιρετιστήριου πάρτι της προηγούμενης νύχτας. Πρώτα πήγε στο Κλίβεντεν Πλέις για να πάρει το διάσημο σακίδιο, μετά αγόρασε μια ψηλή, ξύλινη μαγκούρα από τη Σλόουν Σκουέρ. Από εκεί περπάτησε ως το Πέτι Φρανς για να παραλάβει το νέο του διαβατήριο. 

Έφαγε το τελευταίο του γεύμα στο Λονδίνο με την κυρία Στιούαρτ, συντροφιά με τρεις φίλους: τον Τζέφρι Γκοντ, τον Τόνι Χολ και μια κοπέλα που λεγόταν Πρισίλα Ουίκαμ. Έβρεχε πολύ. Τον συνόδευσαν με ταξί ως το Τάουερ Μπριτζ και τον αποχαιρέτησαν χωρίς πολλά πολλά στα σκαλοπάτια που οδηγούσαν στο Άιρονγκεϊτ Γουάρφ· δεν υπήρχε ούτε στιγμή για χάσιμο, διότι το Stadthouder Willem ήταν έτοιμο να σαλπάρει. Ο Πάντι έτρεξε ως την πύλη, υποστηριζόμενος από τη μαγκούρα του και κουβαλώντας το σακίδιο, και από το κατάστρωμα χαιρέτησε τους φίλους του που τον αποχαιρετούσαν από την κορυφή του Τάουερ Μπριτζ. Τότε, αφού ακούστηκε το βαρύ κροτάλισμα της άγκυρας και το σφύριγμα της σειρήνας, το Stadthouder Willem ανοίχτηκε στον Τάμεση.  

//Το απόσπασμα είναι από το βιβλίο «Πάτρικ Λη Φέρμορ – Μια περιπέτεια» της (προσωπικής φίλης του συγγραφέα) Άρτεμις Κούπερ και από το κεφάλαιο «Το Σχέδιο».      


            =====================================


Το σπίτι του Πάτρικ Λι Φέρμορ εστία πολιτισμού

18.07.2016

Συντάκτης: Βένα Γεωργακοπούλου

Οικία του Patrick και της Joan Leigh Fermor στην Καρδαμύλη



Το πανέμορφο σπίτι του Πάτρικ Λι Φέρμορ στην Καρδαμύλη, που μετά τον θάνατο του συγγραφέα (φθινόπωρο του 2011) πέρασε στην κυριότητα του Μουσείου Μπενάκη, μπαίνει σε μια νέα φάση ζωής. Χάρη σε μια μεγάλη δωρεά του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος», σε 12 έως 18 μήνες θα αρχίσει να λειτουργεί ως χώρος φιλοξενίας προσωπικοτήτων των γραμμάτων και των τεχνών και ως εκπαιδευτικό κέντρο με διεθνή χαρακτήρα.

Η αίγλη που του προσδίδει η τεράστια προσωπικότητα του Βρετανού περιηγητή και συγγραφέα, η μοναδική τοποθεσία του σε μια από τις ομορφότερες γωνιές της Μεσσηνιακής Μάνης, αλλά και η ιδιαίτερη αρχιτεκτονική του (το είχε σχεδιάσει ο Φέρμορ μαζί με τον αρχιτέκτονα Νίκο Χατζημιχάλη) εγγυώνται ότι το σπίτι του Φέρμορ θα πάρει γρήγορα θέση ανάμεσα στα πολλά ανάλογα κέντρα της Ευρώπης και της Αμερικής.


 Οικία του Patrick και της Joan Leigh Fermor στην Καρδαμύλη
Το εσωτερικό της οικίας του Patrick και της Joan Leigh Fermor στην Καρδαμύλη | Photo Kamilo Nollas


Ο Πάτρικ και η Τζόαν Λι Φέρμορ δώρισαν εν ζωή (1996) το σπίτι τους στο Μπενάκη με την προϋπόθεση ότι η κυριότητά του θα μεταβιβαζόταν μετά τον θάνατό τους. Σύμφωνα με το συμβόλαιο δωρεάς, το ακίνητο πρέπει να χρησιμοποιείται για την ευόδωση των σκοπών του Μουσείου Μπενάκη, αλλά μπορεί να φιλοξενεί και ερευνητές που αναζητούν έναν ήσυχο χώρο για την εργασία τους, όπως επίσης και να νοικιάζεται τρεις μήνες τον χρόνο για να εξασφαλίζονται τα έξοδα λειτουργίας του.

Το πρώτο πράγμα που έκανε το Μουσείο Μπενάκη ήταν να προχωρήσει σε μια μελέτη για τη μελλοντική χρήση του σπιτιού, αλλά και σε άλλη μία που αφορούσε τη συντήρηση και την επισκευή των κτισμάτων που βρίσκονται στα συνολικά 9 στρέμματα του ακινήτου (την ανέλαβαν οι αρχιτέκτονες Ανδρέας Κούρκουλας και Μαρία Κοκκίνου). Το Ίδρυμα «Σταύρος Νιάρχος» χρηματοδότησε μια ειδική οικονομοτεχνική μελέτη, που εκπονήθηκε από την ειδικευμένη στην οργάνωση και διαχείριση Πολιτιστικών Οργανισμών εταιρεία AEA Consulting.

Η μελέτη αυτή τροποποίησε σε αρκετά σημεία την αρχική πρόταση του Μουσείου Μπενάκη για τη λειτουργία του σπιτιού, κυρίως ως προς τον οικονομικό προγραμματισμό για τη βιωσιμότητα του έργου. Και, μετά από όλα αυτά, το Ίδρυμα κοινοποίησε την απόφασή του να αναλάβει εξ ολοκλήρου το κόστος των επισκευών και της προετοιμασίας της Οικίας Φέρμορ προκειμένου να ξεκινήσει η λειτουργία της το συντομότερο δυνατόν.


Το Μουσείο Μπενάκη έχει κάνει πολλά πράγματα από τη στιγμή που παρέλαβε το σπίτι. Παρέδωσε το αρχειακό υλικό στα Εθνικά Αρχεία της Αγγλίας, όπως όριζε η διαθήκη του συγγραφέα. Προχώρησε στην απογραφή της βιβλιοθήκης και της οικοσκευής, μετέφερε τα έργα τέχνης και τα πολύτιμα βιβλία στην Αθήνα για να φυλάσσονται και να συντηρούνται μέχρι να ολοκληρωθεί η επισκευή. Φρόντισε τα ξύλινα στοιχεία του σπιτιού (οροφές και έπιπλα). Έχουν πολλά ακόμα να γίνουν, που
τα ανέλαβε το Ιδρυμα «Νιάρχος».

Η Διοικητική Επιτροπή του Μουσείου Μπενάκη θα συστήσει μια διεθνή επιτροπή η οποία θα εισηγείται το πρόγραμμα λειτουργίας του σπιτιού και θα επιλέγει τους φιλοξενούμενους. Το πρότζεκτ θα παρουσιαστεί αναλυτικά στις αρχές Νοεμβρίου στο Λονδίνο, όπου υπάρχει ζωηρό ενδιαφέρον για τον συγγραφέα της «Μάνης», της «Ρούμελης» και της τριλογίας «Η εποχή της δωρεάς» - «Ανάμεσα στα δάση και τα νερά» - «Η πορεία προς την Κωνσταντινούπολη».

    ===============================================

Ο άνθρωπος που περπάτησε πολύ

Σε επανέκδοση το κλασικό βιβλίο του άγγλου ταξιδιώτη και περιηγητή Πάτρικ Λη Φέρμορ, που αποτελεί σταθμό στην ταξιδιωτική λογοτεχνία και μαρτυρία για μια Ελλάδα που χάθηκε οριστικά, αλλά υπάρχει στις φαντασιώσεις και στη μνήμη

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  01/08/2010 

Κέζα Λώρη


Ο άνθρωπος που περπάτησε πολύ


Ο Πάτρικ Λη Φέρμορ πρωτοσυνάντησε Σαρακατσάνους στο ταξίδι που έκανε πεζός από την Ολλανδία προς την Κωνσταντινούπολη. Το 1935 διέσχιζε τη Βουλγαρία, όταν είδε καλύβες όμοιες με κυψέλες, «στάνες φτιαγμένεςαπό χαμόκλαδα σκαρφάλωναν τις πράσινες πλαγιές και χιλιάδες πυκνόμαλλα μαύρα γίδια και πρόβατα έβοσκαν στο βροχερό τοπίο, ενώ τα βαριά μπρούντζινα κουδούνια τους γέμιζαν τον αέρα με το πολύφωνο και αρμονικό τους αλαλητό». Επέστρεψε στην περιοχή και περπάτησε την Ελλάδα απ΄ άκρου εις άκρον με την ιδιότητα του περιηγητή. Κράτησε σημειώσεις, διάβασε την Ιστορία του τόπου, βυθίστηκε στη μυθολογία, ανέτρεξε στην Ορθοδοξία, προκειμένου να καταλάβει τους ανθρώπους που κατοικούν. Ο τόμος Ρούμελη- Οδοιπορικό στη Βόρεια Ελλάδα συγκεντρώνει οκτώ περιηγητικά κείμενα, τα οποία εκδόθηκαν για πρώτη φορά πριν από 28 χρόνια, και κυκλοφορεί ξανά τώρα με ελάχιστες συμπληρώσεις. Οι εικόνες τα λένε όλα: ο Πάτρικ Λη Φέρμορ έζησε σε πολλές Ελλάδες. «Το χρονικό των ταξιδιών, που έγιναν εδώ και πολλά χρόνια και ξεκίνησαν όλα από ενδόμυχα προσωπικά κίνητρα, θα ήταν ένας απατηλός οδηγός. Άνετα πούλμαν έχουν αντικαταστήσει τώρα τα σαραβαλιασμένα επαρχιακά λεωφορεία, μεγάλοι δημόσιοι δρόμοι διασχίζουν την καρδιά μακρινών χωριών και πλήθος ξενοδοχεία έχουν ξεφυτρώσει. Μοναστήρια και αρχαίοι ναοί όπου, χθες σχεδόν, έφτανες μόνον ύστερα από μια ασυντρόφευτη κουραστική αναρρίχηση, είναι τώρα σύντομοι σταθμοί ενός εξαίρετα οργανωμένου και άκοπου μαζικού τουρισμού». Το πρώτο τμήμα του βιβλίου «Οι μαύροι αποδημητές» αναφέρεται στην τυχαία συνάντηση του συγγραφέα με έναν Σαρακατσάνο στη Αλεξανδρούπολη. Ουσιαστικά τον ακολούθησε προσπαθώντας να πιάσει κουβέντα μαζί του. Τα κατάφερε κερδίζοντας ταυτόχρονα μια πρόσκληση σε γάμο. Για κάτι τέτοια έκανε τα ταξίδια του, για εξαιρετικές περιπτώσεις. Ξεκινά για το δάσος, δύο ώρες απόσταση, για να βρεθεί μπροστά σε ανθρώπους τραχείς που του φέρνουν δέος. Ο γαμπρός γλεντάει με τους φίλους του, πίνει, χορεύει, κάνει αστεία, και η νύφη κάθεται σαν άγαλμα σε μια καλύβα. Ακίνητη, ανάμεσα στις φίλες της, όπως απαιτεί το έθιμο. Μπορεί να μείνει στην ίδια θέση για ημέρες, όπως θα μάθει αργότερα ο Πάτρικ Λη Φέρμορ, διαβάζοντας τις λαογραφικές έρευνες της Αγγελικής Χατζημιχάλη. Το κείμενο δεν είναι μια απλή αφήγηση όσων βλέπει εκείνη την ώρα. Αφομοιώνει και τις πληροφορίες από τη σχετική βιβλιογραφία.

Ο συγγραφέας δεν επιχειρεί να ομορφύνει τις αναμνήσεις του. Προσπαθεί να είναι ειλικρινής και συνεπής απέναντι στον δικό του πολιτισμό. Λέει λοιπόν ότι οι Σαρακατσάνες δεν επιτρέπεται να βγάλουν τα ρούχα τους. Δεν τα βγάζουν ούτε μπροστά στον σύζυγο. «Οι γυναίκες δεν γδύνονται ποτέ, κάθε ξεγύμνωμα είναι αμαρτία, και φαίνεται πως υπάρχει κάποια αλήθεια στις φήμες που κυκλοφορούν στα χωριά ότι ποτέ τους δεν πλένονται. Περιέργως δεν μυρίζουν καθόλου, ίσως εξαιτίας αυτής της φορεσιάς που τις περικλείει σαν κέλυφος σκληρυμένο από το χρόνο». Ο άνθρωπος που τα είπε όλα αυτά στον συγγραφέα είχε παραβρεθεί στον θάνατο μιας γριάς Σαρακατσάνας: «Δεν υπήρχε τρόπος να της βγάλουν τη χοντρή φορεσιά με τα γεωμετρικά σχέδια όπου ήταν κλεισμένη όπως σε κουκούλι, την έσκισαν λοιπόν με ένα μαχαίρι, και κείνοι που παράστεκαν έκαναν πίσω τρικλίζοντας, όπως οι θεατές στα εικονίσματα με την Ανάσταση του Λαζάρου». Αναφέρει επίσης ότι ποτέ ο σύζυγος δεν προσφωνεί τη γυναίκα του με το όνομά της και πρέπει να περάσουν αρκετά χρόνια, να γεννηθούν αρκετά παιδιά, για να ανταλλάξει το αντρόγυνο λίγες κουβέντες μπροστά σε άλλους.

Με μήλα, τυρί και φασολάδα

Ο Πάτρικ Λη  Φέρμορ στο Σεν Μαλό της  Βρετάνης στη  Γαλλία το 1992   

Η δεύτερη στάση του Πάτρικ Λη Φέρμορ γίνεται στα Μετέωρα, στη Μονή Βαρλαάμ. Περιγράφει την ανάβαση μέσα σε ένα δίχτυ και συγκρίνει με τον παλαιότερο τρόπο: τον περασμένο αιώνα χρησιμοποιούσαν ένα σκοινί, ίσαμε το αντρίκειο μπράτσο. Κάποτε που ρώτησαν έναν παλαιό ηγούμενο κάθε πότε το αλλάζουν, εκείνος, όπως λένε, απάντησε: «Μόνο όταν κοπεί». Περιγράφει τις συζητήσεις γύρω από ένα λιτό τραπέζι, με μήλα, κατσικίσιο τυρί και φασολάδα. Η καλογερική είναι το κεντρικό θέμα και ο συγγραφέας δεν διστάζει να κάνει τις αξιολογήσεις του. «Ο μοναστικός βίος στην Ελλάδα, που, ιδίως στο Άγιον Όρος, ελάχιστα έχει αλλάξει από τους πρώτους αιώνες του Βυζαντίου, δεν ασκεί μεγάλη έλξη σε μια γενιά που έχει γοητευτεί από τα επιτεύγματα της βιομηχανικής Δύσης».

Ένα άλλο κεφάλαιο του βιβλίου αφορά τις διακρίσεις που έχει ο «Έλληνας» από τον «Ρωμιό». Με οργανωμένο τρόπο προσπαθεί να χωρίσει σε πακετάκια τις αρετές και τα ελαττώματα που έχουν οι κάτοικοι της χώρας. Δύο πίνακες γεμάτες αξιολογήσεις ή και προκαταλήψεις. Ακολουθεί ένα κείμενο για την Κρήτη, όπου ο Πάτρικ Λη Φέρμορ έζησε κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Οι αναμνήσεις του από τη φιλοξενία των ορεσίβιων αναμειγνύονται με προσωπική ανάλυση της κρητικής περηφάνιας. «Οι ελληνικές αρετές και τα ελαττώματα κάτω από πιο απότομα βουνά και πιο καυτό ήλιο φτάνουν στον παροξυσμό. Είναι η πιο ρωμαίικη περιοχή από όλες. Η τελευταία περιοχή που εγκατέλειψαν οι Τούρκοι. Υπό άλλη έννοια είναι η λιγότερο ρωμαίικη. Η Κρήτη έπεσε στα χέρια των Τούρκων δύο αιώνες αργότερα από την υπόλοιπη Βυζαντινή Αυτοκρατορία».

Στα άλλα τμήματα του βιβλίου ο Πάτρικ Λη Φέρμορ ψάχνει ένα ζευγάρι παπούτσια. Δεν είναι όποια κι όποια, είναι τα παντοφλάκια του Λόρδου Βύρωνα. Αναλαμβάνει να μεταφέρει το κουτί όπου φυλάσσονται στην Αγγλία. Θέλει να τα στείλει στη λαίδη Γουέντγουορθ ένας κάτοικος του Μεσολογγίου και ο συγγραφέας αναλαμβάνει χρέη διακομιστή. Η κάθε αναποδιά, η κάθε σύμπτωση, το κάθε μικρογεγονός αναδεικνύεται ως μια σημαντική σκηνή στα κείμενα του περιηγητή. Δεν αφήνει τίποτε ανεκμετάλλευτο, πόσω μάλλον η αφήγηση, η οποία αφορά ένα πρόσωπο που θαυμάζει.

Ο τόμος συμπληρώνεται με μία ακόμη διαδρομή με αφετηρία τη Ναύπακτο και ένα κείμενο όπου τόποι της Ελλάδας συσχετίζονται με ήχους: «Η Αρκαδία είναι το διπλό σουραύλι, η Αράχωβα το ντιντίνισμα από τις μπαγκέτες πάνω στις χορδές του σαντουριού». «Η Κρήτη είναι το ταίριασμα των στίχων πάνω στην τρίχορδη λύρα, ο αιφνίδιος κρότος της τουφεκιάς, ο ορυμαγδός της κατολίσθησης που εξαπέλυσε το πήδημα ενός αίγαγρου στα φαράγγια, το μουγκανητό του Μινώταυρου υπόκωφο μέσα στο Λαβύρινθο, το ριπίδι των παγωνόφτερων ανάμεσα στους αιματόχρωμους κίονες».

Με κατάληξη την Καρδαμύλη της Μάνης


Παρουσίαση  του βιβλίου  «Ρούμελη» το  1991.Δεξιά,η  κυρία Λουίζα  Ζαούση των εκδόσεων  Ωκεανίδα  


Μετά τα εκατοντάδες χιλιόμετρα περπάτημα, ύστερα από χρόνια περιήγησης με τη γυναίκα του, την Τζόαν, ο Πάτρικ Λη Φέρμορ κατέληξε στην Καρδαμύλη, όπου έχτισε ένα πέτρινο σπίτι κουβαλώντας καθεμιά από τις πέτρες με την καθοδήγηση του αρχιτέκτονα Νίκου Χατζημιχάλη. Σε αυτό το σπίτι φιλοξένησε τον Γιώργο Σεφέρη, τον Νίκο Χατζηκυριάκο-Γκίκα και τις μυθικές συντροφιές τους.

Σε αυτό το σπίτι τον επισκέπτονται ακόμη και σήμερα οι θαυμαστές του, αλλά και δημοσιογράφοι που θέλουν να συναντήσουν από κοντά τον 95χρονο δημιουργό που έχει ρουφήξει τη ζωή με κάθε τρόπο. Κολυμπά ακόμη, είναι γερό ποτήρι, αλλά διαμαρτύρεται επειδή χάνει τη μνήμη του.

    ==========================================


Δημοσθένης Γκαβέας 

demosthenes.gaveas@huffingtonpost.gr

Περιήγηση στο σπίτι του Πάτρικ Λη Φέρμορ στη Μάνη πέντε χρόνια μετά τον θάνατό του

Δημοσιεύθηκε: 13/06/2016 


PATRICK LEIGH FERMOR


Μάνη, αδούλωτη, τόπος σκληρός, η πέτρα διαμόρφωνε τον χαρακτήρα τον ανθρώπων. Αυτό το μέρος διάλεξε για να ζήσει και ο σερ Πάτρικ Λη Φέρμορ ένας από τους μεγαλύτερους Βρετανούς περιηγητές, όπως τον είχε περιγράψει κάποτε το BBC.

«Αυτός εδώ δεν είναι ο κόσμος μου, είναι σαν να ζω στην καρδιά ενός μαρουλιού» είχε γράψει για την Αγγλία. «Εγώ χρειάζομαι καυτές πέτρες κι αγκάθια, λιόδεντρα και φραγκόσυκα» είχε πει και έτσι επέλεξε τη Μάνη για να κοινωνήσει τον ήλιο, και να εμπνευστεί από τους ήρωες, αφανείς και μη, που έζησαν στο ίδιο μέρος χιλιάδες χρόνια πριν, που αγάπησαν παράφορα, που πολέμησαν ή απλά περπάτησαν στις ίδιες πέτρες που ακουμπούν και τα δικά μας πόδια
.

kardamili

Εκεί, στην Καρδαμύλη έκτισε το σπίτι του, εκεί έγραψε τη «Μάνη» (μέρος του βιβλίου μετέφρασε στα ελληνικά ο πρώην πρωθυπουργός Τζαννής Τζαννετάκης) εκεί πέθανε η γυναίκα του Τζόαν Ελίζαμπεθ Ράινερ, εκεί ήθελε να πεθάνει και ο ίδιος.

patrick leigh fermor

Ο σερ Πάτρικ Λη Φέρμορ, ο Πάντι (Πάτρικ), όπως τον αποκαλούσαν οι φίλοι, ή ο κυρ Μιχάλης όπως τον «βάπτισαν» στην Κρήτη και τον προσφωνούσαν οι ντόπιοι, ήταν άρρωστος. Έφυγε για λίγο από την Καρδαμύλη προκειμένου να χαιρετίσει τους φίλους του στη Βρετανία. Σκόπευε να επιστρέψει και να πεθάνει εκεί στο απομονωμένο καταφύγιο του, που ήταν στην άκρη του γκρεμού, πάνω στο βράχο και τη θάλασσα, αλλά ο προορισμός τελικά ήταν άλλος. Ο μεγάλος περιηγητής έκανε το αναπόφευκτο και μεγαλύτερο ταξίδι του στις 10 Ιουνίου του 2011.

Όμως το σπίτι είναι εκεί, κρυμμένο μέσα στα Κυπαρίσσια και τις ελιές. Όταν ο επισκέπτης το βρει μπορεί να καταλάβει κάτι από την προσωπικότητα του Βρετανού συγγραφέα, λόγιου, κομάντο και κατασκόπου στα χρόνια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Αν το μάτι είναι εξασκημένο μπορεί να καταλάβει περισσότερα σαν μπει μέσα σε αυτό.

patrick leigh fermor house

Ο Πάτρικ Λη Φέρμορ σχεδίασε το μεγαλύτερο μέρος του σπιτιού μόνος του με τη σύζυγό του την Τζόαν Ελίζαμπεθ Ράινερ και το δώρισαν εν ζωή στο Μουσείο Μπενάκη με την πρόθεση ότι η κυριότητα του σπιτιού θα μεταβιβαζόταν στο Μουσείο μετά το θάνατο τους, όπως και έγινε. Το κτήμα βρίσκεται στην περιοχή Καλαμίτσι πολύ κοντά στην Καρδαμύλη, ενώ τα τρία πετρόκτιστα κτίσματα που περιλαμβάνει, σχεδιάστηκαν από τον αρχιτέκτονα Νίκο Χατζημιχάλη, πάντα σε στενή συνεργασία με τον Φέρμορ και τη σύζυγό του. Όλα τους περιβάλλονται από έναν μεσογειακό κήπο με κυπαρίσσια, ελιές, σκίνους και αγριολούλουδα. Το Μουσείο Μπενάκη αναφέρει ότι πρόκειται κατά γενική ομολογία, για ένα από τα ωραιότερα ακίνητα στην Ελλάδα. Ακριβώς κάτω από το κτήμα, μια στενή πέτρινη σκάλα οδηγεί σε μικρή βοτσαλωτή παραλία.

patrick leigh fermor house

Ακριβώς απέναντι βρίσκεται το νησάκι Μερόπη με έκταση 35 στρέμματα επάνω στα οποία υπάρχουν τα ερείπια βενετσιάνικων τείχων αλλά και το εκκλησάκι του αγίου Νικολάου με χρονολογία κατασκευής το 1779. Το γύρο του νησιού συνήθιζε να κάνει κολυμπώντας ο Λη Φέρμορ ακόμη και την περίοδο που ήταν βαρύς καπνιστής, αλλά ακόμη και λίγα χρόνια πριν το θάνατό του. Εάν δεν έκανε τον περίπλου του νησιού ανοιγόταν τόσο στη θάλασσα μέχρι να δει την καμινάδα του σπιτιού, λέει στη HuffPost Greece η οικονόμος του από το 2000 κ. Ελπίδα Μπελογιάννη, η οποία και μας ξεναγεί στο χώρο.

patrick leigh fermor

Για να φτάσεις υπάρχει κάτι ελαφρά συνωμοτικό. Μια επικοινωνία με το Μουσείο Μπενάκη και στη συνέχεια ραντεβού προκαθορισμένες ώρες και ημέρες με την κ. Μπελογιάννη. Οι οδηγίες είναι συγκεκριμένες για το πως θα φτάσεις από την Καρδαμύλη στο Καλαμίτσι. Τον δρόμο που πρέπει να στρίψεις, το μονοπάτι που πρέπει να κατέβεις και την ανηφόρα που πρέπει να βρεις για να φτάσεις στο σπίτι.

patrick leigh fermor house

Φτάσαμε στο προκαθορισμένο ραντεβού, ένας μεγάλος τοίχος και μια βαριά πόρτα που θυμίζει μοναστήρι και κρύβουν επιμελώς το εσωτερικό από τα αδιάκριτα βλέμματα. Εκεί περίμεναν κάποιοι Ιάπωνες τουρίστες, Αμερικανοί, Γερμανοί και Άγγλοι, περίπου 17 άτομα, όλοι τους ανυπόμονοι να μπουν μέσα. Στις 11 το πρωί η βαριά πόρτα άνοιξε και μας υποδέχθηκε η κ. Μπελογιάννη.

patrick leigh fermor


patrick leigh fermor house


patrick leigh fermor house


Όλοι, ο καθένας με τον τρόπο του, την καταγωγή του και τα βιώματά του, προσπαθεί να «ρουφήξει» το χώρο. Λίγα έχουν αλλάξει από τότε που ο Φέρμορ ζούσε εκεί.

Αφού περπατάμε πάνω στο δάπεδο που έχει φτιαχτεί με τα βότσαλα από την παραλία μένουμε εκστασιασμένοι από τη θέα προς το βουνό και τη θάλασσα.


patrick leigh fermor house


Προσπαθούμε να ρίξουμε κλεφτές ματιές στο εσωτερικό του σαλονιού, που φαίνεται να είναι και το κυρίως σπίτι. Όμως, οδηγούμαστε πρώτα σ΄ένα άλλο σπιτάκι εκεί που κάθε πρωί στις 8 ο Φέρμορ έπινε τον καφέ του και ξεκινούσε το διάβασμα και το γράψιμο. Πάντα χειρόγραφα, μόνο σε πολύ μεγάλη ηλικία άρχισε να χρησιμοποιεί γραφομηχανή, κάτι που είχε να το λέει.


patrick leigh fermor


Το δωμάτιο εντυπωσιάζει από τον όγκο των βιβλίων. Βιβλία παντού. Και φωτογραφίες. Κάθε μια και ιστορία.


patrick leigh fermor


Ο Πάτρικ Λη Φέρμορ ντυμένος με κρητική στολή ζωσμένος με το χαρακτηριστικό χαρακτηριστικό κρητικό μαχαίρι. Είναι η εποχή που ως μέλος της Βρετανικής αποστολής έλαβε μέρος στην αντίσταση της Κρήτης κατά των Γερμανών.

patrick leigh fermor


Δεν είναι τυχαίο που το BBC τον είχε περιγράψει ως «κράμα ανάμεσα σε Ιντιάνα Τζόουνς, Τζέιμς Μποντ και Γράχαμ Γκριν».


patrick leigh fermor


Ο Φέρμορ γόνος μεγαλοαστικής Ιρλανδο-Αγγλική οικογένεια με υψηλή παιδεία είχε την περιπέτεια στο αίμα του. Διάβαζε τους Έλληνες κλασσικούς, Λατινικά, αλλά και έργα του Σαίξπηρ. Λάτρευε τον Οράτιο. Στα 18 χρόνια του, το 1933 με ελάχιστα ρούχα, δύο βιβλία ξεκινά ένα ταξίδι από την Ολλανδία στην Κωνσταντινούπολη. Η εποχή της Δωρεάς και το Ανάμεσα στα Δάση και τα Νερά  περιγράφουν με λεπτομέρειες το ταξίδι του. Και όμως η Κωνσταντινούπολη, όπως συνήθιζε να την λέει αντί για Ίσταμπουλ, δεν είναι το τέλος. Συνεχίζει το ταξίδι του κατά μήκος της ελληνικής χερσονήσου. Φτάνει στην Αθήνα, όπου συνάντησε την πριγκίπισα Μπαλάσα Καντακουζηνού (Bălaşa Cantacuzino), Ρουμάνα ευγενή της οικογένειας των Καντακουζηνών, την οποία και ερωτεύτηκε. Κάποια στιγμή μετακόμισαν στο Μπάλενι τον οίκο της οικογένειας των Καντακουζηνών στη Μολδαβία, έως το ξέσπασμα του πολέμου.


balasha cantacuzene


«Ήταν ο μεγάλος του έρωτας» μας λέει η κ. Μπελογιάννη δείχνοντας μας τη φωτογραφία της που ο Πάτρικ Λη Φέρμορ την είχε σε περίοπτη θέση, στην ίδια που τη βλέπαμε και εμείς, ακόμη και όταν ζούσε η γυναίκα του με την οποία άλλωστε ανέπτυξε φιλικές σχέσεις μετά τον πόλεμο.


patrick leigh fermor


Στο δωμάτιο, αλλά και στους άλλους χώρους του σπιτιού βλέπουμε επαίνους και άλλα ντοκουμέντα για τη δράση του Φέρμορ στον πόλεμο.

Με το ξέσπασμα του πολέμου, λόγω των γνώσεων που κατείχε για τον ελλαδικό χώρο, απεστάλη στο Σώμα Γενικών Καθηκόντων (General Service Corps) και έγινε στρατιωτικός σύνδεσμος στην Αλβανία. Στη συνέχεια, πολέμησε στην Κρήτη και την ηπειρωτική Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής, επέστρεψε στην Κρήτη τρεις φορές, τη μία έπεσε με αλεξίπτωτο και το 1944 μαζί με τον Γουίλιαμ Στάνλεϊ Μοςο Λη Φέρμορ οδήγησε την ομάδα που συνέλαβε τον Γερμανό διοικητή, Χάινριχ Κράιπε.


heinrich kreipe


Τα βιβλία - πολλά και σε τάξη - μας έκαναν να θαυμάσουμε την μεθοδικότητα του Πάτρικ Λη. Όμως μας διέψευσε η οικονόμος του σχολιάζοντας πως ήταν ακατάστατος και αν βλέπουμε τα βιβλία σε τέτοια ταξινόμηση οφείλεται στους ανθρώπους του Μουσείου Μπενάκη.

«Έπρεπε να φτιάξει αυτό το κουτί που να υπενθυμίζει στον εαυτό του πως πρέπει να βάζει τα καπάκια στα στυλό» λέει η κ. Μπελογιάννη.


patrick leigh fermor


Το σπίτι του Φέρμορ αν και απομονωμένο, πάντα είχε κάποιο καλεσμένο, ποιητές, ζωγράφους, λογοτέχνες, πολιτικούς. Όμως στη γιορτή της Σύναξις των Αρχαγγέλων, στις 8 Νοεμβρίου το σπίτι ήταν ανοιχτό για να γιορτάσει τη γιορτή του σαν «Μιχάλης» που ήταν. Όλοι ήταν καλεσμένοι και τα κεράσματα έδιναν και έπαιρναν, θυμάται η κ. Ελπίδα Μπελογιάννη.

Φίλος και με τον Χατζηκυριάκο Γκίκα ο οποίος του έχει ζωγραφίσει μέρη του σπιτιού και ήταν αυτός που τον έπεισε να δωρίσει το σπίτι του στο Μουσείο Μπενάκη προκειμένου να χρησιμοποιείται για τη φιλοξενία συγγραφέων, ερευνητών, ποιητών και καλλιτεχνών οι οποίοι αναζητούν έναν ήσυχο και φιλόξενο χώρο για να εργαστούν.

Μάλιστα ο Γκίκας τού έχει δωρίσει ένα γλυπτό που κοσμεί έναν εξωτερικό τοίχο, ενώ έχει ζωγραφίσει ακόμη έναν.


gigas



gigas


Όλοι οι χώροι είναι ηλιόλουστοι, οι πολλές κρεβατοκάμαρες, απλά δωμάτια, έχουν βιβλία και εξαιρετική θέα. Όμως, η επί πολλά χρόνια κρεβατοκάμαρά του έχει την καλύτερη. Από το κρεβάτι νομίζεις ότι αιωρείσαι μεταξύ θάλασσας και ουρανού.


patrick leigh fermor house



 patrick leigh fermor


Ενδιαφέρον παρουσιάζει η μικρή κρεβατοκάμαρα στην οποία μετακόμισε τα τελευταία χρόνια της ζωής του. Μόνο τα απαραίτητα. Η επιτομή της απλότητας.


patrick leigh fermor


Επίσης υπάρχουν πολλά μπάνια, κάποια από αυτά έχουν μάρμαρα από το παλάτι του Μπάκινχαμ που τα πήρε όταν έγινε η ανακαίνισή του.


patrick leigh fermor house


Άλλα σκαλιά που βγάζουν σ΄ ένα υπόγειο, επίσης γεμάτο με βιβλία.


patrick leigh fermor



patrick leigh fermor


«Πατρίδα σου είναι όπου είναι τα βιβλία σου» φέρεται να είπε κάποτε. Σύμφωνα με την οικονόμο του στο σπίτι υπάρχουν τουλάχιστον πέντε χιλιάδες βιβλία.


patrick leigh fermor


Από το υπόγειο σε ένα μεγάλο παραλληλόγραμμο τραπέζι με πλακάκια από το Μαρόκο. Εκεί γινόντουσαν τα μεγάλα γεύματα και οι συζητήσεις.


patrick leigh fermor


«Του άρεσαν οι χοιρινές μπριζόλες στο τηγάνι με σκόρδο» μας λέει η κ. Μπελογιάννη, ενώ για το χαρακτήρα του μας τον περιγράφει ως ένα δραστήριο και περήφανο άνθρωπο.

«Δεν ήθελε να δείχνει ότι είναι αδύναμος. Μια φορά που έμεινα επειδή είδα πως δεν ήταν καλά αντέδρασε. Έτσι όποτε έκρινα πως έπρεπε να μείνω για να τον προσέχω προφασιζόμουν πως ήμουν κουρασμένη και δεν ήθελα να οδηγήσω για να επιστρέψω σπίτι και αυτός με μεγάλη του χαρά επέμενε να μείνω» μας λέει η ίδια.



patrick leigh fermor


Οι σχέσεις του με του κατοίκους της περιοχής περιγράφονται ως εξαιρετικές, την 28η Οκτωβρίου έβαζε τα παράσημά του και συμμετείχε στους εορτασμούς.



patrick leigh fermor


«Ποτέ του δεν σχολίαζε αρνητικά κανέναν. Αν τον ρωτούσαν για κάποιον με τον οποίο μπορεί να είχε κάποιο πρόβλημα προτιμούσε να σιωπά» λέει η κ. Μπελογιάννη.

Έχουμε ήδη φύγει από την κουζίνα και έχουμε μπει στο σαλόνι, οι καναπέδες μέσα σε αυτό και στο αίθριο, τα άπειρα βιβλία δημιουργούν τη διάθεση να κάτσεις και να διαβάσεις, να σταματήσεις να μιλάς, να αφουγκράζεσαι και να νιώθεις το αεράκι που περνά μέσα από τα δέντρα και τα παράθυρα.


patrick leigh fermor


patrick leigh fermor


Το πετρόχτιστο σπίτι στη σκιά του Ταϋγέτου, που το χαϊδεύει η θάλασσα του Μεσσηνιακού Κόλπου και το λούζει ο ελληνικός ήλιος προσφέρει ψυχική ανάταση. Αυτό επιθυμούν και οι λογοτέχνες και ποιητές που περιμένουν πότε θα τους φιλοξενήσει.

patrick leigh fermor

Στόχος είναι το φθινόπωρο και την άνοιξη να γίνονται μαθήματα και σεμινάρια και τον χειμώνα να φιλοξενούνται συγγραφείς και καλλιτεχνείς, ενώ τα σχέδια για το καλοκαίρι είναι να νοικιάζεται έτσι ώστε να συγκεντρώνονται τα χρήματα για τη συντήρησή του, λέει η κ. Μπελογιάννη.
Ήδη η οικία του Πάτρικ Λη Φέρμορ παραχωρήθηκε για τα γυρίσματα της ταινίας «Πριν τα μεσάνυχτα» με τους, μεταξύ άλλων, Ίθαν Χοκ και Ζιλί Ντελπί.
Ωστόσο, στο σπίτι ήδη έχουν αρχίσει να εμφανίζονται οι φθορές του χρόνου, ενώ είναι αδιευκρίνιστο το κόστος των εργασιών που θα απαιτηθεί και ο χρόνος που αυτές θα ξεκινήσουν. Παράλληλα, Έλληνες νέοι λογοτέχνες εκφράζουν τον προβληματισμό τους για την καθυστέρηση της υλοποίησης του οράματος για το οποίο ο Πάτρικ Λη Φέρμορ δώρισε το σπίτι του.


patrick leigh fermor


   ===============================================


Πάτρικ Λη Φέρμορ


Patrick Leigh Fermor.jpg


Γέννηση      11 Φεβρουαρίου 1915
Λονδίνο

Θάνατος      10 Ιουνίου 2011
Worcestershire

Υπηκοότητα          Ηνωμένο Βασίλειο

Ιδιότητα      συγγραφέας, μυθιστοριογράφος και σεναριογράφος

Βραβεύσεις  Αξιωματικός του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας και Τάγμα Διακεκριμένης Υπηρεσίας

Υπογραφή

Manifestation of Patrick Michael Leigh Fermor's Greek signature and address manuscript stamp.jpg


Ο σερ Πάτρικ "Πάντι" Μάικλ Λη Φέρμορ, (11 Φεβρουαρίου 1915 – 10 Ιουνίου 2011) ήταν Βρετανός συγγραφέας, λόγιος και στρατιώτης, που έπαιξε σημαντικό ρόλο στη Μάχη της Κρήτης κατά τη διάρκεια του Β' Π.Π.. Όσο ζούσε, θεωρείτο ως ένας "από τους μεγαλύτερους εν ζωή Βρετανούς περιηγητές", ενώ περιγράφτηκε κάποτε από το BBC ως "κράμα ανάμεσα σε Ιντιάνα Τζόουνς, Τζέιμς Μποντ και Γράχαμ Γκριν".

Νεαρή ηλικία

Γεννήθηκε στο Λονδίνο και ήταν γιος του Λιούις Λη Φέρμορ διακεκριμένου γεωλόγου και της Μούριελ Αϊλήν. Λίγο μετά τη γέννησή του η μητέρα του έφυγε, προκειμένου να συναντήσει τον πατέρα του στις Ινδίες, αφήνοντάς τον πίσω στην Αγγλία με μια άλλη οικογένεια. Ως παιδί ο Λη Φέρμορ είχε προβλήματα με τη δομή και τους περιορισμούς της ακαδημαϊκής πειραρχίας. Για αυτό τον έστειλαν σε σχολείο για "δύσκολα παιδιά". Αργότερα αποβλήθηκε από το Κινγκς Σκουλ, του Καντέρμπουρι. Συνέχισε τη μάθησή του διαβάζοντας κείμενα στην Ελληνική και τα Λατινικά, έργα του Σαίξπηρ και ιστορία, με απώτερο στόχο τη Στρατιωτική Ακαδημία του Σάντχερστ.

Πρώτα ταξίδια

Στην ηλικία των 18, ο Λη Φέρμορ αποφάσισε να ταξιδέψει στην Ευρώπη, από το Χουκ της Ολλανδίας έως την Κωνσταντινούπολη  Ξεκίνησε στις 8 Δεκεμβρίου 1933, λίγο μετά την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία στη Γερμανία, με λίγα ρούχα, το Βιβλίο Αγγλικών Στίχων της Οξφόρδης και ένα τόμο των Ωδών του Οράτιου. Κοιμόταν όπου εύρισκε, είτε σε αχυρώνες και καλύβες βοσκών, είτε σε σπίτια της αριστοκρατίας της Κεντρικής Ευρώπης, ακόμη και σε μοναστήρια. Δύο από τα περιηγητικά του έργα, Η εποχή της Δωρεάς (1977) και το Ανάμεσα στα Δάση και τα Νερά (1986), περιγράφουν με λεπτομέρειες το ταξίδι του.

Ο Λη Φέρμορ έφθασε στην Κωνσταντινούπολη την 1η Ιανουαρίου 1935, και συνέχισε το ταξίδι του κατά μήκος της ελληνικής χερσονήσου. Τον Μάρτιο, ενεπλάκη με την εκστρατεία των βασιλικών δυνάμεων στη Μακεδονία ενάντια στη δημοκρατική εξέγερση του 1935. Στην Αθήνα, συνάντησε την Μπαλάσα Καντακουζηνού (Bălaşa Cantacuzino), Ρουμάνα ευγενή της οικογένειας των Καντακουζηνών, την οποία και ερωτεύτηκε. Έζησαν σε έναν παλαιό νερόμυλο, έξω από την πόλη, που έβλεπε προς τον Πόρο. Εκείνος έγραφε και εκείνη ζωγράφιζε. Αργότερα μετακόμισαν στο Μπάλενι Băleni, τον οίκο της οικογένειας των Καντακουζηνών στη Μολδαβία, έως το ξέσπασμα του Β' Π.Π.

Β' Π.Π.

St Peter's church, Dumbleton, churchyard, PLF 08.jpg
St Peter's church, Dumbleton, churchyard : Grave of Sir Patrick Leigh Fermor



Με το ξέσπασμα του πολέμου ο Φέρμορ κατατάχθηκε στην Ιρλανδική Φρουρά, αλλά εξαιτίας της γνώσης που κατείχε ήδη για τον ελλαδικό χώρο, απεστάλη στο Σώμα Γενικών Καθηκόντων (General Service Corps) και έγινε στρατιωτικός σύνδεσμος στην Αλβανία. Πολέμησε στην Κρήτη και την ηπειρωτική Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής, επέστρεψε στην Κρήτη τρεις φορές, τη μία με αλεξίπτωτο. Ανήκε σε μια ολιγάριθμη ομάδα αξιωματικών που είχε ως στόχο της της οργάνωση της αντίστασης του νησιού στη γερμανική κατοχή. Μεταμφιεσμένος ως βοσκός με το ψευδώνυμο Μιχάλης ή Filedem (Φιλεντέμ=φίλε μου Αδάμ), έζησε περισσότερα από δύο χρόνια στα βουνά. Με τον Γουίλιαμ Στάνλεϊ Μος ως υπαρχηγό, Ο Λη Φέρμορ οδήγησε την ομάδα που συνέλαβε το 1944 τον Γερμανό διοικητή, Χάινριχ Κράιπε. Οι Κρητικοί γιορτάζουν τη μνήμη της απαγωγής του Κράιπε κοντά στις Αρχάνες.

Ύστερα χρόνια

Ο Λη Φέρμορ παντρεύτηκε το 1968 την Τζόαν Ελίζαμπεθ Ράινερ, που τον συνόδεψε σε πολλά από τα ταξίδια του μέχρι το θάνατό της στην Καρδαμύλη τον Ιούνιο του 2003 στην ηλικία των 91. Ζούσαν ένα τμήμα του χρόνου στο σπίτι τους, σε έναν ελαιώνα στη Μάνη (για την οποία συνέγραψε ομότιτλο βιβλίο, που μετέφρασε στα ελληνικά ο προσωπικός του φίλος, πρώην Πρωθυπουργός Τζαννής Τζαννετάκης) και το υπόλοιπο στο Γουορτσέστερσαιρ. Το 2004 στις Τιμητικές Διακρίσεις Νέου Έτους ο Πάτρικ Λη Φέρμορ χρίστηκε ιππότης. Το 2007 ανέφερε πως αποφάσισε να χρησιμοποιήσει γραφομηχανή, έχοντας γράψει όλα τα βιβλία του έως τότε χειρόγραφα.

Θάνατος

Ο Πάτρικ Λη Φέρμορ πέθανε στις 10 Ιουνίου 2011, σε ηλικία 96 ετών, μετά από μακρά ασθένεια

Εργογραφία

Το Δέντρο του Ταξιδιώτη (1950)
Τα Βιολιά του Σαιν Ζακ (1953)
A Time to Keep Silence (Ώρα για Σιγή) (1957)
Μάνη - Ταξίδια στη νότια Πελοπόννησο (1958)
Ρούμελη (1966)
Η Εποχή της Δωρεάς - Πεζός στην Κωνσταντινούπολη: Από το Χουκ της Ολλανδίας στον Μέσο Δούναβη (1977)
Ανάμεσα στα Δάση και τα Νερά (1986)
Three Letters from the Andes (Τρία Γράμματα από τις Άνδεις) (1991)
Words of Mercury (Λόγοι του Ερμή) (2003) εκδόθηκε από την Άρτεμις Κούπερ (Artemis Cooper)
Εισαγωγή στο Into Colditz του Lt Colonel Miles Reid, Michael Russell Publishing Ltd, Wilton (1983).
Πρόλογος του Albanian Assignment του Ντέιβιντ Σμάιλι, Chatto & Windus, London (1984).
Θλιμμένη Βιασύνη: Επιστολές ανάμεσο στην Ντέμπορα Ντέβονσιρ και τον Πάτρικ Λη Φέρμορ (2008), έκδοση Charlotte Mosley

                  ================================

ΠΗΓΕΣ






 Πάτρικ Λη Φέρμορ - Βικιπαίδεια


                 =====================================



 Ένα απόσπασμα από το τηλεοπτικό magazino του Mega "Ραντεβού για Σινεμά" με παρουσιαστή τον Ορέστη Ανδρεαδάκη που αναφέρεται στην οικία του Πατρικ Λη Φέρμορ στην Καρδαμύλη.

                            =========================================



    Το 1944 είναι κρίσιμο έτος του Β’ παγκόσμιου πολέμου σε όλα τα μέτωπα και ειδικά στην Κρήτη. Είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για τους Γερμανούς, που χάνουν σε όλα τα μέτωπα.
Το Συμμαχικό Στρατηγείο Μέσης Ανατολής (ΣΣΜΑ) στο Κάιρο, είχε μαζέψει αρκετούς ψυχωμένους Κρητικούς και τους εκπαίδευσε συστηματικά διενέργεια σαμποτάζ γενικά τους ετοίμαζε για ενέργειες ανορθόδοξου πολέμου στην Κρήτη.

Η ιδέα να απαγάγουν το Γερμανό στρατηγό την έριξε ο Μαν. Πατεράκης.
Ελάχιστοι έμαθαν για το σχεδιασμό αυτού του παράτολμου εγχειρήματος, οι περισσότεροι όμως δεν ήθελαν να γίνει, επειδή υπολόγιζαν τις αντεκδικήσεις των Γερμανών με αντίποινα στον άμαχο πληθυσμό του Ηρακλείου, αφού τελικά η απαγωγή του Γερμανού στρατηγού Κράιπε.
Η απαγωγή Κράιπε μοιάζει με απίστευτο μυθιστό­ρημα και, θεωρήθηκε από τα σπουδαιότερα γεγονότα του Β’ παγκόσμιου πολέμου ως προς τη θεαματικότητά του.

Οι απαγωγείς του Κράιπε:

1 Πάτρικ Λη Φέρμορ, ταγματάρχης – αρχηγός.Μεταμφιέστηκε σε Γερμανό Στρατηγό.
2 Στάνλεϋ Μος, λοχαγός – υπαρχηγός. Σωφέρ του αυτ/του, με στολή Γερμανού.
3 Γιώργης Τυράκης, λοχίας από Φουρφουρά.
4 Μανόλης Πατεράκης, χωροφύλακας, από το Κουστογέρακο Σελίνου Χανίων.
5 Στρατής Σαβιολάκης, από την Ανώπολη Σφακίων, χωροφύλακας, στην Κνωσσό.
Ήξερε το Ηράκλειο στενό με στενό.
Αυτοί οι τρεις κομμάντος, αφού έδεσαν σε 45’’τον Κράιπε, τον εξάπλωσαν ανάμεσα στο μπροστινό και πισινό κάθισμα του αυτοκι­νήτου. Οι τρεις κάθισαν στο πίσω κάθισμα.
Στην απαγωγή βοήθησαν ακόμη:
Γρηγόρης Χναράκης, από το Θραψανό Ηρακλείου.
Αντώνης Παπαλεωνίδας, από το Ηράκλειο.
Αυτοί αιχμαλώτισαν τον σωφέρ του Κράιπε και τράπηκαν πεζοί προς τον Ψηλορείτη. Στην πορεία τον σκότωσαν, όταν φοβήθηκαν ότι θα φωνάξει και θα τους δουν οι Γερμανοί.
Νίκος Κόμης, από τις Ποταμιές, Ηρακλείου.
Ηλίας Αθανασάκης, από το Καταλαγάρι Αρχανών. Αυτός διάλεξε το σημείο απαγωγής του Κράιπε.
Μιχάλης Ακουμιανάκης, από το Ηράκλειο, αρχηγός της ομάδας κατασκοπίας, στενός συνεργάτης των Άγγλων.
Δημήτρης Τζατζάς, από την Επισκοπή Ηρακλείου.
Παύλος Ζωγραφιστός, από το Σκαλάνι, ιδιοκτήτης του αγροκτήματος και του σπιτιού Βίλα Αριάδνη όπου κρυβόταν η ομάδα.
Αντώνης Ζωιδάκης, από τον Άη Γιάννη Αμαρίου, χωροφύλακας, ταχύς και σβέλτος σαν ελάφι.
Στις 18 μέρες της περιπλάνησης βοήθησαν πολλοί: Σύνδεσμοι, ανιχνευτές, βοσκοί, ομάδες αντάρτικες (Πετρακογιώργη, Τζίζικα και Ροδάκινου) και τροφοδότες. Η πορεία της ομάδας με τον Κράιπε ακολού­θησε το δρομολόγιο: Γενί Γκαβέ (αποβίβαση από το αυτοκί­νητο) – Ανώγεια (διαμονή) – Πετραδολάκκια (σπηλιά Σπαθαριάς και Εμπρίσκους) και Μύθια Ψηλορείτη (λημέρι Μιχάλη Ξυλούρη). Ξεκούραση 1-2 μέρες. Έφυγαν
με κατεύθυ­ν­ση προς Άγιο Παύλο Σακτουρίων, αλλά άλλαξαν δρομολόγιο: προς Νίθαυρη, στο σπήλαιο «Βορινή Τρύπα». Έμειναν μερικές μέρες. Τροφοδότες οι βοσκοί και οι ντόπιοι αντάρτες. Από εκεί με τη βοήθεια –καθοδήγηση του Μιχάλη Πατακού, από την Αγία Παρασκευή Αμαρίου που πάντα κοιμόταν σε μια ρεματιά, κρύφτηκαν στην περιοχή «Σταυρός» κοντά στην Αγία Παρασκευή. Ήταν ήδη σε μπλόκο των Γερμανών, χωρίς οι Γερμανοί να το αντιληφθούν, αν και βρέθηκαν σε απόσταση μικρότερη των 100
μέτρων. Έπειτα σε δασάκι προς το Άνω Μέρος, αν και έριχνε ψιλή βροχή. Κάτω από μια χαρουπιά έμειναν 7 μερόνυχτα και οι Γερμανοί ήταν σε 80 μέτρα απόσταση, χωρίς να αντιληφθούν τους απαγωγείς.
Ο Λη Φέρμορ, ο Τυράκης με οδηγό τον Αριστείδη Παραδεισανό (ντόπιο αντάρτη) ασυρματιστή, βγήκαν από τον κλοιό και πήγαν στα Καστελλάκια Ρεθύμνου, όπου υπήρχε ασύρματος. Μόνο τότε έστειλαν σήμα στο
Σ.Σ.Μ.Α. ότι έγινε η απαγωγή και τώρα βρίσκεται η ομάδα στο τάδε σημείο.
Αμέσως το Σ.Σ.Μ.Α. ανακοίνωσε ότι ο Κράιπε με τους απαγωγείς του έφτασαν στο λιμάνι Μάρσα Ματρούχ της Αφρικής. Θρίαμβος για τους Συμμάχους. Απογοήτευση για τους Γερμανούς, που συμπτύσ­σονται προς
Ρέθυμνο, χωρίς να αντιληφθούν ότι είχαν σε μπλόκο τους απαγωγείς με τον Κράιπε και ότι η είδηση των Άγγλων ήταν ψεύτικη. Ελεύθεροι από το μπλόκο οι απαγωγείς πέρασαν κάτω από το Άνω Μέρος, πάνω από το Γερακάρι και πήγαν στην Πατσό (Διανυκτέρευση 2-3 ημέρες) και ουσιαστική βοήθεια από Ευθύμιο Χαροκόπο. Ζήτησαν και πήραν βοήθεια από τους Ροδακινιώτες (εμπροσθο–και οπισθοφύλαξη). Κάτω από τις Καρήνες πορεύτηκαν προς Φωτεινού και έπειτα προς Βιλανδρέδο, όπου τους φιλοξένησε σε σπηλιά
ο σύντεκνος του Λη Φέρμορ Στάθης Λουκογεωργάκης. Από εκεί στο Ροδάκινο, (τοποθεσία «Περιστερές» δυτικά του «Κόρακα»), όπου τους παρέλαβαν με τορπιλάκατο στις 14 Ιουνίου για Μάρσα Ματρούχ – Κάιρο. 


                        =====================================




Patrick Leigh-Fermor~~Travellers Century

Benedict Allen follows in Leigh-Fermor's footsteps, and meets him at Kardamyli.
            

Δημοσίευση σχολίου