Δευτέρα, 29 Φεβρουαρίου 2016

Οδός Ιωάννου Δροσοπούλου

                                           

ΙΩΑΝΝΗΣ ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ
ΙΩΑΝΝΗΣ ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ


Σημείο αναφοράς, σημείο στην επιφάνεια της γης με γνωστές συντεταγμένες και υψόμετρο, που χρησιμοποιείται ως σημείο ελέγχου τοπογραφικών κτλ. εργασιών και μτφ.: Σημείο αναφοράς στη ζωή του ήταν η μητέρα του.

( Λεξικό της κοινής νεοελληνικής )

     ===============================================================

ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΙΚΟ ΚΤΗΡΙΟ ΕΠΙ ΤΗΣ ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΥ 29-ΦΩΤΟ KYPSELI
 ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΙΚΟ ΚΤΗΡΙΟ ΕΠΙ ΤΗΣ ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΥ 29 - ΦΩΤΟ ΣΤΕΛΙΟΣ ΧΑΜΟΔΡΑΚΑΣ


ΠΑΝΕΜΟΡΦΟ ΤΡΙΩΡΟΦΟ ΠΙΠΙΝΟΥ ΚΑΙ ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΥ-ΦΩΤΟ KYPSELI
ΠΑΝΕΜΟΡΦΟ ΤΡΙΩΡΟΦΟ ΠΙΠΙΝΟΥ ΚΑΙ ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΥ - ΦΩΤΟ ΣΤΕΛΙΟΣ ΧΑΜΟΔΡΑΚΑΣ


ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ ΔΙΔΥΜΗΣ ΕΞΩΠΟΡΤΑΣ ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΥ 112-ΦΩΤΟ KYPSELI
 ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ ΔΙΔΥΜΗΣ ΕΞΩΠΟΡΤΑΣ ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΥ 112 - ΦΩΤΟ ΣΤΕΛΙΟΣ ΧΑΜΟΔΡΑΚΑΣ


ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΑΜΕΣΑ ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑ ΚΑΙ ΛΕΣΒΟΥ-ΦΩΤΟ KYPSELI
ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΑΜΕΣΑ ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑ ΚΑΙ ΛΕΣΒΟΥ - ΦΩΤΟ ΦΩΤΟ ΣΤΕΛΙΟΣ ΧΑΜΟΔΡΑΚΑΣ



Η οδός Ιωάννου Δροσοπούλου ήταν πάντα σημείο αναφοράς για μένα. Στις ατέλειωτες βόλτες που χάζευα όλον αυτό τον υπέροχο νεοκλασικό κτηριακό πλούτο, στην επιστροφή μου από τον ¨Πανελλήνιο¨  στη Μαυροματαίων, όταν ήθελα να πάω Φωκίωνος από κάτω και όχι από Επτανήσου ή από Αγίας Ζώνης. Ένα ολόκληρο σύμπαν.
Δεν είναι λίγοι όσοι καθημερινά διασχίζουν τον συγκεκριμένο δρόμο. Πάμε να δούμε σε ποιον οφείλει το όνομά του. Για να θυμηθούν οι μεγαλύτεροι και να μάθουν οι νεότεροι.

Τρύφωνας Παπαλεωνίδας



          ------------------------------------------------------------------------------------


Ιωάννης Δροσόπουλος

Ιωάννης Δροσόπουλος: Ο τραπεζίτης που έφτιαξε την ελληνική βιομηχανία


Όταν το 1828 έφτανε στην Ελλάδα ο Καποδίστριας, τη δύναμη και το ανεξέλεγκτο, που προσωποποιούσε στην άσκηση εξουσίας, συμπύκνωνε η έκφραση «Γιάννης κερνά, Γιάννης πίνει...» Έναν ακριβώς αιώνα μετά, όταν ο Δροσόπουλος γινόταν το μεγάλο αφεντικό της πανίσχυρης Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδας, μερικοί θα θυμηθούν την ίδια φράση για τα οικονομικά της χώρας.

Μόνο, που τότε υπάρχει ένας Βενιζέλος στο τιμόνι της χώρας και η έκφραση θα εκσυγχρονιστεί: Φοβάται ο Γιάννης το θεριό και το θεριό το Γιάννη. Όπου Γιάννης ο βενιζελικός Δροσόπουλος και θεριό ο Βενιζέλος. Κάτι σχετικό που έλεγε ο τελευταίος δεν ήταν μόνο κάποια πολιτική ρητορεία: 
«Δεν μπορείς να κυβερνήσεις την Ελλάδα, αν δεν στηρίζεσαι στο Στρατό και στην Εθνική Τράπεζα...» Πράγμα, που ίσχυε και μετά το 1928, με την ίδρυση της Τράπεζας της Ελλάδος, την απώλεια του εκδοτικού δικαιώματος της ΕΤΕ και της ιδιότητας να είναι ως τότε «τράπεζα των τραπεζών».
Η παρεμβολή του Ιωάννη Δροσόπουλου (1870-1939) στη συνέχεια της ιστορικής έρευνας της «Η» για την επιχειρηματικότητα είναι επιβεβλημένη για πολλούς σημαντικούς λόγους. Κυρίως επειδή χωρίς την πιστωτική πολιτική της ΕΤΕ της περιόδου, είναι γρίφος η πορεία της ελληνικής βιομηχανίας - κι όχι μόνο. Η εξέλιξη της τράπεζας και η ασκούμενη από αυτή πολιτική είναι η κορυφή του παγόβουνου της ελληνικής οικονομίας.

«Μοναδικός...»
Τους λόγους της παρεμβολής συμπυκνώνει εκφραστικά ο Χριστόφορος Κατσάμπας, ο οποίος οφείλει, όπως έχουμε δει, το θαύμα της Πειραϊκής-Πατραϊκής στο Ρουμελιώτη τραπεζίτη: «Εθεωρείτο υπερπρωθυπουργός και μοναδικός εις δύναμιν εις τον τόπον μας. Μία απλή εκδήλωσις ενδιαφέροντος εκ μέρους του, ημπορούσε να σε κάμη μεγάλον. Θεωρείται, μέχρι σήμερον, ότι δεν επέρασεν όμοιός του από την οικονομικήν ζωήν της χώρας μας. Ο,τι είχεν η Ελλάς εις βιομηχανίαν μέχρι του τελευταίου πολέμου 1940, ωφείλετο εις τον Δροσόπουλον...»

Ό,τι είχε, ό,τι δεν είχε και δεν απέκτησε πρέπει να συμπληρωθεί για να είναι πλήρης η εικόνα. Με την έννοια ότι δεν «χρεώνεται» μόνο την όποια ανάπτυξη, αλλά επίσης τις στρεβλώσεις, την υπανάπτυξη και τα τελικά αποτελέσματα.

Εδώ, ενδιαφέρει ακριβώς αυτή η συμβολή του. Όχι η άλλη πολυσήμαντη δράση του για τα οικονομικά του τόπου και το πιστωτικό σύστημα ή την εξέλιξη της Εθνικής, όσο βρισκόταν στο τιμόνι της, κάτω από τις πιο διαφορετικές κυβερνήσεις της περιόδου.

Ο Γιώργος Μίρκος, πρώην διοικητής της ΕΤΕ (1993-1996), σκιαγραφώντας τον Δροσόπουλο επισημαίνει από την οπτική αυτή την ουσία: «Εζησε και έδρασε στην πρώτη περίοδο του αστικού μετασχηματισμού της οικονομίας μας - ταυτόχρονα και περίοδο μεγάλων πολιτικών αναταραχών στη χώρα μας - υπήρξε ο υπεύθυνος κεντρικός τραπεζίτης της Ελλάδας στην πρώτη περίοδο της - προσπάθειας - εκβιομηχάνισής της...»

Ευκαιρίες

Προετοιμάστηκε τραπεζικά και πολιτικά για τη «νέα» εποχή που σε λίγο η επανάσταση του 1909 θα έφερνε. Η επικράτηση της αστικής τάξης στη χώρα μας, έδινε νέες ευκαιρίες στον Ιω. Δροσόπουλο, που έδωσε αμέσως το «παρών», επιδεικνύοντας πλήρη κατανόηση των νέων στόχων και της νέας πολιτικής.

Ήταν, συνεχίζει, η δεκαετία 1910-20 που μέσα σ' ένα νέο πολιτικό πλαίσιο που δημιούργησε η παρουσία του μεγάλου Βενιζέλου, ο οικονομικός τομέας -όπως εξάλλου και όλοι οι τομείς της ελληνικής ζωής- κυριολεκτικώς μετέβαλε όψη. Και γι αυτή τη μεταβολή πρωτεύοντα ρόλο έπαιξε η Εθνική Τράπεζα στην οποία υποδιοικητής από το 1914 ήταν ο Ιω. Δροσόπουλος...
Πρωτοστάτησε στην αναμόρφωση και ανάπτυξη του πρώτου πιστωτικού ιδρύματος της χώρας και στην υποστήριξη του οικονομικού μετασχηματισμού της χώρας, που συντελούνταν σε μια περίοδο πολέμων και πολιτικών αναστατώσεων...»

Οι νέες συνθήκες ευνοούσαν πλέον, ή καλύτερα καθιστούσαν δυνατή, τη δημιουργία βιομηχανίας επί άλλου επιπέδου.
Ο Δροσόπουλος «αντιλήφθηκε σαφώς τη νέα μεταβολή, την οποία άλλωστε με όλα τα μέσα βοήθησε. Σχεδιάστηκε μια νέα πορεία που θα έφερνε την Τράπεζα στο επίπεδο των μεγάλων Banques dAffaires της Ευρώπης.

Έτσι, μέσα στη δεκαετία του 1920, η Εθνική Τράπεζα από το ένα μέρος βοηθούσε τις νέες διαρθρωτικές μεταβολές της οικονομίας ενώ από το άλλο εγκατέλειπε τους ειδικούς τομείς κτηματικής πίστης (1927), αγροτικής πίστης (1929) και εκδοτικού προνομίου (1928) για να επιδοθεί με όλες τις δυνάμεις της στο ευρύ έργο μιας γενικότερης Τράπεζας που έχει ως προορισμό τη χρηματοδότηση και κεφαλαιοδότηση μιας ευρύτερης και πολυπλοκότερης αγοράς. Ο Ιω. Δροσόπουλος από το 1928 ως διοικητής της Εθνικής ανέπτυξε ανεπιφυλάκτως όλες τις προσπάθειές του προς τους άνω νέους στόχους. Πρώτος συνέλαβε την ιδέα της δημιουργίας κεφαλαιαγοράς. Με τον αγγλικό οίκο του Hambros εδημιούργησε (με αγγλικά κεφάλαια και συμμετοχή της Εθνικής) την Hellenic Corporation Ltd, έναν νέο οργανισμό συγκρότησης και ενίσχυσης της κεφαλαιαγοράς. Τον ρόλο της βιομηχανικής πίστης και την ανάγκη δημιουργίας ισχυρών επιτελείων και ικανών μηχανισμών εξυπηρετήσεών της διείδε ταχέως και με επαναστατικό για τις τότε τραπεζικές συνήθειες τρόπο έθεσε τις βάσεις μιας νέας οργάνωσης.»

Αποτελέσματα

Τα αποτελέσματα, τουλάχιστον από την άποψη των δεικτών, ήταν εντυπωσιακά.
Στα μέσα της δεκαετίας 1930-40 η βιομηχανική παραγωγή αυξήθηκε κατά 80%, οι βιομηχανικές χορηγήσεις της Εθνικής αυξήθηκαν κατά 336% του συνόλου των δανείων του 1928
Η Εθνική με τεράστια κεφάλαια και κύρος, απαλλαγμένη από τον ρόλο του χρηματοδότη του κράτους, και τις μακροχρόνιες χρηματοδοτήσεις του αγροτικού και του κτηματικού τομέα, έγινε ο ρυθμιστής της αναπτυσσόμενης ελληνικής χρηματαγοράς και κεφαλαιαγοράς. Εκεί, όμως, που διακρίθηκε διευρύνοντας τα όρια δράσης της ΕΤΕ σε πολλούς τομείς ήταν η δημιουργία επιχειρηματικών συνδυασμών και οι ανοιχτές «κάσες» της ΕΤΕ όπου έκρινε, με ιδιαίτερη αδυναμία σε επιχειρηματίες της εμβέλειας του Μποδοσάκη, των Κανελλόπουλων και των Κατσάμπα-Στράτου. Έκανε «μόδα» τις «συγχωνεύσεις», ειδικά των υπερχρεωμένων επιχειρήσεων.
Οι βιομηχανικές μονάδες που λειτουργούσαν τη δεκαετία του 1930 πριν από τον πόλεμο και για τον πόλεμο είχαν δημιουργηθεί ή στερεωθεί από τον Δροσόπουλο.

Η διαδρομή

1870
Γέννηση στη Σούρπη (νομός Φθιώτιδας τότε, Μαγνησίας σήμερα)
1888
Υπάλληλος στο υποκατάστημα Λαμίας της Εθνικής Τράπεζας Ελλάδας. Παράλληλες σπουδές στη Νομική
1894
Μετάθεση στο υποκατάστημα Τρίπολης της ΕΤΕ
1897
Γάμος με την Ερασμία Γεωργιάδη (μέλος παλιάς τριπολιτσιώτικης οικογένειας) και ένταξη στην αστική κοινωνία της πόλης
1905 -1911
Διανύει όλες τις υπαλληλικές βαθμίδες
1911
Διευθυντής της ΕΤΕ
1914 Μετά τον θάνατο του Ι. Βαλαωρίτη και την ανάδειξη του υποδιοικητή Ι. Ευταξία σε διοικητή, παίρνει τη θέση του υποδιοικητή
1918
Συνδιοικητής της Τράπεζας. Παραμένει στη θέση του, ενώ οι διοικητές έρχονται και παρέρχονται
1917
Υπουργός Επισιτισμού και Αυτάρκειας (βασιλική κυβέρνηση Ζαϊμη) την περίοδο αποκλεισμού της Ελλάδας από την Αντάντ
1926
Υπουργός Οικονομικών (κυβέρνηση Κονδύλη)
1928
Διοικητής της ΕΤΕ, μετά την αποχώρηση του Αλ. Διομήδη, ο οποίος ανέλαβε την Τράπεζα της Ελλάδος
1939
Στο απόγειο της δύναμής του. Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, διατηρώντας τη διοίκηση της ΕΤΕ.

Πιθανολογείται ότι στόχος του ήταν η συγχώνευση των δυο τραπεζών. Αιφνίδιος θάνατος στην Αθήνα έπειτα από καρδιακή προσβολή κριτικη ακομα και στις ημερες της δοξας του

Ουδείς... προφήτης στην πατρίδα του

Χρ. Χατζηιωσήφ: «Οι περιορισμένοι ορίζοντες της ηγεσίας της ΕΤΕ στο Μεσοπόλεμο, και ιδιαίτερα του Ι. Δροσόπουλου, είχαν δραματικές συνέπειες για τη βιομηχανική πολιτική»
Από πολύ νωρίς, όμως, ο Δροσόπουλος, με τις επιλογές της ΕΤΕ, δεν ήταν μόνο αντικείμενο θαυμασμού. Έγινε και αντικείμενο κριτικής κατά τις ημέρες της δόξας του. Ο γνωστός μας, από άλλες «αγιογραφίες» επιχειρηματιών, Δ. Τσούγκος («Οι οικονομικοί μας ηγέται») τον εγκαλεί γιατί μετέτρεψε το «κοινωφελές ίδρυμα» σε «κερδοσκοπική επιχείρηση». Την «κατ ευφημισμό Εθνική Τράπεζα, γράφει το 1932, τη «νέμεται μια κλίκα ανωτέρων και ανωτάτων υπαλλήλων με τας ηγεμονικάς αποδοχάς, τα σκανδαλώδη δάνεια και τα παντοίας άλλας ευκολίας που του παρέχει αύτη». Έχει την επικαιρότητά της η προσέγγιση αυτή, αν και στόχος της τότε ήταν το χωριατόπαιδο που απέκτησε βίλες, κότερα, πλούτη και δεν είχε τις κάσες της ΕΤΕ ανοιχτές για όλους τους επιχειρηματίες...

Σκληρή

Η μεταγενέστερη κριτική για την περίοδο Δροσόπουλου και τον ίδιο είναι σκληρή. Ο Χρ. Χατζηιωσήφ στο κλασικό έργο του για τη βιομηχανία ως το 1940 («Η γηραιά σελήνη...» συμπεραίνει, ανάμεσα στ άλλα:
«Οι περιορισμένοι ορίζοντες της ηγεσίας της ΕΤΕ στο Μεσοπόλεμο, και ιδιαίτερα του Ι. Δροσόπουλου, είχαν δραματικές συνέπειες για τη βιομηχανική πολιτική της περιόδου. Ο θεωρούμενος πανίσχυρος διοικητής της πρώτης σε μέγεθος ελληνικής τράπεζας ήταν αιχμάλωτος των ξεπερασμένων κοινωνικών δομών και αξιών της ελληνικής επαρχίας μέσα στις οποίες είχε διαμορφώσει την προσωπικότητά του και προσέγγιζε με εξαιρετική ανασφάλεια τις υποθέσεις του άγνωστου σε αυτόν βιομηχανικού κόσμου.

Προνομιακές σχέσεις με μεμονωμένες επιχειρήσεις και βιομηχάνους υπήρξαν, μια βιομηχανική πολιτική όμως δεν διατυπώθηκε ποτέ, γιατί η διοίκηση δεν μπορούσε να τη συλλάβει. Το αποτέλεσμα ήταν η Εθνική Τράπεζα να συσσωρεύσει στο χαρτοφυλάκιό της μετοχές και απαιτήσεις έναντι προβληματικών βιομηχανιών και να μην ενθαρρύνει τη συγκεντροποίηση του βιομηχανικού κεφαλαίου με αναδιαρθρώσεις...

Η συντηρητικότητα της τραπεζικής πολιτικής επιβεβαιώθηκε στην περίοδο της δικτατορίας Μεταξά. Στέλνοντας τους εκπροσώπους της στην κυβέρνηση της 4ης Αυγούστου, η Εθνική είχε ως στόχο και πέτυχε τελικά, ευθυγραμμιζόμενη με τους ξένους εταίρους της, να αποτρέψει τις αλλαγές στην οικονομική δομή της χώρας, αντί να τις ενθαρρύνει στρέφοντάς τες προς μια επιτάχυνση της οικονομικής ανάπτυξης. Ο ισχυρότερος μοχλός της εθνικής οικονομίας έμεινε έτσι ανενεργός σε μια περίοδο που συγκεντρώνονταν οι ευνοϊκότερες πολιτικές και οικονομικές προϋποθέσεις για τη μεταβολή της οικονομικής διάρθρωσης προς όφελος της βιομηχανίας.»

Παντός καιρού

Το 1930 η ΕΤΕ διέθετε τα 4/5 των πιστώσεων της ελληνικής βιομηχανίας. Αλλά έτσι χωρίς πρόγραμμα, μέσα σ' ένα πελατειακό σύστημα, και δέσμια αντιφατικών κατά περιόδους πολιτικών. Ο Δροσόπουλος ήταν τραπεζίτης παντός καιρού. Και με τη βιομηχανική ανάπτυξη και με την αυτάρκεια, που δεν χρειαζόταν και τόσο τη βιομηχανία. Αν και βενιζελικός τα «βρήκε» με τον Πάγκαλο, τον Κονδύλη, τον Μεταξά...
Φυσικά, τ αποτελέσματα του τομέα της βιομηχανίας αυτά υπερβαίνουν την ΕΤΕ, την οικονομική πολιτική και στο ζήτημα εμπλέκονται οι πολιτικές εξελίξεις και επιλογές σε όλη την περίοδο του Μεσοπολέμου.
Η Μαργαρίτα Δρίτσα που έχει ασχοληθεί συστηματικά με τις τράπεζες της περιόδου καταλήγει ότι η Εθνική της εποχής «δεν λειτούργησε ως φορέας προώθησης της εκβιομηχάνισης». Η διαπίστωση είναι κοινή στους περισσότερους μελετητές και επομένως είναι ένας μύθος ότι η Ελλάδα του Μεσοπολέμου οφείλει τη βιομηχανία της στον Δροσόπουλο.

«Στιγμές»

Ο πατέρας του ήταν μικροκτηματίας από την περιοχή Αλμυρού που δύσκολα τα έβγαζε πέρα. Με δυσκολία κατάφερε να στείλει το γιο του στο γυμνάσιο.
Παράδειγμα αυτοδημιούργητου και «πτωχού νέου», ο οποίος οφείλει τις επιτυχίες του στις αρετές που ανέπτυξε. Εξαντλητική εργασία, πειθαρχία, θέληση, «έμφυτο» επιχειρηματικό δαιμόνιο χάρη στο οποίο ανέβηκε όλα τα σκαλιά της ΕΤΕ (στη φωτογραφία με συνάδελφό του στην Τρίπολη).

Ο Ι. Δροσόπουλος ήταν ο δεύτερος μετά τον Ι. Βαλαωρίτη υπάλληλος καριέρας, που έγινε υποδιοικητής της ΕΤΕ. Στη φωτογραφία με τη γυναίκα του, που τον έβαλε στα σαλόνια της Τρίπολης
Βέρος ρωμιός, ατημέλητος, με ανδροπρεπεστάτην εμφάνισιν, που πατά το πόδι του και τον αισθάνεται το πάτωμα, και χαίρεται πραγματικά τη ζωή του. Η περιγραφή ανήκει στον δημοσιογράφο Δ. Τσούγκο τη δεκαετία του 1930. Φυσιολάτρη τον αποκαλούν μεταγενέστεροι βιογράφοι του (χαρακτικό της εποχής που ήταν διοικητής της ΕΤΕ).


              ------------------------------------------------------------------------


Πέραν του Στέφανου Δέλτα, ο Ιωάννης Δροσόπουλος ήταν μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Τράπεζας Ανατολής και την ίδια στιγμή διοικητής της Εθνικής Τράπεζας από το 1928. Ταυτόχρονα διατελούσε πρόεδρος σε δεκάδες εταιρείες, που όλες έπαιρναν κεφάλαια για της ανάπτυξη τους από την Εθνική Τράπεζα. Μεγάλος του αντίπαλος ήταν ο Διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος Εμμανουήλ Τσουδερός, ο οποίος κατηγορούσε ευθέως το Δροσόπουλο για την τεχνητή νομισματική κρίση του 1932, αλλά και για διάφορες νομιμοφανείς δραστηριότητες. Ο Δροσόπουλος αντικατέστησε το 1939 τον Ε. Τσουδερό στη Διοίκηση της Τραπέζης της Ελλάδος, όταν ο Ι. Μεταξάς θεώρησε ότι ο Τσουδερός τον υποσκάπτει, αλλά δεν πρόλαβε να χαρεί και ιδιαίτερα γιατί πέθανε κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες.







            -----------------------------------------------------------------------------


ΠΗΓΕΣ





Δημοσίευση σχολίου