Παρασκευή, 1 Απριλίου 2016

ΦΩΚΙΩΝΟΣ ΝΕΓΡΗ











Μαριάνθη Μπέλλα

Η Φωκίωνος Νέγρη πήρε το όνομά της από τον πρώην δήμαρχο Λαυρεωτικής, υπουργό Οικονομικών, Συγκοινωνίας και Εσωτερικών και πρόεδρο της Ακαδημίας Αθηνών, Φωκίωνα Νέγρη (1846-1928).
Διαμορφώθηκε την δεκαετία του 1930 πάνω στα ίχνη του ρέματος Λεβίδη, το οποίο στις αρχές του 20ού αιώνα αποτελούσε το βόρειο σύνορο της Κυψέλης. Το ρέμα ξεκινούσε από τα Τουρκοβούνια (Αγχεσμός), έρρεε κατά μήκος του σημερινού πεζόδρομου της Φωκίωνος Νέγρη σε βάθος ενάμισι μέτρου και έκοβε στα δύο την περιοχή. Δεξιά και αριστερά υπήρχαν παράγκες, μερικά ισόγεια σπίτια και σπανίως διώροφα ή τριώροφα, κυρίως κοντά στην Πατησίων. Οι δύο πλευρές ενώνονταν με μια μικρή ξύλινη γέφυρα στο ύψος της οδού Επτανήσου. Το ρέμα συνέχιζε προς τα νότια, περνούσε κάτω από την Πατησίων στο ύψος της Αγίου Μελετίου, για να καταλήξει στον Κηφισό.
Στην περιοχή κατοικούσαν οι οικογένειες Καλλιφρονά και Λεβίδου, οι οποίες κατείχαν μεγάλες εκτάσεις γης και τα σπίτια τους για πολλά χρόνια λειτουργούσαν ως τοπόσημα. Μέχρι τις μέρες μας, μια στάση λεωφορείου φέρει το όνομα «Καλλιφρονά» και το ταχυδρομείο της περιοχής το όνομα «Λεβίδου». Από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας και μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα στην μεσημβρινή πλευρά της Φωκίωνος Νέγρη (μεταξύ των οδών Σποργίλου και Ευβοίας) βρισκόταν η Μεγάλη Βρύση, που ήταν πέτρινη, χτισμένη με πελεκητές πέτρες, και είχε πολλούς κρουνούς. Στο σημείο που βρισκόταν η Μεγάλη Βρύση υπήρχαν δύο πανύψηλες λεύκες που σώζονταν μέχρι πριν λίγα χρόνια.Από τη Μεγάλη Βρύση προμηθεύονταν νερό τόσο οι κάτοικοι, όσο και οι πλανόδιοι υδροπωλητές. 
Κατά την περίοδο δημαρχίας του Σπύρου Πάτση (1917-1920 και 1922-1929), το ρέμα Λεβίδη, όπως και πολλά άλλα ρέματα της Αθήνας, μετατράπηκε σταδιακά σε εστία μόλυνσης επικίνδυνη για τη δημόσια υγεία, καθώς οι κάτοικοι των γύρω περιοχών έριχναν στο ρέμα τα σκουπίδια τους, λόγω έλλειψης οργανωμένου συστήματος αποκομιδής σκουπιδιών. 


Δημοσίευμα της εφημερίδα "Αθηναϊκή" για το ρέμα Λεβίδου, 29/6/1935


Ο Σπύρος Πάτσης, κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1920, έλαβε μέτρα και προσπάθησε να επιλύσει τα προβλήματα της αποκομιδής των σκουπιδιών, της υδροδότησης και της αποχέτευσης της πρωτεύουσας. Αργότερα, επί δημαρχίας Κώστα Κοτζιά (1934-1936), που στη συνέχεια ανέλαβε και το Υπουργείο Διοικήσεως Πρωτευούσης, έγινε η κάλυψη των ρεμάτων Κυκλοβόρου και Λεβίδη. Ο εξωραϊσμός του ρέματος Λεβίδη πραγματοποιήθηκε το 1937, με τη δημιουργία ενός γραμμικού κήπου, με φύτευση δέντρων και θάμνων, κατασκευή σιντριβανιών και χώρων παιχνιδιού, ανάμεσα σε δύο οδούς. Η διαμόρφωση της "πράσινης λεωφόρου" με τα τρεχούμενα νερά ήταν έργο του αρχιτέκτονα Βασίλη Τσαγρή. Την ίδια περίπου εποχή οικοδομήθηκε και η Δημοτική Αγορά (1935), στο ύψος της οδού Ζακύνθου, που αποτελούσε χαρακτηριστικό δείγμα του αθηναϊκού μοντερνισμού και στέγασε πολλά εμπορικά καταστήματα.


Η Δημοτική Αγορά της Κυψέλης, κτίσμα του 1935, που υλοποιήθηκε από το Δήμαρχο Αθηναίων Κώστα Κοτζιά, αποτελεί έξοχο αρχιτεκτόνημα του Μεσοπολέμου και χαρακτηριστικό δείγμα του αθηναϊκού μοντερνισμού. Κινδύνευσε να κατεδαφισθεί, αλλά μετά από πολλές παρεμβάσεις και έγγραφες διαμαρτυρίες αξιόλογων κατοίκων της περιοχής, όπως του συγγραφέα Μένη Κουμανταρέα (προς τιμήν του οποίου πήρε την ονομασία "Μένης Κουμανταρέας"  και του επίτιμου αντιπροέδρου του ΣτΕ Μιχάλη Δεκλερή, η Δημοτική Αγορά της Κυψέλης κηρύχθηκε διατηρητέο κτίσμα το 2006.


Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1930, η αστικοποίηση άρχισε να γίνεται αισθητή και στην «πράσινη λεωφόρο», όπως ονομαζόταν η Φωκίωνος Νέγρη. Την εποχή αυτή κατασκευάστηκαν οι πρώτες πολυκατοικίες, όπως αυτές στη συμβολή της Φωκίωνος Νέγρη με την Αγαθουπόλεως, τη Θήρας και την Επτανήσου, που φέρουν τα χαρακτηριστικά του μοντέρνου κινήματος και διατηρούνται μέχρι σήμερα. Ωστόσο, η περιοχή εξακολούθησε να χαρακτηρίζεται από χαμηλή πυκνότητα δόμησης και να διαθέτει πολλούς ελεύθερους χώρους.

Το 1936-38 κτίστηκε, στη γωνία των οδών Επτανήσου και Φωκίωνος Νέγρη, η πολυκατοικία Λαναρά, που σχεδιάστηκε από τον Ι. Ζολώτα και, με τη χαρακτηριστική αισθητική της, αποτελεί σημαντικό δείγμα του μοντέρνου κινήματος, που άνθησε στη χώρα μας την εποχή του μεσοπολέμου. Πολλοί θυμούνται το μεγάλο καταφύγιό της, όπου οι περίοικοι κατέφευγαν στη διάρκεια της Κατοχής, όταν χτυπούσε συναγερμός. 


Η πολυκατοικία Λαναρά




Η μεσοπολεμική πολυκατοικία Φωκίωνος Νέγρη και Θήρας

Κυρίαρχο στοιχείο στις αναμνήσεις των κατοίκων της περιοχής είναι η εικόνα των τρεχούμενων νερών, των τεχνητών ρυακιών που πλαισίωναν το πράσινο, των λιμνών με τις πάπιες και ιδιαίτερα του περίφημου Πι, κοντά στη Δημοτική Αγορά, όπου έπαιζαν τα παιδιά. Επίσης, το περίφημο 30ο δημοτικό σχολείο (Αγίας Ζώνης και Φωκίωνος Νέγρη), στο οποίο φοιτούσαν τα παιδιά της περιοχής και το οποίο κατά τη διάρκεια της Κατοχής επιτάχθηκε από τους Γερμανούς, όπως και άλλα γειτονικά σχολεία. 


Το περίφημο Πι, κοντά στη Δημοτική Αγορά, συντριβάνι


Αξιόλογη εκπαιδευτική δραστηριότητα σημειώθηκε γύρω από τη Φωκίωνος Νέγρη με πολλά σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ιδιωτικά (Κολλέγιο Αθηνών, Ιόνιος Σχολή, Ελληνική Παιδεία, Λύκειον Νούσια, Αθηναϊκόν Λύκειον Α.Γ. Τυχοπούλου, Ελικών κ. ά.) και δημόσια (6ο γυμνάσιο θηλέων, 15ο γυμνάσιο αρρένων, 26ο, 28ο 30ο δημοτικά σχολεία κ.ά.), αλλά και φροντιστήρια μέσης εκπαίδευσης και ξένων γλωσσών (Βρεταννικό Ινστιτούτο-Χαμπάκης, παράρτημα Πατησίων του Γαλλικού Ινστιτούτου Αθηνών κ.ά.).



 Η Β΄κεντρική σχολή του Βρεταννικού Ινστιτούτου, Φωκίωνος Νέγρη 17. Εφ. "Ελευθερία" 30/9/1962


Κατά τις δεκαετίες του 1950 και 1960 η Φωκίωνος Νέγρη υπέκυψε στον οικοδομικό οργασμό, καθώς οι μονοκατοικίες και τα διώροφα σπίτια έδωσαν τη θέση τους σε πολυώροφες πολυκατοικίες, που υψώθηκαν και στις δύο πλευρές της. Σταδιακά συγκέντρωσε την ανώτερη και μεσαία τάξη και εξελίχθηκε σε μια από τις πιο ακριβές περιοχές της Αθήνας.

Την δεκαετία του 1960 μετατράπηκε σε έναν κεντρικό δρόμο της Κυψέλης, που έγινε διάσημος για τη νυχτερινή ζωή του. Στα κέντρα διασκέδασης, τα κλαμπ, τα καφενεία, τα εστιατόρια και τα ζαχαροπλαστεία της, σύχναζαν πολλοί επώνυμοι της εποχής. Μεταξύ αυτών, αξίζει να αναφέρουμε τα καφε-ζαχαροπλαστεία Σελέκτ, Οριεντάλ, Φλόκα, το κέντρο διασκέδασης Ιγκλού, το νάιτ κλαμπ Κουίντα, το ροκ κλαμπ Top Hat, το εστιατόριο Θράκα. Μάλιστα, το ζαχαροπλαστείο Σελέκτ, που λειτουργεί στη γωνία με την Επτανήσου από το 1945, αποτέλεσε το στέκι μιας μεγάλης κινηματογραφικής και θεατρικής παρέας, με προεξέχοντες τον Νίκο Τσιφόρο, τον Αλέκο Σακελλάριο, τον Κώστα Πρετεντέρη, τον Ορέστη Λάσκο, τον Βασίλη Αυλωνίτη, τον Νίκο Σταυρίδη κ.ά.. Σημαντικός πόλος νυχτερινής ζωής ήταν και το κέντρο Ιγκλού που φιλοξένησε το συγκρότημα των «Φόρμιξ», στο οποίο έπαιζαν ο Βαγγέλης Παπαθανασίου και ο Ντέμης Ρούσος, πριν ξεκινήσουν τη διεθνή καριέρα τους. Από τα πρώτα νυκτερινά κέντρα της Αθήνας ήταν η Κουίντα του Μπάμπη Μουτσάτσου, η οποία  είχε γίνει αγαπημένο στέκι γνωστών Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών που επισκέπτονταν την Ελλάδα. Στη σκηνή της εμφανίσθηκαν πολύ γνωστά ονόματα της διεθνούς μουσικής σκηνής, όπως ο Λούτσιο Ντάλλα.

 Η είσοδος της Quinta


Η Φωκίωνος Νέγρη, σε αντίθεση με την πλατεία Κολωνακίου, που ήταν χώρος κοσμικής συγκέντρωσης χαμηλών τόνων, ήταν μια από τις πιο ζωντανές και λαμπερές περιοχές της κοσμικής Αθήνας και θωρούνταν απομίμηση της Βία Βένετο. Η ελληνική ταινία του 1965 «Το ρεμάλι της Φωκίωνος Νέγρη» εκφράζει την εικόνα που είχε σχηματίσει ο κόσμος για την περιοχή, τα στέκια και τους θαμώνες της. Σε πολλά από τα ποδοσφαιράκια και τα μπιλιάρδα της σύχναζαν οι λεγόμενοι «τεντιμπόηδες», νέοι με προκλητική και παραβατική συμπεριφορά. Εξάλλου, δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι η ταινία του Γιάννη Δαλιανίδη «Νόμος 4000» με τις χαρακτηριστικές σκηνές γυρίστηκε σε διάφορα σημεία της Κυψέλης, γύρω από τη Φωκίωνος Νέγρη.

Διαφήμιση των ζαχαροπλαστείων Φλόκα. Εφ. "Ελευθερία" 30/7/1966


Τις δεκαετίες που ακολούθησαν η Φωκίωνος Νέγρη έχασε την παλιά της αίγλη, και σταδιακά υποβαθμίστηκε. Τα παραδοσιακά στέκια έκλεισαν και έπαψε να είναι τόπος αναψυχής επωνύμων. Το 1985 πεζοδρομήθηκε, δενδροφυτεύτηκε και απέκτησε νέο πρόσωπο. Ωστόσο, την δεκαετία του 1990 τα μαγαζιά της λιγόστεψαν, αρκετοί κάτοικοι της μέσης και εύπορης αστικής τάξης μετακόμισαν στα βόρεια και νότια προάστια και πολλά διαμερίσματα άδειασαν. Άλλα από αυτά έμειναν κλειστά και άλλα, συνήθως υπόγεια και ισόγεια, νοικιάστηκαν σε οικονομικούς μετανάστες. Την ίδια εποχή, έκλεισε η Δημοτική Αγορά που αποτελούσε σημείο αναφοράς για τους κατοίκους. Μετά από πολλές περιπέτειες, το κτίσμα της Αγοράς σήμερα ανακαινίζεται και πρόκειται να στεγάσει διοικητικές υπηρεσίες του Δήμου (ΣΕΔ, ΚΕΠ), καταστήματα και αίθουσες για πολιτιστικές εκδηλώσεις. 

Η πλατεία με την πέργκολα

Σήμερα, στη Φωκίωνος Νέγρη και στους γύρω δρόμους κατοικούν δημόσιοι υπάλληλοι, συνταξιούχοι, καλλιτέχνες, δικηγόροι, αφού τα δικαστήρια είναι πολύ κοντά, καθώς και  μετανάστες, που συνθέτουν το νέο πολύχρωμο και πολυπολιτισμικό πρόσωπό της. Ο πεζόδρομος δεν έχει την κίνηση ούτε τη δόξα του παρελθόντος, όμως απέκτησε νέα στέκια και νέους θαμώνες και αποτελεί μια όαση πρασίνου και τον αγαπημένο περίπατο των κατοίκων της Κυψέλης και όχι μόνο. Η Φωκίωνος Νέγρη επιμένει να ζει πολύχρωμα και αισιόδοξα.


Η Φωκίωνος Νέγρη χιονισμένη τον Φεβρουάριο του 2008


Τα γλυπτά της Φωκίωνος Νέγρη

Κατά μήκος του δενδρόφυτου πεζόδρομου της Φωκίωνος Νέγρη συναντάμε μια σειρά από ενδιαφέροντα γλυπτά, αγάλματα και προτομές, που, σε συνδυασμό με το πράσινο και τα συντριβάνια, δημιουργούν ιδανικό περιβάλλον για τους κατοίκους, τους περιπατητές και τους θαμώνες των καφενείων.

Χαμηλά στον πεζόδρομο, στο ύψος της Ι. Δροσοπούλου, συναντάμε την ορειχάλκινη προτομή του τέως δημάρχου Αθηναίων Κώστα Κοτζιά, έργο της γλύπτριας Λουκίας Γεωργαντή, που κατασκευάστηκε το 1967. Είναι τοποθετημένη σε μαρμάρινη βάση, στην οποία είναι χαραγμένη η επιγραφή: «ΚΩΣΤΑΣ ΚΟΤΖΙΑΣ ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ».



Άποψη του πεζόδρομου της Φωκίωνος Νέγρη, μεταξύ Επτανήσου και Δροσοπούλου


Συνεχίζοντας τον περίπατό μας κατά μήκος του πεζόδρομου της Φωκίωνος Νέγρη, στη συμβολή με την οδό Επτανήσου, μπροστά στο σιντριβάνι είναι τοποθετημένο το ορειχάλκινο προπολεμικό άγαλμα «Κόρη σε έκσταση» του γλύπτη Μιχάλη Τόμπρου, που παριστάνει μια γυμνή γυναίκα με τα χέρια ανοιχτά, σε κατάσταση έκστασης. Ο πλάτανος και ο κισσός που βρίσκονται γύρω της, αλλά και τα νερά του σιντριβανιού από τα οποία αναδύεται, δημιουργούν μια ιδανική ατμόσφαιρα για τους περιπατητές. Στο γλυπτό είναι φανερή η έμφαση στα καθαρά πλαστικά στοιχεία, η τάση για σχηματοποίηση της μορφής, η λιτότητα, και η ρυθμική οργάνωση του περιγράμματος. Συνήθως τέτοιες γυναικείες μορφές μέσα σε σιντριβάνια αποκαλούνται «Λουόμενες».


Η λουομένη της Φωκίωνος Νέγρη, πρόσφατα ανακαινισμένη


Στο ύψος της οδού Έκτορος, συναντάμε το περίφημο μαρμάρινο άγαλμα του σκύλου, του γλύπτη Ευριπίδη Βαβούρη, ο οποίος χρησιμοποίησε ως μοντέλο ένα αληθινό κυνηγετικό. Η συμπάθεια για τους σκύλους που αποπνέει το γλυπτό δεν είναι τυχαία, καθώς ο καλλιτέχνης αγαπούσε τα ζώα και ειδικεύτηκε στη δημιουργία γλυπτών με θέμα κατοικίδια κυρίως ζώα (γάτες, σκύλους, κατσίκια κλ.π.) σε χαρακτηριστικές εκφράσεις και στάσεις, που φιλοτέχνησε με ρεαλιστικό ύφος. Είχε μάλιστα αποκτήσει την ικανότητα να τα βάζει να ποζάρουν. 



Το άγαλμα του σκύλου



Το γλυπτό τοποθετήθηκε στο τελευταίο παρτέρι της Φωκίωνος Νέγρη το 1940, χωρίς κάποιο ιδιαίτερο λόγο, και από τότε άλλαξε θέση τουλάχιστον τρεις φορές.  Σύμφωνα με διηγήσεις παλαιών κατοίκων της Κυψέλης, το γλυπτό αποδίδει έναν πιστό σκύλο που όταν πέθανε ο κύριός του, μαράζωσε από τη λύπη του και έμεινε στο σημείο εκείνο να τον περιμένει για πάντα. Υπάρχει, όμως, και μια άλλη άποψη που αφορά στον ηρωισμό ενός σκύλου, που έσωσε ένα κοριτσάκι όταν αυτό πετάχτηκε στο δρόμο και κινδύνευσε να χτυπηθεί από αυτοκίνητο. Όπως και να έχουν τα πράγματα, ο μαρμάρινος σκύλος είναι εμβληματικός για τον πεζόδρομο της Φωκίωνος Νέγρη, καθώς το παρτέρι μέσα στο οποίο βρίσκεται αποτελεί σημείο συνάντησης τετραπόδων της περιοχής, αλλά και μικρών παιδιών που παίζουν γύρω του και σκαρφαλώνουν στην πλάτη του για μια ακίνητη βόλτα στο πάρκο.


Σχολικό συγκρότημα δημοτικών σχολείων, Φωκίωνος Νέγρη και Λέλας Καραγιάννη


Μετά το συγκρότημα των δημοτικών σχολείων και λίγο πριν φτάσουμε στην πλατεία Κυψέλης, συναντάμε την ορειχάλκινη προτομή του Σπύρου Μερκούρη, που φιλοτέχνησε ο γλύπτης Βάσος Φαληρέας, το 1931. Η προτομή είναι στημένη πάνω σε μαρμάρινη βάση στην οποία υπάρχει χαραγμένη η επιγραφή: «ΣΠΥΡΟΣ ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ 1899–1914, 1929–1934».








H Φωκίωνος Νέγρη είναι ένας πεζόδρομος με ζωντάνια, πολυχρωμία και έντονη παρουσία της τέχνης, που φιλοδοξεί να ξαναζήσει τις μέρες της παλιάς του δόξας. 



ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Αδάμ, Μ., Ιστορίες από τη γειτονιά μου και … λίγο παραπέρα. Κυψέλη 1919-1959, Αθήνα 2012.

Αντωνοπούλου, Ζ., Τα γλυπτά της Αθήνας. Υπαίθρια γλυπτική 1834-2004, Αθήνα 2003.

Βασενχόβεν, Μ., «Η θρυλική πλατεία Φωκίωνος Νέγρη», Η Καθημερινή, ένθετο Επτά Ημέρες, Κυριακή 23 Φεβρουαρίου 2003, σσ. 11-13.

Δασκαλοθανάσης, Ν., «Αρχές και αξίες της νεότερης ελληνικής τέχνης», στο Τέχνες Ι: Ελληνικές Εικαστικές Τέχνες. Επισκόπηση Ελληνικής Αρχιτεκτονικής και Πολεοδομίας,  τόμ. Γ΄: Νεότερη και σύγχρονη Τέχνη, ΕΑΠ, Πάτρα 2000, σσ. 15-77.

Κορομηλάς, Λ. Γ., Το αθηναϊκό κελάρυσμα,  Αθήνα 1977.

Κωτίδης, Α., «Το μεταπολεμικό πρόσωπο της ελληνικής τέχνης», στο Τέχνες Ι: Ελληνικές Εικαστικές Τέχνες, Επισκόπηση Ελληνικής Αρχιτεκτονικής και Πολεοδομίας, τόμ. Γ΄: Νεότερη και σύγχρονη Τέχνη, ΕΑΠ, Πάτρα 2000, σσ. 79-183.

Μπούρας, Δ., «Η Φωκίωνος του ελληνικού “σταρ σύστεμ”», Καθημερινή, ένθετο Επτά Ημέρες, Κυριακή 23 Φεβρουαρίου 2003, σ. 32.

Παυλόπουλος, Δ.,  Ζητήματα νεοελληνικής γλυπτικής, Αθήνα 1988.
Του ιδίου, «Το πρόβλημα της πρωτοπορίας στη γλυπτική του Μιχάλη Τόμπρου», στο Μεταμορφώσεις του Μοντέρνου. Η ελληνική εμπειρία, Αθήνα 1992, σσ. 394-398.



ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ














ΠΗΓΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ
Αρχείο Μαριάνθης Μπέλλα
Αποκόμματα εφημερίδων από το αρχείο της ΕΒΕ και της Ψηφιακής Βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων.
  

   ---------------------------------------------------------------------------------------------------------




Ο Πεζόδρομος της Φωκίωνος Νέγρη στην Κυψέλη


Το άγαλμα του σκύλου στο παρτέρι του πεζόδρομου στη Φωκίωνος Νέγρη
 

               -------------------------------------------------------------------------------------


Φωκίωνος Νέγρη: Η απόδειξη της μετάλλαξης του αστικού τοπίου στην Αθήνα 


Φωκίωνος Νέγρη: Η απόδειξη της μετάλλαξης του αστικού τοπίου στην Αθήνα [εικόνες]


Flaneur: ένα περιοδικό με γαλλικό τίτλο (σημαίνει «περιπατητής») και κείμενα στα αγγλικά, που εκδίδεται στο Βερολίνο και είναι αφιερωμένο στους δρόμους διαφόρων πόλεων του κόσμου.
Μάλιστα οι συντάκτες πραγματοποιούν για δύο μήνες επιτόπια έρευνα, προτού καταρτίσουν την ύλη για το επόμενο τεύχος. Κατόπιν ζητούν τη συμβολή καλλιτεχνών και συγγραφέων από την πόλη στην οποία εστιάζουν. Ποιος θα μπορούσε να φανταστεί κάτι περισσότερο πολυφωνικό και πολυπολιτισμικό;
Το περιοδικό, το οποίο διευθύνεται από τη νεαρή δημοσιογράφο Ρικάρντα Μέσνερ, αριθμεί ήδη πέντε τεύχη. Μετά την Kantstrasse του Βερολίνου, την Georg-Schwarz-Strasse της Λειψίας, τη Rue Bernard του Μόντρεαλ και την Corso Vittorio Emanuele II της Ρώμης, σειρά έχει η Αθήνα με τη Φωκίωνος Νέγρη, τον γνωστό πεζόδρομο της Κυψέλης, που διαμορφώθηκε τη δεκαετία του 1930 επάνω σε ένα παλιό ρέμα που ξεκινούσε από τα Τουρκοβούνια. Το όνομά του ο δρόμος το πήρε από τον πρώτο πρόεδρο της Ακαδημίας Αθηνών μετά την ίδρυσή της το 1926.
Όπως διαβάζουμε στο εσώφυλλο, «το περιοδικό περικλείει την πολυπλοκότητα του δρόμου, τα διαφορετικά επίπεδα και την αποσπασματική φύση του μέσω της λογοτεχνικής προσέγγισης. Δημιουργεί συσχετισμούς ανάμεσα σε τόπους, ιστορίες, ανθρώπους και αντικείμενα, τα οποία δε σχετίζονται απαραίτητα μεταξύ τους. Το περιοδικό έχει αίσθηση της υποκειμενικότητάς του. Θέλει να πει: αυτή θα μπορούσε να είναι η Φωκίωνος Νέγρη».





Ένα πολύχρωμο και πολυπολιτισμικό μωσαϊκό
Το Flaneur είναι ένα περιοδικό με πολύ χρώμα και κίνηση: δεν υπάρχει γωνιά του τεύχους που να μην είναι πολύχρωμη. Στις σελίδες του κυριαρχούν φωτογραφίες που αποτυπώνουν την (υποκειμενική πάντα) πραγματικότητα της Φωκίωνος Νέγρη μακριά από την αισθητική του τουριστικού φολκλόρ και της στερεοτυπικής εικόνας της Ελλάδας. Για παράδειγμα η φωτογράφος Ζωή Χατζηγιαννάκη αναζητεί την κρυμμένη ρομαντική αγνότητα της Φωκίωνος Νέγρη με αφορμή το γνωστό ποίημα του Τζων Κητς «Ωδή σε μία ελληνική υδρία». Κι η Ειρήνη Βουρλούμη ξεκινά ένα φωτογραφικό ταξίδι στον δρόμο μετά από μια εμπειρία καφεμαντείας που είχε σ’ ένα καφενείο της Φωκίωνος Νέγρη, «συνυφαίνοντας τον μυστικισμό της ελληνικής παράδοσης με τη μυθοπλασία του δρόμου».
Κάποια κείμενα του περιοδικού, τα οποία βρίσκουν αφορμή για το ξετύλιγμά τους σ’ ένα περιστατικό (φανταστικό ή πραγματικό) από τη Φωκίωνος Νέγρη, θα μπορούσαν να είναι μικρά διηγήματα, αυτόνομα κομμάτια από ένα βιβλίο πεζογραφίας. Σε ορισμένα από αυτά η πρόζα συγκατοικεί με την ποίηση: «Καταλαβαίνεις πως κάποιος έχει πεθάνει στη Φωκίωνος όταν δεις στον αέρα ένα σμήνος από χιλιάδες χρυσές μέλισσες». Έτσι ξεκινά μια από τις αφηγήσεις της η Γκρασίνα Γκάμπελμαν, η οποία υπογράφει αρκετά από τα κείμενα του τεύχους.
Παράλληλα ακούγονται οι ιστορίες των ανθρώπων που ζουν, εργάζονται και κινούνται στη Φωκίωνος Νέγρη, προφορικές μαρτυρίες του δρόμου που πολύ συχνά αλληλοεπικαλύπτονται, συνομιλούν υπόγεια η μία με την άλλη. Κάποιοι από αυτούς τους ανθρώπους (κάτοικοι, καταστηματάρχες, περαστικοί) αναπολούν τις περασμένες «ένδοξες μέρες» του δρόμου με την κοσμική ζωή, τα γειτονικά θέατρα, την καλλιτεχνική κίνηση και τον κόσμο που συνέρρεε από ολόκληρη την Αθήνα στη Φωκίωνος Νέγρη για να διασκεδάσει. Ενώ άλλοι, αγνοώντας ή αδιαφορώντας για το παρελθόν του δρόμου, εξαίρουν το σημερινό «εναλλακτικό» και πολυπολιτισμικό του πρόσωπο.
«Οι πλάκες στον πεζόδρομο της Φωκίωνος Νέγρη δεν είναι τετραγωνισμένες» σχολιάζει ο Ντέιβιντ Γουίλαν, καλλιτέχνης που ζει στη Νέα Υόρκη και βρέθηκε στην Αθήνα ως «flaneur» για να γράψει για τον πεζόδρομο της Κυψέλης. «Έχουν καμπύλες σαν κύματα. Ο ποταμός κάτω από τη Φωκίωνος μετατρέπεται σε ένα σχήμα που μπορεί να επαναληφθεί, να χυθεί σε μπετόν, να υποβάλει την ιδέα της "ελευθερίας" ή κάτι λιγότερο αυστηρό από την ευθεία. Θυμίζουν μηχανήματα ανάγνωσης πιστωτικών καρτών ή την πυξίδα ενός χαρτογράφου που τραβάει αβίαστα τα γεωμετρικά μήκη και πλάτη σε μια όλο και πιο μικρή υδρόγειο».
Εύλογο είναι το ερώτημα: γιατί η Φωκίωνος Νέγρη; Την απάντηση δίνει με απλά λόγια ένας από τους κατοίκους του δρόμου: «Μεγάλωσα εδώ στη δεκαετία του ’80 και του ’90. Ήταν αλλιώτικο το μέρος. Ήταν μια περιοχή της ανώτερης και της μεσαίας τάξης τότε. Άλλαξε τα τελευταία δέκα χρόνια. Είναι πια πολυπολιτισμικό και το απολαμβάνω. Πολύς κόσμος από διάφορα μέρη της Ευρώπης και της Αφρικής. Έχουν εστιατόρια, έχουν τα πάντα – αν πας στην αγορά εδώ, καταλαβαίνεις τι είδους κόσμος μένει στην περιοχή: μετανάστες, καλλιτέχνες, πολλοί δικηγόροι, γιατί τα δικαστήρια είναι κοντά».
Η Φωκίωνος Νέγρη ενσαρκώνει, λοιπόν, τη μετάλλαξη του αστικού τοπίου της Αθήνας τις τελευταίες δεκαετίες. Ο δρόμος προσωποποιεί το πέρασμα από το «αθηναϊκό αστικό» σκηνικό των περασμένων δεκαετιών, σε ένα πολύχρωμο και πολυπολιτισμικό μωσαϊκό. Και όπως γράφει χαρακτηριστικά ο ποιητής Γιώργος -Ίκαρος Μπαμπασάκης, «η Φωκίωνος Νέγρη είναι το κέντρο του κόσμου».




Γυρνάμε την πλάτη στον Παρθενώνα για την πολυκατοικία


Βασικός πυλώνας αυτής της μετάλλαξης, έτσι όπως παρουσιάζεται μέσα από τις σελίδες του περιοδικού, είναι η έννοια της πολυκατοικίας. Όπως σχολιάζει στο editorial ο Φαμπιάν Σαούλ: «“Δεν υπάρχει τεκμήριο του πολιτισμού που να μην είναι ταυτόχρονα και τεκμήριο βαρβαρότητας” λέει ο Βάλτερ Μπένγιαμιν και, χάριν αυτού, γυρνάμε την πλάτη στον Παρθενώνα και χτίζουμε ένα κτίριο με πολλά διαμερίσματα: την πολυκατοικία».
«Οι διαβαθμίσεις της πειθαρχικής κοινωνίας» σχολιάζει από την πλευρά του ο Ντέιβιντ Γουίλαν «είναι ολοφάνερες στη Φωκίωνος Νέγρη. Κάθε πολυκατοικία έχει διπλή είσοδο, η μία πόρτα είναι μεγαλύτερη απ’ την άλλη. Η μεγαλύτερη είσοδος υποδέχεται τους μικροαστούς που επιστρέφουν στα διαμερίσματά τους των επάνω ορόφων. Η χωριστή και λίγο μικρότερη είσοδος ανοίγει για τους ενοίκους της εργατικής τάξης που προσφέρουν υπηρεσίες και ζουν κάτω απ’ το κτίριο. Πρόσφατα μετανάστες από τη Νιγηρία, τη Συρία και το Πακιστάν νοικιάζουν σχεδόν αποκλειστικά αυτά τα υπόγεια διαμερίσματα. Η αρχιτεκτονική όχι μόνο απεικονίζει τον ταξικό και φυλετικό ανταγωνισμό, αλλά και διευκολύνει τον περαιτέρω διαχωρισμό».
Το περιοδικό Flaneur ξεχωρίζει ανάμεσα σε άλλα με ανάλογη ύλη, κι αυτό λόγω της πρωτότυπης ματιάς και της αισθητικής του. Τα μέρη του τεύχους κινούνται ανάμεσα στην ιστορία, την παρατήρηση της καθημερινής κουλτούρας και την τέχνη του λόγου και της εικόνας. Η δομή του περιοδικού, η οργάνωση της ύλης, η σχέση των εικόνων με το κείμενο, οι τίτλοι και τα ονόματα των συγγραφέων, όλα τα στοιχεία που συνήθως κατατοπίζουν τον αναγνώστη και ξεκλειδώνουν τους κώδικες της ερμηνείας, δεν έχουν την τυπική διάταξη που συναντά κανείς στα λογοτεχνικά έντυπα. Το Flaneur θα μπορούσε να είναι ένας εκτενής διαδικτυακός τόπος ή μια ζωντανή καλλιτεχνική έκθεση εικόνας και λόγου. Οι ιστορίες, τα ποιήματα, οι εικόνες και οι χαρακτήρες που κυκλοφορούν στις σελίδες του λειτουργούν σαν ένας μυθικός αφηγητής, ανοίγοντας το παράθυρο της προφορικής ιστορίας του δρόμου και των κατοίκων του.

Πηγή: Deutsche Welle

         --------------------------------------------------------------------------------------------------


H «έξοχος λεωφόρος Φωκίωνος Νέγρη» και οι συναθροίσεις των κατοίκων της Κυψέλης


Φωκίωνος Νέγρη & Επτανήσου V














Timeslip: 64 χρόνια


Το Σελέκτ στη συμβολή Επτανήσου και Φωκίωνος Νέγρη σε διαδοχικές φωτογραφίες του 1950, 1955 και 2014. Οι παλιές φωτογραφίες είναι του φωτογράφου Τάσου Κουτσούκου, γνωστότερου και ως Elite (1915-2011), ο οποίος είχε το στούντιό του στην οδό Θήρας. Τα πλάνα ελήφθησαν από την πόρτα του φωτογραφείου.


   ---------------------------------------------------------------------------------------------------------




Αποτέλεσμα εικόνας για φωκιωνος νεγρη



         ------------------------------------------------------------------------------------------



Το πρώτο κλαμπ της Αθήνας με παρισινές προδιαγραφές που άνοιξε στην Κυψέλη. Εκεί έβλεπες τον Ομάρ Σαρίφ, τον Λούτσιο Ντάλλα, τον Ωνάση και τη διάσημη στριπτιζέζ που παντρεύτηκε ο ιδιοκτήτης

05/04/2014



H Κουίντα ήταν το πρώτο μουσικό κλαμπ που μπορεί να συγκριθεί με τα σημερινά μουσικά μαγαζιά της Αθήνας. Λειτούργησε στη Φωκίωνος Νέγρη 82 στην Κυψέλη και έγινε αμέσως το πιο διάσημο στέκι της εποχής του.

Ο ιδιοκτήτης της, ο Μπάμπης Μουτσάτσος, ήταν παίκτης του πόλο στην ομάδα του Ολυμπιακού Πειραιώς. Μαζί με άλλους δύο αθλητές, τον ποδοσφαιριστή Μίμη Στεφανάκο και τον μπασκετμπολίστα Κώστα Μουρούζη πήραν την απόφαση να δημιουργήσουν ένα νέο κοσμικό κέντρο στην πόλη. Ο χώρος βρέθηκε, όμως οι Στεφανάκος και Μουρούζης εγκατέλειψαν το εγχείρημα και έτσι ο Μουτσάτσος, δημιούργησε μόνος του την Quinta στη Φωκίωνος Νέγρη, το 1959. Αμέσως το  μαγαζί έγινε το κέντρο συνάντησης των επωνύμων και αγαπημένο στέκι των καλλιτεχνών. Από τον Αριστοτέλη Ωνάση μέχρι την Αλίκη Βουγιουκλάκη, τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ και τη Τζένη Καρέζη. Ο χώρος φιλοξένησε και φημισμένους ξένους πελάτες, όπως ο Ομάρ Σαρίφ και στη σκηνή του εμφανίσθηκαν πασίγνωστα ονόματα της διεθνούς μουσικής σκηνής, όπως ο Λούτσιο Ντάλλα. Στο πιο ενεργό στέκι της Αθήνας γυρίστηκαν σκηνές για πολλές κινηματογραφικές ταινίες.  


Quinta


Ο Μπάμπης Μουτσάτσος σήμερα


Κατάφυτη, ήσυχη και κομψή, η Φωκίωνος Νέγρη συναντά σε αυτή τη φωτογραφία του 1964 την Δροσοπούλου


Η στριπτιζέζ Ρίτα Κάντιλακ 


Το 1963 ήταν η χρονιά που βρέθηκε στην Αθήνα και η Ρίτα Κάντιλλακ, παγκοσμίως διάσημη στριπτιζέζ και ηθοποιός για να παίξει στην ταινία  του Γρηγόρη Γρηγορίου «Αυτό το κάτι άλλο», όπου τραγούδησε και χόρεψε με τον Βαγγέλη Σειληνό. Η Γαλλίδα, κατά τη διάρκεια της διαμονής της στην πρωτεύουσα επισκέφθηκε την Quinta, όπου γνώρισε το Μουτσάτσο. Ο Μπάμπης, λάτρης του ωραίου φύλου, δεν της αντιστάθηκε και έτσι η Κάντιλακ λίγα χρονιά μετά, τον πήρε μαζί της στο Παρίσι όπου και παντρεύτηκαν. Η γαμήλια δεξίωση έγινε στο ξακουστό Crazy Horse, όπου η νύφη εκείνο το βράδυ, κατ” απαίτηση του γαμπρού, δεν έκανε στριπτίζ. Η Quinta εγκαινίασε και την πρωτοτυπία της μεταφοράς κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, από το κέντρο στην παραλιακή και έτσι το θέρος εγκαθίστατο στο τουριστικό περίπτερο «Ζέρβας» στη Γλυφάδα. Σήμερα στη Φωκίωνος Νέγρη έχει μείνει μόνο ο 80χρονος πλέον ιδιοκτήτης της να θυμίζει με τις ιστορίες του την αίγλη μιας άλλης  εποχής. 




   ----------------------------------------------------------------------------------------------------------

Στη Φωκίωνος Νέγρη

Σκίντσας Γιώργος

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  09/08/2009




Στη Φωκίωνος Νέγρη



Χρόνια πριν, πριν από τον πόλεμο ακόμη, ο παππούς μου πρότεινε στη γιαγιά μου να αγοράσουν ένα οικόπεδο στη Φωκίωνος Νέγρη ή τέλος πάντων στη γύρω περιοχή. Η απάντηση της γιαγιάς ήταν: «Πού, εδώ στο ρέμα που κατεβαίνουν οι αλεπούδες να μας φάνε;». Το οικόπεδο έπειτα από αυτή την καταλυτική παρέμβαση δεν αγοράστηκε ποτέ. Χρόνια μετά ο εγγονός τους δεν έχει αγοράσει οικόπεδο ούτε καν γκαρσονιέρα στη Φωκίωνος Νέγρη αλλά την έχει κάνει στέκι του. Από τα γυμνασιακά χρόνια, μάλιστα, όταν άρχισαν οι πρώτες... τσαχπινιές.

Η Φωκίωνος Νέγρη είναι άλλος κόσμος και ιδιαιτέρως τον Αύγουστο. Από το πρωί ως το άλλο πρωί. Ήσυχη και ταυτοχρόνως τόσο ζωντανή. Μπορεί να μην υπάρχει η «Κουίντα», μπορεί να μην υπάρχει ο Παεζάνο, μπορεί να μην είναι καλλιτεχνικό πλέον στέκι, μπορεί να μην είναι «in», αλλά είναι εκεί. Με τα τραπέζια της κάτω από τα δέντρα, τα παιδιά να παίζουν, τους οικονομικούς πλανόδιους μετανάστες να πωλούν κυρίως CD και DVD, τους «μεγάλους» κυρίους και κυρίες να πίνουν τον καφέ τους και να θυμούνται ιστορίες παλιές.

Η Φωκίωνος Νέγρη είναι εκεί και περιμένει. Δεν έχει αλλάξει ή τουλάχιστον αυτό συμβαίνει στα δικά μου μάτια. Είναι αθώα, αν και το παρελθόν της δεν συνηγορεί τόσο πολύ περί τούτου, και αργά τα βράδια του Αυγούστου, όταν όλοι και όλα έχουν ησυχάσει, την ακούς να αναπνέει. Και μαζί με τις δικές της ανάσες ανασαίνουμε και εμείς καλοκαιριάτικα. 

  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------



Περίπατος στην Αθήνα: Στο Select της Φωκίωνος Νέγρη

Ο Δομάζος με τη Μάρθα δεν κάθονται στο διπλανό τραπέζι, αλλά πίνοντας τον καφέ σου θα μάθεις όλα τα κουτσομπολιά της γειτονιάς.
ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  02/05/2012 

Δαρειώτη Νανά



Περίπατος στην Αθήνα: Στο Select της Φωκίωνος Νέγρη


Σε όλες τις πρωτεύουσες του κόσμου τα στέκια μετακομίζουν. Οι συνοικίες βρίσκονται κατά περιόδους σε ακμή και σε παρακμή.

Στη δική μας περίπτωση μιλάμε για τη Φωκίωνος Νέγρη. Για το Select της Φωκίωνος Νέγρη, ενός ζαχαροπλαστείου που λειτουργεί στη γωνία με την Επτανήσου από το 1945.

Ο καλλιτεχνικός κόσμος σύμπας περνούσε ώρες ατέλειωτες στα τραπεζάκια του, εκεί η Μάρθα Καραγιάννη άπλωνε τα πόδια της και τα παλικάρια γονάτιζαν μπρος στη χάρη τους.

Σήμερα, μια από τις πιο όμορφες πλατείες της Αθήνας βρίσκεται σε απόλυτη παρακμή. Ωστόσο το Select παραμένει ζωντανό και τις πρωινές ώρες γεμάτο από κατοίκους της περιοχής.

Πέρασα ένα όμορφο δίωρο ακούγοντας τις συζητήσεις των διπλανών και χαζεύοντας την πλατεία. Ούτε αυτή η απόλυτη παρακμή δεν έχει καταφέρει να την κάνει αδιάφορη.




  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------




   




--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



Βίντεο – αφιέρωμα της ΕΡΤ ( πρώην ΝΕΡΙΤ ) στη πλατεία Φωκίωνος Νέγρη - 31Ιολ2014 – Φωκίωνος Νέγρη - Σειρά ντοκιμαντέρ του Νίκου Τριανταφυλλίδη


                    
ΘΕΣΗ : 

Στα όρια του ( καλλιτεχνικά ) παρακμιακού, σχεδόν ταύτιση της Φωκίωνος με τη ¨ νύχτα ¨, πνευματικότητα και πολιτισμός να τον ψάχνεις με το φανάρι . Πλασάρισμα ως αμιγώς εμπορικό προϊόν, πολυφτιασιδωμένο, κοινώς ¨ λατέρνα ¨ με σημείο αναφοράς το άγαλμα του σκύλου, το ¨Ρεμάλι της Φωκίωνος Νέγρη¨  Άλκη Γιαννακά και τα γιαουρτώματα. Σε πρωταγωνιστικό ρόλο ο εσωτερικός διάκοσμος της Quinta ενώ η Δημοτική Αγορά και η περίφημη αρχιτεκτονική της Κυψέλης να λάμπει δια της εκκωφαντικής απουσίας της . 

Γερασμένες ελπίδες μέσα σε ξεχαρβαλωμένο τοπίο με ξεθυμασμένο άρωμα, ένα ¨πατσουλί ¨ αντί για γιασεμιά, βουκαμβίλιες και τριαντάφυλλα.

 Ο Σεφέρης αναπόφευκτα μάς έρχεται στο μυαλό :  

Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί
ετούτη η χάρη.
Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές
που σιγά σιγά βουλιάζει.
Και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε
από τα μαλάματα το πρόσωπό της
Κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια , γιατί
η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά.
( Δε θέλω τίποτ΄ άλλο - Γιώργος Σεφέρης )

ΑΝΤΙΘΕΣΗ : 

Μια χαρά ήταν το αφιέρωμα, ισόποσα κατανεμημένο, με σεβασμό απέναντι στο παρελθόν και ορθή απεικόνιση της νυν πραγματικότητας. Δεν ήταν αφιέρωμα στα ¨Άπαντα¨ του Παπαδιαμάντη ή στον αρχιτεκτονικό νεοκλασικισμό αλλά σε ένα μέρος με έντονο, μεθυστικό, κοσμοπολίτικο άρωμα. Δεν χρειαζόταν τότε να πάμε κάπου αλλού γιατί απλούστατα οι άλλοι έρχονταν από τα άλλα μέρη στη Φωκίωνος Νέγρη που ήταν το επίκεντρο. 

ΣΥΝΘΕΣΗ :

  Διαλέγετε και παίρνετε. Φρονώ πως η αλήθεια τις περισσότερες φορές βρίσκεται κάπου κοντά στη μέση. Αυτό που θα διαφοροποιεί πάντοτε τα πράγματα από γενιά σε γενιά θα είναι τα συμφραζόμενα, δηλαδή το κοινωνικό πλαίσιο, η γλυκιά ή πικρή γεύση της εκάστοτε εποχής, τα σημεία αναφοράς, οι επικρατούσες τάσεις, τα ειωθότα. Στα πολύ στενά, ασφυκτικά πλαίσια του σύγχρονου τηλεοπτικού χρόνου , το άρωμα, οι ιδέες, τα συναισθήματα, ο πολιτισμός και η ανθρωπιά πρέπει να συμπιεστούν, να μπουν σε κουτάκια κι αν δεν χωράνε τότε θα μπουν στη κλίνη του Προκρούστη και ο νοών νοείτω. Πρέπει να είναι ¨ πιασάρικο ¨ , εμπορικό το τηλεοπτικό προϊόν για να αποφέρει κέρδος.

 Θα θέλαμε πολύ να δούμε αναφορές στον Βεάκη, στον Γκάτσο, στη μοναδική αρχιτεκτονική της Κυψέλης πλην όμως το αφιέρωμα ήταν για τη πλατεία της Φωκίωνος Νέγρη,μια Φωκίωνος Νέγρη όπως την είχαν στο μυαλό τους οι ιθύνοντες της ΝΕΡΙΤ. Μακάρι οι νεότερες γενιές να πάρουν τουλάχιστον ένα ερέθισμα και να ψάξουν σε περισσότερες πηγές για να διαβάσουν, να μάθουν και να επιμορφωθούν σχετικά με την ιστορία και τον πολιτιστικό πλούτο αυτού του ευλογημένου κομματιού γης.

Τέλος, αναφορικά στα σχόλια που άλλα είναι υπέρ και άλλα κατά, οι Λατίνοι θα μας υπενθυμίζουν πάντα ότι : ¨ De gustibus et coloribus non est disputandum ¨ , δηλαδή σε απλά ελληνικά περί ορέξεως κολοκυθόπιτα.

Τρύφωνας Παπαλεωνίδας


  ------------------------------------------------------------------------------------------------------


ΠΗΓΕΣ










http://www.athenssculptures.com/2014/05/daughter-in-ecstacy.html

-------------------------------------------------------------------------------------------



Δημοσίευση σχολίου