Τρίτη, 10 Μαΐου 2016

ΤΕΧΝΕΣ, ΙΣΤΟΡΙΑ, ΑΣΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΚΥΨΕΛΗΣ




ΜΗΘΥΜΝΗΣ 29, ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑΤΙΚΟ ΤΡΙΩΡΟΦΟ--ΦΩΤΟ KYPSELI
ΜΗΘΥΜΝΗΣ 29, ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑΤΙΚΟ ΤΡΙΩΡΟΦΟ--ΦΩΤΟ ΣΤΕΛΙΟΣ ΧΑΜΟΔΡΑΚΑΣ



Οι τέχνες και η ιστορία της Κυψέλης 


Η Κυψέλη, μια από τις παλαιότερες συνοικίες της Αθήνας,εξαπλώθηκε με μεγάλη ταχύτητα κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα. 

Πριν επικρατήσει κατά τους νεότερους χρόνους η ονομασία ‘’Κυψέλη’’, το τοπωνύμιο αναφέρεται σαν ‘’Γυψέλη’’,‘’Διψέλη’’, ή ‘’Υψάλα’’. Η ετυμολογία της λέξης παραμένει ανεξακρίβωτη παρόλο που έχει υποστηριχθεί ότι το ‘’Κυψέλη’’αποτελεί παραφθορά του ‘’Γυψέλη’’ καθώς στις έρημες και λοφώδεις παρυφές των Τουρκοβουνίων ( όπου κατέληγε η συνοικία), σύχναζαν γύπες. Αν και μία από τις πολυπληθέστερες συνοικίες του πλανήτη, η Κυψέλη είναι σχετικά καινούργια.

 Μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα ήταν η κοντινή εξοχή των Αθηναίων με αγροκτήματα και διάσπαρτες επαύλεις.


Η Φωκίωνος Νέγρη με τα ζαχαροπλαστεία και τα βραδινά κέντρα της, υπήρξε σημείο αναφοράς για το ελληνικό «σταρ σύστεμ» τη χρυσή εποχή του ελληνικού κινηματογράφου. Η Φωκίωνος Νέγρη φτιάχτηκε την δεκαετία του ’30 πάνω στα ίχνη ενός ρέματος, το οποίο άρχιζε από τα Τουρκοβούνια, στις δεκαετίες του ’50 & ’60 αποτέλεσε κοσμικό κέντρο της αστικής κοινωνίας της Κυψέλης, η οποία συγκέντρωνε αρκετούς καλλιτέχνες του κινηματογράφου και του θεάτρου.

Για πρώτη φορά το 1908 ορίστηκαν τα ακριβή όρια της συνοικίας από το νομομηχανικό Γεωργιάδη και παγιώθηκε η θεσμική τους απόσταση. Η Κυψέλη ορίστηκε στα νότια από τις γειτονιές: Άνω Κυψέλη, Νέα Περίχωρα, το ρέμα του Κυκλόβορου (σημερινή Κυψέλη,Άγιος Γεώργιος, Πολύγωνο, Ευελπίδων). Τη χώριζε από την Αγία Ζώνη και τη Φωκίωνος Νέγρη το Πεδίο του Άρεως. Στα βόρεια οριζόταν από το ρέμα Λεβίδη (σημερινή Φ.Νέγρη), στα ανατολικά από τις δυτικές παρυφές των Τουρκοβουνίων και στα δυτικά από την οδό Πατησίων.

Το 1899 οι εφημερίδες σχολιάζουν τη θεατρομανία που έχει καταλάβει τους Αθηναίους, καθώς όλες οι συνοικίες αποκτούν θεατράκια (χαρακτηριστικό είναι το άρθρο στην εφημερίδα «Εμπρός» με τίτλο «Θεατρομανία σωστή»). 

Τότε πρωτολειτουργούν το Θέατρο Νεαπόλεως, το Θέατρο Ποικιλιών και και τοΧαιΛαιφ στα Πατήσια(σταθμός Λεβίδου). 

Το Μάιο του 1922 ο Βεάκης, μαζί με τον Χριστόφορο Νέζερ και τη Σωτηρία Ιατρίδου (του ελαφρoύ θεάτρου),σχημάτισαν το θίασο «Αθήναιον» της οδού Πατησίων,απέναντι από το αρχαιολογικό μουσείο, και μάλιστα για να παρουσιάσουν Σαίξπηρ και Μολιέρο.

 Ο ΚΥΨΕΛΙΩΤΗΣ ΚΟΡΥΦΑΙΟΣ ΗΘΟΠΟΙΟΣ ΑΙΜΙΛΙΟΣ ΒΕΑΚΗΣ 


Το καλοκαίρι του 1933 στις εφημερίδες διαβάζουμε ότι η ωραία του μουσικού θεάτρου Ζωζώ Νταλμάς, επικεφαλής προσωπικού θίασου,εμφανίζεται στο «Θέατρο Ζωζώς», ιδιοκτησίας Π.Μπάκα, στην Πλατεία Κυψέλης (βρισκόταν στο τέρμα του τραμ No2).Το νέο θέατρο είναι «το κομψότερον και δροσερότερον της πρωτευούσης» και απέχει μόνο 3 λεπτά από την πλατεία Αγάμων(Αμερικής).

Την εποχή του ’50 λειτουργούσε στη Φ. Νέγρη και Επτανήσου το θερινό θέατρο «Ντορέ». Αργότερα κατεδαφίστηκε και τη θέση του πήρε το Σελέκτ, το φημισμένο ζαχαροπλαστείο της δεκαετίας του ’50 και του ’60.

Τη δεκαετία του ’50 στην Κυψέλη υπήρχαν τα εξής σινεμά «Αελλώ»,«Αθηνά»,«Ροζικλέρ», «Μετροπόλ», «Αλάσκα», και «Κυψελάκι» (οδός Ζακύνθου).

Τη δεκαετία του ’70 οι κινηματογράφοι της περιοχής είναι πολλοί περισσότεροι :«’Αλμα» (Πιπίνου), «Άττικα»(Πλατεία Αμερικής), «Αχιλλεύς»(Πατησίων), «Κυψέλη, Κυψελάκι»(οδός Κυψέλης).

Στη δεκαετία του ’80 στα παραπάνω προστίθενται το «Σελέκτ, Άντζελα»(Πατησίων), «Αμπάσσαντορ» (οδός Σκοπέλου) και το «Μετροπόλ» (Πατησίων και Θήρας).

Στην Κυψέλη ακόμα και στις μέρες μας τριγυρίζουν μελλοντικοί λογοτέχνες, ηθοποιοί και ζωγράφοι. Οι τελευταίοι εναλλάσσονται με τους καθιερωμένους στη γκαλερί του Γιώργου Καρτάλου ΄΄Αγκάθι΄

. Όταν δεν εκκλησιάζονται στον ιερό ναό του Αγίου Γεωργίου, πηγαίνουν στην Αγία Ζώνη, στον Άγιο Δημήτριο ή στο κατανυκτικό παλιό εκκλησάκι των Αγίων Αποστόλων, ιδιοκτησία της οικογένειας Κανάρη. Το σπίτι του ήταν επί της οδού Κυψέλη, δίπλα στο σημερινό θέατρο Αλεξανδράκη.

 Επίσης, διατηρείται ακόμα το εκκλησάκι που είχε φτιάξει και είναι αφιερωμένο στην Αγία Βαρβάρα και τους Αγίους Αποστόλους. Πριν λίγα χρόνια το εκκλησάκι πήρε φωτιά, οι περίοικοι όμως το διέσωσαν. Οι δρόμοι της Κυψέλης, έχουν πάρει το όνομα νησιών, προς τιμή του σημαντικότερου κατοίκου της.

Δεν χρειαζόταν να μετακομίσουμε εμείς στην κυψέλη για να γεννηθεί μια νέα εικαστική γειτονιά,λέει η Λωραίνη Αλιμαντίρη,ιδιοκτήτρια της γκαλερί Loraini Alimantiri/Gazon Rouge“τα τελευταία 3-4 χρόνια πολλοί καλλιτέχνες έχουν μετακομίσει εκεί,κάποιοι έχουν οργανώσει και εκθέσεις στο στούντιό τους. 

Μία βόλτα στην Παλιά Αγορά της Κυψέλης,το Σάββατο το μεσημέρι και είναι σχεδόν σαν να πηγαίνεις σε εγκαίνια. Είναι, άλλωστε,από της λίγες περιοχές του κέντρου όπου μπορείς να βρεις ωραία διαμερίσματα,μεγάλα και φτηνά

”Ιδιαίτερα ευχαριστημένος που μετακομίζει στην γειτονιά σε ένα νεοκλασσικό στην Ιθακης, δηλώνει κ ο Βασίλης Ντούπας, ιδιοκτήτης της The Apartment.«Μου αρέσει που η σχέση της γειτονιάς με την τέχνη γεννιέται οργανικά,όχι απλώς επειδή κάποιοι developers αποφάσισαν να κάνουν το Μεταξουργείο lofts…Yπάρχουν σημαντικά θέατρα,είναι μια πολύ ζωντανή περιοχή.Πολλοί καλλιτέχνες έχουν εδώ τα στούντιο και νομίζω ότι θα ακολουθήσουν και άλλες γκαλερί..» Για του λόγου του αληθές στις 12 Νοεμβρίου 2009 εγκαινιάστηκε η ομαδική έκθεση ¨Genious Loci” σε ένα νεοκλασσικό της οδού Κυκλάδων 28, το οποίο χρόνια τώρα φιλοξενεί διάφορους καλλιτέχνες.

H Κυψέλη μπορεί να καυχάται πως ο ελληνικός κινηματογράφος την τίμησε στα ανέμελα χρόνια, διαλέγοντας την, δύο-τρεις φορές για τίτλο σε ταινίες που γνώρισαν εμπορική επιτυχία. Όμως μέχρι εκεί. Μέχρι τα«γράμματα» στα πρώτα μέτρα του σελιλόιντ. Από εκεί και ύστερα, ούτε οι χώροι, ούτε οι χαρακτήρες μεταφέρουν στο σημερινό θεατή αυτών των λίγων ταινιών, κάποια σημαντική πληροφορία για την Κυψέλη. Ούτε η Μάρω Κοντού με το μπρίο της στο «Μια Ιταλίδα από την Κυψέλη» ούτε ο Νίκος Ρίζος με τα καμώματα του ως«Ο Γίγας της Κυψέλης» ούτε ο Άλκης Γιανακάς ως πρωτοπαλίκαρο του αθηναϊκού υποκόσμου στο « Ρεμάλι της Φωκίωνος Νέγρη». Άλλωστε, εκείνη την εποχή ρεμάλια της Φωκίωνος Νέγρη δεν υπήρχαν παρά μονάχα στη φαντασία του Κ.Καραγιάννη, όπως λέει ο σεναριογράφος, σκηνοθέτης και θεατρικός συγγραφέας Γιώργος Λαζαρίδης.

 Το 1965 ο Κ. Καραγιάννης με την ταινία “Το ρεμάλι της Φωκίωνος Νέγρη” προσπάθεια να εκφράσει την εικόνα που είχε δημιουργήσει ο κόσμος για την περιοχή .Σε πολλά υπόγεια σφαιριστήρια της σύχναζαν οι λεγόμενοι τέντυμπόηδες της εποχής .Δεν είναι τυχαίο άλλωστε πως η πρώτη εφαρμογή του νόμου 4000 έγινε στην Κυψέλη .Η ταινία που ήταν αρκετά προκλητική για την εποχή της είχε δημιουργήσει αίσθηση και σχόλια .Ένα από αυτά στην εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ “Οι φωκιωνεγρικοί” δεν έχουν περάσει ακόμα στην αντεπίθεση . Περιορίζονται να αγριοκοιτάνε τις αφίσες για το “ρεμάλι” , ενώ κρυφό μένει πάντα το παράπονο της κατακαημένης της οδού που συχνάζουν:-Γιατί τέλος πάντων τόσο μένος εναντίον μου; Ουδεμία οδός αναμάρτητος!

Το ’50-’60 η Κυψέλη εξελίσσεται σε΄΄σικ΄΄ σημείο συνάντησης με επίκεντρο την Αθηναική Βία Βένετο, την Φωκίωνος Νέγρη. Δημιουργούνται σινεμά, όπως το Αελλώ και το Κυψελάκι, θέατρα, όπως το Ντορέ και το Ριάλτο, νυχτερινά κέντρα και πολυτελή ζαχαροπλαστεία, ταβέρνες,αναψυκτήρια και μπαρ.

Ο Ελύτης, ο Καραντώνης, ο Σαραντάρης και η πολυπληθής παρέα τους σύχναζαν στο πρώτο λογοτεχνικό καφενείο της γενιάς τους, το ΄΄Ηραίον΄΄, στη διασταύρωση Αγίου Μελετίου και Πατησίων που δεν υπάρχει πια. Δεν ήταν όμως μόνο αυτοί θαμώνες της Κυψέλης. Από εκεί πέρασε ο Εγγονόπουλος που τον επισκεπτόταν ο Ανδρέας Εμπειρίκος και μιλούσαν για το σουρεαλισμό. Νεαρός έμενε στη γειτονιά ο Γιώργος Χειμωνάς με τη Λούλα Αναγνωστάκη. Στου΄΄Φλόκα΄΄ έγραφε τις θεατρικές κριτικές του ο Τάσος Λιγνάδης.

Ο Μένης Κουμανταρέας έμενε το μεγαλύτερο διάστημα εκεί. Σε συνέντευξή του είχε πει : 

Γεννήθηκα στην Πλατεία Βικτωρίας. Προχθές με έπιασε στο δρόμο ένα τηλεοπτικό συνεργείο που έκανε αφιέρωμα στην Κυψέλη με τον Χωμενίδη και με ρώτησε αν είμαι Κυψελιώτης. Απάντησα,«Όχι, Βικτωριανός». Δεν ξέρω αν κατάλαβαν ότι εννοούσα την πλατεία και όχι την βασίλισσα Βικτωρία. Στην Κυψέλη ήρθα κάποια στιγμή το ’80 με τη γυναίκα μου. Είναι ένα ζωντανό μέρος ακόμα. Θα ευχόμουν να ήταν λιγότερο βρόμικο και να έχει λιγότερες ακαθαρσίες από τους σκύλους.Είναι ένα περίεργο χαρμάνι από συνταξιούχους που έρχονται το πρωί και κάθονται στα παγκάκια και στα καφέ και από νεολαία που πλακώνει το μεσημέρι. Στη Φωκίωνος Νέγρη ερχόμουν αραιά και που. Υπήρχαν κάποια εμβληματικά μαγαζιά που επισκεπτόμουν…΄
΄
Σήμερα από τα πολλά σινεμά της Κυψέλης λίγα παραμένουν εν λειτουργία. Το«Κολοσσαίον» έχει μετατραπεί σε σούπερ μάρκετ και το«Κυψελάκι» σε πάρκινγκ αυτοκινήτων. Το «Αθηνά» και το «Φιλίπ» δεν υπάρχουν πια. Το «Ριάλτο» λειτουργεί ως θεατρική αίθουσα. Το «Αελλώ» από το 2000 άλλαξε διεύθυνση και μεταμορφώθηκε σε συγκρότημα 5 χειμερινών και μιας καλοκαιρινής αίθουσας. Παραμένουν ακόμη το « Ίλιον», το «Μπρόντγουαιη», το «Τριανόν».

Αν οι κινηματογράφοι της Κυψέλης μειώθηκαν, ο αριθμός των θεάτρων αυξήθηκε. Από ανάγκη να δημιουργήσουν νέους εναλλακτικούς χώρους ( περιφερειακά θέατρα). 

Έτσι στα τέλη της δεκαετίας του ’70 από τα περίπου 25 συνολικά θέατρα της Αθήνας, μόνο τα θέατρα «Έρευνας» και«Στοά» στου Ζωγράφου, το «Κάππα» στην Κυψέλη και το «Καλουτά» στα Πατήσια ήταν εκτός της ευρύτερης περιοχής του κέντρου.Το υπόγειοτου Θεάτρου Τέχνης υπήρξε σαφώς το παράδειγμα αναφοράς των νεότερων Ελλήνων σκηνοθετών και ηθοποιών. 

Στη Κυψέλη και στους γύρω δρόμους ξεπετάχτηκαν αρκετά θέατρα. Ο ίδιος ο Κάρολος Κουν συνήθιζε να επισκέπτεται την περιοχή. Ο Κ.Σ. κάτοικος της Κυψέλης θυμάται σχετικά: «Ο Κουν δεν φοράει ποτέ άσπρα. Είνα πάντα με μαύρα, παντού, σε όλες του τις φωτογραφίες και σε όλη του τη ζωή μαύρο φορούσε, μαύρο πουκάμισο και μετά το ένα τσιγάρο άναβε το άλλο. Ο Κουν κάθεται στο Σελέκτ, με άσπρο πουκάμισο γιατί είναι νονός και πρόκειταινα βαφτίσει. Τον βλέπει ο πατέρας μου και τον καλεί..του λέει να σε βγάλω μια φωτογραφία.. τι να την κάνεις τόσες έχουμε.. δεν υπάρχει όμως μία φωτογραφία με άσπρο πουκάμισο.


Ο ΝΙΚΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΣΤΗ ΚΥΨΕΛΗ, ΣΠΕΤΣΩΝ 101
Ο ΝΙΚΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΣΤΗ ΚΥΨΕΛΗ, ΣΠΕΤΣΩΝ 101


ΣΗΜΕΡΙΝΑ ΘΕΑΤΡΑ ΣΤΗΝ ΚΥΨΕΛΗ

Αλέκος Αλεξανδράκης : Κυψέλης 54

Τόπος Αλλού : Κεφαλληνίας 17 και Κυκλάδων

Θέατρο Χώρα-Σκηνή Ενδοχώρα : Αμοργού 10

Εκάτη : Εκάτης 11

Καφέ Θέατρο : Κοδριγκτώνος 2

Θέατρο Κάππα : Κυψέλης 2

Θεατρική Σκηνή : Νάξου 84

Κάτια Δανδουλάκη : Αγίου Μελετίου 34

Στούντιο Κυψέλης : Σπετσοπούλας 9 


Από τη δεκαετία του ’80, με τη σταδιακή απαξίωση του κέντρου, οι περισσότεροι αστοί μετακομίζουν στα βόρεια και η Κυψέλη αρχίζει να παρακμάζει. Η αίγλη της όμως, δεν θα ξεχαστεί πότε εντελώς.Υπάρχουν ελληνικές ταινίες που γυρίστηκαν με αφορμή την αριστοκρατία της Κυψέλης.

 Πολλοί εξακολουθούν να κατοικούν στα ρετιρέ της Φωκίωνος Νέγρη, που καταφέρνει και συγκρατεί την Κυψέλη ώστε να μην αλλοτριωθεί εντελώς. Ορισμένα έργα όπως η επέκταση του μετρό και η ανάπλαση του Πεδίου του Άρεως και συλλογικές προσπάθειες έχουν την δυνατότητα να επιτρέψουν στην Κυψέλη να χαίρεται τόσο για παρελθόν της όσο και για το μέλλον της. 

             ---------------------------------------------------------------------------------------


Η αστική κληρονομιά της Κυψέλης

Του Αλέξανδρου Α. Λάβδα*

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ



Ο τίτλος ίσως φαίνεται παράξενος σε κάποιους: κατά την τελευταία 20ετία, η Κυψέλη (και σε κάποιο βαθμό και το Παγκράτι) συστηματικά χρησιμοποιείται ως το παράδειγμα της κατ εξοχήν «ζούγκλας του τσιμέντου» στην Αθήνα, ένα παράδειγμα προς αποφυγήν.

Η Κυψέλη άνθησε στα μέσα του 20ού αιώνα. Κατά τις δεκαετίες 1920-1970 αποτελούσε, μαζί με το Κολωνάκι, τη Βικτώρια και την περιοχή Ανακτόρων, τον αστικό πυρήνα της Αθήνας. Οι περιοχές αυτές μοιράζονται μια κοινή αρχιτεκτονική κληρονομιά αποτελούμενη κυρίως από μεσοπολεμικά και πρώιμα μεταπολεμικά κτίρια.

 Όταν η Αθήνα αγκάλιασε τόσο ένθερμα τον μοντερνισμό, τη δεκαετία του 30, οι περιοχές αυτές άρχισαν να ανοικοδομούνται με πολυκατοικίες με στοιχεία Art Deco και Βauhaus, πολύ πριν η πολυκατοικία εξαπλωθεί στην υπόλοιπη Αθήνα.

Αρχιτεκτονική

Μετά τον πόλεμο, πολυκατοικίες για μια μεσο- και μεγαλο-αστική αγορά, χτισμένες από διαπρεπείς αρχιτέκτονες, άρχισαν πάλι να οικοδομούνται. Συναντά κανείς ακόμη και στους χαμηλούς ορόφους μεγάλα διαμερίσματα, ενώ στα ρετιρέ και σε σημεία όπως η Φωκίωνος Νέγρη υπάρχουν διαμερίσματα 250-300 τ.μ. 

Η Κυψέλη έχει μια 100% αστική κληρονομιά δεν χτίστηκε ούτε ως προσφυγικός συνοικισμός ούτε σε ανταπόκριση στο ρεύμα της εσωτερικής μετανάστευσης. Είναι ακριβώς αυτή η πρώιμη ανοικοδόμησή της που την καθιστά πολύ πιο ενδιαφέρουσα από τις περισσότερες αθηναϊκές συνοικίες, οι οποίες ανοικοδομήθηκαν με άσχημο τρόπο μετά τα μέσα της δεκαετίας του 60 όταν ο αείμνηστος Καραμανλής, τον οποίον όλοι αγαπούν να μισούν για το θέμα της ανοικοδόμησης, ζούσε εκτός Ελλάδος. 

Σε μια πόλη που έχει αχανείς εκτάσεις άνευ οποιουδήποτε αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος, η Κυψέλη είναι ένα «ανθολόγιο της νεοελληνικής αρχιτεκτονικής, από την κλασικιστική εποχή, την προπολεμική και μεταπολεμική περίοδο του μοντέρνου κινήματος», όπως αναφέρει η καθηγήτρια του ΕΜΠ. Ε. Πορτάλιου.


ΙΜΒΡΟΥ 22, ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑΤΙΚΟ ΤΡΙΩΡΟΦΟ ΠΛΗΡΩΣ ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΜΕΝΟ-ΦΩΤΟ KYPSELI
ΙΜΒΡΟΥ 22, ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑΤΙΚΟ ΤΡΙΩΡΟΦΟ ΠΛΗΡΩΣ ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΜΕΝΟ - ΦΩΤΟ ΣΤΕΛΙΟΣ ΧΑΜΟΔΡΑΚΑΣ


Πώς εξηγείται λοιπόν αυτή η γενική δυσφήμηση της Κυψέλης; Η απάντηση είναι προφανής:το γενικό κοινό σήμερα δεν έχει αστικές αναφορές. Η οδυνηρή ασχήμια μεγάλων εκτάσεων της ευρύτερης Αθήνας ουδέποτε σχολιάζεται πράγμα που δείχνει ότι η κριτική δεν έχει να κάνει με αισθητικά θέματα. 

Η Κυψέλη δεν κριτικάρεται γιατί δεν μοιάζει με την Πλάκα (η οποία άλλωστε είχε εξαθλιωθεί πριν ληφθούν τα σχετικά μέτρα από τον Στ. Μάνο στα τέλη της δεκαετίας του 70). Κριτικάρεται γιατί δεν μοιάζει με πρόχειρα ανοικοδομημένο χωριό όπως η μισή Αττική. Είναι αστική, άρα ξένη.

 Ασφαλώς και το Κολωνάκι είναι ακριβώς το ίδιο αλλά παραμένει ακριβό, και αυτό αρκεί ως κριτήριο για τους περισσότερους. Και συνεχώς όλο και κάποιος σωτήρας έχει την ιδέα να «γκρεμίσουμε μερικά τετράγωνα στην Κυψέλη» για να αποκτήσει «πράσινο». 

Βεβαίως η Κυψέλη από τη μια ακουμπά σε ένα από τα μεγαλύτερα πάρκα της Αθήνας κι από την άλλη διασχίζεται από έναν μεγάλο και καταπράσινο πεζόδρομο, ενώ είναι από τις λίγες αθηναϊκές γειτονιές που έχουν πολλές, μεγάλες και κανονικές δενδροστοιχίες στους δρόμους τους.

 Αλλά, στην πόλη που από επίσημα χείλη υποστηρίχθηκε με επιμονή ότι πρέπει να κατεδαφιστούν διατηρητέα κτίρια της Δ. Αρεοπαγίτου για να βελτιωθεί η θέα της καφετέριας του Μουσείου της Ακρόπολης, όλα είναι αναμενόμενα.

Η μεγάλη φυγή



 ΤΡΟΙΑΣ 19, ΚΑΤΑ ΤΟΝ Κ. ΝΙΚΟ ΚΑΒΑΔΑ, ΣΧΈΔΙΟ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ BEAUX ARTS ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗΣ ART NOUVEAU-ΦΩΤΟ KYPSELI
ΤΡΟΙΑΣ 19, ΚΑΤΑ ΤΟΝ Κ. ΝΙΚΟ ΚΑΒΑΔΑ, ΣΧΈΔΙΟ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ BEAUX ARTS ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗΣ ART NOUVEAU - ΦΩΤΟ ΣΤΕΛΙΟΣ ΧΑΜΟΔΡΑΚΑΣ


Εύλογα θα διερωτηθεί κανείς αν υποστηρίζω ότι όλα είναι καλά με τη σημερινή Κυψέλη. Κάθε άλλο. Η υποβάθμιση είναι προφανής. Από τη δεκαετία του 80, όταν το νέφος είχε φτάσει σε αφόρητα επίπεδα, άρχισε η τάση της φυγής από το κέντρο. Πολλοί ήθελαν να φύγουν, αλλά εκείνοι που μπορούσαν να το κάνουν ήταν οι κάτοικοι των πιο εύπορων κεντρικών περιοχών. 

Ποιες ήταν αυτές; Οι τέσσερις που προαναφέρθηκαν. Από αυτές, το Κολωνάκι και η περιοχή του Προεδρικού Μεγάρου ευτυχώς ουδέποτε κινδύνευσαν, λόγω εγγύτητος στο κυβερνητικό κέντρο. Οι άλλες δύο, Κυψέλη και ακόμη περισσότερο η Βικτώρια, άδειασαν σε μεγάλο ποσοστό από τους παλαιούς τους κατοίκους και κατοικήθηκαν από μετανάστες.


Αυτό το απλό ιστορικό γεγονός που οδήγησε στην υποβάθμιση είναι ελάχιστα γνωστό. Οι περισσότεροι αναμασούν στερεότυπα του τύπου «έχει μεγάλη πυκνότητα» (κάτι που ισχύει για κάθε κεντρική αστική περιοχή), «έχει παλιά διαμερίσματα» (κάτι που στην πραγματικότητα είναι προσόν, άλλωστε έχει κτιριακό δυναμικό απολύτως παρόμοιο χρονικά, αισθητικά και κατασκευαστικά με του Κολωνακίου), «δεν έχει θέσεις στάθμευσης» (μη γνωρίζοντας ότι στο Παρίσι η μέση 5ώροφη πολυκατοικία είναι 100-150 ετών και φυσικά δεν έχει θέσεις στάθμευσης) ή «δεν έχει πράσινο» (αυτό ήδη το συζητήσαμε).

Όταν, προ πενταετίας, άρχισα να φωτογραφίζω και να δημοσιεύω στο Διαδίκτυο εικόνες από τα αναρίθμητα αξιόλογα κτίρια της περιοχής ξεκινώντας κάτι που, χαίρομαι να πω, συνεχίζεται εντατικότερα κι από άλλους θυμάμαι να συναντώ στον δρόμο δύο κοπέλες, μαθήτριες Λυκείου μάλλον, που σχολίαζαν «μα τι βγάζει στην Κυψέλη;».

 Εκείνη την ώρα φωτογράφιζα ένα ωραιότατο εκλεκτικιστικό κτίριο. Ακουσα την κουβέντα τους, τις ρώτησα τι εννοούσαν, και κατάλαβα από την απάντηση ότι δεν έβλεπαν αυτό που ήταν μπροστά τους. Το έβλεπαν ασφαλώς ως εικόνα, αλλά δεν το προσελάμβαναν ως αισθητική αξία ή ως αξία ποιότητας ζωής.


ΦΩΤΟ ΦΩΚΙΩΝΟΣ ΝΕΓΡΗ ΚΑΙ ΕΠΤΑΝΗΣΟΥ, ΤΟΥ ΦΩΤΟΓΡΑΦΕΙΟΥ ELITE ΤΟΥ ΤΑΣΟΥ ΚΟΥΤΣΟΥΚΟΥ
ΦΩΤΟ ΦΩΚΙΩΝΟΣ ΝΕΓΡΗ ΚΑΙ ΕΠΤΑΝΗΣΟΥ, ΤΟΥ ΦΩΤΟΓΡΑΦΕΙΟΥ ELITE ΤΟΥ ΤΑΣΟΥ ΚΟΥΤΣΟΥΚΟΥ


Επιστροφή και θυσίες

Η άφιξη του μετρό στην πλατεία Κυψέλης και στα Δικαστήρια και η επιστροφή του τραμ στην Πατησίων σίγουρα θα αποτελέσουν σημείο καμπής. Αλλά πρέπει να γίνουν πολλά ακόμα. Πρέπει σε κάποιους δρόμους :

- να διαπλατυνθούν τα πεζοδρόμια θυσιάζοντας μια σειρά στάθμευσης (όπως έγινε στην οδό Παπατσώρη στη Νεάπολη), με ταυτόχρονη δημιουργία εκτεταμένου δικτύου λωρίδων ποδηλάτου

 - να τοποθετηθούν φυσικά εμπόδια (κολωνάκια) σε όλα τα πεζοδρόμια· 

- να εφαρμοστεί μια τακτική μηδενικής ανοχής για φραγμένες διαβάσεις και γενικώς παρεμπόδιση κίνησης πεζών. 

Πρέπει να δοθούν οικονομικά κίνητρα για ανακαινίσεις κτιρίων καθώς και για ευπρεπισμό των κατά μήκος στοών, μέσα στις οποίες θα μπορούσε να τοποθετηθεί δημοτικός φωτισμός. 

Πρέπει η περιοχή να γίνει ελκυστική για όσους θέλουν να ζουν σε μια κεντρική αστική συνοικία, για όσους η αστική ζωή έχει κάποιο νόημα και δεν θεωρούν αυτονόητο ότι θα έχουν από 2 αυτοκίνητα σε κάθε σπίτι και ότι, αν τα έχουν, θα πρέπει ο δήμος (δηλαδή οι άλλοι πολίτες) να τους παράσχουν θέση στάθμευσης. Για τους άλλους, υπάρχουν περίχωρα για όλα τα βαλάντια.

ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΟΜΟΡΦΟΥΣ ΚΗΠΟΥΣ ΤΗΣ ΟΔΟΥ ΠΟΡΟΥ-ΦΩΤΟ KYPSELI
ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΟΜΟΡΦΟΥΣ ΚΗΠΟΥΣ ΤΗΣ ΟΔΟΥ ΠΟΡΟΥ - ΦΩΤΟ ΣΤΕΛΙΟΣ ΧΑΜΟΔΡΑΚΑΣ


* Ο κ. Αλέξανδρος Α. Λάβδας είναι διδάκτωρ Νευροβιολογίας του University College London και εργάζεται ως Senior Researcher στο European Academy (EURAC) στο Bolzano.

             ---------------------------------------------------------------------------------



ΠΗΓΕΣ

Οι τέχνες και η ιστορία της Κυψέλης - Scribd
www.scribd.com/doc/93509501/Οι-τέχνες-και-η-ιστορία-της-Κυψέλης


Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ



Δημοσίευση σχολίου