Παρασκευή, 15 Ιουλίου 2016

14η Ιουλίου












Διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτη, 1789

 Οι άνθρωποι γεννιούνται και παραμένουν ελεύθεροι κι έχουν τα ίδια δικαιώματα.

Σκοπός κάθε πολιτικής οργάνωσης είναι να διαφυλάσσει τα φυσικά και απαράγραπτα δικαιώματα του ανθρώπου. Τα δικαιώματα αυτά είναι η ελευθερία, η ιδιοκτησία, η ασφάλεια και η αντίσταση στην καταπίεση.

Το έθνος είναι αποκλειστική πηγή κάθε εξουσίας. Κανένα συλλογικό σώμα, κανένα άτομο δεν μπορεί να ασκεί εξουσία που δεν απορρέει από το έθνος.

Νόμος είναι η έκφραση της γενικής βούλησης. […] Αφού όλοι οι πολίτες είναι ίσοι απέναντι στον νόμο, μπορούν όλοι να καταλαμβάνουν δημόσια αξιώματα και θέσεις, ανάλογα με τις ικανότητές τους και χωρίς καμιά άλλη διάκριση παρά αυτή που πηγάζει από τις αρετές και τα προτερήματά τους.

 Κανένας δεν πρέπει να διώκεται για τις πεποιθήσεις του, ακόμη και τις θρησκευτικές, υπό τον όρο πως η εκδήλωσή τους δεν διαταράσσει την τάξη του νόμου.

Η ελεύθερη έκφραση της σκέψης και των πεποιθήσεων είναι ένα από τα πολυτιμότερα δικαιώματα του ανθρώπου. Επομένως, κάθε πολίτης μπορεί να μιλά, να γράφει και να τυπώνει ελεύθερα, εκτός από τις περιπτώσεις κατάχρησης αυτής της ελευθερίας, που ορίζονται από τον νόμο.


 Δεδομένου ότι η ιδιοκτησία είναι δικαίωμα ιερό και απαραβίαστο, από κανέναν δεν επιτρέπεται να αφαιρεθεί παρά μόνο όταν η δημόσια ανάγκη, νόμιμα διαπιστωμένη, το απαιτεί φανερά και υπό την προΰπόθεση μιας δίκαιης και προκαταβολικής αποζημίωσης.

Σκοπός της κοινωνίας είναι η γενική ευημερία. Η κυβέρνηση υπάρχει μόνο και μόνο για να δίνει στον άνθρωπο την εγγύηση πως θ' απολαμβάνει τα φυσικά και αναφαίρετα δικαιώματά του.

Τα δικαιώματα αυτά είναι η ισότης, η ελευθερία, η ασφάλεια και η ιδιοκτησία.
Όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι, και φυσικά και μπροστά στο νόμο.

Ο νόμος είναι ελεύθερη κι επίσημη εκδήλωση της κοινής θελήσεως. Είναι ίδιος για όλους, είτε όταν προστατεύει είτε όταν τιμωρεί. Δε μπορεί να διατάζει παρά όσα είναι δίκαια κι ωφέλιμα στην κοινωνία. Δε μπορεί ν' απαγορεύει παρά όσα είναι βλαβερά γι' αυτήν.

Όλοι οι πολίτες είναι δεκτοί σε κάθε δημόσιο λειτούργημα. Οι ελεύθεροι λαοί, εκλέγοντας τους δημόσιους λειτουργούς, δεν αναγνωρίζουν άλλους λόγους προτιμήσεως απ' την αρετή, την εξυπνάδα και τη μόρφωση.

Η ελευθερία είναι μια δύναμη που ανήκει στον άνθρωπο, και που του επιτρέπει να ενεργεί χωρίς να βλάπτει τα δικαιώματα του άλλου. Για πηγή της έχει τη φύση, για κανόνα της τη δικαιοσύνη, και για προστασία της το νόμο.

Καθένας έχει δικαίωμα να δημοσιεύει τις σκέψεις και τα φρονήματά του, με τον τύπο, με τον προφορικό λόγο ή ό­πως αλλιώς νομίζει. Οι πολίτες μπορούν να συνέρχονται ειρηνικά και να ασκούν ελευθέρα όποιο θρήσκευμα πιστεύουν.

Ο νόμος πρέπει να προστατεύει την κοινή και την προσωπική ελευθερία απέναντι στην καταπίεση εκείνων που κυβερνούν.

Κανείς δεν καταδιώκεται, δε συλλαμβάνεται, ή φυλακίζεται παρά όταν κι όπως ορίζει ο νόμος.

Όσοι ζητούν, εκδίδουν, υπογράφουν ή διατάζουν την εκτέλεση παρανόμων πράξεων είναι ένοχοι και τιμωρούνται.

Κανείς δεν δικάζεται και δεν τιμωρείται αν δεν απολογηθεί πρώτα, αν δεν κλητευθεί νόμιμα, κι αν δεν υπάρχει αντίστοιχος νόμος, που να δημοσιεύτηκε πριν απ' την κολάσιμη πράξη του.

Δικαίωμα ιδιοκτησίας είναι το προνόμιο κάθε πολίτη να μεταχειρίζεται και να διαθέτει όπως νομίζει καλύτερα την περιουσία του, τα εισοδήματά του, τους καρπούς της εργασίας και της δραστηριότητάς του.

Όλοι μπορούν να διαθέσουν όπως νομίζουν τη δουλειά τους και τον καιρό τους, μα ούτε οι ίδιοι μπορούν να πουλήσουν τον εαυτό τους, ούτε να πουληθούν από άλλους, γιατί το πρόσωπο τους είναι ιδιοκτησία αναπαλλοτρίωτη. Ο νόμος δεν αναγνωρίζει ιδιαίτερη τάξη δούλων ή υπηρετών, αλλά μόνο ανταλλαγή υπηρεσιών κι αμοιβών ανάμεσα στον εργαζόμενο και τον εργοδότη.

Κανείς δεν στερείται και το ελάχιστο μέρος της ιδιοκτησίας του χωρίς δική του συγκατάθεση, παρά μόνο όταν αποδειχτεί πως κάποια δημόσια ανάγκη απαιτεί αυτή τη στέρηση, κι αφού δοθεί μια δίκαιη αποζημίωση.

Κανένας φόρος δεν επιβάλλεται όταν δεν αποβλέπει σε δημόσια ωφέλεια. Όλοι οι πολίτες έχουν δικαίωμα να συνεργάζονται στον προσδιορισμό των φόρων, να επιβλέπουν τη χρήση τους και να ελέγχουν τη διαχείρισή τους.

Τα δημόσια βοηθήματα είναι χρέος ιερό. Η κοινωνία πρέπει να προνοεί για τη συντήρηση των δυστυχισμένων πολιτών.

Η παιδεία είναι γενική ανάγκη. Η κοινωνία πρέπει να ενισχύει μ' όλες τις δυνάμεις της τις προόδους του ανθρώπινου λόγου, κάνοντας τη μάθηση προσιτή σε κάθε πολίτη.
Η κυριαρχία ανήκει στο λαό, είναι αδιαίρετη, απαράγραπτη κι αναπαλλοτρίωτη.

Καμιά μερίδα του λαού δε μπορεί να μεταχειριστεί την εξουσία ολόκληρου του λαού.

Η μειοψηφία έχει το δικαίωμα να εκφράσει τη θέληση της ελεύθερα κι ανεμπόδιστα.

Κάθε άρπαγας της εθνικής κυριαρχίας πρέπει να σκοτώνεται αμέσως απ' τους ελεύθερους πολίτες.

Ο λαός έχει πάντα το δικαίωμα ν' αναθεωρεί και να μεταρρυθμίζει το Σύνταγμά του.
Κάθε πολίτης έχει δικαίωμα να συνεργάζεται στη σύνταξη του νόμου και στο διορισμό των εντολοδόχων του.

Οι δημόσιες θέσεις είναι ουσιαστικά προσωρινές.

Τα εγκλήματα των εντολοδόχων του λαού δεν πρέπει ποτέ να μένουν ατιμώρητα.

Το δικαίωμα της υποβολής αναφορών στους αρμοδίους δεν μπορεί ποτέ ν' απαγορευτεί, ν' αναβληθεί ή να περιοριστεί.

Η αντίσταση εναντίον της καταπιέσεως είναι συνέπεια των φυσικών δικαιωμάτων του ατόμου.

Ολόκληρη η κοινωνία καταπιέζεται όταν ασκείται καταπίεση σ' ένα και μόνο μέλος της. Και κάθε μέλος καταπιέζεται, όταν ασκείται καταπίεση σ' όλη την κοινωνία.

Όταν η κυβέρνηση παραβιάζει τα δικαιώματα του λαού, η επανάσταση είναι για το λαό, και για κάθε μερίδα του, το πιο ιερό κι αναγκαίο καθήκον.


         ===========================================

14 Ιουλίου 1789: Έφοδος στη Βαστίλη. Αρχίζει η μεγάλη Γαλλική Επανάσταση!


Πίνακας εποχής όπου απεικονίζεται η έφοδος στο φρούριο της Βαστίλης

Σαν σήμερα, στις 14 Ιουλίου του 1789, ο λαός του Παρισιού ξεσηκώνεται κατά του βασιλιά και του φεουδαρχικού καθεστώτος της Γαλλίας. Πρώτος στόχος το τρομερό φρούριο της Βαστίλης, σύμβολο της εκμετάλλευσης αλλά και της καταπίεσης, όπου φυλακίζονταν οι «εχθροί» του θρόνου. Η πτώση της Βαστίλης σήμανε την έναρξη της μεγάλης Γαλλικής Επανάστασης.

Τα γεγονότα

Το αίτημα της ανερχόμενης αστικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων να συγκληθεί η Γενική Συνέλευση των Τάξεων (είχε να συγκληθεί 175 χρόνια) αντιμετωπίζεται αρνητικά από το βασιλιά Λουδοβίκο τον 16ο.

Στις αρχές του Ιούλη 1789, οι εκπρόσωποι της «τρίτης κάστας» επιβάλλουν τη σύγκληση της Συνέλευσης και της προσδίδουν ρόλο συντακτικό. Ο βασιλιάς αντιδρά και συγκεντρώνει δυνάμεις στο Παρίσι για να χτυπήσει τη Συνέλευση, ενώ στις 11 Ιούλη απολύει τον αγαπητό στο λαό υπουργό Οικονομικών Νεκέρ.

Στις 12 Ιούλη γίνονται οι πρώτες συγκρούσεις ανάμεσα στο λαό και το στρατό. Στις 13 Ιούλη, η πρωτεύουσα αναστατώνεται από τις κωδωνοκρουσίες, που καλούν το λαό να ξεσηκωθεί.french_revolutionΟι δρόμοι και οι πλατείες πλημμυρίζουν από εργάτες, βιοτέχνες, μικρέμπορους, υπάλληλους και φοιτητές. Ο λαός αρχίζει να οπλίζεται με δεκάδες χιλιάδες όπλα, που άρπαξε από τους στρατώνες.

Αλλά η κυβέρνηση κρατάει στα χέρια της ένα τρομερό φρούριο – τις φυλακές της Βαστίλης. Οι οχτώ πύργοι του φρουρίου αυτού, που προστατεύονταν γύρω γύρω από δυο βαθιά χαντάκια, έδιναν την εντύπωση πως το φρούριο αυτό ήταν το ακατάλυτο κάστρο της απολυταρχίας.

Στις 14 Ιούλη, πρωί πρωί, πλήθη λαού ορμάνε προς τα τείχη της Βαστίλης. Ο διοικητής του φρουρίου προστάζει τη φρουρά να ανοίξει πυρ. Αν και ο λαός έχει θύματα, ωστόσο συνεχίζει την επίθεση. Περνάνε τα χαντάκια και επιτίθενται εναντίον του φρουρίου. Οι ξυλουργοί και οι οικοδόμοι φτιάχνουν ό,τι χρειάζεται. Οι πυροβολητές περνάνε με το μέρος του λαού και χτυπάνε το φρούριο. Τα βλήματα σπάνε τις αλυσίδες μιας κινητής γέφυρας και ο λαός ορμάει και κυριεύει το φρούριο της Βαστίλης.

Η νικηφόρα εξέγερση στις 14 Ιούλη 1789 είναι η αρχή της επανάστασης.liberty-leading-the-people-during-the-french-revolution-war-is-hell-storeΟ βασιλιάς και το κόμμα των φεουδαρχών αναγκάζονται, κάτω από την πίεση των λαϊκών μαζών, να υποχωρήσουν. Ο Νεκέρ επαναφέρεται στη θέση του και ο βασιλιάς δέχεται τις αποφάσεις της εθνοσυνέλευσης.

Τις μέρες αυτές, στο Παρίσι ιδρύεται το όργανο της αυτοδιοίκησης της πόλης – η δημοτική αρχή, που την αποτελούν αντιπρόσωποι των μεγαλοαστών. Συγκροτείται η αστική εθνοφρουρά με διοικητή τον μαρκήσιο Λαφαγιέτ, που ήταν αγαπητός στο λαό, γιατί είχε πάρει μέρος στον πόλεμο για την ανεξαρτησία των βορειοαμερικανικών αποικιών της Αγγλίας.


Η πτώση της Βαστίλης έκανε τεράστια εντύπωση, όχι μόνο στη Γαλλία, αλλά και πολύ πέρα από τα σύνορα της. Στη Ρωσία, στην Αγγλία, στα γερμανικά και στα ιταλικά κράτη, όλοι οι προοδευτικοί χαιρέτισαν με ενθουσιασμό τα επαναστατικά γεγονότα του Παρισιού.

   ============================================


14 Ιούλη του 1789: Η άλωση της Βαστίλης, οι Αβράκωτοι και η Βία.
Sans – culottes, βία και επαναστατική Τρομοκρατία.

Γράφει: Κώστας Φουρίκος 

french_revolution_4


Η 4 Ιουλίου αποτελεί Εθνική Εορτή της Γαλλίας, η οποία γιορτάζεται από το 1880. Αφορά προφανώς την τρομερή Γαλλική Επανάσταση, ορόσημο και απαρχή της οποίας θεωρείται η άλωση της φυλακής της Βαστίλης, η οποία ήταν από τον 17ο αιώνα φυλακή πολιτικών και ποινικών κρατουμένων. Η κατάληψή της είχε κυρίως συμβολικό χαρακτήρα, αφού στις 14 Ιουλίου του 1789 όταν και συνέβη, υπήρχαν μόλις επτά κρατούμενοι στο κτήριο, το οποίο όμως θεωρούνταν ένα είδος προπυργίου για το καθεστώς.

Στη Βαστίλη κρατούνταν όσοι αμφισβητούσαν το βασιλιά, ακόμα και ευγενείς. Ο Βολταίρος αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα εκπροσώπου του Διαφωτισμού, ο οποίος φυλακίστηκε εκεί. Η απαρχή της Γαλλικής Επανάστασης εξέφρασε την επιθυμία των Γάλλων πολιτών για αλλαγή του καθεστώτος της απόλυτης μοναρχίας, με τον Λουδοβίκο τον ΙΣΤ’ να είναι ο εκφραστής του ως ο τότε βασιλιάς. H ανερχόμενη αστική τάξη, με σύνθημα «Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφοσύνη», ήταν ο εκφραστής της Επανάστασης, η οποία συμπεριελάμβανε εμπόρους, τραπεζίτες, υπαλλήλους και βιομηχάνους επιχειρηματίες.

Η άλωση της Βαστίλης όμως, συμβολίζει και φέρνει στο προσκήνιο με ιδιαίτερα παραστατικό τρόπο και ένα ακόμη κορυφαίο χαρακτηριστικό της Γαλλικής Επανάστασης: τη μαζική βία και τον πρωταγωνιστικό ρόλο των πλειοψηφικών, κατώτερων, πληβειακών στρωμάτων της γαλλικής κοινωνίας και του παρισινού λαού.

Δεν αποτελεί υπερβολή να σημειώσει κανείς ότι αυτοί οι λεγόμενοι και αβράκωτοι (sans – culottes στα γαλλικά που ονομάζονταν έτσι λόγω των ενδυματολογικών συνηθειών των κατώτερων στρωμάτων) αποτέλεσαν τη βάση του «επαναστατικού στρατού», τον κινητήριο μοχλό της επανάστασης στο δρόμο. Το -υπό διαμόρφωση ακόμη- προλεταριάτο (εργάτες, τεχνίτες, αγρότες, φτωχοδιάβολοι, απόκληροι) βρέθηκε στην πρώτη γραμμή σε κάθε δοξασμένη και αιματηρή στιγμή της Γαλλικής Επανάστασης από την έφοδο στη Βαστίλη μέχρι τις πιο αιματηρές ημέρες της περιόδου της Τρομοκρατίας, τότε που όπως γράφει ο Sobul οι επαναστάτες μπορούσαν να καυχώνται ότι έβλεπαν «τα κεφάλια των αριστοκρατών να πέφτουν σαν τα μήλα στη Νορμανδία το Φθινόπωρο».

 
Η καρμανιόλα και οι εικόνες της «Θεϊκής» βίας εξακολουθούν ακόμη και σήμερα να αποτελούν θεματικές της μαζικής κουλτούρας. 


Οι καταβολές αυτών των τρομερών επαναστατών με παντελόνια που θυμίζουν τους Γαλάτες, κόκκινους σκούφους και κοντό σακάκι και σύμβολο την περίφημη καρμανιόλα, πρέπει να αναζητηθούν στον κόσμο της βιοτεχνίας και του μικρεμπορίου του Παλαιού Καθεστώτος. Ένας Αβράκωτος έχει πάθος με την ισότητα, δε λέει ποτέ κάποιον « κύριε », αλλά « πολίτη » κι επιβάλλει τη χρήση του ενικού. Οι ιδιαιτερότητες αυτού του ρεύματος δεν αφορούν μόνο τις καταβολές του, αλλά και τις διαδικασίες που υιοθέτησε, καθώς και τις πολιτικές οργανώσεις του. Τις γενικές συνελεύσεις δηλαδή των τμημάτων που βασίλευαν μόνοι τους οι Αβράκωτοι το Έτος 2 και τις νεοϊδρυμένες εταιρείες των τμημάτων που έδρασαν το φθινόπωρο του 1793. Καθοριστικός ήταν και ο ρόλος τους στις κρίσιμες καμπές, όπου οι ημέρες των εξεγέρσεών τους έδιναν τον τόνο. Αποτελούσαν την κύρια δύναμη κρούσης της Επανάστασης – τους διαδηλωτές, τους στασιαστές, τους πρωτεργάτες στο στήσιμο οδοφραγμάτων.

Όπως γράφει ο Μαρά, μέλος της Λέσχης των Κορδελιέρων (από τις πρώτες συνωμοτικές ομάδες των ριζοσπαστών του Παρισίου, μέλος της οποίας ήταν και ο Έμπερτ κατοπινός ηγέτης των πιο συγκροτημένων πολιτικών εκφράσεων των Αβράκωτων): «Η επανάσταση έγινε και διατηρήθηκε μόνο από τα χαμηλότερα στρώματα της κοινωνίας – από τους εργάτες, τους τεχνίτες, τους μικρέμπορους, τους αγρότες, τους πληβείους, από εκείνους τους άμοιρους που οι ξεδιάντροποι πλούσιοι τους αποκάλεσαν «κανάγηδες» και η ρωμαϊκή υπεροψία τους αποκάλεσε προλετάριους.»

Για πολλούς και όχι άδικα οι Αβράκωτοι αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του ροβεσπιερισμού, του γιακωβινισμού, των λεγόμενων και «ορεινών» της Γαλλικής Εθνοσυνέλευσης. Υπάρχουν μάλιστα ιστορικοί που τους ονομάζουν ως «αριστερούς ιακωβίνους». Αν και η Λέσχη των Ιακωβίνων διακρίνεται από και τις πιο οργανωμένες πολιτικές συγκροτήσεις των Αβράκωτων, η περίοδος της ακμής της, εκκινεί με την εξουδετέρωση των συντηρητικών Γιρονδίνων που για να πραγματοποιηθεί θα χρειαστεί να βάλει μπροστά τους πιο δραστήριους sans – cullotes. Οι πιο συγκροτημένες φράξιες των «ορεινών» , οι ακροαριστερές ομάδες της Επανάστασης -όπως τις ονομάζουν καταχρηστικά πολλοί ιστορικοί- είναι οι Λυσσασμένοι του Jacques Roux και οι Εμπερτιστές, που πήραν το όνομά τους από τον ηγέτη τους, δημοσιογράφο Ζακ Hébert.

Ενδεικτικό της δύναμης των sans – cullotes την περίοδο της Τρομοκρατίας ήταν ότι ο υπουργός πολέμου το 1793 ήταν Εμπερτιστής. Επίσης οι Εμπερτιστές πρωτοστατούσαν στο πόλεμο ενάντια στους φιλοβασιλικούς στη Βανδέα και κάποιοι από αυτούς κατηγορήθηκαν για σφαγές και ακρότητες. Το 1794 ήδη φαίνεται πως η ριζοσπαστική περίοδος της Επανάστασης αρχίζει να φθίνει. Οι Εμπερτιστές την άνοιξη εκείνης της χρονιάς προσπάθησαν με πραξικόπημα να ανατρέψουν τους Ιακωβίνους. Απέτυχαν και είκοσι απ’ αυτούς οδηγήθηκαν στην γκιλοτίνα. Η περίοδος της ακμής της Λέσχης των Ιακωβίνων και της δραστήριας παρουσίας των Αβράκωτων θα ολοκληρωθεί ανεπιστρεπτί το καλοκαίρι του 1794 όταν θα ανατραπούν από μια συμμαχία αντεπαναστατών, συντηρητικών και φιλομοναρχικών που θα οδηγήσουν τον Ροβεσπιέρο στη γκιλοτίνα.

Το τελευταίο τέκνο της ριζοσπαστικής πλευράς των Επαναστατών, είναι ο Γράκχος Μπαμπέφ με την οργάνωση της «Συνωμοσίας των Ίσων», της πρώτης, για πολλούς, κομμουνιστικής οργάνωσης στην ανθρώπινη ιστορία. Η αποτυχημένη εξέγερση του Μπαμπέφ απέναντι στο Διευθυντήριο αποτελεί μάλλον το τελευταίο σκίρτημα της Επανάστασης που πλέον ήδη έκλεινε το μάτι στο Ναπολέοντα και την απαρχή μιας νέας περιόδου για την άνοδο του ρεύματος των σοσιαλιστών και κομμουνιστών.


 
Ο ρόλος των sans – culottes και το ερώτημα της βίας και της Επαναστατικής Τρομοκρατίας

Ο Φυρέ στο ιστορικό του έργο κάνει κριτική στις μεγάλες αφηγήσεις του Διαφωτισμού κι επιχειρεί τον ταξικό αποχρωματισμό των Αβράκωτων αναζητώντας τα αίτια της βίας τους στο συλλογικό υποσυνείδητο, στις ψυχαναλυτικές αναφορές, στη νοσταλγία και τη λαϊκή φαντασία που εξάπτει η λαιμητόμος. Οι Αβράκωτοι όντως ήταν προσκολλημένοι στη φορολόγηση και τη ρύθμιση που χαρακτήριζαν το παλαιό σύστημα παραγωγής και ανταλλαγής. Ωστόσο, αν το κοινωνικό τους ιδεώδες πατούσε με το ένα πόδι στο παρελθόν, με το άλλο βρίσκονταν στο μέλλον του αγώνα για την κατάργηση της ιδιωτικής ιδιοκτησίας. Αυτό που δεν αναφέρει ο Φυρέ είναι οι πραγματικές υλικές συνθήκες της ζωής των Αβράκωτων που τους ωθούσαν στον ξεσηκωμό και ότι μέχρι τη ριζοσπαστική ιακωβίνικη πολιτική λίγα είχαν αλλάξει γι’ αυτούς μετά το 1789.

Ο Zizek συνδέει τη βία τους με τη θεϊκή βία του Μπένγιαμιν, ορίζοντάς τη ως τη βία αυτών που βρίσκονται έξω από το δομημένο κοινωνικό πεδίο και χτυπούν « τυφλά » απαιτώντας κι εφαρμόζοντας μια άμεση δικαιοσύνη/εκδίκηση. Αναφέρεται μάλιστα στη ρήση του Δαντόν « ας είμαστε εμείς τρομεροί, ώστε να μη χρειασθεί να είναι τρομερός ο λαός » τονίζοντας την προσπάθεια των Ιακωβίνων να υποκαταστήσουν τη λαϊκή βία από τα συντεταγμένα όργανα του έθνους. Πράγματι οι ταραχές που ξεσπούν διαρκώς εμπίπτουν στην περιγραφή της θεϊκής βίας. « Πιστεύω ότι οι παντοπώλες δεν έκαναν τίποτα άλλο παρά να αποδώσουν στο λαό ό,τι τον έκαναν να πληρώνει πανάκριβα εδώ και πολύ καιρό », αναφέρει ο Roux υπερασπιζόμενος τις γυναίκες που σε ένα ξέσπασμα σε μια συνοικία λεηλάτησαν όλα τα παντοπωλεία.

Όπως παρατηρεί βέβαια ο Μαρξ: «εκεί που βρίσκονται σε αντιπαράθεση με την αστική τάξη, αγωνίζονται κι αυτοί για την επιβολή των συμφερόντων της αστικής τάξης, αλλά το κάνουν αυτό όχι με τον τρόπο που το κάνει η αστική τάξη. Όλη η γαλλική Τρομοκρατία ήταν ένας πληβειακός τρόπος για να ξεμπερδεύουν με την απολυταρχία, τη φεουδαρχία, το μικροαστισμό». 

Αυτό θα πρέπει να το δούμε σε συνάρτηση με το γεγονός ότι η εργατική τάξη – ονομασία που ακόμα αναφέρεται σε ένα ετερόκλητο πλήθος μεροκαματιάρηδων που οι περισσότεροι δεν ήταν βιομηχανικοί εργάτες – έπαιζε ακόμη σημαντικά ανεξάρτητο ρόλο. Οι ίδιοι ήταν τεχνίτες και μικρέμποροι κι εργάτες που σχημάτισαν ένα συνασπισμό με μια αστική μειονότητα που εξαπέλυσε ασυγκράτητες δυνάμεις κατά της αριστοκρατίας. Το γεγονός αυτό περιορίζει σημαντικά τον ορίζοντα των ιστορικών προοπτικών των Αβράκωτων και τη δυνατότητά τους όχι απλά να ψηλαφίσουν, αλλά να συγκροτήσουν εναλλακτική πολιτική πρόταση.

Γρήγορα ξεδιπλώθηκαν οι αντιφάσεις. Αυτές οξυμένες από την οικονομική κρίση, την κόπωση από την πολύχρονη διαρκή επαναστατική δραστηριότητα, έναν νέο κομφορμισμό – που άγγιζε και τμήματα των Αβράκωτων – και κυρίαρχα τη γραφειοκρατική σκλήρυνση του μηχανισμού των Ιακωβίνων, ήταν που οδήγησαν τον Σαιν – Ζύστ να παραδεχτεί λίγο πριν την 9η Θερμιδόρ του 1794 ότι «η Επανάσταση πάγωσε», χωρίς όμως να μπορεί να εξηγήσει τους λόγους.

Οι συντηρητικοί παρουσιάζουν αυτή την περίοδο ως περίοδο αχαλίνωτης αιμοβορίας. Οι 17.000 επίσημες εκτελέσεις σε διάστημα 14 μηνών βέβαια με κριτήριο τους δολοφονημένους επαναστάτες μετά την Κομμούνα του Παρισιού το 1871 ή τον 20ο αιώνα, θεωρούνται περιορισμένης κλίμακας. Σε κάθε περίπτωση όμως οι Ιακωβίνοι και οι Αβράκωτοι έθεσαν επιτακτικά το ερώτημα της επαναστατικής Τρομοκρατίας και συνολικά της βίας, ως παράγοντα της ιστορικής εξέλιξης, θυμίζοντας τη ρήση του προγενέστερου Μακιαβέλι ότι «όλοι οι καλά οπλισμένοι προφήτες νίκησαν, οι άοπλοι ηττήθηκαν» και του μεταγενέστερου Μαρξ ότι «η βία είναι η μαμή της ιστορίας».

Όπως επισημαίνει ο Δ. Μπελαντής σ’ αυτές τις συνθήκες: ο «λαός» ως πληθυσμός διακρίνεται από τον «λαό» ως φορέα της επαναστατικής βούλησης. Ο τελευταίος που στη ιακωβίνικη λογική συνταυτίζεται με το έθνος, αυτοκαθορίζεται κυρίαρχος και καθορίζει τους εχθρούς του. Η «αρχή σωτηρίας της επανάστασης», ακόμη και αν κινδυνεύει να οδηγήσει σε μία «ισοπεδωτική» και «ανελεύθερη» μαχητικότητα – και εδώ έγκειται η αμφισημία και η ανοιχτή διαλεκτική κάθε «χειραφετητικού» προτάγματος -, δεν είναι μία διοικητική επιταγή αλλά μία εμπειρία και πρακτική ασκούμενη από μία εξεγερμένη λαϊκή πλειοψηφία. Η πάλη για την εξουσία σε έναν «επαναστατικοποιημένο» κοινωνικό σχηματισμό αντανακλά την στο έπακρο όξυνση της πολιτικής ταξικής πάλης. Δύο ανταγωνιστικοί (κοινωνικοπολιτικοί) συνασπισμοί δεν συνυπάρχουν σε ένα κοινό πεδίο ερίζοντας για τους όρους ρύθμισής του αλλά συγκρούονται επιζητώντας την επιβολή ριζικά αλληλοαποκλειόμενων πεδίων/πολιτικών καθεστώτων. Είναι φορείς μιας στιγμιαίας δυαδικής εξουσίας, η οποία θα οδηγήσει τελικά στην κατίσχυση ενός καθεστώτος από τα δύο. Συνεπώς η ασκούμενη βία δεν συνιστά παραβίαση ενός κανονιστικού καθεστώτος συνύπαρξης αλλά όχημα για την αποκλειστική κατίσχυση μεταξύ εναλλακτικών καθεστώτων, είναι μέσο επιλογής κανονιστικού πλαισίου.

Η περίπτωση των αβράκωτων εν τέλει και η σύνδεσή τους με τους Ιακωβίνους, αν και φαντάζει σε πλευρές της μια άκρως ενδιαφέρουσα ιστορική ανορθογραφία, δεν είναι μοναδική για την περίοδο που εξετάζουμε και δεν αφορά μόνο τη Γαλλία. Είναι προϊόν της κοινωνίας που γεννιέται και αντλεί περισσότερο την έμπνευσή της από το μέλλον. Είναι ζωντανό παράδειγμα των αντιφάσεων της νεωτερικής εποχής, της ίδιας της καπιταλιστικής παραγωγής και οικονομίας που πασχίζει να σταθεί στα πόδια της.

Όπως αναφέρει ο Ένγκελς:

«Παρόλο που, συνολικά, η αστική τάξη ισχυρίζεται πως στον αγώνα ενάντια στους ευγενείς αντιπροσώπευε εξίσου τα συμφέροντα διαφορετικών τάξεων εργαζόμενων της εποχής εκείνης, μαζί με κάθε σημαντική κίνηση των αστών ξέσπασαν ανεξάρτητα κινήματα της τάξης εκείνης που αποτελούσε σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό τον πρόδρομο του σύγχρονου προλεταριάτου. Χαρακτηριστικά παραδείγματα, στην εποχή της Μεταρρύθμισης και του Πολέμου των Χωρικών στη Γερμανία η τάση των Αναβαπτιστών και ο Τόμας Μίντσερ, στη μεγάλη αγγλική επανάσταση οι Ισοπεδωτές (Levellers), στη μεγάλη γαλλική επανάσταση ο Μπαμπέφ.»

vastili
Άλωση Βαστίλης

Όσο για το επιμύθιο, αν κάνουμε ένα διάλειμμα από την καθημερινότητα για να κοιτάξουμε κάποιους αιώνες πίσω, είναι επειδή έχουμε αυτό το περίεργο πείσμα οι άνθρωποι να πιστεύουμε ότι μπορούμε να διδαχτούμε από την ιστορία. Στην  κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα της εποχής της κρίσης, η σύγχρονη «θεϊκή» βία των εξεγερμένων σε πολλά και διαφορετικά μέρη της γης, οι νέες ελπίδες που γεννιούνται για μια άλλη οικονομική και κοινωνική κατάσταση, για μια άλλη διακυβέρνηση δημιουργούν εκείνη την λεπτή κλωστή, που μας συνδέει με το παρελθόν της ανατέλλουσας αστικής εποχής και το ιακωβινισμό. Η πρόκληση για τις νέες ριζοσπαστικές παρατάξεις που προκύπτουν και σήμερα να συνδράμουν στη χειραφέτηση του ανθρώπου πέρα απ’ την παλιά τάξη πραγμάτων και χωρίς την αναπαραγωγή των αντιφάσεων και των περιορισμών του παρελθόντος, παραμένει πιο ανοικτή και ενδιαφέρουσα από ποτέ.

 [ Η Γαλλική Επανάσταση δεν ήταν παρά ο προάγγελος μιας επόμενης επανάστασης, πολύ πιο μεγάλης και πιο σοβαρής, η οποία και θα είναι η τελευταία. Ο λαός παρέλασε πάνω από τα κουφάρια των βασιλιάδων και των παπάδων που τόλμησαν να συμπαραταχθούν εναντίον του. ]
 «Μανιφέστο των Ίσων» («Le Manifeste des Egaux»), «Ένωση των Δικαίων», Γράκχος Μπαμπέφ


[Υστερόγραφο:]

Κάθε ενδιαφέρουσα ιστορία είναι κρίμα να μη συνοδεύεται από μουσική. Παρακάτω το περίφημο Ca ira ένα από τα τραγούδια σύμβολα της γαλλικής επανάστασης. Σημαίνει: «όλα θα πάνε καλά» και οι ιστορίες το θέλουν να ακούγεται ως τραγική, βίαιη ειρωνεία ακόμη (και ιδιαίτερα) στις στιγμές που οι αριστοκράτες οδηγούνταν στη λαιμητόμο. Όπως αποτύπωνεται και στην παραπάνω εικόνα με τους δαίμονες να το τραγουδούν ενώ ο Λουδοβίκος οδηγείται στην καρμανιόλα. Το τραγούδι είχε δύο εκδοχές όσον αφορά τους στίχους του. Η πιο «σκληρή» είναι η εκδοχή των αβράκωτων την οποία τραγουδάει παρακάτω και η Edith Piaf για τις ανάγκες της ταινίας «Si Versailles m’était conté» :







Α! Όλα θα πάνε καλά!
Οι αριστοκράτες στον φανοστάτη
Όλα θα πάνε καλά!
Tους αριστοκράτες θα κρεμάσουμε!
Όλα θα πάνε καλά!
Δεν έχουμε πια ευγενείς ούτε παπάδες!
Όλα θα πάνε καλά!
Η Ισότητα θα επικρατήσει παντού!
Όλα θα πάνε καλά!
Τους αριστοκράτες θα κρεμάσουμε!
Και όλη η υποχθόνια κλίκα τους θα πάει στην κόλαση!
Όλα θα πάνε καλά!

   ==================================================


 Η ΜΕΓΑΛΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ 1789-1814 κ’ ΣΤΑΧΥΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΜΑΡΞ ΑΠΌ ΤΗ 18η ΜΠΡΥΜΑΙΡ ΤΟΥ ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΥ ΒΟΝΑΠΑΡΤΗ

Πίνακας του Ε. Ντελακρουά


Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ, ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ & ΤΩΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΝ(1789-1814).

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ & ΕΝΔΟΕΥΡΩΠΑΪΚΟΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΙ

 Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗ ΓΑΛΛΙΑ ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ ΓΙΑ ΜΙΑ ΝΕΑ ΕΥΡΩΠΗ (1789-1814)

1. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΟΥ 19ου Αι.



• Η Πολιτική Ιδεολογία διαμορφώθηκε κυρίως με την επίδραση της Γαλλικής Επανάστασης. Τον 19ο αι. η Βρετανία αποτέλεσε πρότυπο για την οικονομία μέσω της Βιομηχανικής Επανάστασης και η Γαλλία για την πολιτική ιδεολογία και τη σημασία σε έννοιες και θέματα όπως: φιλελεύθερη και ριζοσπαστική δημοκρατική πολιτική, εθνικισμός, νομικοί κώδικες, πρότυπο της επιστημονικής και τεχνικής κατάρτισης, μετρικό σύστημα

• Έδωσε στην Επανάσταση το πλήρες νόημά της καθώς συνεπάγονταν την ολοκληρωτική κατάλυση ενός συστήματος διακυβέρνησης μαζί με τα κοινωνικά, οικονομικά & πολιτισμικά του θεμέλια.

• Ο μαζικός κοινωνικός χαρακτήρας, η οικονομική διάσταση και ο μεγάλος πληθυσμός της χώρας συνέβαλαν ώστε οι συνέπειες να είναι βαθιές και μακροχρόνιες, ενώ η ίδια η Επανάσταση αποτέλεσε ορόσημο για όλους τους ευρωπαϊκούς λαούς.


J.W BOREJSZA:

Η Γαλλική Επανάσταση, ως ιδεώδες για τους άλλους λαούς σήμαινε απελευθέρωση από τα φεουδαρχικά δεσμά, την κατάκτηση των δικαιωμάτων της Τρίτης Τάξης και, γενικότερα, την οικουμενικότητα του συνθήματος: Ελευθερία – Ισότητα – Αδελφότητα.

Η Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Πολίτη (Αύγουστος 1789) & το Σύνταγμα του 1791 θα γίνουν για έναν αιώνα σημεία αναφοράς για τα δημοκρατικά και αντιμοναρχικά κινήματα.

Ουσιαστικά άλλαξε του ρου της ιστορίας και τις ευρωπαϊκές ισορροπίες, σημαίνοντας το τέλος του Παλαιού Καθεστώτος.


2. ΑΙΤΙΑ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΠΑΛΑΙΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ (ANCIENT REGIME) ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

• Η δημογραφική έκρηξη του 18ου αιώνα και η αδυναμία της Γαλλίας να διοχετεύσει τους πλεονάζοντες πληθυσμούς, μετά την απώλεια των περισσότερων αποικιών της, από τη Βρετανία.

• Η αδυναμία της αγροτικής παραγωγής να καλύψει τις διατροφικές ανάγκες.

• Έντονη κοινωνική δυσαρέσκεια λόγω αύξησης των τιμών των τροφίμων

• Η κρίση της γαλλικής βιομηχανίας, λόγω της υστέρησής της, συγκριτικά με την Βρετανική και η συνεπακόλουθη ανεργία.

• Δημοσιονομική και διοικητική κρίση του Παλαιού Καθεστώτος


ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ

• Οικονομική κρίση

• Διάδοση ιδεών του Διαφωτισμού, οι οποίοι στηλίτευαν την ηθική εξαχρείωση

• Μοναρχία και αριστοκρατική αντιπολίτευση

• Αριστοκρατία και Κλήρος κυρίαρχες μειοψηφικές τάξεις

• Αστοί και Αγρότες σήκωναν τα βάρη της φορολογίας

• Η φιλοδοξία της Αριστοκρατίας να ανακαταλάβει την εξουσία από τον Μονάρχη, οδήγησε στην Επανάσταση Αστών και Αγροτών, η οποία εξυπηρέτησε κυρίως τα συμφέροντα των πρώτων.


3. ΛΟΓΟΙ ΔΥΣΑΡΕΣΚΕΙΑΣ ΓΑΛΛΩΝ ΑΣΤΩΝ & ΑΓΡΟΤΩΝ ΠΡΟΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΑ

Αστοί & Αγρότες έφεραν το κύριο βάρος της φορολογίας


ΑΣΤΟΙ:

Ολιγάριθμοι αλλά και νους της Επανάστασης, τα συμφέροντα των οποίων ουσιαστικά εξυπηρέτησε.

Κυριαρχούσαν σε οικονομική & πολιτιστική ζωή και χρηματοδοτούσαν το κράτος αλλά δεν είχαν πρόσβαση στα ανώτερα και ανώτατα αξιώματα διοίκησης, δικαιοσύνης, στρατού και εκκλησίας.

Ουσιαστικά, το κυρίαρχο πεδίο αντιπαράθεσης υπήρξε ανάμεσα σε αστούς και αριστοκράτες.

ΑΓΡΟΤΕΣ:

Φεουδαλικές εισφορές και αγγαρείες προς όφελος των ευγενών και του κράτους.

Κυνηγετικά προνόμια και περίφραξη των δημόσιων γαιών από τους αριστοκράτες.

Αμφίπλευρη πίεση από φεουδαρχικό σύστημα & σύγχρονο αγροτικό καπιταλισμό.


4. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΤΗΝ ΤΕΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΥΠΟΝΟΜΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ.


Ουσιαστικά, επιτάχυναν την κατάρρευση του Παλαιού Καθεστώτος την περίοδο 1788-1789. Καθώς εναντιώθηκαν στην επιβολή φόρων στις περιουσίες τους και στην περικοπή προνομίων τους, όπως προέβλεπε η φορολογική μεταρρύθμιση.

Τη μεγαλύτερη αντίσταση πρόβαλαν οι αξιωματούχοι των 13 Συμβουλίων, όπου συμμετείχαν οι παραδοσιακοί ευγενείς του ξίφους και οι ευγενείς της τηβέννου (αστοί με εξαγορασμένα αξιώματα). Συγκρότησαν μια ευκαιριακή συμμαχία με τους αστούς και τους αγρότες για να καταγγείλουν την κρατική διαφθορά.

Η Επανάσταση άρχισε ως απόπειρα της αριστοκρατίας να ανακαταλάβει το κράτος, υποτιμώντας τις προθέσεις της «Τρίτης Τάξης». Παρέβλεψε τη βαθιά οικονομική & κοινωνική κρίση, στην οποία έθεσε τις πολιτικές της αξιώσεις.

5. ΤΑ ΣΤΑΔΙΑ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ.


ΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ


Α’ ΦΑΣΗ (6/1789-8/1792):

Η Γενική Συνέλευση των τάξεων ευνοούσε τις δύο κυρίαρχες τάξεις, μετά την άρνησή τους να αλλάξουν τους συσχετισμούς, η «Τρίτη Τάξη» αποχωρεί και οργανώνει την Εθνοσυνέλευση, ως παράλληλη εξουσία με την επίσημη. Ταυτόχρονα αποκτά την δική της ένοπλη δύναμη, λόγω αποστασίας στρατιωτών

Αστική αντιμετώπιση:

1. Φοβούμενη το χάσιμο του ελέγχου, καταργούν προνόμια Ευγενών και Κλήρου

2. Σύνταξη της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη (κατάργηση απόλυτης μοναρχίας, προέλευση κάθε κυριαρχίας από το έθνος, διαφύλαξη φυσικών δικαιωμάτων ιδιοκτησίας και ασφάλειας, κατοχύρωση ισονομίας και ατομικών ελευθεριών (ελευθερίας έκφρασής και γνώμης, ελευθεροτυπίας, ανεξιθρησκίας κ.λ.π.)

3. Δήμευση εκκλησιαστικής περιουσίας, κατάργηση εσωτερικών τελωνείων και συντεχνιών, κατάργηση νομικών διακρίσεων σε βάρος Εβραίων και Προτεσταντών

4. Ψήφιση Συντάγματος του 1791, θεσπίζεται Συνταγματική Μοναρχία. Η πολιτική εξουσία έγινε μονοπώλιο των εύπορων αστών. Δικαίωμα ψήφου σε όσους πλήρωναν φόρους, δηλαδή στους μισούς περίπου ενήλικους άντρες

5. Νομοθετική εξουσία παραχωρείται στη Νομοθετική Εθνοσυνέλευση, η εκτελεστική στο Μονάρχη και ανεξαρτητοποιούνται δικαστική και στρατιωτική εξουσία.[ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΕΞΟΥΣΙΩΝ]

6. Δημιουργία ενός κεντρικά ελεγχόμενου και αποκεντρωμένου συστήματος διακυβέρνησης, με δημιουργία νομών και υποδιαιρέσεών τους σε διαμερίσματα, καντόνια και κοινότητες, καθώς και σύσταση επαναστατικών συμβουλίων στα κέντρα των περιφερειών.

Β’ ΦΑΣΗ (9/1792-6/1794):

Η Επανάσταση παίρνει πιο ριζοσπαστική τροπή με την επικράτηση του Παρισινού πλήθους, το οποίο εξακολουθούσε να αντιμετωπίζει σοβαρά επισιτιστικά προβλήματα και ταυτόχρονα αποκλείονταν από κάθε ουσιαστική πολιτική συμμετοχή. Απαίτησε έναν κόσμο ισότητας, δίχως προνόμια αριστοκρατικά αλλά και αστικά. Πολιτικοί εκφραστές του πλήθους αναδείχτηκαν οι Ιακωβίνοι, οι οποίοι συγκρότησαν τη Συμβατική Εθνοσυνέλευση, που έλεγχαν μέχρι το 1795.


 
Ροβεσπιέρος: ηγετική φυσιογνωμία των Γιακωβίνων και εμπνευστής της πολιτικής της Τρομοκρατίας. Είχε το ίδιο τέλος μ' αυτό που επιφύλαξε για χιλιάδες αντιπάλους του, την καρατόμηση


Ιακωβίνικη αντιμετώπιση:

1. Κατάργηση της μοναρχίας και καρατόμηση του Λουδοβίκου ΙΣΤ’

2. Μεταρρυθμίσεις προς όφελος των λαϊκών στρωμάτων: κατάργηση αποζημιώσεων προς τους ευγενείς για τη γαιοπρόσοδο και επιβολή ανωτάτων τιμών στα αγαθά πρώτης ανάγκης.

3. Επιβολή υποχρεωτικής στράτευσης σε ολόκληρο τον ανδρικό πληθυσμό και αναδιοργάνωση του στρατού. Αποτέλεσμα ήταν η επιτυχής αντιμετώπιση των εισβολέων και η κατάληψη των Κάτω Χωρών, της Ρηνανίας και τμήματα της Ισπανίας, της Ελβετίας και της Σαβοΐας.

Ωστόσο αρκετές ομάδες θίγονταν από τις αλλαγές, με αποτέλεσμα οι Επαναστάτες να εδραιώσουν την εξουσία τους μέσα από πεισμώδη αντίσταση. Η αντίσταση κατά του νέου καθεστώτος πήρε μαζικό ένοπλο χαρακτήρα – ειδικά στη Νότια και Δυτική Γαλλία – κυρίως το 1793, όταν άνοιξε νέο εξωτερικό μέτωπο με την Ισπανία και αυξήθηκε η στρατολόγηση και η φορολογία. Διαπράχθηκαν εκατέρωθεν σφαγές και βιαιοπραγίες με την ένταση του εμφύλιου πόλεμου. Η πιο ριζοσπαστική πτέρυγα της επαναστατικής ηγεσίας (Δαντόν, Μαρά, Ροβεσπιέρος), επέβαλε μια αιμοσταγή δικτατορία γνωστή ως «Τρομοκρατία». Οι ριζοσπάστες ανέστειλαν το δημοκρατικό Σύνταγμα που είχαν ψηφίσει και ανέθεσαν την εξουσία στην 12μελή Επιτροπή Δημόσιας Ασφάλειας.


Γ’ ΦΑΣΗ (8/1794-/1799):

Από τα τέλη του 1794, ο έλεγχος ξαναπερνά στους μεγαλοαστούς και τους πολιτικούς εκφραστές τους Γιρονδίνους. Τον Σεπτέμβρη του 1795 ψηφίζουν νέο Σύνταγμα και την εκτελεστική εξουσία αναλαμβάνει το 5μελές Διευθυντήριο. Στις εκλογές του 1797, κερδίζουν οι οπαδοί της συνταγματικής μοναρχίας. Ωστόσο, η αδυναμία τους να επιβάλουν την τάξη δίνει την ευκαιρία στον πετυχημένο στρατηγό Ναπολέοντα Βοναπάρτη να επιβάλει προσωποπαγή δικτατορία το 1799.

6. ΟΙ ΑΝΤΙΜΑΧΟΜΕΝΕΣ ΠΑΡΑΤΑΞΕΙΣ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ.


Από το καλοκαίρι το 1789 παγιώθηκαν δύο αντίπαλοι συνασπισμοί:

1. Μοναρχικοί: Ευγενείς, ανώτεροι αξιωματούχοι, ανώτεροι κληρικοί.

2. Συνασπισμός λαϊκών στρωμάτων και αγροτών υπό την ηγεσία των αστών.


Στον 2ο συνασπισμό υπήρξε σαφής διάκριση μεταξύ ριζοσπαστών (Ιακωβίνων) &μετριοπαθών (Γιρονδίνων).


7. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΤΟΥ ΜΑΖΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ.


Ο μαζικός χαρακτήρας της Γαλλικής Επανάστασης, ανέδειξε τις λαϊκές μάζες σε καθοριστικό παράγοντα διαμόρφωσης του ιστορικού γίγνεσθαι στη νεότερη εποχή.

Λαϊκή συμμετοχή:

1. Κατάληψη φρουρίου Βαστίλης από τον παρισινό λαό τον Ιούλιο του 1789

2. Αγροτικές εξεγέρσεις στην ύπαιθρο το καλοκαίρι του 1789, οι οποίες υπήρξαν εκτεταμένες και προκλήθηκαν από τον πανικό των αγροτών, γι’ αυτό έμειναν γνωστές ως «Μεγάλος Φόβος».

3. Διαδηλώσεις γυναικών από τις λαϊκές παρισινές γειτονιές στις Βερσαλλίες, τον Οκτώβριο του 1789.

8. ΜΕΤΡΑ & ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΕΘΝΟΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1789-1791.

1. Φοβούμενη το χάσιμο του ελέγχου, καταργούν προνόμια Ευγενών και Κλήρου

2. Σύνταξη της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη (κατάργηση απόλυτης μοναρχίας, προέλευση κάθε κυριαρχίας από το έθνος, διαφύλαξη φυσικών δικαιωμάτων ιδιοκτησίας και ασφάλειας, κατοχύρωση ισονομίας και ατομικών ελευθεριών (ελευθερίας έκφρασής και γνώμης, ελευθεροτυπίας, ανεξιθρησκίας κ.λ.π.)

3. Δήμευση εκκλησιαστικής περιουσίας, κατάργηση εσωτερικών τελωνείων και συντεχνιών, κατάργηση νομικών διακρίσεων σε βάρος Εβραίων και Προτεσταντών

4. Ψήφιση Συντάγματος του 1791, θεσπίζεται Συνταγματική Μοναρχία. Η πολιτική εξουσία έγινε μονοπώλιο των εύπορων αστών. Δικαίωμα ψήφου σε όσους πλήρωναν φόρους, δηλαδή στους μισούς περίπου ενήλικους άντρες

5. Νομοθετική εξουσία παραχωρείται στη Νομοθετική Εθνοσυνέλευση, η εκτελεστική στο Μονάρχη και ανεξαρτητοποιούνται δικαστική και στρατιωτική εξουσία.[ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΕΞΟΥΣΙΩΝ]

6. Δημιουργία ενός κεντρικά ελεγχόμενου και αποκεντρωμένου συστήματος διακυβέρνησης, με δημιουργία νομών και υποδιαιρέσεών τους σε διαμερίσματα, καντόνια και κοινότητες, καθώς και σύσταση επαναστατικών συμβουλίων στα κέντρα των περιφερειών.


9. ΑΙΤΙΑ – ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ – ΕΚΒΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΑ.

ΑΙΤΙΑ:

Τα κατά τόπους επιμέρους συμφέροντα, δημιουργούσαν ομάδες αντίστασης, κατά της Επανάστασης.

Από τα μέτρα των Επαναστατών θίγονταν:

• Αριστοκράτες: κατάργηση φεουδαρχικών δασμών – Εισαγωγή νέου διοικητικού & εκλογικού συστήματος.

• Τεχνίτες: κατάργηση επαγγελματικών συντεχνιών.

• Εκκλησία: Κατάσχεση εκκλησιαστικής περιουσίας – διάλυση μοναστικών ταγμάτων – υποταγή κληρικών στο κράτος.

• Λαϊκά στρώματα: Αύξηση επιστράτευσης & Φορολογία .


ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ:

Με κύριες εστίες τη Νότια & Δυτική Γαλλία, η αντεπανάσταση απέκτησε μαζικό χαρακτήρα και ένοπλη μορφή κυρίως το 1793. Η σύγκρουση πήρε διαστάσεις εμφύλιου πόλεμου με εκατέρωθεν σφαγές και βιαιοπραγίες.


ΕΚΒΑΣΗ:

Αρχικά σημειώθηκε συντηρητική στροφή με την επανάκτηση του ελέγχου από τους μεγαλοαστούς και τους Γιρονδίνους. Όμως, όταν τελικά κι αυτοί επέδειξαν αδυναμία στον έλεγχο της κατάστασης, με συνέπεια την ακυβερνησία, επωφελήθηκε ο στρατηγός του πυροβολικού Ναπολέων Βοναπάρτης και επέβαλε προσωποπαγή δικτατορία, κλείνοντας έτσι την επαναστατική περίοδο.


10. Η ΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ.


Η στάση των ευρωπαίων απέναντι στη Γαλλική Επανάσταση, δεν υπήρξε ενιαία. Σε γενικές γραμμές μπορούμε να διακρίνουμε πως παράγοντες που διαμόρφωσαν τις επιμέρους στάσεις ήταν γεωγραφικοί, ταξικοί, πολιτικοί.

Μεγαλύτερη επίδραση άσκησε στις γειτονικές χώρες, όπως οι Κάτω Χώρες, η Ρηνανία, η Σαβοΐα και η Πολωνία (πριν το διπλό διαμελισμό της 1793 &1795). Ευμενή αντίδραση επιφύλαξαν οι μορφωμένες ελίτ, ενώ κορυφαίοι ποιητές και συγγραφείς τάχθηκαν υπέρ της Επανάστασης. Για τους οπαδούς της έγινε συνώνυμη με την απελευθέρωση από την καταπίεση της μοναρχίας, της αριστοκρατίας και της οργανωμένης θρησκείας. Επίσης σημαντική επίδραση άσκησε στη νοτιοανατολική Ευρώπη, κυρίως στους κύκλους των μορφωμένων αστών, που οραματίζονταν την αποτίναξη του δεσποτισμού του Σουλτάνου και την εθνική χειραφέτηση.

Αντίθετα, για τους αντιπάλους της, η Επανάσταση σηματοδοτούσε την τρομοκρατία και την εξουσία του όχλου. Ειδικά μετά την ριζοσπαστική στροφή της, προκάλεσε ανησυχία και απέκτησε εχθρούς, ανάμεσα στις τάξεις των ευρωπαίων μοναρχών και αριστοκρατών. Οι πρώτες αντιδράσεις ήρθαν από την Πρωσία και την Αυστρία, που αξίωσαν την επιστροφή της Γαλλίας στο Παλαιό Καθεστώς από το 1791. Στη συνέχεια, το 1793 στους εχθρούς προστέθηκαν και η Βρετανία, η Ολλανδία και η Ισπανία.

Εξάλλου, ο Διαφωτισμός και η Γαλλική Επανάσταση, ενίσχυσαν την ιδέα του έθνους ως «εθελούσιας συσσωμάτωσης ανθρώπων που έχουν συνείδηση ότι ανήκουν στην ίδια κοινότητα και αποφασίζουν να ζήσουν μαζί». Η ιδέα της ελευθερίας των εθνών προκάλεσε ενθουσιασμό στους ευρωπαίους αστούς και τρόμο στους ηγεμόνες, αλλά σταδιακά οι ίδιες οι γαλλικές ιδέες στράφηκαν ενάντια στους Γάλλους κατακτητές.

Στον αντίποδα, αναπτύχθηκε η γερμανική εκδοχή του έθνους, γνωστή και ως «πολιτισμικό έθνος» καθότι πρόβαλε το κοινό ιστορικό παρελθόν ως καθοριστικό στοιχείο της εθνικής ταυτότητας και παιδείας. Η Πρωσία αναδείχθηκε εστία του γερμανικού εθνικού κινήματος, με έναν εκσυγχρονισμό «από τα πάνω», σύμφωνα με τα γαλλικά πρότυπα και καταργήθηκε η δουλοπαροικία, διαλύθηκαν οι συντεχνίες, ιδρύθηκαν δημοτικά συμβούλια, δόθηκε τεράστια ώθηση στην εκπαίδευση.

11. ΒΑΣΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΝΑΠΟΛΕΟΝΤΑ ΣΕ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ & ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ.


ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ:

Κατέκτησε και προσπάθησε να μετασχηματίσει το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης σύμφωνα με τα γαλλικά πρότυπα. Στόχος του υπήρξε η διοικητική ενοποίηση, η κοινωνική και πολιτική μεταμόρφωση της ηπειρωτικής Ευρώπης, με την εισαγωγή επαναστατικών γαλλικών προτύπων και θεσμών στις κατακτημένες ή εξαρτημένες από τη Γαλλία χώρες: Ισπανία, Κάτω Χώρες, Συνομοσπονδία του Ρήνου, Δαλματία, Ιταλία.

Θεσπίστηκε η ισονομία και η πολιτική ισότητα, καταργήθηκαν φεουδαρχικά & εκκλησιαστικά προνόμια, διαλύθηκαν οι συντεχνίες, αναπτύχθηκε η γραφειοκρατία, εκσυγχρονίστηκε το φορολογικό σύστημα, κωδικοποιήθηκαν οι νόμοι.

Ο Ναπολέων διοικούσε με συγκεντρωτικό και προσωποπαγή τρόπο τοποθετώντας συγγενείς στους θρόνους των υποτελών βασιλείων. Εξαίρεση αποτελούσε η Αγγλία, που παρέμεινε αλώβητη λόγω ναυτικής ισχύς (ναυμαχία Τραφάλγκαρ 1805).

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ:

Ατόνησαν οι «δημοκρατικές» διαδικασίες και αδράνησαν τα όργανα αντιπροσώπευσης. Η νομοθετική Συνέλευση και το Συμβούλιο του Κράτους μετατράπηκαν σε απλούς επικυρωτές των αποφάσεων του αυτοκράτορα. Οι δικαστές & οι νομάρχες μεταβλήθηκαν σε πειθήνια όργανά του. Ένας πολυπρόσωπος μηχανισμός αστυνόμευσης, παρακολούθησης και λογοκρισίας εξασφάλισε την εσωτερική «γαλήνη». Η ελευθεροτυπία δέχτηκε επιθέσεις. Με την Καθολική εκκλησία ακολούθησε συμβιβαστική πολιτική, αναγνωρίζοντας της ρόλο στη βασική εκπαίδευση, με αντάλλαγμα τη νομιμοφροσύνη.

Ωστόσο, στα επιτεύγματά του συγκαταλέγονται: η κωδικοποίηση των νόμων και η αναδιοργάνωση του εκπαιδευτικού συστήματος, με την ίδρυση λυκείων σε κάθε μεγάλη πόλη, Παιδαγωγικής Ακαδημίας και Εθνικού Πανεπιστημίου στο Παρίσι..


ΝΑΠΟΛΕΩΝ: Κατάφερε να επιβληθεί χάρη στην κόπωση του Γαλλικού λαού, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στην Ιστορία της Γαλλίας και δημιουργώντας μια αυτοκρατορία που αν και βραχύβια, σημάδεψε βαθιά την Ευρώπη
ΝΑΠΟΛΕΩΝ: Κατάφερε να επιβληθεί χάρη στην κόπωση του Γαλλικού λαού, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στην Ιστορία της Γαλλίας και δημιουργώντας μια αυτοκρατορία που αν και βραχύβια, σημάδεψε βαθιά την Ευρώπη



12. ΛΟΓΟΙ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΝΑΠΟΛΕΟΝΤΕΙΑΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ.

Οι σημαντικότεροι παράγοντες που ευνόησαν την ταχεία αποσύνθεση του γαλλικού συστήματος εξουσίας στην Ευρώπη, υπήρξαν οι ακόλουθοι:



• Η ηγεμονική & επεκτατική πολιτική της Γαλλίας δημιούργησε έναν αντιγαλλικό πατριωτισμό.

• Η επιβολή φόρων & στρατιωτικής θητείας προκάλεσαν δυσφορία στους ντόπιους πληθυσμούς. Αποτέλεσμα υπήρξε το ξέσπασμα εξεγέρσεων σε Ισπανία (1808), Παπικά κράτη, Βασίλειο Νεάπολης, Τυρόλο Αυστρίας (1809).

• Στρατιωτική αδυναμία ελέγχου τόσο εκτεταμένων περιοχών

• Η σύγκρουση με το Βατικανό

• Η δυσφορία των αστών, λόγω της αρνητικής οικονομικής συγκυρίας και των δυσχερειών στη διεξαγωγή του εξωτερικού εμπορίου.

13. ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ & ΤΗΣ ΝΑΠΟΛΕΟΝΤΕΙΑΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΝΕΟΤΕΡΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ.

Αποδέσμευσε νέες κοινωνικές δυνάμεις και προώθησε μεταρρυθμίσεις καθοριστικές για την εξέλιξη των ευρωπαϊκών κοινωνιών:

• Συγκεντρωτική διοίκηση.

• Εκκοσμίκευση της κοινωνίας.

• Εκσυγχρονισμό & φιλελευθεροποίηση της οικονομίας.

• Συγκρότηση του εθνικού- αστικού κράτους.


Ώθηση στην παγίωση του σύγχρονου, του νεωτερικού γραφειοκρατικού κράτους, με την έννοια μιας κεντρικής διοίκησης που εφαρμόζει με ενιαίο τρόπο κοινούς νόμους για όλους τους πολίτες σε ολόκληρη την επικράτεια.:

• Αστικός κώδικας.

• Δεκαδικό σύστημα

• Ενοποίηση μέτρων & σταθμών

• Οργάνωση εθνικού στρατού – Αναμόρφωση παιδείας σε όλες τις βαθμίδες.



Άνοιξε ο δρόμος για την κατάργηση της δουλοπαροικίας και των φεουδαρχικών προνομίων σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Οι αστοί βρέθηκαν στο προσκήνιο της ιστορίας με κατοχύρωση, κατά τον 19ο Αι., πολιτικής εκπροσώπησης και συμμετοχής στη κρατική διακυβέρνηση. Έφτασαν στην κορυφή της κοινωνικής ιεραρχίας και εδραίωσαν την οικονομική ηγεμονία τους.

Τα κηρύγματα του Διαφωτισμού μπήκαν μόνιμα στο πολιτικό λεξιλόγιο της Ευρώπης: Ισονομία, ισοπολιτεία, ελευθερία, ανεξιθρησκία, ορθολογισμός, φυσικό δίκαιο. Οι ατομικές ελευθερίες & τα δικαιώματα του πολίτη έγιναν μόνιμο αντικείμενο πολιτικής διαμάχης.

Δικαίωμα των εθνών για αυτοδιάθεση & αίτημα διαχωρισμού εκκλησίας από το κράτος.

Στην Γαλλία διαμορφώθηκαν και δοκιμάστηκαν ιδεολογίες & κινήματα που σφράγισαν την πορεία της Ευρώπης τους 2 τελευταίους αιώνες: Φιλελευθερισμός – Εθνικισμός – Κοινωνικός Ριζοσπαστισμός. Αναδείχτηκε ο ρόλος των μαζών ως πρωταγωνιστών των ιστορικών εξελίξεων.

Η πλέον άμεση αλλαγή ήταν η ορθολογική αναδιαμόρφωση του ευρωπαϊκού πολιτικού χάρτη, κυρίως σε Γερμανία & Ιταλία. Εξαλείφθηκαν τα μεσαιωνικά κατάλοιπα, όπως τα μικρά κρατίδια & οι πόλεις κράτη.

ΠΗΓΕΣ

Πάπυρος-Larousse-Britannica, Εγκυκλοπαίδεια, Β’ Έκδοση Πάπυρος, επιμ. Βίκτωρ Αθανασιάδης κ.α, Αθήνα 1997

Ράπτης Κώστας, Γενική Ιστορία της Ευρώπης. Από τον 6ο έως τον 18ο αιώνα, ΕΑΠ, Πάτρα 1999

Αρβελέρ Ελένη και Aymard Maurice (επιμ.), Β’ Έκδοση, τ Β, Σαββάλας, Αθήνα 2003 (Les Europeens, 2000)

Κωνσταντίνου Δημήτρης

             ==============================


 ΣΤΑΧΥΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΜΑΡΞ ΑΠΌ ΤΗ 18η ΜΠΡΥΜΑΙΡ ΤΟΥ ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΥ ΒΟΝΑΠΑΡΤΗ (εκδ. Σύγχρονη Εποχή)


Πρόλογος:

* Στην αρχαία Ρώμη η πάλη των τάξεων γινότανε μονάχα μέσα σε μια προνομιούχα μειοψηφία, ανάμεσα στους ελεύθερους πλούσιους και τους ελεύθερους φτωχούς, ενώ η μεγάλη παραγωγική μάζα του πληθυσμού, οι δούλοι, αποτελούσαν μονάχα το παθητικό βάθρο για τους αντιμαχόμενους.


* Όλοι οι ιστορικοί αγώνες αδιάφορο αν γίνονται στον πολιτικό, θρησκευτικό, φιλοσοφικό ή σε οποιονδήποτε άλλο ιδεολογικό τομέα, δεν είναι παρά ή περισσότερο ή λιγότερο καθαρή έκφραση των αγώνων ανάμεσα στις κοινωνικές τάξεις.


* Ο Χέγκελ κάνει κάπου την παρατήρηση ότι τα μεγάλα κοσμοϊστορικά γεγονότα και πρόσωπα παρουσιάζονται σα να λέμε, δύο φορές. Ξέχασε όμως να προσθέσει: τη μια φορά σαν τραγωδία την άλλη σαν φάρσα.


* Οι άνθρωποι δημιουργούν την ίδια τους την ιστορία, τη δημιουργούν όμως όχι όπως τους αρέσει, όχι μέσα σε συνθήκες που οι ίδιοι διαλέγουν, μα μέσα σε συνθήκες που υπάρχουν άμεσα, που είναι δοσμένες και κληρονομήθηκαν από το παρελθόν. Η παράδοση όλων των νεκρών γενεών βαραίνει σα βραχνάς στο μυαλό των ζωντανών.


* Ο Ναπολέων δημιούργησε στο εσωτερικό της Γαλλίας τους όρους κάτω από τους οποίους μονάχα θα μπορούσε να αναπτυχθεί ο ελεύθερος συναγωνισμός, να γίνει η εκμετάλλευση της κομματιασμένης γαιοκτησίας και να χρησιμοποιηθούν οι οι απελευθερωμένες βιομηχανικές παραγωγικές δυνάμεις του έθνους, ενώ έξω από τα γαλλικά σύνορα σάρωσε παντού τους φεουδαρχικούς σχηματισμούς στο μέτρο που αυτό ήταν αναγκαίο για να δημιουργήσει για την αστική κοινωνία της Γαλλίας ένα κατάλληλο και σύμφωνο για την εποχή περιβάλλον στη ευρωπαϊκή ήπειρο.


* Όσο λίγο ηρωϊκή κι αν είναι η αστική κοινωνία, χρειάστηκαν ωστόσο ο ηρωϊσμός, η αυτοθυσία, η τρομοκρατία, ο εμφύλιος πόλεμος και οι μάχες των εθνών για να τη φέρουν στον κόσμο.

* Η αστική τάξη … έφτασε στη εξουσία όχι όπως το ονειρεύτηκε την εποχή του Λουδοβίκου Φιλίππου, με μια φιλελεύθερη εξέγερση της αστικής τάξης ενάντια στο θρόνο, μα ύστερα από μια στάση του προλεταριάτου ενάντια στο κεφάλαιο, μια στάση που καταπνίγηκε στις κανονιές.

* Στην πρώτη Γαλλική επανάσταση ύστερα από την κυριαρχία των  συνταγματικών ακολούθησε η κυριαρχία των γιροδίνων … γιακωβίνων. Καθένα από αυτά τα κόμματα στηρίζεται στο πιο προοδευτικό κόμμα. Μόλις το καθένα από αυτά οδηγήσει την επανάσταση αρκετά μακριά, τόσο που να μην μπορεί να την ακολουθήσει παραπέρα, κι ακόμα λιγότερο να μπορεί να προηγηθεί απ’ αυτήν, παραμερίζεται από τον τολμηρότερο σύμμαχο που βρίσκεται πίσω του και στέλνεται στη λαιμητόμο. Η επανάσταση έτσι κινείται σε ανοδική γραμμή.

* Το αντίθετο συμβαίνει στην επανάσταση του 1848 … Κάθε κόμμα χτυπάει από πίσω το κόμμα που τείνει προς τα μπρος και ακουμπάει από μπρος στο κόμμα που τείνει προς τα πίσω.

* Ολόκληρη η τάξη τις δημιουργεί (αυταπάτες, αντιλήψεις, νοοτροπίες) και τις διαμορφώνει σύμφωνα με τη δική της υλική βάση και σύμφωνα με τις αντίστοιχες κοινωνικές σχέσεις. Το ξεχωριστό άτομο που τις δέχεται με τη παράδοση και την εκπαίδευση, μπορεί να φαντάζεται ότι αποτελούν τις πραγματικές καθοριστικές αιτίες και την αφετηρία της δράσης του.

* Πρέπει στους ιστορικούς αγώνες να κάνουμε διάκριση ανάμεσα στα λόγια και τις δοξασίες των κομμάτων και στον πραγματικό τους οργανισμό και τα πραγματικά τους συμφέροντα.

* Από τις κοινωνικές διεκδικήσεις του προλεταριάτου αφαίρεσαν την επαναστατική τους αιχμή και της έδωσαν μια δημοκρατική τροπή, από τις δημοκρατικές διεκδικήσεις της μικροαστικής τάξης αφαίρεσαν την καθαρά πολιτική μορφή τους και έκαναν να ξεπροβάλει η σοσιαλιστική τους αιχμή. Έτσι γεννήθηκε η σοσιαλδημοκρατία.

* Η πρώτη Γαλλική επανάσταση, έχοντας καθήκον να συντρίψει όλες τις τοπικές, εδαφικές, δημοτικές και ανεξάρτητες εξουσίες για να δημιουργήσει την αστική ενότητα του έθνους, ήταν υποχρεωμένη ν’ αναπτύξει εκείνο που είχε αρχίσει η μοναρχία: το συγκεντωτισμό.

* Πάντως η αστική τάξη είναι αναγκασμένη να φοβάται την ηλιθιότητα των μαζών, όσο θα μένουν συντηρητικές, και την νοημοσύνη των μαζών, μόλις γίνουν επαναστατικές.

* Η «ναπολεόντεια» μορφή ιδιοκτησίας, που στις αρχές του 19ου αιώνα ήταν η προϋπόθεση για την απελευθέρωση και τον πλουτισμό του γαλλικού αγροτικού πληθυσμού, εξελίχθηκε στη διάρκεια αυτού του αιώνα σε νόμο της υποδούλωσης και της εξαθλίωσης του.

Επιμέλεια: Κωνσταντίνου Δημήτρης

             ===============================

Γαλλική Επανάσταση



 
Άλωση της Βαστίλης, 14 Ιουλίου 1789


Συμμέτοχοι Γαλλική κοινωνία

Τοποθεσία    Γαλλία

Ημερομηνία 1789–1799

Αποτέλεσμα

Κατάργηση της γαλλικής μοναρχίας

Ίδρυση κοσμικής δημοκρατίας, που έγινε όλο και πιο αυταρχική και μιλιταριστική

Ριζική κοινωνική αλλαγή, με βάση τον φιλελευθερισμό και άλλες αρχές του Διαφωτισμού

Άνοδος του Ναπολέοντα Βοναπάρτη

Ένοπλες συγκρούσεις με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες

Η Γαλλική Επανάσταση του 1789 ήταν η κοινωνική επανάσταση που κατήργησε την απόλυτη μοναρχία στην Γαλλία γκρεμίζοντας το φεουδαρχικό σύστημα και αντικαθιστώντας το με το καπιταλιστικό, και ώθησε σε αναδιοργάνωση την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Η Γαλλική Επανάσταση ενέπνευσε τους λαούς όλης της Ευρώπης να παλέψουν ενάντια στην εκμετάλλευση και την απολυταρχική μοναρχία, αποτελώντας το έναυσμα για τον ξεσηκωμό στην Ισπανία, την Ιταλία και την Ελλάδα.

Κατά την ορθόδοξη άποψη που ήταν η κυρίαρχη μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα, η επανάσταση οργανώθηκε από την ανερχόμενη αστική τάξη (Bourgeoisie), η οποία εμπνευσμένη από τα κηρύγματα των Διαφωτιστών και με κεντρικό σύνθημα το τρίπτυχο «Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφοσύνη», θέλησε να βελτιώσει την υπάρχουσα μοναρχία μετατρέποντάς την σε συνταγματική και όχι να την καταργήσει. Στην πορεία όμως, η μοναρχία καταργήθηκε και μετά από περιόδους τρομοκρατίας αλλά και οργάνωσης δίκαιου κράτους, η νεοσύστατη Δημοκρατία καταλύθηκε από τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη.

Στη νεώτερη εποχή, και ειδικά γύρω από τον εορτασμό των 200 ετών της Επανάστασης, αναπτύχθηκε μια "αναθεωρητική" ιστοριογραφία (κυρίως από αγγλοσάξωνες συγγραφείς) που αμφισβητεί τον κοινωνικό, ταξικό και οικονομικό χαρακτήρα της. Για παράδειγμα, ο A. Gobban, στο έργο του "Ο μύθος της Γαλλικής Επανάστασης", θεωρεί ότι δεν υπήρξε μια επανάσταση αλλά μάλλον πολλές: μια επανάσταση των γραφειοκρατών εναντίον των διοικητικών δομών του Παλαιού Καθεστώτος, των ιδιοκτητών αγροτικής γης και των αστών καταναλωτών εναντίον της αγροτικής μεταρρύθμισης, των πόλεων εναντίον της επαρχίας και της επαρχίας εναντίον των πόλεων. Αυτά τα αντιφατικά και συχνά αλληλοεπικαλυπτόμενα κινήματα δεν παρήγαγαν κάποια σημαντικό κοινωνικό μετασχηματισμό ούτε σημαντικό «εκσυγχρονισμό», ούτε καν πολιτικές αλλαγές διαρκείας. Μετά από την αναταραχή, το τοπίο της πολιτικής και της κοινωνίας στη Γαλλία ήταν το 1815 περίπου ίδιο όπως και το 1789.

Στα τέλη του 18ου αιώνα ήταν γενική στην Γαλλία η επιθυμία για αλλαγή του καθεστώτος. Παρ' όλη όμως την μεταβολή στις ιδέες των ανθρώπων, η οργάνωση της Γαλλίας εξακολουθούσε να παραμένει στη μεσαιωνική μορφή της: διατήρηση των ταξικών διαχωρισμών του μεσαίωνα, μεγάλη συμμετοχή των ευγενών στα κρατικά αξιώματα και γενικά στη διοίκηση, διάκριση δικαιωμάτων και υποτίμηση της ανθρώπινης αξίας. Οι Γάλλοι άρχισαν να αισθάνονται αφόρητη την κατάσταση. Νέες δυνάμεις σχηματίστηκαν και προκάλεσαν τεράστια εξέγερση. Η Γαλλική Επανάσταση ανέτρεψε το παλιό καθεστώς και είχε ανυπολόγιστες συνέπειες στη ζωή και στις αντιλήψεις των ανθρώπων.

Στη Γαλλία επικρατούσε το κυβερνητικό σύστημα της απόλυτης μοναρχίας όπως την εποχή του Λουδοβίκου ΙΔ΄. Ο βασιλιάς με λίγους ανώτερους λειτουργούς, που τους διάλεγε ο ίδιος, νομοθετούσε, όριζε τους φόρους και διέθετε όπως του άρεσε τον δημόσιο πλούτο. Η Γαλλία δεν είχε ενοποιηθεί τελείως. Οι νόμοι, η φορολογία, οι τρόποι συναλλαγής, τα μέτρα, τα σταθμά και το νόμισμα διέφεραν από περιοχή σε περιοχή. Αυτό προκαλούσε σύγχυση και εμπόδια στο εμπόριο(και γενικά στην ανερχόμενη αστική τάξη). Το καθεστώς, συνέχεια του μεσαιωνικού, βασιζόταν στην ανισότητα. Οι κάτοικοι της Γαλλίας διακρίνονταν στους προνομιούχους και στον κοινό λαό. Οι προνομιούχοι αποτελούσαν μικρή μειοψηφία, περίπου το 2% του πληθυσμού. Αλλά αυτοί κατείχαν την περισσότερη γη, είχαν όλα τα αγαθά, ζούσαν μια τρομερά σπάταλη και πλούσια ζωή και κυβερνούσαν τον τόπο. Δύο τάξεις, ο κλήρος και οι ευγενείς, αποτελούσαν τους προνομιούχους.

Στον κλήρο ανήκαν 130.000 άτομα. Ο ανώτερος κλήρος (επίσκοποι, αρχιεπίσκοποι, ηγούμενοι) αριθμούσε 5-6 χιλιάδες ανθρώπους, εφοδιασμένους με πλούσια εισοδήματα. Ο κατώτερος κλήρος είχε πενιχρές αποδοχές και ζούσε όπως ο φτωχός λαός. Περίπου 400.000 ευγενείς ζούσαν από εισοδήματα και αργομισθίες. Μολαταύτα, στον 18ο αιώνα εμφανίζονταν εξαιρετικά απαιτητικοί. Απέκλειαν από τα ανώτερα αξιώματα και τις προσοδοφόρες θέσεις όσους είχαν κατώτερη προέλευση, δηλαδή τους μη ευγενείς.

Ο μεγάλος όγκος του λαού βρισκόταν απέναντι από την μειοψηφία αυτή των προνομιούχων. Όλοι οι λαϊκοί άνθρωποι ονομάζονταν συνεκδοχικά με μια μεσαιωνική ονομασία: Tiers Etat, Τρίτη τάξη. Καλλιεργητές της γης και αστοί (έμποροι και επαγγελματίες των πόλεων) αποτελούσαν την τάξη αυτή.

Αίτια της επανάστασης

Η επανάσταση είχε πολλά αίτια,από τα οποία τα σημαντικότερα είναι τα εξής:

Η φιλοσοφία του Διαφωτισμού κατά την διάρκεια του 18ου αιώνα προπαγάνδιζε μία αποστροφή κατά της απόλυτης μοναρχίας. Οι αντιλήψεις είχαν αρχίσει να στρέφονται προς ένα δημοκρατικό ιδεώδες, τα ανθρώπινα και τα αστικά δικαιώματα, το κοσμικό κράτος καθώς και την πίστη στην λογική. Αυτή η φιλοσοφία έπαιρνε την εξουσία από τον μονάρχη και τον κλήρο. Σ' αυτό το ιδεολογικό πλαίσιο, βρήκαν απήχηση οι ιδέες του κλασικού φιλελευθερισμού. Επίσης, η μασονική ιδεολογία και το παράδειγμα της μετριοπαθούς αγγλικής μοναρχίας είχαν σημαντική επιρροή στους επαναστάτες.

Η ενίσχυση της αστικής τάξης: Οι δύο πρώτες τάξεις, ο κλήρος και οι ευγενείς μοιράζονταν ως τότε την πολιτική δύναμη. Οι αστοί, οι φτωχοί εργαζόμενοι των πόλεων και οι αγρότες δεν είχαν κανένα δικαίωμα στην εξουσία, παρόλο που η αστική τάξη είχε αποκτήσει αξιόλογη δύναμη.

Η οικονομική κρίση: Το γαλλικό κράτος ήταν στα πρόθυρα οικονομικής καταστροφής. Η Γαλλία αναμείχθηκε ενεργά στον Αμερικανικό Πόλεμο της Ανεξαρτησίας (1775 - 1783). Παρότι κατόρθωσε να κερδίσει την Αγγλία, το οικονομικό βάρος ήταν τέτοιο που την οδήγησε σε χρεοκοπία. Επιπλέον, το 1789 η τιμή του ψωμιού αυξήθηκε δραματικά, λόγω της άσχημης σοδειάς του 1788 και του 1789 και του βαρύτατου χειμώνα του 1788 - 1789. Οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν ως και 60%, ενώ ο μισθός των αγροτών μόνο 20%, κάτι το οποίο προκάλεσε μεγάλη πείνα. Μάλιστα έχει υπολογιστεί ότι την άνοιξη του 1789 το 1/3 του γαλλικού πληθυσμού μαστιζόταν από την πείνα. Όλα αυτά οδήγησαν σε έντονη κοινωνική αναταραχή που εκδηλώθηκε με ληστρικές πράξεις και εξεγέρσεις.

Η κρίση του φεουδαρχικού συστήματος: η παραδοσιακή φεουδαρχική κοινωνική κατανομή που ίσχυε από τον Μεσαίωνα στην Γαλλία άρχισε να παρακμάζει. Ενώ οι ευγενείς απολάμβαναν μεν πολλά προνόμια, δεν μπορούσαν να ενεργήσουν πολιτικά υπό την απολυταρχία, καθώς μόνο ο βασιλιάς είχε πολιτική εξουσία. Ο Έρικ Χομπσμπάουμ θεωρεί την Επανάσταση ως «απόπειρα της αριστοκρατίας να ανακαταλάβει το κράτος».

Φιλοσοφία του Διαφωτισμού

Από τα μέσα του 18ου αιώνα η επίδραση της διαφωτιστικής κριτικής στην κοινωνία ήταν μεγάλη. Πολλοί ευγενείς έπαψαν να πιστεύουν πια στα απαρχαιωμένα προνόμια. Τα σαλόνια, τα περιοδικά, οι χώροι συγκεντρώσεων και οι μασονικές στοές έγιναν φορείς της ολοένα αυξανόμενης δυσαρέσκειας κατά της απόλυτης μοναρχίας. Η φιλοσοφία του Διαφωτισμού έκανε λόγο για τα ατομικά δικαιώματα,για ελευθερία και ισότητα, έννοιες που ως τότε ήταν άγνωστες κάτω από τον ζυγό του απολυταρχικού καθεστώτος.

Η ενίσχυση της αστικής τάξης

Κατά την διάρκεια του 18ου αιώνα άρχισε να σχηματίζεται μέσα στην τρίτη τάξη, την κατώτερη, ένα νέο κοινωνικό στρώμα. Από εμπόρους, τραπεζίτες, υπαλλήλους και βιομηχάνους επιχειρηματίες γεννήθηκε η αστική τάξη.

Για τη γαλλική οικονομία η αστική τάξη είχε μεγάλη σημασία. Στους ευγενείς ήταν απαγορευμένο να ασχολούνται με εμπόριο και οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα που απέφερε κέρδη, ενώ και από τους φτωχούς αγρότες που υπέφεραν κάτω από τον μερκαντιλισμό (μονοπώλιο) δεν μπορούσαν να εισπράξουν τίποτε. Έτσι ως συνέπεια ο κατώτερος κλήρος φτώχαινε. Το οικονομικό βάρος έπεφτε καθαρά στους μεγαλοαστούς.

Από την άλλη μεριά οι ευγενείς διατήρησαν την πολιτική τους θέση. Ήταν απαλλαγμένοι από κάθε είδους φορολογία και μόνο αυτοί είχαν πρόσβαση στις δημόσιες υπηρεσίες. Επειδή οι μεγαλοαστοί δεν είχαν αυτό το δικαίωμα, άρχισε να δημιουργείται μια παραφωνία ανάμεσα στην μεγάλη οικονομική τους σημασία και την πολύ μικρή πολιτική τους δύναμη.

Αυτό είχε ως συνέπεια να μεγαλώσει η δυσαρέσκεια των μεγαλοαστών προς το απολυταρχικό κυβερνητικό σύστημα και τον βασιλιά τον ίδιο. Εν τω μεταξύ οι αστοί απέκτησαν συνείδηση του εαυτού τους και προσπάθησαν να ξεχωρίσουν από τις άλλες κοινωνικές τάξεις. Έτσι συγκεντρώνονταν σε συναθροίσεις συζητώντας τα έργα του Βολταίρου, το δημοκρατισμό στην Αγγλία, τις απόψεις του Μοντεσκιέ σχετικά με τον διαχωρισμό των εξουσιών και τη γνώμη του Ρουσσώ για την αυτονομία του λαού.

Η απήχηση των ιδεών του Τζον Λοκ στη γαλλική αστική τάξη μπορεί εύκολα να κατανοηθεί. Η θεωρία του για τα φυσικά δικαιώματα, τις περιορισμένες κρατικές εξουσίες, το δικαίωμα αντίστασης στην τυραννία και σθεναρής υπεράσπισης της ιδιοκτησίας αντανακλούσαν τις αξίες αυτού του τμήματος της γαλλικής κοινωνίας.

Κατά μία σύγχρονη άποψη, στο γενικότερο πλαίσιο της αναθεώρησης της ιστορίας της Επανάστασης, ο ρόλος της μπουρζουαζίας (Bourgeoisie) ως επαναστατικής μεσαίας τάξης είναι μύθος. Κατά την ιστορικό Sarah Maza η μπουρζουαζία, αντίστροφα από τη μαρξιστική αντίληψη, δεν έκανε την Επανάσταση αλλά δημιουργήθηκε από την Επανάσταση. Ενωρίτερα, από τα τέλη του 17ου αιώνα, η "μπουρζουαζία" υπήρχε ως όρος με διάφορες νομικές, ηθικές ή πολιτικές σημασίες (κάποιες αρνητικές). Ως οικονομικά και πολιτικά δραστήρια μεσαία τάξη κατασκευάστηκε από ιστοριογράφους και πολιτικούς μετά τη δεκαετία του 1820.

Οικονομική κρίση

Το φορολογικό σύστημα ήταν απαρχαιωμένο και είχε πολλές ελλείψεις. Από τον σημαντικότερο φόρο οι ευγενείς και ο κλήρος ήταν απαλλαγμένοι.

Το κρατικό έλλειμμα του γαλλικού κράτους από το 1736 ως το 1789 αυξήθηκε σημαντικά, σε σημείο να κινδυνεύσει η Γαλλία με χρεωκοπία. Η υποστήριξη των αμερικανικών στρατευμάτων κατά των αγγλικών στον πόλεμο της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας ήταν πλήγμα για τη γαλλική οικονομία, ακόμη και η σύναψη ειρήνης με την Αγγλία δεν έφερε κανένα ελαφρυντικό αποτέλεσμα. Αντίθετα, η βιομηχανική Αγγλία κατέκλυσε τη γαλλική αγορά με φτηνά υφάσματα και άλλα βιομηχανικά είδη, με αποτέλεσμα η εθνική παραγωγή να βρίσκεται σε απελπιστική κατάσταση.

Επιπλέον, η τρομερά σπάταλη και πολυτελής ζωή στο βασιλικό ανάκτορο των Βερσαλλιών κατανάλωνε το 20% του γαλλικού προϋπολογισμού. Οι γιορτές, οι δεξιώσεις και τα πανάκριβα ρούχα ήταν εις βάρος της γαλλικής οικονομίας αλλά και του φτωχού λαού που πέθαινε από την πείνα. Η βασίλισσα Μαρία Αντουανέτα μόνη ξόδευε 15.000 λίβρες, σημερινό ποσό 70.000 ευρώ, τον μήνα για κοσμήματα, κομμώσεις και μόδα.

Επίσης, η αγροτική και βιομηχανική κρίση την δεκαετία του 1780 μεγέθυνε την γενική δυσαρέσκεια και τόσο η έκρηξη του ισλανδικού ηφαιστείου Λάκι το 1783 που οδήγησε σε καταστροφή της σοδειάς τη περίοδο 1785-87 όσο ο πολύ βαρύς χειμώνας του 1788-1789 ανέβασε τις τιμές του ψωμιού με αποτέλεσμα να πεθάνουν πολλοί από την πείνα.

Εξέλιξη των γεγονότων

Γενική ανασκόπηση

Ως ξεκίνημα της Επανάστασης ισχύει η κατάληψη της Βαστίλης (φυλακή για πολιτικούς κρατούμενους) στις 14 Ιουλίου 1789 (από το 1880 Εθνική Επέτειος της Γαλλίας). Το ουσιαστικό ξεκίνημα της Επανάστασης έλαβε χώρα μερικές εβδομάδες πιο μπροστά, με την σύγκληση των Γενικών Τάξεων. Επειδή οι περισσότεροι εκπρόσωποι του κλήρου και των ευγενών αρνήθηκαν να συμμετάσχουν, οι εκπρόσωποι της Τρίτης Τάξης αποφάσισαν να προχωρήσουν μόνοι τους και ανακήρυξαν τη συνέλευση των τάξεων Εθνική Συντακτική Συνέλευση.

Η Γαλλική Επανάσταση σημαίνει την κοινωνική μετάλλαξη από τη φεουδαρχική στην αστική κοινωνία. Η μοναρχία έπεσε και δημιουργήθηκε μια δημοκρατία. Για πρώτη φορά ανέλαβε η οικονομικά δυνατή αστική τάξη και πολιτική δύναμη από τους ευγενείς, οι οποίοι ήδη από πιο μπροστά έχαναν σε δύναμη. Μετά την ανακήρυξη των εκπροσώπων της Τρίτης Τάξης σε Εθνική Συντακτική Συνέλευση, αυτή ψήφισε στις 26 Αυγούστου 1789 τη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη.

Με την πάροδο της Επανάστασης ο βασιλιάς Λουδοβίκος ΙΣΤ΄ και η γυναίκα του βασίλισσα Μαρία Αντουανέτα αποκεφαλίστηκαν το 1793 στην γκιλοτίνα. Η σύλληψη έγινε το 1792 και ο βασιλιάς αποκεφαλίστηκε στις 21 Ιανουαρίου 1793. Η Γαλλική Επανάσταση δεν έφερε στον λαό την επιθυμητή ελευθερία αλλά τελείωσε με την Τρομοκρατία του Ροβεσπιέρου ο οποίος αποκεφαλίστηκε το 1794. Στη συνέχεια την εξουσία ανέλαβε το Διευθυντήριο και αργότερα ο Ναπολέων Βοναπάρτης ο οποίος έγινε αυτοκράτορας των Γάλλων το 1804.

Προεπανάσταση 

Ο Λουδοβίκος ΙΣΤ΄ και οι υπουργοί του είχαν προ πολλού καταλάβει ότι χρειάζονταν ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις. Κυρίως έπρεπε να καταργηθεί η φοροαπαλλαγή από τους ευγενείς. Αυτοί όμως υπερασπίζονταν τα δικαιώματα τους στο κοινοβούλιο του Παρισιού και στα υπόλοιπα 13 επαρχιακά κοινοβούλια.

Μόλις έγινε υπουργός οικονομικών το 1775 ο Τυργκό, ένας εκπρόσωπος του φυσιοκρατικού οικονομικού συστήματος, εφαρμόστηκε αρχικά μία ριζικά μεταρρυθμιστική οικονομική πολιτική. Ο Τυργκό μείωσε τις κρατικές επιρροές στην οικονομία, καινοτόμησε δημιουργώντας ένα ενιαίο φορολογικό σύστημα και για τις τρεις κοινωνικές τάξεις, ίδρυσε την ελεύθερη βιοτεχνία, καταργώντας τις συντεχνίες, έβαλε ένα φόρο για την απόκτηση γης και έκανε διαθέσιμο το προνόμιο του εμπορίου σιτηρών σε όλους τους Γάλλους. Με αυτά τα μέτρα που πήρε προκάλεσε την σθεναρή αντίδραση του κοινοβουλίου. Αφού άσκησε έντονη κριτική στην πολύ σπάταλη ζωή στην γαλλική βασιλική αυλή καθώς και στην συμμετοχή της Γαλλίας στον Πόλεμο για την Αμερικανική Ανεξαρτησία, ο Λουδοβίκος χρησιμοποίησε όλα αυτά ως πρόφαση για να τον απολύσει το 1776.

Αντίθετα ο Ζακ Νεκέρ, ένας αστός τραπεζίτης από την Γενεύη, εφάρμοσε μια άκρως αντίθετη οικονομική πολιτική από τον Τυργκό. Πήρε μεγάλα κρατικά δάνεια, αναζήτησε την υποστήριξη των προνομιούχων, επιτρέποντας στο κράτος να επιδρά στην οικονομία, και κατάργησε το προνόμιο για τα σιτηρά. Αλλά και αυτός επειδή εφάρμοζε μεταρρυθμιστική πολιτική, ήρθε αντιμέτωπος με τους ευγενείς της βασιλικής αυλής. Τελικά όταν δημοσίευσε το έλλειμμα του γαλλικού προϋπολογισμού - το οποίο τυπώθηκε 100.000 φορές - ο Λουδοβίκος ΙΣΤ΄ τον απέλυσε και αυτόν.

Στον δρόμο για την συνταγματική μοναρχία

Η σύγκληση των Γενικών Τάξεων

Η για πρώτη φορά από το 1614 σύγκληση των Γενικών Τάξεων της Γαλλίας από τον Λουδοβίκο ΙΣΤ΄ στο κρίσιμο έτος 1789 ορίζεται από τους ιστορικούς ως η αποφασιστική αφορμή για την Γαλλική Επανάσταση.

Η σύγκληση των Γενικών Τάξεων συνοδεύτηκε από πολλές παραχωρήσεις του βασιλιά προς την τρίτη τάξη. Για πρώτη φορά κατείχε κάθε Γάλλος πολίτης που είχε συμπληρώσει τα 25 χρόνια του το δικαίωμα να ψηφίσει και έτσι οι εκπρόσωποι της τρίτης τάξης έφτασαν τους 621 καθώς το 98% του γαλλικού λαού άνηκαν σε αυτήν.

Εκλογική διαδικασία

Η εκλογή των Γενικών Τάξεων διεξήχθη σε τρεις διαφορετικές εκλογικές διαδικασίες. Έτσι εκλέχτηκαν 578 εκπρόσωποι για την τρίτη τάξη, 291 εκπρόσωποι για τον κλήρο και 272 ευγενείς. Η τρίτη τάξη αποτελούνταν σχεδόν αποκλειστικά από μεγαλοαστούς όπως δικηγόρους, γιατρούς, συμβολαιογράφους, δικαστές, εμπόρους, τραπεζίτες και δημάρχους. Επιπλέον μερικοί ευγενείς είχαν προσαρτηθεί στην τρίτη τάξη μαζί με μερικούς στρατιωτικούς υπαλλήλους.

Επανάσταση στις Βερσαλλίες

Ενώ ο βασιλιάς σκόπευε στην επιβολή νέων φορολογιών, οι ευγενείς και ο κλήρος είδαν την σύγκληση των Γενικών Τάξεων ως μια ευκαιρία να αποκτήσουν πολιτική δύναμη, την οποία είχαν χάσει το 1661 με το που ανέβηκε στον θρόνο ο Λουδοβίκος ΙΔ΄, και έτσι να πετύχουν μια εξασθένιση της απόλυτης μοναρχίας.

Η τρίτη τάξη αντίθετα ήλπιζε να δοθεί σύνταγμα στην Γαλλία έτσι ώστε η οικονομική δύναμη που είχε αποκτήσει τον τελευταίο αιώνα, και κυρίως οι αστοί, να είναι ισάξια με μια πολιτική δύναμη. Παράλληλα εύχονταν και αυτοί την κατάρρευση της απαρχαιωμένης πια απόλυτης μοναρχίας.

Ο μεγάλος αριθμός εκπροσώπων της τρίτης τάξης έπρεπε να παίξει κάποιο ρόλο στην εκλογική διαδικασία. Για αυτό μερικοί εκπρόσωποί της ζήτησαν η εκλογή να διεξαχθεί κατά κεφαλή και όχι κατά τάξεις. Οι ευγενείς δε δέχτηκαν την πρόταση της τρίτης τάξης να γίνει η ψηφοφορία κατά κεφαλή και η διαμάχη σχετικά με τον τρόπο ψηφοφορίας συνεχίστηκε για πολλές εβδομάδες.

Στις 17 Ιουνίου 1789 οι εκπρόσωποι της τρίτης τάξης, με το επιχείρημα ότι αποτελούσαν το 98% του γαλλικού λαού, αυτοανακηρύχθηκαν σε Εθνική Συνέλευση και πρότειναν και στους εκπροσώπους των άλλων τάξεων να συμπορευθούν μαζί τους. Πολλοί ευγενείς και κληρικοί προσαρτήθηκαν στην τρίτη τάξη και η αντίσταση τους ήταν σθεναρή, όπως όμως και του βασιλιά. Ο Λουδοβίκος δεν αναγνώρισε την Εθνική Συνέλευση και διέταξε το κλείσιμο της αίθουσας στην οποία γίνονταν οι συνεδριάσεις της. Οι αντιπρόσωποι της Εθνικής Συνέλευσης τότε κλείστηκαν στην αίθουσα του σφαιριστηρίου στις 20 Ιουνίου και ορκίστηκαν να μην διαλυθούν αν δεν δοθεί Σύνταγμα στην χώρα. Ο βασιλιάς σε κοινή συνεδρίαση με τις Γενικές Τάξεις στις 23 Ιουνίου μάταια επιχείρησε να εμποδίσει τις αποφάσεις αυτές, και επειδή η υποστήριξη του στρατού δεν ήταν βέβαιη, αναγκάστηκε να υποχωρήσει. Στις 9 Ιουλίου, μετά την προσχώρηση στην τρίτη τάξη μεγάλου αριθμού ευγενών και κληρικών, η Συνέλευση ανακηρύχθηκε σε Συντακτική (Assemblée Constituante).

Η εξέγερση της τρίτης τάξης στο Παρίσι

Παράλληλα με την σύγκληση των Γενικών Τάξεων, η κατάσταση στο Παρίσι άρχισε να γίνεται θερμή. Η τιμή του ψωμιού είχε εκτοξευθεί στα ύψη μετά την πολύ άσχημη σοδειά του 1788. Όταν ο Λουδοβίκος απέλυσε για άλλη μια φορά τον υπουργό οικονομικών Νεκέρ, στις 11 Ιουλίου 1789, ο οποίος ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής στην αστική τάξη, άρχισαν οι πρώτες συγκρούσεις μεταξύ βασιλικών στρατευμάτων και του απλού λαού. Επίσης οι φήμες που κυκλοφορούσαν και έλεγαν ότι ο βασιλιάς μαζεύει στρατό για στρατιωτική επέμβαση με σκοπό την διάλυση της Συνέλευσης στις Βερσαλλίες, κορύφωσαν την αγανάκτηση του λαού. Το Παρίσι έπεφτε σε αναρχία. Οι μεγαλοαστοί πήραν στα χέρια τους την διοίκηση της πόλης.

Η Άλωση της Βαστίλης

Η Βαστίλη ήταν από τον 17ο αιώνα φυλακή πολιτικών και ποινικών κρατουμένων. Οποιοσδήποτε πήγαινε ενάντια στην θέληση του βασιλιά φυλακίζονταν εκεί και κυρίως ευγενείς. Ακόμη και συγγραφείς οι οποίοι εξέφραζαν το πνεύμα του Διαφωτισμού, όπως ο Βολταίρος, φυλακίστηκαν εκεί. Στο λαό κυκλοφορούσαν μύθοι για πολυάριθμους και άγνωστους κρατουμένους, βασανιστήρια, αλυσοδεμένους σκελετούς, υπόγεια κρατητήρια κτλ. Όταν όμως πραγματοποιήθηκε η άλωση, υπήρχαν μόνο επτά κρατούμενοι: τέσσερις πλαστογράφοι, δύο τρελοί (για έναν εκ των οποίων η οικογένειά του είχε πληρώσει ώστε να εγκλειστεί) και ένας σαδιστής με τον τίτλο του κόμητος. Αυτοί ζούσαν υπό σχετικά καλές συνθήκες, έχοντας ακόμα και υπηρέτες. Μερικές μέρες μετά την απελευθέρωση, οι τέσσερις εξ αυτών φυλακίστηκαν και πάλι σε άλλη φυλακή. Ωστόσο, η πτώση της Βαστίλης αποτέλεσε τον «ιδρυτικό μύθο» της Επανάστασης. Επιπλέον, μέσα στη φυλακή υπήρχαν σημαντικές ποσότητες πυρίτιδας που προφανώς ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη για τους επαναστάτες.

 
Η Άλωση της Βαστίλης.


Οι ταραχές ξεκίνησαν όταν έγινε γνωστό ότι ο βασιλιάς διάταξε τη μετακίνηση ελβετικών και γαλλικών ομάδων στις Βερσαλίες. Κυκλοφόρησε η φήμη ότι ο στρατός θα πυροβολούσε το πλήθος και ότι προετοιμαζόταν βασιλικό πραξικόπημα. Έτσι το βράδυ της 12ης προς 13 Ιουλίου οι εξεγερμένοι άρχισαν την αναζήτηση όπλων. Όντως, στις 14 του μηνός εισέβαλαν στο Hotel des Invalides (τους στρατώνες των συνταξιούχων στρατιωτών) και κατέσχεσαν μεγάλη ποσότητα τυφεκίων[8]. Μετά από αυτό, πολλοί από τους πολίτες στράφηκαν στη Βαστίλη. Περίπου επτά χιλιάδες πολίτες όρμησαν στη Βαστίλη όπου λύντσαραν έναν αριθμό φυλάκων και τον διοικητή της φυλακής, Μπερνάρντ-Ρεναί Ζορντάν ντε Λονέ. Ένας κρεοπώλης έκοψε το κεφάλι του και το περιέφεραν ως σύμβολο για την επιτυχία τους.

Εκείνη την ημέρα σκοτώθηκαν πάνω από 100 άνθρωποι και ήταν η πρώτη μέρα που σκοτώνονταν τόσοι πολλοί μετά την έναρξη της μέχρι τότε αναίμακτης Επανάστασης. Η επιτυχία των επαναστατών έγινε γνωστή στον βασιλιά, ο οποίος αναγνώρισε την αντιπροσωπεία των Παριζιάνων πολιτών στο δημαρχείο του Παρισιού ως επίσημους εκπροσώπους της πόλης. Ταυτόχρονα επανέφερε τον Νεκέρ στην εξουσία. Στις 17 Ιουλίου επισκέφτηκε το Παρίσι και έβαλε στο καπέλο του την μπλε-κόκκινη-άσπρη κονκάρδα που συμβολίζει το τρίπτυχο «Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφοσύνη». Τα τρία αυτά χρώματα έγιναν το εθνικό σύμβολο της Γαλλίας και αποτυπώθηκαν αργότερα στην γαλλική σημαία.

Η συμβολική σημασία της κατάληψης της Βαστίλης οφείλεται όχι μόνο στο ιστορικό γεγονός αλλά και στην υπερβολική εικόνα που διαμόρφωσε η κοινή γνώμη μέσα από ανώνυμα φυλλάδια και εφημερίδες της εποχής.

Η Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη της 26ης Αυγούστου 1789


Στις 26 Αυγούστου 1789 ανακοίνωσε η Εθνοσυνέλευση με προτροπή του Λαφαγιέτ τη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη της 26ης Αυγούστου 1789, η οποία αποτελούνταν από 17 άρθρα και αποτελεί την ενσάρκωση των ιδανικών του Διαφωτισμού. Έμφαση δόθηκε στα δικαιώματα της ελευθερίας, της ασφάλειας και της ιδιοκτησίας, καθώς και στο δικαίωμα αντίδρασης σε οποιαδήποτε μορφή καταπίεσης. Αλλά και σύγχρονες κρατικοθεωρητικές ιδέες όπως η ανεξιθρησκία, η ελευθερία γνώμης, η αυτονομία του λαού και ο διαχωρισμός των εξουσιών καθιερώθηκαν με την Διακήρυξη.

Αποσπάσματα από την διακήρυξη

Παράγραφος 1: «Οι άνθρωποι γεννιούνται ελεύθεροι και παραμένουν ελεύθεροι και έχουν ίσα δικαιώματα. Οι κοινωνικές διακρίσεις μόνο στο κοινό συμφέρον μπορούν να βασίζονται».
Παράγραφος 2: «Σκοπός κάθε πολιτικής οργάνωσης είναι η διαφύλαξη των φυσικών και απαράγραπτων δικαιωμάτων του ανθρώπου. Τα δικαιώματα αυτά είναι η ελευθερία, η ιδιοκτησία, η ασφάλεια και η αντίσταση στην καταπίεση».
Παράγραφος 3: «Πηγή κάθε εξουσίας είναι αποκλειστικά το έθνος. Κανένα σώμα, κανένα άτομο δεν μπορεί να ασκήσει εξουσία που δεν απορρέει από το έθνος».


Η πορεία προς την δημοκρατία

Ο Λουδοβίκος αρνήθηκε και πάλι να αποδεχθεί τις αποφάσεις της συνέλευσης και η νέα σύγκρουση ήταν αναπόφευκτη. Στις 5 Οκτωβρίου πλήθη λαού συγκεντρώθηκαν στα βασιλικά ανάκτορα των Βερσαλλιών και τα κατέλαβαν. Ο βασιλιάς μαζί με την υπόλοιπη βασιλική οικογένεια οδηγήθηκαν στο ανάκτορο του Κεραμεικού στο Παρίσι. Η πρωτεύουσα τώρα ζούσε στον πυρετό της επανάστασης.

Πατριώτες, δημοκρατικοί και μοναρχικοί

Στη Συνέλευση, που συνέχιζε τις εργασίες της, διαμορφώθηκαν τρεις ομάδες, ανάλογες προς τις πολιτικές και γενικότερα τις ιδεολογικές απόψεις των αντιπροσώπων: η δεξιά, η αριστερά και το κέντρο, οι οποίες ονομάστηκαν έτσι από τις θέσεις που κατελάμβαναν οι αντιπρόσωποι στην αίθουσα των συνεδριάσεων. Τη δεξιά αποτελούσαν οι ευγενείς, οι οποίοι απέρριπταν κάθε μεταβολή του παλιού καθεστώτος. Την αριστερά συγκροτούσαν οι «πατριώτες», οι οποίοι επεδίωκαν τον περιορισμό της βασιλικής εξουσίας και την ενίσχυση της Συνέλευσης. Τέλος το κέντρο υποστηριζόταν από τους μετριοπαθείς, οι οποίοι απέβλεπαν στην εγκαθίδρυση βασιλικού πολιτεύματος με 2 βουλές, σύμφωνα με το αγγλικό παράδειγμα.

Μέσα σε ατμόσφαιρα αντιπαραθέσεων και των έντονων ιδεολογικών διαφορών, οι οποίες κράτησαν δύο χρόνια, ψηφίστηκε το Σύνταγμα του 1791 το οποίο καθιέρωνε την συνταγματική μοναρχία. Κατά το σύνταγμα αυτό, την εκτελεστική εξουσία ασκούσε ο βασιλιάς και την νομοθετική η Συνέλευση. Πολιτικά δικαιώματα αναγνωρίστηκαν μόνο στους ενεργούς πολίτες, δηλαδή σε όσους κατείχαν περιουσία και πλήρωναν φόρους, ενώ οι υπόλοιποι δε συμμετείχαν στην πολιτική ζωή. Τρίτη εξουσία αναγνωριζόταν η δικαστική. Οι υπάλληλοι και οι δικαστές θα εκλέγονταν και δε θα διορίζονταν από τον βασιλιά, όπως συνέβαινε προηγουμένως.

Η αποτυχημένη απόπειρα διαφυγής του βασιλιά

Στις 20 Ιουνίου 1791 ο βασιλιάς προσπάθησε μαζί με την οικογένεια του να διαφύγει στο γειτονικό Λουξεμβούργο, όπου βασίλευε ο κουνιάδος του Λεοπόλδος Β΄. Μοιραία όμως στις Βαρέννες, κοντά στα σύνορα, τον αναγνώρισαν και τον ανάγκασαν να επιστρέψει στο Παρίσι.

Η συνταγματική μοναρχία σε κρίση

Ήδη στο Σύνταγμα του 1791 υπήρχε ξεκάθαρη η αυτονομία του λαού. Μια δημοκρατία χωρίς βασιλιά υποστηριζόταν από τους ακροαριστερούς. Η νέα Νομοθετική συνέλευση, η οποία προήλθε από τις εκλογές του Σεπτεμβρίου του 1791, διχάστηκε ανάμεσα στους μετριοπαθείς και στους Ιακωβίνους. Οι Ιακωβίνοι ήταν πολιτική οργάνωση που τα μέλη της άνηκαν στον χώρο των αδιάλλακτων.

Η Αυστρία και η Πρωσία προετοίμαζαν πόλεμο για την επαναφορά της απόλυτης μοναρχίας στην Γαλλία και οι αντιμαχόμενες πολιτικές παρατάξεις της Συνέλευσης επεδίωκαν τον πόλεμο αυτό, που κάθε μια τον θεωρούσε ευκαιρία για εξυπηρέτηση των συμφερόντων της. Ο πόλεμος κηρύχθηκε τελικά από την Γαλλία τον Απρίλιο του 1792, αλλά τα γαλλικά στρατεύματα είχαν αποτυχίες.

Τον Αύγουστο του 1792, ο λαός του Παρισιού που είχε υποψιαστεί προδοτική συμφωνία με τους εχθρούς της Επανάστασης, ήταν εξοργισμένος και η Συμβατική Συνέλευση (Convention Nationale), η οποία είχε αναδειχθεί με καθολική ψηφοφορία, κατάργησε την μοναρχία στις 21 Σεπτεμβρίου 1792. Ο βασιλιάς και η οικογένειά του φυλακίστηκαν.

Η κυριαρχία της Συμβατικής Συνέλευσης

Η Συμβατική Συνέλευση πρωτοσυγκεντρώθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 1792 και αποφάσισε την επόμενη μέρα την κατάργηση της μοναρχίας.

Ο αποκεφαλισμός του βασιλικού ζεύγους


Η βασίλισσα Μαρία Αντουανέτα λίγο πριν την εκτέλεση της, στις 16 Οκτωβρίου 1793.


Υπέρ της δημοκρατίας και κατά της μοναρχίας τασσόταν η νέα Συνέλευση. Γίνονταν συζητήσεις για το πώς θα έπρεπε να τιμωρηθεί ο βασιλιάς για την προδοσία του προς την Επανάσταση. Μια μειονότητα, μεταξύ τους και ο Ροβεσπιέρος, ήθελαν τον άμεσο θάνατο του βασιλιά χωρίς δικαστική διαδικασία. Η πλειονότητα όμως αποφάσισε μία δίκη, στην οποία ο βασιλιάς κρίθηκε ένοχος με ομοφωνία λόγω της μεγάλης προδοσίας του προς τους επαναστάτες. Στις 21 Ιανουαρίου 1793 ο Λουδοβίκος ΙΣΤ΄ αποκεφαλίστηκε με γκιλοτίνα, στη σημερινή Πλας ντε λα Κονκόρντ. Στις 16 Οκτωβρίου του ίδιου έτους, μεσουρανίς της "Μεγάλης Τρομοκρατίας", καρατομήθηκε και η βασίλισσα.

Η Πρώτη Γαλλική Δημοκρατία και η περίοδος της Τρομοκρατίας


Ο Μαξιμιλιανός Ροβεσπιέρος


Στις 24 Ιουνίου 1793 ψήφισε η Συμβατική Συνέλευση το σύνταγμα της Πρώτης Γαλλικής Δημοκρατίας. Αποφασίστηκε να τεθεί σε ισχύ με την πρώτη περίοδο ειρήνης.

Αντιθέτως η αντιεπαναστατική συσπείρωση των Ευρωπαίων ηγεμόνων προκάλεσε ρήξη στο εσωτερικό μέτωπο της Γαλλίας. Εκδηλώθηκαν φιλοβασιλικές εξεγέρσεις. Για την αντιμετώπιση της κρίσης σχηματίστηκε με την συγκατάθεση της Συμβατικής Συνέλευσης η Επιτροπή Κοινής Σωτηρίας, με επικεφαλής αρχικά τον Δαντόν και στη συνέχεια, από τις 27 Ιουλίου 1793 ως τις 27 Ιουλίου 1794, το Ροβεσπιέρο. Τα δήθεν μέτρα για την αντιμετώπιση της κατάστασης στράφηκαν όχι μόνο εναντίον των αριστοκρατών και των μετριοπαθών πολιτικών, αλλά και κατά των μεγαλοαστών. Με βίαια μέσα εξουδετερώθηκαν όσοι θεωρήθηκαν ύποπτοι για υπονόμευση της Επανάστασης στο εσωτερικό. Η περίοδος αυτή ονομάστηκε Τρομοκρατία και κατά την διάρκεια της περιόδου αυτής θανατώθηκαν πάνω από 35.000 άνθρωποι.

Τα μέτρα αυτά αλλά και άλλες υπερβολές της Επιτροπής Κοινής Σωτηρίας δημιούργησαν πολλούς εχθρούς εναντίον του Ροβεσπιέρου. Η σύλληψή του και η θανάτωσή του στις 28 Ιουλίου 1794 μαζί με άλλους 20 στενούς συνεργάτες του υπήρξε το τέλος της ταραγμένης εκείνης περιόδου.

Η Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη του 1793

Σκοπός της κοινωνίας είναι η γενική ευημερία. Η κυβέρνηση υπάρχει μόνο και μόνο για να δίνει στον άνθρωπο την εγγύηση πως θ' απολαμβάνει τα φυσικά και αναφαίρετα δικαιώματά του.

Τα δικαιώματα αυτά είναι η ισότης, η ελευθερία, η ασφάλεια και η ιδιοκτησία.

Όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι, και φυσικά και μπροστά στο νόμο.

Ο νόμος είναι ελεύθερη κι επίσημη εκδήλωση της κοινής θελήσεως. Είναι ίδιος για όλους, είτε όταν προστατεύει είτε όταν τιμωρεί. Δε μπορεί να διατάζει παρά όσα είναι δίκαια κι ωφέλιμα στην κοινωνία. Δε μπορεί ν' απαγορεύει παρά όσα είναι βλαβερά γι' αυτήν.

Όλοι οι πολίτες είναι δεκτοί σε κάθε δημόσιο λειτούργημα. Οι ελεύθεροι λαοί, εκλέγοντας τους δημόσιους λειτουργούς, δεν αναγνωρίζουν άλλους λόγους προτιμήσεως απ' την αρετή, την εξυπνάδα και τη μόρφωση.

Η ελευθερία είναι μια δύναμη που ανήκει στον άνθρωπο, και που του επιτρέπει να ενεργεί χωρίς να βλάπτει τα δικαιώματα του άλλου. Για πηγή της έχει τη φύση, για κανόνα της τη δικαιοσύνη, και για προστασία της το νόμο.

Καθένας έχει δικαίωμα να δημοσιεύει τις σκέψεις και τα φρονήματά του, με τον τύπο, με τον προφορικό λόγο ή ό­πως αλλιώς νομίζει. Οι πολίτες μπορούν να συνέρχονται ειρηνικά και να ασκούν ελευθέρα όποιο θρήσκευμα πιστεύουν.

Ο νόμος πρέπει να προστατεύει την κοινή και την προσωπική ελευθερία απέναντι στην καταπίεση εκείνων που κυβερνούν.

Κανείς δεν καταδιώκεται, δε συλλαμβάνεται, ή φυλακίζεται παρά όταν κι όπως ορίζει ο νόμος.

Όσοι ζητούν, εκδίδουν, υπογράφουν ή διατάζουν την εκτέλεση παρανόμων πράξεων είναι ένοχοι και τιμωρούνται.

Κανείς δεν δικάζεται και δεν τιμωρείται αν δεν απολογηθεί πρώτα, αν δεν κλητευθεί νόμιμα, κι αν δεν υπάρχει αντίστοιχος νόμος, που να δημοσιεύτηκε πριν απ' την κολάσιμη πράξη του.

Δικαίωμα ιδιοκτησίας είναι το προνόμιο κάθε πολίτη να μεταχειρίζεται και να διαθέτει όπως νομίζει καλύτερα την περιουσία του, τα εισοδήματά του, τους καρπούς της εργασίας και της δραστηριότητάς του.

Όλοι μπορούν να διαθέσουν όπως νομίζουν τη δουλειά τους και τον καιρό τους, μα ούτε οι ίδιοι μπορούν να πουλήσουν τον εαυτό τους, ούτε να πουληθούν από άλλους, γιατί το πρόσωπο τους είναι ιδιοκτησία αναπαλλοτρίωτη. Ο νόμος δεν αναγνωρίζει ιδιαίτερη τάξη δούλων ή υπηρετών, αλλά μόνο ανταλλαγή υπηρεσιών κι αμοιβών ανάμεσα στον εργαζόμενο και τον εργοδότη.

Κανείς δεν στερείται και το ελάχιστο μέρος της ιδιοκτησίας του χωρίς δική του συγκατάθεση, παρά μόνο όταν αποδειχτεί πως κάποια δημόσια ανάγκη απαιτεί αυτή τη στέρηση, κι αφού δοθεί μια δίκαιη αποζημίωση.

Κανένας φόρος δεν επιβάλλεται όταν δεν αποβλέπει σε δημόσια ωφέλεια. Όλοι οι πολίτες έχουν δικαίωμα να συνεργάζονται στον προσδιορισμό των φόρων, να επιβλέπουν τη χρήση τους και να ελέγχουν τη διαχείρισή τους.

Τα δημόσια βοηθήματα είναι χρέος ιερό. Η κοινωνία πρέπει να προνοεί για τη συντήρηση των δυστυχισμένων πολιτών.

Η παιδεία είναι γενική ανάγκη. Η κοινωνία πρέπει να ενισχύει μ' όλες τις δυνάμεις της τις προόδους του ανθρώπινου λόγου, κάνοντας τη μάθηση προσιτή σε κάθε πολίτη.
Η κυριαρχία ανήκει στο λαό, είναι αδιαίρετη, απαράγραπτη κι αναπαλλοτρίωτη.

Καμιά μερίδα του λαού δε μπορεί να μεταχειριστεί την εξουσία ολόκληρου του λαού.

 Η μειοψηφία έχει το δικαίωμα να εκφράσει τη θέληση της ελεύθερα κι ανεμπόδιστα.

Κάθε άρπαγας της εθνικής κυριαρχίας πρέπει να σκοτώνεται αμέσως απ' τους ελεύθερους πολίτες.

Ο λαός έχει πάντα το δικαίωμα ν' αναθεωρεί και να μεταρρυθμίζει το Σύνταγμά του.

Κάθε πολίτης έχει δικαίωμα να συνεργάζεται στη σύνταξη του νόμου και στο διορισμό των εντολοδόχων του.

Οι δημόσιες θέσεις είναι ουσιαστικά προσωρινές.

Τα εγκλήματα των εντολοδόχων του λαού δεν πρέπει ποτέ να μένουν ατιμώρητα.

Το δικαίωμα της υποβολής αναφορών στους αρμοδίους δεν μπορεί ποτέ ν' απαγορευτεί, ν' αναβληθεί ή να περιοριστεί.

Η αντίσταση εναντίον της καταπιέσεως είναι συνέπεια των φυσικών δικαιωμάτων του ατόμου.

Ολόκληρη η κοινωνία καταπιέζεται όταν ασκείται καταπίεση σ' ένα και μόνο μέλος της. Και κάθε μέλος καταπιέζεται, όταν ασκείται καταπίεση σ' όλη την κοινωνία.

Όταν η κυβέρνηση παραβιάζει τα δικαιώματα του λαού, η επανάσταση είναι για το λαό, και για κάθε μερίδα του, το πιο ιερό κι αναγκαίο καθήκον.

Το διευθυντήριο και η εσωτερική σταθερότητα (1794-1799)


Η Συμβατική Συνέλευση, η οποία ελεγχόταν από τους μετριοπαθείς, προχώρησε στην ψήφιση νέου συντάγματος, περισσότερο δημοκρατικού από το προηγούμενο, τον Αύγουστο του 1795). Η Νομοθετική εξουσία κατανεμήθηκε σε 2 σώματα, την Βουλή και την Γερουσία, ενώ την Εκτελεστική ανέλαβε το Διευθυντήριο, με 5 μέλη. Το Διευθυντήριο προσπάθησε να αποκαταστήσει την εσωτερική ηρεμία στην Γαλλία, ενώ ταυτόχρονα αυτή βρισκόταν σε εμπόλεμη κατάσταση με ολόκληρη σχεδόν την Ευρώπη. Από εκείνη την στιγμή και μετά, κέντρο των εξελίξεων γίνεται ο Ναπολέων και γενικά οι στρατηγοί, οι οποίοι απέκτησαν πολιτική δύναμη.

Ναπολέων Βοναπάρτης

Όταν ο Ναπολέων κατέπνιξε την εξέγερση των βασιλοφρόνων στο Παρίσι το 1795, ορίστηκε διοικητής στρατού. Με αυτόν το στρατό νίκησε τα αυστριακά στρατεύματα στην Ιταλία και ανάγκασε τον αυτοκράτορα της Γερμανικής Αυτοκρατορίας σε ειρήνη. Το παπικό κράτος διαλύθηκε και ο πάπας Πίος ΣΤ΄ φυλακίστηκε στη Γαλλία.


Μετά από πολλές νίκες και εκστρατείες στην Αίγυπτο και στη Μέση Ανατολή, επιστρέφει το 1799 στην Γαλλία, όπου τον υποδέχονται ως ήρωα. Εκμεταλλευόμενος τις περιστάσεις ανέτρεψε με πραξικόπημα την νύχτα της 9ης Νοεμβρίου 1799 το Διευθυντήριο, διέλυσε τα νομοθετικά σώματα και την εξουσία ανέλαβε τριμελής Υπατεία με Πρώτο Ύπατο τον ίδιο. Η Γαλλία ναι μεν έμεινε δημοκρατία, ο Ναπολέων όμως κυβερνούσε ως απόλυτος μονάρχης.


       =====================================================


Eugène Delacroix - La liberté guidant le peuple.jpg

Ονομασία    Η Ελευθερία οδηγεί το Λαό

La liberté guidant le peuple

Δημιουργός                        Ευγένιος Ντελακρουά
Έτος δημιουργίας               1830
Είδος                                 Ελαιογραφία σε καμβά
Ύψος                                260
Πλάτος                             325 εκ.
Πόλη                               Παρίσι

Μουσείο                          Μουσείο του Λούβρου


               

Η Ελευθερία οδηγεί το Λαό (γαλλ. La liberté guidant le peuple) είναι πίνακας του Γάλλου ζωγράφου Ευγένιου Ντελακρουά εμπνευσμένο από την Ιουλιανή επανάσταση του 1830.


Περιγραφή

Βρισκόμαστε στο Παρίσι τον Ιούλιο του 1830. Το καζάνι εξερράγη. Ο λαός μην αντέχοντας στην αφόρητη καταπίεση επαναστάτησε. Με τα όπλα στα χέρια ορμάει απαιτώντας το δίκιο του. Οι πρώτοι δέχτηκαν τα πυρά και σωριάστηκαν. Νεκροί έπεσαν και οι στρατιώτες. Καπνός από τις εκρήξεις αναθυμιάζει. Ο λαός δεν έχει αρχηγό. Έχει ένα όραμα. Την Ελευθερία. Αυτή τον οδηγεί. Η Ελευθερία εφορμά οδηγώντας τον λαό. Ξυπόλητη και με γυμνό το στήθος μοιάζει με αρχαία ελληνική θεά, ή την ρωμαϊκή προσωποποίηση της Ελευθερίας, την Λιμπερτάς. Φοράει την φρυγική σκούφια των Ιακωβίνων στο κεφάλι. Κρατάει ντουφέκι με ξιφολόγχη στο αριστερό και υψώνει την απαγορευμένη σημαία της Γαλλικής Επανάστασης, την Τρικολόρ στο δεξί. Στρέφει το κεφάλι της στο λαό που την ακολουθεί και του δίνει θάρρος να πολεμήσει.

Η ιστορία του

Αρχικά εκτέθηκε στο Σαλόν του 1831, αγοράσθηκε από το κράτος 3000 φράγκα, έμεινε για λίγους μήνες εκτεθειμένος στο Μουσείο του Λουξεμβούργου, έπειτα αποδόθηκε στο ζωγράφο που δεν μπορούσε να τον εκθέσει σε όλη τη διάρκεια της βασιλείας του Λουδοβικου-Φιλίππου λόγω της σχέσεως του θέματος με την μοναρχία. Το 1848 με τη νέα επανάσταση ο πίνακας επιστρέφει στο Λουξεμβούργου. Μόνο επί Ναπολέοντα Γ', πιο φιλελεύθερο από τη Δεύτερη Δημοκρατία, και εκτέθηκε στο κοινό στην Παγκόσμια Έκθεση του 1855 .

ΠΗΓΕΣ

Η Ελευθερία οδηγεί το Λαό - Βικιπαίδεια






Αναλυτική Ιστορική παρουσίαση της Γαλλικής Επανάστασης σε ...

Γαλλική Επανάσταση - Βικιπαίδεια




    ============================================







                                           Η Γαλλική Επανάσταση
Δημοσίευση σχολίου