Τετάρτη, 10 Φεβρουαρίου 2016

Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος

                                                         
                                            TRIVAGO - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

                                           ------------------------------------

                                            AIR TICKETS - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

                                      --------------------------------------------------







                              ----------------------------------------------------------------------

                                ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ( ΒΙΒΛΙΟ ) - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

                              ------------------------------------------------------------------------







Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος, ο φιλόσοφος που «μίλησε» με την Ιστορία


«Πρόλαβα να ζήσω τα πρώτα εννέα χρόνια της ζωής μου στη γενέτειρά μου Σμύρνη. Από τα πιο συγκλονιστικά βιώματά μου είναι η Καταστροφή της. Έχω αυτοβίωτη εμπειρία των γεγονότων, σε ηλικία έστω εννέα ετών. Ο,τι διαπράχθηκε τότε, ήταν οργανωμένος από την τουρκική διοίκηση εμπρησμός των ελληνικών συνοικιών της Σμύρνης και της αρμενικής, χωρίς να θιγούν η τουρκική συνοικία και η συνοικία των Λεβαντίνων».

Τα όσα συνέβησαν στη Σμύρνη θα στιγματίσουν τη ζωή του και θα αποτελέσουν το έναυσμα της άσβεστης επιθυμίας του να «συνομιλεί» με την Ιστορία με όρους καθαρότητας. Θα πει συγκεκριμένα:

  «Γεννήθηκα στη Σμύρνη και παιδάκι έζησα την πυρπόλησή της, δηλαδή του συνόλου των ελληνικών συνοικιών της και της αρμενικής, όχι όμως και της τουρκικής, διαπραγμένης τέσσερις ημέρες μετά την κατάληψή της από τον τουρκικό στρατό. Αποτελεί παραλογισμό, λοιπόν, οικτρό και όχι απλώς ψεύδος, ο ισχυρισμός, ότι από το “εκδικητικό ελληνικό μένος” υπαγορεύθηκε, δηλαδή από Έλληνες διαπράχθηκε, η πυρπόληση των ελληνικών συνοικιών της Σμύρνης, και της αρμενικής, με φροντίδα να μείνει άθικτη η τουρκική συνοικία».

Επί χούντας έφυγε για την Γαλλία. «Περιέσωσα έτσι την αξιοπρέπεια και του προσώπου μου και της φιλοσοφίας. Αρνήθηκα να κάνω εξευτελιστικές δηλώσεις. Εκεί δοκιμάσθηκαν οι ηθικοί χαρακτήρες», έχει πει για την απόφασή του. Επί Δικτατορίας δίδαξε Φιλοσοφία  στο πανεπιστήμιο του Νανσύ στην Γαλλία και μετά την Μεταπολίτευση, το 1975, επέστρεψε στην Ελλάδα και εξελέγη τακτικός καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πάντειο. Δίδαξε μέχρι την συνταξιοδότησή του το 1981.

Το 1989 ανέλαβε το χαρτοφυλάκιο του υπουργείου Παιδείας στην κυβέρνηση Γρίβα και το 1990 στην κυβέρνηση Ζολώτα.

«Στη συνείδησή μου είναι ισότιμες οι διαδοχικές ιδιότητές μου, ως καθηγητού πανεπιστημίου, ακαδημαϊκού ή και υπουργού Παιδείας. Μέλημα είχα πάντοτε να εκπληρώνω το αντίστοιχο καθήκον μου άριστα, δίχως φειδώ των πνευματικών μου δυνάμεων», έχει πει επίσης.

Έχει τιμηθεί πλείστες φορές ενώ το 1984 εκλέχτηκε τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, της οποίας το 1993 ανέλαβε πρόεδρος. Επίσης υπήρξε επίτιμος πρόεδρος της Ελληνικής Φιλοσοφικής Εταιρείας και μέλος διαφόρων ξένων ακαδημιών. Έχει εκδώσει πάνω από 40 βιβλία σχετικά με φιλοσοφικά και ιστορικά θέματα.

«Επειδή στο γυμνάσιο είχα μάθει να γράφω ωραία, και στις εκθέσεις είχα βραβευθεί με άριστα, από νέος άρχισα να γράφω, να δημοσιεύω σε περιοδικά και έφθασα μέχρι σήμερα πάνω από 40 βιβλία να έχω εκδώσει, βιβλία φιλοσοφίας, ιστορίας, αν θέλετε κοινωνιολογίας», έχει πει χαρακτηριστικά.

                                 --------------------------------------------------------

           ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ( ΒΙΒΛΙΟ ) - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

                                ----------------------------------------------------------

Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος

 09.02.2016 

ΗΛΙΑΣ ΜΑΓΚΛΙΝΗΣ

 Ηλίας Μαγκλίνης


Τον Ιούνιο του 2010 είχα την τιμή να περάσω ένα δίωρο με τον ακαδημαϊκό Κωνσταντίνο Δεσποτόπουλο, ο οποίος πέθανε την Κυριακή, πλήρης ημερών, μάχιμος ώς το τέλος. Εκείνη η συνάντηση έγινε συνέντευξη στη στήλη «Γεύμα με την Κ» – μονάχα που δεν φάγαμε τίποτα. Αντιγράφω: «Λόγω του καύσωνα, αποφύγαμε τις μετακινήσεις, οπότε παραμείναμε στο γραφείο του κ. Δεσποτόπουλου, στην Ακαδημία Αθηνών, όπου προσφέρθηκε καφές και το ευλογημένο παγωμένο νερό».

Θυμάμαι ακόμα την εξοντωτική ζέστη εκείνης της ημέρας, γεγονός όμως που ελάχιστα πτόησε τον Κων. Δεσποτόπουλο. Η συνάντηση είχε γίνει ελάχιστους μήνες μετά το Καστελλόριζο· ήταν η αρχή της κρίσης, επί πρωθυπουργίας Γιώργου Παπανδρέου.

Διατρέξαμε τον βίο του – για την ακρίβεια, ο Κων. Δεσποτόπουλος αφέθηκε σε μια γλαφυρή αφήγηση ζωής που στιγμές στιγμές έμοιαζε με μυθιστόρημα:

«Επί της δικτατορίας Μεταξά, μου έλεγαν, πέρνα από την ΕΟΝ να μας πεις μια καλημέρα και την επομένη θα έχεις διοριστεί καθηγητής. Δεν το έκανα ποτέ μου. Αργότερα, το 1946, είχε παρακαλέσει τον πατέρα του Λεωνίδα Κύρκου να μιλήσει στον Ζαχαριάδη, να του πει ότι κι από τις δυο πλευρές παιδιά του λαού είναι, θα σκοτωθούν, δεν έχει νόημα αυτό που πάει να κάνει. Τα ίδια έλεγα και στην άλλη πλευρά, διότι μιλούσα με όλους. Δεν εισακούστηκα. (...) Επικρατούσε τότε μια εμπάθεια εξοντωτική από τα κακά στοιχεία όλων των παρατάξεων. Μια κρίση ηθική της κοινωνίας. Από την άλλη, σήμερα, φοβούμαι να το πω, οι πολιτικοί δεν έχουν το σθένος που είχαν οι παλαιοί, την αυτοπεποίθηση, τη βαρύτατη συνείδηση ευθύνης. Ο Γιώργος Παπανδρέου αγωνίζεται βέβαια, είναι πολύ πιο δραστήριος από τον προκάτοχό του, αλλά δεν έχει την επιβολή του πατέρα του και τη μεγαλοπρέπεια του παππού του, με τον οποίο με συνδέει το εξής γεγονός: ο Γεώργιος Παπανδρέου και ο αδελφός του Νικόλαος είχαν καταταγεί εθελοντές να πολεμήσουν στους Βαλκανικούς Πολέμους. Ο Νικόλαος τραυματίστηκε θανάσιμα στη μάχη του Κιλκίς και ξεψύχησε στα χέρια του θείου μου, του αδελφού του πατέρα μου, ο οποίος είχε έρθει να πολεμήσει από τη Σμύρνη, όπως και άλλοι δύο αδελφοί του πατέρα μου».

•Μετά την Κατοχή, ο Κων. Δεσποτόπουλος κατηγορήθηκε για «αντεθνικό» έργο. Του ζητήθηκε να απολογηθεί, αρνήθηκε και συνελήφθη. «Μας πήγανε με καύσωνα στην Ψυττάλεια. Ένας αστυνομικός μου είπε “εκεί που σας πάνε δεν έχει νερό, πιείτε τώρα αν θέλετε”. Δέχθηκα, υπό έναν όρο: να πιουν και οι υπόλοιποι που ήταν μαζί μου». Μετά την επιστράτευση της κλάσης του λόγω του εμφυλίου πολέμου, το 1947, στέλνεται στη Μακρόνησο, όπου και παραμένει επί τρία χρόνια. «Το 1950 απελευθερώθηκα βάσει ενός εγγράφου που υπέγραψαν δέκα βουλευτές (Καρτάλης, Γεώργιος Μαύρος, Κωνσταντίνος Μητσοτάκης κ.ά.), χωρίς να υπογράψω δήλωση».

•Στις αρχές της δεκαετίας του ’60, ο Κων. Δεσποτόπουλος δίνει διαλέξεις περί κατάργησης της ποινής του θανάτου, του όρκου και περί αλλαγής του επωνύμου: η γυναίκα να μην υποχρεώνεται να φέρει το επώνυμο του συζύγου της. «Τότε, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης δέχθηκε να παρουσιάσει μια αναφορά μου στη Βουλή. Η θανατική ποινή δεν καταργήθηκε, αλλά στην πράξη έπαψε. Αργότερα, στα χρόνια της μεταπολίτευσης, την κατήργησε ο Μαγκάκης ως υπουργός Δικαιοσύνης. Είχε την εντιμότητα, όταν τον συνεχάρησαν οι δημοσιογράφοι, να πει, μην ευχαριστείτε εμένα, τον Δεσποτόπουλο να ευχαριστείτε που όργωσε το έδαφος πριν από μένα».

* «Ξέρετε, η Δημοκρατία έχει το ελάττωμα να μην μπορεί να διακρίνει πάντα τους καλούς από τους κακούς. Παραμένει όμως το λιγότερο κακό πολίτευμα, όπως είχε πει ο Πλάτωνας, πολύ πριν απ’ τον Τσώρτσιλ, διότι οι αλλαγές γίνονται ομαλά, χωρίς βία. Μέγα προσόν αυτό».


                    --------------------------------------------------------------------

        ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ ΔΕΣΠΟΤΟΠΟΥΛΟ ( ΒΙΒΛΙΟ ) - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

                    


Συνέντευξη

Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος, Ακαδημαϊκός, Καθηγητής Φιλοσοφίας…

Αναφέρεται στην πυρηνική ενέργεια, την κρίση αξιών, τα ΜΜΕ, το επώνυμο των παιδιών…..

Της δημοσιογράφου Βένης Παπαδημητρίου 





. Η εποχή μας, ιδίως από τα τέλη του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, δείχνει μια έλλειψη σωφροσύνης. Βέβαια, ο 20ος αιώνας και στο πρώτο ήμισυ του, είναι ένας αιώνας απάνθρωπος, οι δε ιστορικοί, θα ωρύονται όταν θα διαβάζουν αυτά τα γεγονότα που συνιστούνε, τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο και τον δεύτερο-σημειώνει ο καθηγητής, ενώ αναφέρεται στην ατομική βόμβα:
Το πρώτο ήμισυ του παγκόσμιου πολέμου
 . «… Το 45 κατασκευάστηκε η ατομική βόμβα. Και η ειρωνεία της ιστορίας είναι, ότι την κατασκεύασε ένας φιλάνθρωπος και ηθικότατος  άνθρωπος, ο Ρούσβετ, αλλά όχι για να τη ρίξει, να καταστρέψει. Την κατασκεύασε, επειδή είχε την υποψία, βάσιμα, ότι στη Γερμανία ετοιμάζουν την ατομική βόμβα και ότι ο αδίστακτος Χίτλερ εσκέφθηκε ότι μπορεί να τη ρίξει, για να τον εξαναγκάσουν να μην την ρίξει , πρέπει να την έχουμε εδώ την βόμβα.
Οι όχι με κύρος διάδοχοί του, έκαναν το έγκλημα και έριξαν την βόμβα. Έκτοτε, προσπάθησαν και τα άλλα κράτη να αποκτήσουν αυτό το δικαίωμα, και τώρα ζούμε υπό την αίρεση ότι δεν θα βρεθεί ένας τρελός να αρχίσει πόλεμο με πυρηνικές βόμβες»………
Ο Φιλόσοφος, αναφέρεται στην πυρηνική ενέργεια, θέμα επίκαιρο σήμερα, πόυ ζούμε τον εφιάλτη της πυρηνικών εκρήξεων, μετά το σεισμό στην Ιαπωνία… .

«Επιστεύθη γενικώς ότι η πυρηνική ενέργεια, θα μπορούσε να βοηθήσει στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, φθηνής.  Και δεν σκέφθηκαν τις παρασυνέπειες. Δηλαδή τον κίνδυνο που συνεπάγεται από αυτήν. Πριν γίνει το Τσέρνομπιλ.,  έγραψα: « Όχι στην πυρηνική ενέργεια, είναι έγκλημα κατά της ανθρωπότητας»… Τότε, με κατηγορούσαν ως αντιδραστικόν, όταν έγινε το Τσερνομπίλ επαληθεύθηκα δυστυχώς…   Όταν πήρε φωτιά στη Γερμανία, ένα πυρηνικό εργοστάσιο,  είχα πει ότι «όσα μέτρα ασφαλείας και αν παίρνουν οι ειδικοί, είναι ανθρώπινα, να υπάρξουν λάθη, ή να υπάρξουν και πράξεις κακίας του αντιπάλου». Δηλαδή, ο αντίπαλος να πυροδοτήσει τις πυρηνικές εγκαταστάσεις..

…Ένα ελάττωμα της ανθρωπότητας είναι ότι επίστευσε και πιστεύει στην πυρηνική ενέργεια.. Όχι όλοι, αλλά οι περισσότεροι που πιστεύουν σε αυτή.
Αυτά είναι παγκόσμια θέματα, τα οποία ούτε η Ελλάς μπορεί να τα ελέγξει. Και όσοι ευσυνείδητοι διανοούμενοι ενδέχεται να διατυπώνουν απόψεις, δεν εισακούγονται» είναι το παράπονο του διακεκριμένου φιλόσοφου.


Ο όρκος

«Ο όρκος είναι ντροπή για την ανθρωπότητα, είναι επιστροφή στη μαγική νοοτροπία» αναφέρει ο κ. Δεσποτόπουλος και εξηγεί: « Παλαιότερα, αυτός που ορκίζονταν, νόμιζε ότι δεσμεύεται από μαγικές δυνάμεις. Έπειτα εξευγενίστηκε κι έγινε ο λεγόμενος «θρησκευτικός όρκος».. Στην ελληνική αρχαιότητα, ήδη, αλλά και από τότε, οι φιλοσοφημένοι άνθρωποι αντιδρούσαν. Έλεγαν για παράδειγμα,  ότι ένας, ονόματι Κλεινίας, με πυθαγόρεια μόρφωση, επροτίμησε να χάσει δίκην . τριών ταλάντων, μεγάλου ποσού, παρά να ορκιστεί. Διότι θεωρούσε ότι ο όρκος είναι ανάξιος ανθρώπου λογικευμένου και μειωτικός της αξιοπρέπειας, κυρίως ο όρκος του μάρτυρος.

‘Οταν το δικαστήριο –είναι σαν να λέει και λέει- στον μάρτυρα, ευυπόληπτο άνθρωπο που έρχεται να βοηθήσει τη Δικαιοσύνη,» δεν σε πιστεύω ως ειλικρινή και για να σε αναγκάσω να πεις την αλήθεια, επισείω τον όρκο που συνδυάζεται με φόβο θεώθεν τιμωρία». . Αυτό σε μια δημοκρατική πολιτεία, είναι ένα είδος  βασανιστηρίου ψυχής, όπως έχει πει κάποιος . Έτη χειρότερον….

 Χρησιμοποιείται στην Ελλάδα το Ευαγγέλιο ως όργανο ορκωμοσίας. Με τον τρόπο αυτό,  γίνεται και βεβήλωση του Ευαγγελίου και είναι και απάτη.  Διότι ο όρκος, υποτίθεται εκεί, επικαλούμαι ότι ο Χριστός, ο Θεός οι Άγιοι, θα είναι μάρτυρες, αλλά ο Χριστός, ρητά, απαγορεύει τον όρκο στο Ευαγγέλιο… «<ουκ επιορκίσεις. Θα προδώσεις τω Κυρίω επί τω όρκο σου…. Το δε περισσώ εκ του πονηρού εστίν». Δηλαδή ο όρκος είναι αμαρτία για τον Χριστιανό.

Ο Πατριάρχης Άνθιμος, το 1837 όταν οι περισσότεροι Έλληνες ήταν υπό τουρκικήν εξουσίαν,  γράφει:; «<Η Εκκλησία υμών, απαγορεύει τον όρκον. Εάν όμως κάποιος, πιεζόμενος αφορήτως υπό της κρατικής εξουσίας, και ορκισθεί, θα δεηθώμεν εις την ευσπλαχνίαν του κυρίου, να τον συγχωρήσει»

Κατόπιν αυτού, το ελληνικό κράτος,  με κυρίαρχο θρησκεία την Χριστιανική <ορθοδοξία και επιβάλλει όρκο, αποτελεί ασυνέπειαν και γελοιοποιητική του κράτους..  Μισοέγιναν κάποιες βελτιώσεις, αλλά δεν ήταν ουσιαστικές..», σημειώνει ο κ. Δεσποτόπουλος


Τα επώνυμα των γυναικών και των παιδιών μετά τον γάμο..

.
«…Ενοχλεί, αυτό που ονόμασα «επωνυμικό χαμαιλεοντισμό» των γυναικών. Ότι δηλαδή με το γάμο αλλάζουν επώνυμο ,με το διαζύγιο αλλάζουν επώνυμο κ. λ. π.  Ότι είναι μειωτικό για μία προσωπικότητα και μειωτικό συγχύσεως στην κοινωνία. Και επέμεινα ότι δεν πρέπει να αλλάζει επώνυμο η γυναίκα, όπως δεν αλλάζει ο άνδρας.  Για λόγους ισότητας. Το 82 που έγινε η αναθεώρηση του συντάγματος, η επιτροπή τότε δέχθηκε την πρότασή μου, και έκτοτε, νομικώς, η γυναίκα κρατάει το επώνυμό της.

 Αλλά, τότε, ανακύπτει ένα ζήτημα, που δεν υπήρχε πριν που είχαν το ίδιο επώνυμο και οι δύο σύζυγοι. Δεν υπήρχε πρόβλημα τι θα γίνουν τα τέκνα, τι επώνυμο θα έχουν τα τέκνα. Αυτό, δε, να παίρνει το όνομα του συζύγου, ήταν συνεπές, με ορισμένη αξιολογία της κοινωνίας, για τη θέση της γυναικός.

Ο Φίτλε, φιλόσοφος Γερμανός, στις αρχές του 19ου αιώνα, γράφει. «Η γυναίκα με το γάμο, απορροφάται στην προσωπικότητα του ανδρός.  Συνεπώς, εφεξής, η ευτυχία της και η αξιοπρέπειά της είναι συναρτημένη με την αξιοπρέπεια και την ευτυχία του συζύγου τους. Εξ ου και συμβολικώς ,αποβάλλει το πατρικός της επώνυμο και λαμβάνει το επώνυμο του συζύγου». Σήμερα κανείς δεν μπορεί να υποστηρίζει αυτά τα πράγματα και έφτασε αυτή η επιτροπή και ορθώς είπε ότι η γυναίκα κρατάει το επώνυμο της  όπως και ο άνδρας.


Δυαδικό επώνυμο..

Τι γίνεται με τα παιδιά; Και τότε έπραξε μια ανοησία. Είπε οι γονείς οι μέλλοντες γονείς, και σύζυγοι, πριν το γάμο, προβαίνουν σε δήλωση ενώπιον του συμβολαιογράφου, εκλογής ότι το παιδί θα φέρει του πατέρα ή της μητέρας το επώνυμο.  Δηλαδή βάζουν τις δύο οικογένειες να συγκρουστούν ηθικά μεταξύ τους, διότι όταν εκλέξεις σημαίνει ότι περιφρονείς την άλλη οικογένεια. Δεύτερον λες τη μισή αλήθεια, διότι ο παιδί, ανήκει και στους δύο γονείς. Προσωπικά, είχα  προβλέψει εξ αρχής να πούμε επιτέλους την αλήθεια. Ότι το παιδί είναι και της μητέρας και του πατέρα. Στο αγόρι να υπάρχει πρώτα το όνομα του πατέρα και δεύτερο της μητέρας. Στο κορίτσι, πρώτα της μητέρας και δεύτερο του πατέρα. Δυαδικό επώνυμο. Οπότε λέμε την αλήθεια, ότι το παιδί ανήκει και στους δύο γονείς και αποφεύγουμε συγχύσεις λόγω επωνυμίας.
Τώρα το παιδί τι θα γίνει στην επόμενη γενιά; Απλώς, μόνο το πρώτο, το δυαδικό επώνυμο θα μεταφέρεται, διότι θα είναι το πρώτο από τον ένα γονέα, το πρώτο από τον άλλο γονέα, εφόσον και οι δύο γονείς θα έχουν δυαδικό επώνυμο. Το αποτέλεσμα, εφόσον υπάρχει αδιάψευστη αρρενογονία, έχουμε τη συνέχιση του αρχικού πατρικού επωνύμου. Εφόσον υπάρξει αδιάψευστη θηλυγονία του μητρικού επωνύμου συνέχεια. Άριστο σύστημα. Είναι το καλύτερο στον κόσμο, και, είναι το μόνο σύμφωνο με το Σύνταγμα.

 Ο κ. Δεσποτόπουλος θα συναντηθεί με συγκεκριμένη  πρόταση με τον αρμόδιο υπουργό Δικαιοσύνης


Όσοι δεν τολμούν, η δεν σκέπτονται, είναι  συνηθισμένοι στη ρουτίνα….

Δυστυχώς αυτά ισχύουν ακόμα και έχω καταθέσει αυτή την πρόταση σε δυο υπουργούς, οι οποίοι ενθουσιάστηκαν, αλλά είχαν την αφέλεια να αναθέσουν στην υπηρεσία και έτσι τελματώθηκε το ζήτημα. Διότι όσοι δεν τολμούν, η δεν σκέπτονται, είναι  συνηθισμένοι στη ρουτίνα. Μόλις βρω καιρό, θα πάω να δω τον σημερινό υπουργό Δικαιοσύνης μήπως αυτός είναι πιο γενναίος και να έχει και φιλοδοξία, να συνδυαστεί το όνομά του με μία μεταρρύθμιση σπουδαία, που θα εξασφαλίζει την Ελλάδα, προβάδισμα ηθικό σε όλο τον κόσμο.
Διότι μερικοί μου έλεγαν:  Το εφαρμόζει κανένα άλλο κράτος;»… Πρέπει δηλαδή να πιθηκίζουμε, Να περιμένουμε τους άλλους; Να ακολουθούμε πάντα τους άλλους;…», Σοβαρή επισήμανση του Καθηγητή… 


                              --------------------------------------------------------------


                       ΑΠΟ ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ( ΒΙΒΛΙΟ ) - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

                        -------------------------------------------------------------------


 Κρίση αξιών στην εποχή μας..

«…. Η έκφραση αξιών, είναι βαρυσήμαντη. Ο άνθρωπος, διαφέρει από τα ζώα, ότι δεν οδηγείται αποκλειστικά από το ένστικτο. Αυτό όμως είναι και μια ορφάνεια. Διότι το ένστικτο είναι καθοδήγηση για την σύγκριση της ζωής και μάλιστα για τη συντήρηση  του είδους.  Ο άνθρωπος αποκτά ελευθερία, διότι δεν έχει την δυναστική επιβολή του ενστίκτου στη συμπεριφορά του. Είναι δυνατόν να πει όχι στις παρορμήσεις του ενστίκτου. Πρέπει ο άνθρωπος, την ελευθερία του, να επινοήσει το πρακτέον,  να διαγνώσει το δυνατόν. Διότι πρακτέον με δυνατόν είναι παραλογισμός. Και μεταξύ των πολλών ενδεχομένως πρακτέων, πρακτών, δυνατών να επινοήσει, το αξιότερον.  Η σύγχρονη φιλοσοφία δέχεται ότι κάθε φορά υπάρχει κάτι που είναι το ορθόν, και που αξίζει να το ενστερνιστεί ο άνθρωπος και λέμε ότι έτσι, άχρωμα και άχωρα υπάρχει αξία.

 Του ανθρώπου το θαυμάσιο ιδίωμα είναι, να μπορεί να συλλάβει αυτό που είναι δυνατόν και αυτό που είναι ορθόν.  ‘Όλοι οι άνθρωποι δεν έχουν την  ίδια δυνατότητα για να συλλάβουν το ορθό. Ο Ησίοδος έλεγε «ούτος μεν πανάρειστος, ως αυτός πάντα νοήσει».  … «Άριστος όλως διόλου είναι αυτός, που ο ίδιος συλλαμβάνει το ορθόν, καλός όμως και εκείνος που πείθεται σε εκείνον που λέει το σωστό.

 Ο άνθρωπος μες την κοινωνία, επειδή άνθρωπος σημαίνει χειραφέτηση από το ένστικτο, αλλά και ορφάνια σχετικά με το ζώο, ως προς τον τρόπο που θα βιώσει  ,οδηγείται, από όσα μέσα στην κοινωνία. Αυτό που έλεγε ο Ησίοδος, ότι οι εμπνευσμένοι άνθρωποι συλλαμβάνουν, έχει αποθησαυριστή ως καθοδηγητικό για τον άνθρωπο και συνηθίζουμε να λέμε, αξίες. Αυτά καθ εαυτά υπάρχουν. Δηλαδή και εάν δεν είναι ο άνθρωπος, αλλά, που μες στην κοινωνία έχουν συλληφθεί από ανθρώπους και έχουν ενσαρκωθεί σε ορισμένους θεσμούς, σε ορισμένες παραδόσεις…»

 Το σύστημα αξιών δεν έχει ισορροπήσει..  Πολιτική και θρησκεία δεν πείθουν..

…Η εποχή μας υπερτερεί με κάποιους νομικούς και οικονομικούς θεσμούς  από άλλες εποχές αλλά και υστερεί, διότι  η τεχνική που έχει προοδεύσει έχει δώσει γιγάντιες ικανότητες στον άνθρωπο, αλλά οι οποίες έχουν και παρασυνέπειες, πάρα πολύ σπουδαίες, είτε προς το καλό, είτε προς το κακό. Και  η αξιολογία της εποχής, δηλαδή το σύστημα αξιών, δεν έχει ισορροπήσει αυτές τις γιγάντιες δυνατότητες. Και γι αυτό σήμερα κι η πολιτική δεν επαρκεί να αντιμετωπίσει τα πρωτόφαντα γιγάντια προβλήματα της ανθρωπότητας, καθώς μεταξύ άλλων δεν έχει παγκόσμια έκταση. Ενώ πολλά προβλήματα μόνο με αποφάσεις παγκοσμίου κύρους μπορούν να λυθούν.

Αλλά, και διότι η άλλοτε δογματική ηθική που είχε και την επικύρωση της θρησκείας, προσδιόριζε τους ανθρώπους και τους παρεμπόδιζε για ηθικές παρεκτροπές, σήμερα δεν έχει τόση επιρροή παρά την προσπάθεια της Παιδείας, η οποία δεν είναι πάντοτε η καλύτερη δυνατή, όπως έχει οργανωθεί στα σχολεία. Η κατάστασις στην εποχή μας, δείχνει τους ανθρώπους, πολλούς ανθρώπους,να τείνουν προς την εξωτερικά φαινόμενη αξία, όπως είναι η οικονομική δύναμη. Διότι οικονομική δύναμη σημαίνει, ικανότητα να αξιοποιήσει κανείς πολλά αγαθά της κοινωνίας. Και δεν έχει κατασταθεί η πολιτική να ελέγχει την οικονομία όπως έπρεπε. Το δόγμα της ελευθερίας, των συναλλαγών, της ελευθερίας της οικονομικής δραστηριότητας, έχει τα καλά του, αλλά, όπως έχει καταλήξει να σημαίνει επιρροή των γιγάντιων συμφερόντων, ώστε ορθές αποφάσεις να μπορεί να ληφθούν γιατί προσκρούουν σε γιγάντια συμφέροντα. Αυτή η απεριόριστη ελευθερία  έχει χάσει την ελευθερία της!  Θα έπρεπε η πολιτική να επανεύρει την ηθική ρίζα της και την ηθική σύστασής της, ώστε να επιβάλλει μόνον αυτό που μπορεί τον άνθρωπο να τον υπηρετήσει,  τον κάθε άνθρωπο και να τον οδηγήσει προς τον καλύτερο εαυτό του. Διότι ο άνθρωπος από τη μια είναι αυτό το θαυμάσιο ον που μεγαλουργεί, από την άλλη, έχει αρχήθεν επινοηθεί, ένα υποκείμενο, ενδεχομένως κακουργίας. Και η Παιδεία προσπαθεί  την κακουργίαν να την αποσείσει και να καταστεί τον άνθρωπο ικανό μόνο για πράξεις ηθικά θετικές, δηλαδή που να συμβάλλουν στη ζωή του ανθρώπου και στην καλύτερη ζωή του»…

Τα ΜΜΕ… . 

«…Τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, πρέπει ορθότερα να λεχθούνε «Μέσα Αθρόας Τηλεπικοινωνίας», που έχουν μεγάλη ευθύνη για τη διάπλαση των συνειδήσεων των ανθρώπων. Αυτό που έλεγε ο Ησίοδος ότι οι άνθρωποι πρέπει να ακούνε τα σωστά, ισχύει και σήμερα.  Αλλά εκείνος που λέει τα πολλά, και όχι τα σωστά, είναι συνήθως ο διαμορφωτής των εκπομπών της τηλεοράσεως και του τηλεφώνου. Και δεν έχει, όσο πρέπει, την προβληματική, τη συνυφασμένη με τα Μέσα Αθρόας Τηλεπικοινωνίας. Αυτά επηρεάζονται  από το δόγμα της ελευθερίας της εκφράσεως, της ελευθερίας εννοούμενης ανέλεγκτης δυνατότητας να εκφράσει κανείς ότι σκέπτεται. Ενώ η ελευθερία στην ηθική έννοια σημαίνει, απαγκίστρωση από τη δυναστεία του ενστίκτου και ικανότητα για σύλληψη του ωραίου, του ηθικού, του δημιουργικού ευδαιμονίας των ανθρώπων….

.Η ελευθερία όπως νοείται σήμερα, εννοούν σήμερα, είναι ανέλεγκτη έκφραση όσων κάποιος σκέπτεται είτε είναι σωστά, είτε δεν είναι σωστά. Μάλιστα, το κακό με τα μέσα αυτά είναι ότι απευθύνονται εξίσου σε μεγάλους και σε μικρούς σε μορφωμένους και σε αμόρφωτους, σε ευαίσθητους και σε άλλους ικανούς να δεχθούν οτιδήποτε και έτσι, το αποτέλεσμά της, κινδυνεύει να είναι πολλαπλό. Σε άλλους να βλάπτει και σε άλλους να ωφελεί και επαναλαμβάνω δεν κατόρθωσε να λυθεί το πρόβλημα, πως αυτά τα εξαίρετα μέσα επικοινωνίας, θα καταστούν πηγή υψηλής παιδείας της ανθρωπότητας και όχι όργανα οιωνοί ψυχαγωγίας και απλώς πληροφορήσεως με συνέπειες, αμφιβόλου αξίας, ανάλογα με τον συντάκτη της εκπομπής και τον αποδέκτη της εκπομπής.
Εκείνο που αξίζει να πούμε ακόμα είναι το πρόβλημα της πολιτικής με την έκφραση της δημοκρατίας, κι αυτό δεν έχει όλο δι όλου λυθεί, διότι τα μέσα τηλεπικοινωνίας, καταργούν μια βασική αρχή της δημοκρατίας. Την λεγόμενη ικανότητα όλων , την λεγόμενη ισηγορία, έλεγαν οι αρχαίοι. Αυτός που μιλάει από την τηλεόραση έχει φωνή εμβέλειας τεράστια. Ο άλλος, ο πολίτης, ο κοινός έχει εμβέλεια όσο η φωνή του βγαίνει. Και στην αρχαιότητα που δεν υπήρχαν αυτά τα μέσα, η ισηγορία ίσχυε. Σήμερα δεν ισχύει, όπως δεν ισχύουν πολλά και αξιόλογα», καταλήγει ο κ. Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος..

  Μια συμβουλή για τους νέους να διαβάζουν αρχαίους και ιδιαίτερα Πλάτωνα και Αριστοτέλη. Εάν διαβάσουν και Θουκυδίδη, θα καταρτιστούν ως προς την πρακτική της πολιτικής, αλλά ως προς τη γενικότερη σχέση με τη ζωή Πλάτων και Αριστοτέλης.

Ακούω ότι πάνε να βάλουν από την πρώτη δημοτικού ξένη γλώσσα. Μέγα λάθος.  Διότι η γλώσσα δεν είναι κάτι εξωτερικό μέσο επικοινωνίας,   η γλώσσα είναι το αίμα της ψυχής. Με μια γλώσσα ενιαία πρέπει να διαπλαστεί ο ψυχισμός του ανθρώπου κι έτσι ώστε τα 10 χρόνια του , δεν πρέπει παρά  μόνο τη μητρική γλώσσα να μαθαίνει για να αποκτήσει ακέραια σχέση με τον κόσμο. Από κει και πέρα είναι ώριμος να δεχθεί και μια δεύτερη γλώσσα. Αλλιώτικα, δημιουργείται αντί διγλωσσίας όπως νομίζουν, διγλωσσία.  Δυστυχώς, αγνοούνται αυτά τα στοιχειώδη για την αξία της γλώσσας, από τους ειδικούς που επηρεάζουν την παιδεία.

Υπάρχουν πηγές προτύπων για τους νέους;

Η κυριότερη πηγή είναι τα Μέσα Αθρόας Τηλεπικοινωνίας, τα οποία  είναι ασυνάρτητα. λένε και ωραία πράγματα, άλλα και όχι. Το σχολείο προσπαθεί να επιτελέσει ότι μπορεί έστω και αν δε ν είναι τέλειο. Άλλα πρότυπα στη σημερινή κοινωνία, που υπάρχει ο συνωστισμός παραστάσεων για τον νέο άνθρωπο, καλός είναι ο αθλητισμός για τους νέους για να διαμορφώσει ισχυρή θεληματικότητα και να ενισχύει την σωματικήν ρώμην….  

Η ηθική διδασκαλία πρέπει περισσότερο να ενισχυθεί στα σχολεία. Από εκεί και πέρα ευχές μόνο μπορώ να διατυπώσω να μπορέσει η ανθρωπότης να δαμάσει τα γιγάντια προβλήματα που ευρίσκονται σήμερα ενώπιόν της και ενδέχεται με την ορθή λύση να εξαρτηθεί η ευδαιμονία της ανθρωπότητας ή το ολίσθημά της προς την κατάπτωση την ηθική και προς την βιολογική καταστροφή, εφόσον έχουμε πυρηνική ενέργεια και άλλα; Ας ελπίσουμε ότι θα συντρέξει η πρωτοβουλία άξιων ανθρώπων…


             ----------------------------------------------------------------------------------------


                          ΑΝΑΠΟΛΗΣΕΙΣ ΤΟΜΟΣ Α΄ - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

                          ΑΝΑΠΟΛΗΣΕΙΣ ΤΟΜΟΣ Β΄ - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

                           ΑΝΑΠΟΛΗΣΕΙΣ ΤΟΜΟΣ Γ΄ - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

               -----------------------------------------------------------------------------------------


 Κυριακή 8 Δεκεμβρίου 2013

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΔΕΣΠΟΤΟΠΟΥΛΟΣ (πανεπιστημιακός-ακαδημαϊκός, πρώην υπουργός)
«Η κρίση οφείλεται στην ανεπάρκεια των πολιτικών ηγετών»

«Οι νέοι να μη χάνουν το θάρρος τους, χρειάζεται σκληρός αγώνας, δεν πρέπει με κανέναν τρόπο να εγκαταλείψουν την προσπάθειά τους»

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον ΓΙΩΡΓΟ ΚΙΟΥΣΗ

«Η κρίση στη ζωή της σημερινής ανθρωπότητας οφείλεται, σε ένα μεγάλο μέρος, στην ανεπάρκεια των πολιτικών ηγετών συγκριτικά προς το μέγεθος των προβλημάτων.




Επίσης στην έλλειψη συντονισμού της οικονομικής πολιτικής των κρατών, στη δυσανάλογη ανάπτυξη της οικονομίας και του πολιτισμού στις διάφορες χώρες της οικουμένης και στον υπερπληθυσμό σε κάποιες από αυτές. Πιθανολογώ, ότι αυτές είναι οι κύριες αιτίες». 

Ξεχωριστή η τιμή για τη συνέντευξη που μας παραχώρησε ο υπεραιωνόβιος Κωνσταντίνος Ι. Δεσποτόπουλος, πανεπιστημιακός και ακαδημαϊκός, ο γηραιότερος εν ζωή πρώην υπουργός στην Ελλάδα από την εποχή της Μεταπολίτευσης.

Το 1989 ανέλαβε το χαρτοφυλάκιο του υπουργείου Παιδείας στην κυβέρνηση Γρίβα και το 1990 στην κυβέρνηση Ζολώτα. Είναι επίτιμος πρόεδρος της Ελληνικής Φιλοσοφικής Εταιρείας και μέλος διαφόρων ξένων ακαδημιών.

Έχει εκδώσει πάνω από 30 βιβλία σχετικά με φιλοσοφικά και ιστορικά θέματα. Το 1990 προτάθηκε από τον Ενιαίο Συνασπισμό (όπου μετείχε και το ΚΚΕ) κατά την τέταρτη και πέμπτη ψηφοφορία για το αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας. Έλαβε 21 ψήφους κατά τη διαδικασία της ψηφοφορίας στη Βουλή, ερχόμενος πίσω από τους Κωνσταντίνο Καραμανλή (πρόταση της Ν.Δ., ο οποίος τελικά εξελέγη) και Ιωάννη Αλευρά (πρόταση του ΠΑΣΟΚ).

* Αλησμόνητη η απογοήτευση των Σμυρναίων, όταν απέπλευσε το θωρηκτό «Κιλκίς» από το λιμάνι της «καλλίστης πασών»...

- Η απόπλευση αυτή υποδηλούσε ότι αφήνονται οι Έλληνες της Σμύρνης στη διάθεση των Τούρκων του Κεμάλ, ενώ και άδοξα έσβηνε το εθνικό τους όνειρο.

* Ευτυχήσατε να μην παρασυρθείτε από τη δίνη των γεγονότων, αλλά και να μοχθήσετε δημιουργικά.

- Έζησα τα παιδικά μου χρόνια με τη ζοφερή ανταύγεια στη συνείδησή μου τού πυρπολημένου μεγαλείου της πατρίδας μου Σμύρνης και με δύσκολες βιοτικές συνθήκες, συνεπεία της προσφυγιάς. Κατόρθωσα όμως να μην καμφθώ από τις περιστάσεις και ήδη στο Α' Γυμνάσιο Αθηνών ως έφηβος να διαπρέψω (βαθμός απολυτηρίου μου «ακέραιο Άριστα», όπως μόνο του Χαριλάου Τρικούπη από το ίδιο Γυμνάσιο), ύστερα δε, με την εργατικότητά μου, να φθάσω έως και το αξίωμα του ακαδημαϊκού.

* Αληθεύει ότι μικρός παίζατε μπιτς βόλεϊ και πετροπόλεμο;

- Πετροπόλεμο έπαιζαν οι συμμαθητές μου και προσπαθούσα εγώ με τη βοήθεια και του δίδυμου αδελφού μου να τους επιβάλω ειρήνη. Δεν έπαιξα ποτέ μπιτς βόλεϊ, αλλά καθαρό βόλεϊ, και μάλιστα ως αναπληρωματικός παίκτης ομάδας πρωταθλήτριας Αθηνών.

* Ο δάσκαλος που σας ενέπνευσε;

- Στο πανεπιστήμιο, οι -αρχικά- υφηγητές Κωνσταντίνος Τσάτσος και Παναγιώτης Κανελλόπουλος, οι έπειτα Πρόεδρος της Δημοκρατίας ο πρώτος, πρωθυπουργός ο δεύτερος.

* Ακαδημαϊκός, υπουργός Παιδείας, πανεπιστημιακός. Η ύψιστη διάκριση;

- Στη συνείδησή μου είναι ισότιμες οι διαδοχικές ιδιότητές μου, ως καθηγητού πανεπιστημίου, ακαδημαϊκού ή και υπουργού Παιδείας. Μέλημα είχα πάντοτε να εκπληρώ το αντίστοιχο καθήκον μου άριστα, δίχως φειδώ των πνευματικών μου δυνάμεων.

* Μοιραστήκατε μεταξύ Φιλοσοφίας, Φιλολογίας, Ιστορίας και πολιτικής. Ποια σας κέρδισε;

- Με την πολιτική ως διαχείριση εξουσίας ή ως δράση -έστω κομματική- δεν ασχολήθηκα ποτέ, αν και ως συγγραφεύς και ως αρθρογράφος πραγματεύθηκα -ήδη ως νέος- πολλά σπουδαία προβλήματα πολιτικής. Από νέος επίσης είχα ελκυσθεί από την Ιστορία και τη Φιλολογία. Τελικά, πρώτη θέση έχει στην πνευματική μου υπόσταση η Φιλοσοφία.

* Πόσα βιβλία έχετε συγγράψει μέχρι σήμερα; Όλα σε δημοτικίζουσα καθαρεύουσα;

- Εκτός από τη διδακτορική διατριβή μου, για την έννοια του δικαιώματος, γραμμένη στην καθαρεύουσα το 1939, και το βασικό μου σύγγραμμα «Φιλοσοφία του Δικαίου», γραμμένο σε καθαρεύουσα επίσης το 1954, όλα τα άλλα 32 βιβλία μου είναι γραμμένα σε πολύ φροντισμένη δημοτική, εφάμιλλη προς την κομψότητα και την ακρίβεια της καθαρεύουσας.

* Οι νέοι δείχνουν απογοητευμένοι και αγανακτισμένοι. Τι θα τους συμβουλεύατε;

- Να μη χάνουν το θάρρος τους, χρειάζεται σκληρός αγώνας, δεν πρέπει με κανέναν τρόπο να εγκαταλείψουν την προσπάθειά τους.

* Στον πολιτισμό της Δύσης κυριαρχούν η φιλαυτία και ο οικονομισμός;

- Αν όχι κυριαρχούν, υπάρχουν όμως σε κάποιο βαθμό και δεν καταγγέλλονται ούτε καταπολεμούνται, όπως και όσο πρέπει.

* Πώς θα επανασχεδιάσουμε τον πολιτισμό μας;

- Με ταυτόχρονη έμπνευση από την αρχαία ελληνική σοφία, τη χριστιανική ηθική και την επίγνωση των αναγκών και των δυνατοτήτων της εποχής μας.

* Μια προσωπικότητα, πολιτική ή πνευματική, που ξεχώρισε από τη σύγχρονη ιστορία μας;

- Πολλοί ξεχώρισαν. Ως λειτουργός του πνεύματος, ο Διονύσιος Σολωμός. Ως πολιτικοί, ο Ιωάννης Καποδίστριας, ο Αλέξανδρος Κουμουνδούρος, ο Χαρίλαος Τρικούπης, ο Ελευθέριος Βενιζέλος, «η Μεγάλη Τετράς», αλλά και ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, ο Γεώργιος Καρτάλης, ο Σπύρος Μαρκεζίνης (για τους ζώντες είναι πρόωρο να γίνει λόγος).

* Πού μιλάτε στις 13 Δεκεμβρίου για τον Καποδίστρια;

- Θα μιλήσω στο «Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών - Ίδρυμα Βούρου-Ευταξία», το οποίο εδρεύει στην Πλατεία Κλαυθμώνος, προσκεκλημένος της Εταιρείας Μελέτης Έργου Ιωάννη Καποδίστρια, με θέμα «Ο Μέγας Πολιτικός της Ευρώπης και της Ελλάδος Ιωάννης Καποδίστριας: η Πολιτική στην υπηρεσία της Ηθικής».
Η διάλεξή μου αυτή ανήκει σε μία σειρά διαλέξεων που ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2013, με το γενικό τίτλο «Σκέψεις για τον Καποδίστρια» και με ομιλητές καθηγητές πανεπιστημίων, διπλωμάτες, πολιτικούς επιστήμονες. Θα προσπαθήσω να προσεγγίσω την προσωπικότητα του Ιωάννη Καποδίστρια, στηριζόμενος σε ένα φιλοσοφικό υπόβαθρο που φτάνει μέχρι τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη.
Η Εταιρεία Μελέτης Έργου Ιωάννη Καποδίστρια είναι μία πραγματικά μοναδική επιστημονική εταιρεία, που σκοπό έχει τη μελέτη και την ανάδειξη του έργου του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδος. Είναι πλούσιο το έργο της τα τελευταία χρόνια. Συγχαίρω τους νέους ανθρώπους που δουλεύουν εθελοντικά πάνω σ' αυτό το σκοπό. Είμαι και εγώ ένα από τα ιδρυτικά της μέλη.

* Ο πρώτος Κυβερνήτης μας ήταν συγκεντρωτικός και ιδεαλιστής συνάμα;

- Ήταν σπουδαίος και γνήσιος πολιτικός, με όραμα και με διορατικότητα για το εφικτό. Δυστυχώς ήταν πολύ μπροστά από τον καιρό του!


                      -----------------------------------------------------------------------------

                            ΦΗΜΗ ΑΠΟΝΤΩΝ ( ΒΙΒΛΙΟ ) - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

                      ------------------------------------------------------------------------------     


Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος: Συνέβη να γεννηθώ στην Σμύρνη

  Φεβρουαρίου 10, 2015




Μία συγκλονιστική αυτοβιογραφική και φιλοσοφική συνέντευξη του διαπρεπούς ακαδημαϊκού στην ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ.

Ο  φιλόσοφος και ακαδημαϊκός Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος είναι ένας από τους ελάχιστους, ίσως και ο μόνος εν ζωή Έλλην, που παρακολούθησε εκ του σύνεγγυς λειτουργία του Χρυσοστόμου Σμύρνης στην Αγία Φωτεινή. 

Γεννήθηκε στην Σμύρνη το 1913 μαζί με τον δίδυμο αδελφό του και επίσης διακεκριμένο επιστήμονα και ιστορικό Αλέξανδρο, και έζησε το μεγαλείο της ελληνικής μεγαλούπολης στην τελευταία αναλαμπή της. Ήρθε πρόσφυγας στην Αθήνα μετά τα τραγικά γεγονότα του 1922, μεγάλωσε στον προσφυγικό Βύρωνα και φοίτησε στο Πρώτο Γυμνάσιο Αρρένων Αθηνών, όπου πρώτευσε. Σπούδασε νομικά στο πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου και ανακηρύχθηκε διδάκτωρ Φιλοσοφίας του Δικαίου και στην συνέχεια εξελίχθηκε σε υφηγητή.  Στα τέλη του Μεσοπολέμου συνδέθηκε στενά με κορυφαίους πνευματικούς ανθρώπους της εποχής του, και ιδίως τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο, τον Κωνσταντίνο Τσάτσο και τον Γεώργιο Καρτάλη.

Στον Πόλεμο του Σαράντα, ο Δεσποτόπουλος πολέμησε στην Μακεδονία ως έφεδρος ανθυπολοχαγός και επέδειξε ζήλο και ανδραγαθία. Αμέσως μετά την Κατοχή, το 1945, αναδείχθηκε πρόεδρος του Ελληνοσοβιετικού Συνδέσμου Νέων, με σκοπό να συμβάλει στην υποστήριξη των ελληνικών εθνικών δικαίων από την Σοβιετική Ένωση. Το αποτέλεσμα ήταν το 1947 να απολυθεί από την θέση του στο πανεπιστήμιο και να εκτοπιστεί στην Μακρόνησο μέχρι το 1950, όπου παρέμεινε υπό απάνθρωπες συνθήκες, τις οποίες αντιμετώπισε με όπλο την φιλοσοφική του παιδεία. Επί Δικτατορίας δίδαξε Φιλοσοφία  στο πανεπιστήμιο του Νancy στην Γαλλία και μετά την Μεταπολίτευση, το 1975, επέστρεψε στην Ελλάδα και εξελέγη τακτικός καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πάντειο. Δίδαξε μέχρι την συνταξιοδότησή του το 1981. Το 1984 εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Το 1989 ορίστηκε υπουργός Παιδείας στην κυβέρνηση Γρίβα και το 1990 στην κυβέρνηση Ζολώτα. Το 1990 προτάθηκε από τον Ενιαίο Συνασπισμό υποψήφιος για το αξίωμα του προέδρου της Δημοκρατίας.φιλόσοφος και ακαδημαϊκός Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος είναι ένας από τους ελάχιστους, ίσως και ο μόνος εν ζωή Έλλην, που παρακολούθησε εκ του σύνεγγυς λειτουργία του Χρυσοστόμου Σμύρνης στην Αγία Φωτεινή. Γεννήθηκε στην Σμύρνη το 1913 μαζί με τον δίδυμο αδελφό του και επίσης διακεκριμένο επιστήμονα και ιστορικό Αλέξανδρο, και έζησε το μεγαλείο της ελληνικής μεγαλούπολης στην τελευταία αναλαμπή της. Ήρθε πρόσφυγας στην Αθήνα μετά τα τραγικά γεγονότα του 1922, μεγάλωσε στον προσφυγικό Βύρωνα και φοίτησε στο Πρώτο Γυμνάσιο Αρρένων Αθηνών, όπου πρώτευσε. Σπούδασε νομικά στο πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου και ανακηρύχθηκε διδάκτωρ Φιλοσοφίας του Δικαίου και στην συνέχεια εξελίχθηκε σε υφηγητή.  Στα τέλη του Μεσοπολέμου συνδέθηκε στενά με κορυφαίους πνευματικούς ανθρώπους της εποχής του, και ιδίως τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο, τον Κωνσταντίνο Τσάτσο και τον Γεώργιο Καρτάλη.

Το πλούσιο έργο του Δεσποτόπουλου τον καθιστά όχι μόνον διεθνώς αναγνωρισμένο πλατωνιστή αλλά και άξιο συνεχιστή και ανανεωτή της πλατωνικής φιλοσοφίας. Σταθμός στην ζωή του υπήρξε η σχέση του με τον μεσοπολεμικό πνευματικό κύκλο του Παναγιώτη Κανελλόπουλου, η φιλία του με τους Σαραντάρη, Καπετανάκη, Ελύτη, Παπαληγούρα και άλλες εξέχουσες προσωπικότητες της εποχής. Ενδιαφέρουσα και εν πολλοίς άγνωστη είναι η πνευματική και ηθική επιρροή του Δεσποτόπουλου στον νεαρό Κορνήλιο Καστοριάδη και η καθοριστική επίδραση του πλατωνισμού και του καντιανού ιδεαλισμού στην έννοια της Αυτονομίας, που είναι ο κεντρικός άξονας του έργου του Καστοριάδη.

Ο Δεσποτόπουλος παρέμεινε σε ολόκληρη την ζωή του σταθερά προσηλωμένος στην ιδέα της πατρίδας.Ο Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος υπήρξε, στα παρακμιακά, συβαριτικά χρόνια της Μεταπολίτευσης, αντιπαράδειγμα, διότι ενσάρκωσε την πνευματικότητα έναντι του χυδαίου υλισμού. Υπ’ αυτήν την έννοια, ο Δεσποτόπουλος αποτελεί πρότυπο γιά την ανασυγκρότηση της κατεστραμμένης πατρίδας μας σε μία νέα βάση, αυτήν της πνευματικής διάκρισης, που άλλωστε αποτελεί διαχρονικά το πεδίο στο οποίο ο Ελληνισμός διακρίνεται και διαθέτει το απόλυτο συγκριτικό του πλεονέκτημα.

 Μελέτης Η. Μελετόπουλος

 Την συνέντευξη από τον Κωνσταντίνο Δεσποτόπουλο έλαβαν ο αρχισυντάκτης της ΝΕΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ  Γιάννης Χατζόπουλος και ο βοηθός αρχισυντάκτης Βασίλης Σπυράκος-Πατρώνας.

Η ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: 

Ποιες είναι οι πρώτες αναμνήσεις σας; Τι ρόλο έπαιξε η παιδική σας ηλικία στην πνευματική σας εξέλιξη;

Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος: 

Συνέβη να γεννηθώ στην Σμύρνη, την οποία ο Στράβων, ο αρχαίος γεωγράφος, την είχε ονομάσει καλλίστη πασών. Στους νεώτερους χρόνους, ο Γάλλος Σατωβριάνδος  την ονόμασε το Παρίσι της Ανατολής. Η Σμύρνη συνεδύαζε ομορφιά τοπίου γύρω της και μια ιστορική παράδοση εμπνευστική των κατοίκων της σε ηθικότητα, εργατικότητα και ανθρώπινη αλληλεγγύη. Ξέρετε, και στην αποκάλυψη του Ιωάννου, μεταξύ των 10 πολιτειών αναφέρεται η Σμύρνη: και τω αγγέλω της εν εκκλησίας της Σμύρνης γράψον έσονται αι ημέραι της θλίψεως δέκα. Δηλαδή είναι πόλις που έχει καθιερωθεί και στην ιστορία την χριστιανική και στην γενική ιστορία.

Στην αρχαιότητα, στον 6ο αιώνα π. Χ., η Σμύρνη αρχικά ήταν πόλις αιολική, και ονομαζόταν Σμύρνα, από το αρωματικό φυτό. Όταν προσεχώρησε στην ιωνική συμπολιτεία, το Σμύρνα έγινε Σμύρνη, γιατί γενικά οι Ίωνες αντί το άλφα είχαν το ήτα, παραδείγματος χάριν οι Ίωνες έλεγαν Αθήναι, ενώ οι Δωριείς έλεγαν Αθάναι. Λοιπόν, αφού είχαν ευδοκιμήσει οι Ίωνες και εκεί γεννήθηκε η δημοκρατία, η φιλοσοφία και η ποίηση με τον Όμηρο, αναπτύχθηκε το βασίλειο των Λυδών με τον Κροίσο και τους πίεσε και τελικά οι υπόλοιπες ιωνικές πόλεις υποτάχθηκαν. Η Σμύρνη, όμως, αντιστάθηκε μέχρις εσχάτων. Ο Μέγας  Αλέξανδρος βρήκε τους Σμυρναίους κομιδών κειμένους, να έχουν σκορπίσει στα γύρω χωριά. Τους συγκέντρωσε και επανίδρυσε την Σμύρνη από θαυμασμό στον Όμηρο, γιατί ο Αριστοτέλης, ο δάσκαλός του, μεταξύ των άλλων, του είχε διδάξει τον Όμηρο.
Συγκινήθηκαν από την αντίσταση των Σμυρναίων οι Έλληνες τόσο, που ο Κλεομένης, στον πόλεμο Σπαρτιατών και Μεσσηνίων (δυστυχώς η ελληνική ιστορία βαρύνεται από εμφυλίους πολέμους μεταξύ των ελληνικών πόλεων), έλεγε εις τους στρατιώτας του: μιμήστε τα Σμυρναίων ανδραγαθήματα μάχεσθε καθάπερ Σμυρναίους. Τόσο πολύ η Σμύρνη είχε προβληθεί ως σύμβολο μεταξύ άλλων και ανδρείας.

Στους νεώτερους χρόνους, θα σας πω ένα παράδειγμα της αλληλεγγύης της Σμύρνης προς τον άλλο Ελληνισμό. Όταν το 1854 υπήρξε μια επιδημία στην Αθήνα και έμειναν ορφανά πολλά κορίτσια, η βασίλισσα, η Αμαλία τότε, μια πολύ καλή βασίλισσα, θεώρησε ότι κάτι έπρεπε να κάνουν για αυτά τα κορίτσια, αλλά το κράτος δεν είχε χρήματα. Η ίδια κληρονόμησε από μια θεία της στην Γερμανία 65.000 δραχμές και τα έδωκε όλα για να γίνει ορφανοτροφείο. Δεν επαρκούσαν. Της πρότεινε τότε η Μαρία Υψηλάντη, που ήταν κυρία επί των τιμών, να διενεργήσουν πανελλήνιο έρανο. Έγινε πράγματι πανελλήνιος έρανος, έστειλαν χρήματα οι κοινότητες των Ελλήνων από την Αλεξάνδρεια, από την Τεργέστη, από την Μασσαλία, από την Κωνσταντινούπολη. Αλλά  ενώ η Αθήνα συγκέντρωσε 6.600 δραχμές, η κοινότης των Ελλήνων της Σμύρνης έστειλε 250.000 δρχ. Δείτε πόσο κολοσσιαία είναι η διαφορά. Και έτσι έγινε το Αμαλείον. Στον πίνακα των ευεργετών του Αμαλείου αναγραφόταν, το έχω δει με τα μάτια μου, πρώτη η κοινότης της Σμύρνης με το μέγα ποσόν, και ύστερα όλες οι άλλες.
Αλλά, βλέπετε, το 1922 έγινε το μοναδικό ίσως στην ιστορία έγκλημα να καταστραφεί μία πόλη χωρίς σκοπιμότητα στρατιωτική. Στους πολέμους καταστρέφονται οι πόλεις από τον στρατό που τις εγκαταλείπει για να μην τις πάρει ο αντίπαλος. Εδώ είχαν εισέλθει οι Τούρκοι στην Σμύρνη, ημέρα Σάββατο, και την Τετάρτη που ο άνεμος ήταν νότιος και δεν κινδύνευε η τουρκική συνοικία, έκαψαν την Σμύρνη και άρχισε το απόγευμα η φωτιά. Το είδα με τα μάτια μου. Και τελείωσε το πρωί την επομένη.  Στρατιώτες με δοχεία βενζίνης έριχναν και προχωρούσε η φωτιά, κάηκαν όχι η ελληνική συνοικία της Σμύρνης που γράφουν ανόητα, αλλά οι ελληνικές συνοικίες. Γιατί τα 85% των κατοίκων ήταν Έλληνες (επί 125  ιατρών οι 112 ήταν Έλληνες), καταλαβαίνετε τι σήμαινε κοινωνική υπεροχή των Ελλήνων. Και υπήρχαν πολλές συνοικίες, τις έλεγαν μάλιστα ενορίες ανάλογα με την εκκλησία. Η ενορία του Αγίου Δημητρίου, η ενορία της Αγίας Αικατερίνης, όπου ζούσε η δική μου οικογένεια.
Δεν πρόλαβαν οι Τούρκοι να λεηλατήσουν όλη την Σμύρνη, που είχε μεγάλο πλούτο στα καταστήματά της αλλά και στα σπίτια. Τα περισσότερα σπίτια ήταν εύπορων και κάηκαν όλα. Δεν κάηκε η τουρκική συνοικία, η εβραϊκή και η λεβαντίνικη, όπου ήταν Γάλλοι, Άγγλοι, Ιταλοί, αυτοί ήτανε λίγοι σε ένα άκρο της Σμύρνης. Κάηκαν οι ελληνικές συνοικίες και η Αρμενική, μάλιστα η φωτιά άρχισε από την αρμενική συνοικία.

Λοιπόν, έζησα τα παιδικά μου χρόνια με την ανάμνηση της Σμύρνης, το μεγαλείο της Σμύρνης και με ενέπνεε. Στο σχολείο, όταν πρωτοπήγα, μας έλεγαν: Σμύρνη, πρωτεύουσα του νομού Αϊδινίου, του πιο εύφορου στον κόσμο, και έτσι ως παιδιά είχαμε έναν φρονηματισμό, ότι ζούμε σ’ αυτήν την ωραία πόλη. Και ήταν βέβαια πάρα πολύ ωραία πόλη, η προκυμαία της εθεωρείτο η ωραιότερη στον κόσμο. Εκεί έζησα τα παιδικά μου χρόνια, έως 9 ετών. Μετά ήρθε η Καταστροφή και η προσφυγιά.
Παρά ταύτα, και ως πρόσφυγας διακρίθηκα στο σχολείο, δεν με εμπόδισε δηλαδή η έλλειψη οικονομικής ευμάρειας. Τελείωσα το Πρώτο Γυμνάσιο Αθηνών, απ’ όπου είχαν αποφοιτήσει τον περασμένο αιώνα οι περισσότεροι πρωθυπουργοί της Ελλάδος.

Είχα την τύχη να βαθμολογηθώ με ακέραιο άριστα, όπως μόνον ο Χαρίλαος Τρικούπης, ο διάσημος πρωθυπουργός. Αυτό και μου έδωσε μια αυτεμπιστοσύνη και συναίσθηση ευθύνης, ότι πρέπει να διακρίνομαι. Και έτσι, όταν υποστήριξα το διδακτορικό μου δίπλωμα, είπε ο πρόεδρος της επιτροπής των καθηγητών ότι «με άριστα παμψηφεί η επιτροπή σας αναδεικνύει διδάκτορα, και το άριστα δεν επαρκεί για να εκφράσει τα αισθήματα θαυμασμού της και ενθουσιασμού της»!
Έζησα χωρίς πλούτο, αλλά σε ένα περιβάλλον κοινωνικό, το καλύτερο της Ελλάδος. Ευτύχησα να έχω γνωρίμους και φίλους τους εκλεκτότερους Έλληνες της εποχής, μεταξύ άλλων τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο, πρωθυπουργό και διανοούμενο, τον Κωνσταντίνο Τσάτσο, μετέπειτα πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον Ιωάννη Θεοδωρακόπουλο, τον σημαντικότερο φιλόσοφο της εποχής. Είχα την ευτυχία πολλοί μαθητές μου να διακριθούν, να γίνουν καθηγητές στα πανεπιστήμια, να γίνουν υπουργοί, να γίνουνε λειτουργοί της κοινωνίας.

Επειδή στο γυμνάσιο είχα μάθει να γράφω ωραία, και στις εκθέσεις είχα βραβευθεί με άριστα, από νέος άρχισα να γράφω, να δημοσιεύω σε περιοδικά και έφθασα μέχρι σήμερα πάνω από 40 βιβλία να έχω εκδώσει, βιβλία φιλοσοφίας, ιστορίας, αν θέλετε κοινωνιολογίας.

Τελευταία, μάλιστα, έγραψα σε τρεις τόμους, με τον τίτλο Αναπολήσεις [εκδόσεις Παπαζήση], μία εξιστόρηση της ζωής μου και του κόσμου και της ζωής της Ελλάδος εκείνης της εποχής. Διότι μιλώντας για τον εαυτό μου μιλούσα και γιά τα όσα συνέβαιναν γύρω μου. Στον πρώτο τόμο διηγούμαι την ωραία ζωή της Σμύρνης, και έπειτα την καταστροφή της Σμύρνης. Καταλαβαίνετε ότι η καταστροφή της Σμύρνης, μέγα γεγονός, σημαίνει πολλά για όλα τα μετέπειτα γεγονότα, την ζωή της προσφυγιάς, την ζωή στο σχολείο, την ζωή στο πανεπιστήμιο, μέχρι τις 27 Οκτωβρίου 1940, την παραμονή του πολέμου. Περιγράφω επίσης την δικτατορία του Μεταξά και τα όσα συνέβησαν τότε.

Ο δεύτερος τόμος είναι από τις 28 Οκτωβρίου 1940 μέχρι τις 31 Νοεμβρίου 1960. Σε αυτόν τον τόμο περιγράφω τον πόλεμο κατά των Ιταλών, στον οποίον μετείχα. Εγώ δεν περιορίστηκα να γράφω και να διδάσκω στο πανεπιστήμιο, αλλά ζητούσα κάθε τόσο ορισμένες κακές καταστάσεις και ρυθμίσεις να λείψουν. Παραδείγματος χάριν, ζήτησα και επέτυχα, βοήθησαν βέβαια και άλλοι, αλλά συνέβαλα πολύ να καταργηθεί η ποινή του θανάτου. Συνέβαλα να αποφευχθούν οι ακρότητες, καθώς οι πολιτικοί της εποχής εκείνης είχαν εμπάθεια και υπήρξαν εκδικήσεις και αντεκδικήσεις. Μεσολαβούσα όσο ήταν δυνατόν για να προστατεύσω τους διωκόμενους, σε όποια παράταξη και αν ήταν, δεν έκανα διακρίσεις, εγώ σεβόμουν τον Άνθρωπο ως υπέρτατη αξία και δεν με ενδιέφερε αν ήταν με το ένα κόμμα ή με το άλλο, όπου μπορούσα βοηθούσα.

Σε ό,τι αφορά τον ελληνοαλβανικό πόλεμο, ο όγκος του ελληνικού στρατού ήταν στην Αλβανία εναντίον των Ιταλών. Δεινοπάθησαν οι στρατιώτες και πολλοί έπαθαν κρυοπαγήματα από το ψύχος. Διότι υπήρχε μεν παρά πολύ καλή στρατιωτική προετοιμασία, τόσο από τον ίδιο τον Μεταξά και όσο και προηγουμένως –προπάντων- από τον Πάγκαλο, που είχε φέρει πάρα πολύ καλό πυροβολικό. Ωστόσο δεν υπήρξε προετοιμασία για χειμερινό πόλεμο.

Πάντως ο όγκος του ελληνικού στρατού ήταν εμπλεγμένος με τους Ιταλούς, έτσι  επιτέθηκαν οι Γερμανοί στον λίγο στρατό που φύλαγε την γραμμή Μεταξά και τα αφύλακτα ελληνογιουγκοσλαυϊκά σύνορα, όπου ήμουν εγώ. Ως εκ θαύματος επέζησα από τους Γερμανούς και έζησα την Κατοχή όσο το δυνατόν με αξιοπρέπεια και με φροντίδα να περισωθεί ο λαός από την πείνα, γιατί στην Κατοχή η Αθήνα δεινοπάθησε πάρα πολύ από έλλειψη τροφίμων. Η κυβέρνηση που είχε φύγει απ’την Αθήνα πριν μπουν οι Γερμανοί, είχε πάει στην Αίγυπτο και είχε έδρα στο Κάιρο, ήταν αδύνατο να στείλει τρόφιμα.

Τότε ο Πάπας πρότεινε στον Μουσολίνι να δηλώσουν οι ιταλικές αρχές ότι ένα ουδέτερο πλοίο μπορεί να έρθει να φέρει τρόφιμα στους Έλληνες. Μεσολάβησε η έγκριση και των Γερμανών, αλλά προσέκρουσαν στην άρνηση του Τσώρτσιλ, που υποστήριζε ότι τα τρόφιμα θα τα πάρουν οι Γερμανοί. (δεν τα πήραν όμως οι Γερμανοί). Τότε οι Έλληνες του Λονδίνου του έστελναν τηλεγραφήματα του τύπου «ανάδελφε Τσώρτσιλ».

Όταν όμως ο Τσώρτσιλ πήγε στην Αμερική για να πάρει από τον Ρούσβελτ ενισχύσεις, τότε μαζικά οι Έλληνες της Αμερικής του έστειλαν ατομικά τηλεγραφήματα. Γέμισε το δωμάτιο στο ξενοδοχείο. Ανένδοτος! Τότε έκαναν κάτι πιο έξυπνο, ίδρυσαν ένα σωματείο για την άρση του αποκλεισμού στην Ελλάδα και έβαλαν πρόεδρο την κυρία Ελέανωρ Ρούσβελτ, δηλαδή την σύζυγο του προέδρου των ΗΠΑ. Αυτή λοιπόν πίεσε τον Τσώρτσιλ και αυτός υποχώρησε, οπότε ήρθε ένα τουρκικό πλοίο και έφερε τρόφιμα και άρχισε κάπως να βελτιώνεται η κατάσταση.   

Πάντως, ο λαός των Αθηνών έδειξε μοναδική αξιοπρέπεια. Όταν μπήκαν οι Γερμανοί, τα παράθυρα των σπιτιών ήταν όλα κλειστά. Μπήκαν σε μία έρημη πόλη. Εκδήλωση αξιοπρέπειας! Έπειτα, έσωσαν πάρα πολλούς Εβραίους. Οι ελληνικές οικογένειες έκρυβαν Εβραίους, τους εμφάνιζαν ως Έλληνες για να μην τους πάρουν οι Γερμανοί να τους στείλουν στα στρατόπεδα εξόντωσης στην Γερμανία. Αυτά είναι στο ενεργητικό του ελληνικού λαού. Από την απελευθέρωση, δυστυχώς, άρχισαν οι συγκρούσεις, ο εμφύλιος πόλεμος και ταλαιπωρηθήκαμε. Στην διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, προσπάθησα να κάνω ό,τι μπορώ για να μη γίνει ο πόλεμος, αλλά ήμουν νέος, δεν είχα κύρος και υπέστην και εγώ τις συνέπειες του εμφυλίου, με φοβερό διωγμό. Αλλά, ας μην πούμε τα δυσάρεστα, ας επιμείνουμε στα ευχάριστα! Σας επαναλαμβάνω, η Ελλάς, με την συμβολή της στον πόλεμο, άλλαξε την πορεία της Ιστορίας, διότι οι Γερμανοί έχασαν έξι μήνες εδώ (στην Ελλάδα). Άργησε έξι μήνες η επίθεσή τους στην Ρωσία, τους έπιασε ο χειμώνας και έχασαν τον πόλεμο. Αν δεν υπήρχε η ελληνική αντίσταση θα ήταν άλλη η εξέλιξη της Ιστορίας!

Ν.Π.: Για να μείνουμε στην Κατοχή. Πώς τοποθετηθήκατε μεταξύ της κανελλοπουλικής νεολαίας και του ΕΑΜ;

Κ.Δ.: Προσπάθησα να επέμβω, διότι ήταν μαθητές μου και φίλοι μου. Στην νεολαία του ΕΑΜ ήταν ο Φιλίνης, παιδί μιας αριστοκρατικής οικογένειας. Στην κανελλοπουλική νεολαία ήταν ο Ευάγγελος Κυριακόπουλος. Τους έφερα σε επαφή και έτσι συνέβαλα να γίνει η απελευθέρωση των Αθηνών αναίμακτα, ειρηνικά. Αργότερα άρχισαν οι διαφωνίες και οι συγκρούσεις. Γι’αυτό φταίνε πολλοί, ορισμένοι πολιτικοί αλλά και οι Άγγλοι. Αλλά ας μην πούμε περισσότερα.

Ν.Π.: Εξηγήστε μας την σχέση σας με την Αριστερά μεταπολεμικά.

Κ.Δ.: Επειδή είμαι και καθηγητής της πολιτικής φιλοσοφίας, αποφάσισα να μην είμαι με κανένα κόμμα. Να είμαι ουδέτερος και όσο μπορώ συμφιλιωτικός. Μου πρότεινε η Αριστερά να γίνω Πρόεδρος της Δημοκρατίας χωρίς να το θέλω. Εγώ δεν ζήτησα ποτέ ούτε από την Αριστερά και την Δεξιά καμία ανάδειξη και κανένα αξίωμα. Ήθελα να μείνω απ’ έξω και να συμβουλεύω και ιδίως να μειώνω τις αδιαλλαξίες.

Ν.Π.: Είδατε στον Σοσιαλισμό στοιχεία πλατωνισμού;

Κ.Δ.: Οι νεαροί και οι μη νεαροί, που αγωνίζονταν πολιτικά, αγνοούσαν την πολιτική παράδοση του Πλάτωνος και του Αριστοτέλους. Εγώ λοιπόν τους έλεγα ότι οι αρχικές μεγάλες πολιτικές ιδέες προέρχονται από τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη. Οι νεώτεροι είχαν παρακούσματα και υπενθύμιζα πως η πολιτική γεννήθηκε στην Ελλάδα. Αλλά είχε παραμεληθεί η διδασκαλία της πολιτικής, γι’αυτό και ενεφάνισα τον Πλάτωνα. Υπήρχε, μάλιστα, μια ανόητη αντίθεση μεταξύ ιδεαλισμού και υλισμού. Σαν να ήταν ο ιδεαλισμός η συντήρηση και ο υλισμός η Αριστερά, η Επανάσταση. Εγώ υποστήριξα πως είναι λάθος αυτό και στην διδασκαλία μου στο πανεπιστήμιο και κατ’ιδίαν με τα βιβλία μου.
Πάντως δεν ζήτησα ποτέ αξιώματα. Προπολεμικά, μαζί με φίλους μου, ιδρύσαμε «Πανεπιστημιακό  Όμιλο  για την Βαλκανική Συνεννόηση». Για να συνεργάζονται και να μην εχθρεύονται οι λαοί των Βαλκανίων. Μάλιστα, την προσπάθεια αυτή είχε ενισχύσει ο πολιτικός αρχηγός Αλέξανδρος Παπαναστασίου. Απέφυγα όμως να γίνω υποψήφιος βουλευτής.

Ν.Π.: Πώς είδατε τον μεταπολεμικό κόσμο και την μετεμφυλιακή Ελλάδα ;

Κ.Δ.: Η Ελλάς είχε περάσει την μεγάλη δοκιμασία του 1922. Εθεωρείτο ακατόρθωτο να υποδεχθεί η φτωχή, τότε, Ελλάς, των 4.5-5 εκατομμυρίων, 1.5 σχεδόν εκατομμύρια εξαθλιωμένους πρόσφυγες. Δεν θέλησε τότε η κυβέρνηση, πριν φτάσουν οι Τούρκοι στην Σμύρνη, να επιτρέψει να φύγουν τότε οι Έλληνες και να έρθουν εδώ με τα υπάρχοντά τους αλλά ήρθαν χωρίς τίποτε. Και έγινε τότε το λεγόμενο «Ελληνικό Θαύμα», δηλαδή αφομοιώθηκαν. Με την συνθήκη της Λωζάνης, που υπέγραψε ο Βενιζέλος, οι Έλληνες της Μικράς Ασίας ήρθαν εδώ, και με την εμπορική και οικονομική πείρα τους συνέβαλαν στην οικονομική άνθηση της -φτωχής την δεκαετία του ΄20-Ελλάδας. Έπειτα η Ελλάς είχε πάντοτε και την ενίσχυση του Ελληνισμού του εξωτερικού. Δηλαδή οι Έλληνες που ζούσαν στην Αίγυπτο, στην Αμερική και λιγότεροι στην Ευρώπη έστελναν εδώ χρήματα στους συγγενείς τους στην Ελλάδα (και στους Βαλκανικούς Πολέμους είχαν έρθει πολλοί εθελοντές). Με την ενίσχυση του Ελληνισμού του εξωτερικού και με άλλες συνθήκες κατόρθωσε η Ελλάς να υπερνικήσει την δοκιμασία του ΄22.

Έπειτα ήρθε η Κατοχή, όπου πάλι είχαμε πτώση της οικονομίας, πάλι όμως η Ελλάδα την ξεπέρασε και η κατάσταση έγινε, δεν λέω πλούσια, αλλά οπωσδήποτε ανεκτή. Έπειτα (δεν θέλω να κάνω κριτική) έγιναν κάποια λάθη και τώρα έχουμε τις μεγάλες δυσκολίες του υπέρογκου οικονομικού χρέους.

Εκείνο που τιμά την Ελλάδα είναι ότι θέλησε να φροντίσει για την παιδεία. Δημιούργησαν οι ενορίες πανεπιστήμιο επί Όθωνος, το Οθώνειο πανεπιστήμιο, το οποίο το μετονόμασαν σε Εθνικό όταν έδιωξαν τον Όθωνα. (Δεν υπήρχε λόγος να αλλάξει όνομα!) Αργότερα, το πανεπιστήμιο ονομάστηκε Εθνικό Καποδιστριακό. Ήταν ωραίο ότι τιμήθηκε ο Καποδίστριας, διότι ο Καποδίστριας ήταν ο μεγαλύτερος πολιτικός της Ευρώπης στην εποχή του και ο μεγαλύτερος πολιτικός της Ελλάδας. Αυτός οδήγησε την Επανάσταση σε αίσιο πέρας, και από τα ερείπια που είχε δημιουργήσει ο αγώνας εννέα χρόνων συγκρότησε ένα βιώσιμο κράτος, που σιγά σιγά έφτασε να είναι στην κατάσταση που ήταν το ’40.

Ελπίζω, σήμερα, να υπερνικηθεί αυτή η (οικονομική) δυσκολία, ώστε η Ελλάς να είναι ένα κράτος χωρίς υπερβολικές οικονομικές ή άλλες εξαρτήσεις από το εξωτερικό. Η νέα γενιά πρέπει να εμπνέεται και από το ένδοξο παρελθόν. Γιατί η Ιστορία, όταν είναι ένδοξη, βοηθάει το παρόν! Βοηθάει τη νέα γενιά να αποδώσει τον καλύτερο εαυτό της!

Ν.Π.: Πώς αποτιμάτε την μεταπολεμική πορεία σας; Τι θα είχατε να πείτε στους νεώτερους αναγνώστες μας;

Κ.Δ.: Επί χούντας έφυγα και πήγα στην Γαλλία. Περιέσωσα έτσι την αξιοπρέπεια και του προσώπου μου και της φιλοσοφίας. Αρνήθηκα να κάνω εξευτελιστικές δηλώσεις. Εκεί δοκιμάσθηκαν οι ηθικοί χαρακτήρες. Για μια στιγμή κυβερνούσαν ορισμένοι κακοί Έλληνες με ξένους συμβούλους που περιφρονούσαν ουσιαστικά τον Ελληνικό λαό. Αλλά, ευτυχώς, ξεπεράστηκαν αυτά. Από την κυβέρνηση τότε Εθνικής Ενότητος και την κυβέρνηση Α. Παπανδρέου καταργήθηκαν μέτρα που απέκλειαν ορισμένους Έλληνες από την δημόσια ζωή ως αριστερούς και έτσι σήμερα έχουμε ισοπολιτεία όλων των Ελλήνων. Δεν έχουμε σήμερα εξαιρέσεις για πολιτικούς λόγους, και αυτό είναι τιμητικό για την Ελλάδα. Έχουμε Δημοκρατία υπό την έννοια ότι δεν εξαιρείται από την δημόσια ζωή καμία κατηγορία πολιτών. Παίρνω ορισμένες πρωτοβουλίες να καταργηθεί ο όρκος και ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος ζητά το ίδιο. Διότι είναι ασυμβίβαστο με την αξιοπρέπεια του ανθρώπου και απαγορεύεται από το Ευαγγέλιο. Είναι ντροπή να το χρησιμοποιούν ως αντικείμενο ορκωμοσίας, ενώ το ίδιο απαγορεύει τον όρκο! Επίσης, ζήτησα να πραγματοποιηθεί η ισότητα των δύο φύλων, διότι παλαιότερα οι γυναίκες δεν είχαν δικαίωμα ψήφου και δικαίωμα να αποκτήσουν δημόσια αξιώματα.

Ν.Π.: Κύριε Καθηγητά, σας ευχαριστούμε! πολύ.

Κ.Δ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ!


                 -----------------------------------------------------------------------------------


ΜΕΛΕΤΗΜΑΤΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

                 
                          -------------------------------------------------------------------------

            ΜΕΛΕΤΗΜΑΤΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ( ΒΙΒΛΙΟ ) - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

                           --------------------------------------------------------------------------

Περιεχόμενα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ
ΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ
ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΚΕΝΩΝ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ
ΔΙΑΝΕΜΗΤΙΚΟΝ ΚΑΙ ΔΙΟΡΘΩΤΙΚΟΝ ΔΙΚΑΙΟΝ ΚΑΤ' ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ
Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ
ΠΕΡΙ ΟΡΚΟΥ
ΕΝΝΟΙΕΣ ΔΙΚΑΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΛΛΑΔΑ
ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΚΕΣ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ
ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΥ ΕΝ ΤΩ ΔΙΚΑΙΩ
ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΔΟΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ
ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΕΓΓΥΗΣΕΩΝ ΤΗΡΗΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

             -------------------------------------------------------------------------------------------


ΜΕΛΕΤΗΜΑΤΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ


Περιγραφή

[...] επιδόθηκα στη γόνιμη αυτή μελέτη όχι μόνο με βαθύβλυστο ενδιαφέρον, αλλά και με σύνδρομη κριτικότητα. Μάλιστα, παρά τον σεβασμό και την εκτίμησή μου προς τους μεγάλους φιλολόγους και το έργο τους, αποτόλμησα με τις ιδικές μου δυνάμεις να ερμηνεύσω δυσερμήνευτα χωρία ή και να διορθώσω εσφαλμένη γραφή χωρίων, έστω επί αιώνες παραδεκτή. Μελετήματά μου, έκγονα της μύχιας αυτής κριτικής επικοινωνίας με την αρχαία ελληνική γραμματεία, ώστε και όχι άμοιρα πνευματικής μεταξύ τους συγγένειας, δημοσιευμένα χωριστά κατά καιρούς στην Ελλάδα ή στο Εξωτερικό, συνδημοσιεύονται ήδη στο βιβλίο αυτό [...]


                    ------------------------------------------------


Φιλολογικά



Στο βιβλίο αυτό γεραίρονται κορυφαίοι εκπρόσωποι της νεοελληνικής γραμματείας, όπως ο Σολωμός, ο Παλαμάς, ο Kαζαντζάκης, ο Σικελιανός, ο Mυριβήλης, η Λαμπρίδη, ο Συκουτρής, ο Σαραντάρης, ο Eλύτης, είτε με αναλυτική ερμηνεία σημαντικώτατων έργων τους είτε με συνθετική έξαρση της πνευματικής τους προσωπικότητας.

Eκτός από τους κορυφαίους αυτούς τιμώνται και άλλοι, ολιγότερο διάσημοι, άξιοι όμως συγγραφείς, όπως ο Eυελπίδης, ο Λαούρδας, ο Λεκατσάς, ο Παναγιωτόπουλος, με κριτική επαινετική έργων τους.
O Παλαμάς, ο Σικελιανός, ο Mυριβήλης, ευφράνθηκαν ιδιαίτερα, όταν πρωτοδημοσιεύθηκαν οι αναδημοσιευόμενες στο βιβλίο αυτό ερμηνείες και αξιολογήσεις έργων τους, όπως το ερμητικό τριακοσίων δώδεκα στίχων ποίημα του Παλαμά «Φοινικιά», οι πολιτικού ήθους τραγωδίες του Σικελιανού «O Δαίδαλος στην Kρήτη» και «O Xριστός στη Pώμη», το έξοχου ύφους αφήγημα του Mυριβήλη «O Bασίλης ο Aρβανίτης».

                   -----------------------------------------------------------

Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος

Ο Κωνσταντίνος Ι. Δεσποτόπουλος (Σμύρνη 8 Φεβρουαρίου 1913 - Αθήνα 7 Φεβρουαρίου 2016) ήταν Έλληνας φιλόσοφος και πολιτικός στοχαστής, αντιστασιακόςακαδημαϊκός και πρώην υπουργός παιδείας.

Βιογραφία

Γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1913. Mετά την Μικρασιατική Καταστροφή εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην Αθήνα. Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνώνκαι αναγορεύτηκε διδάκτωρ. Εξελέγη καθηγητής φιλοσοφίας στο ίδιο πανεπιστήμιο, δίδαξε επίσης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και στο πανεπιστήμιο της πόλης Νανσύ, στη Γαλλία.

Σε νεαρή ηλικία συνδέθηκε με στενή φιλία με τους Παναγιώτη ΚανελλόπουλοΚωνσταντίνο Τσάτσο και Γεώργιο Καρτάλη. Στη διάρκεια της Κατοχής έλαβε μέρος στην Αντίσταση και το 1945 ανέλαβε την προεδρία του Ελληνοσοβιετικού Συνδέσμου Νέων, θέση από την οποία εργάστηκε για την προώθηση της υπόθεσης της ένταξης των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα. Το 1947 απολύθηκε από την θέση του Υφηγητή στο πανεπιστήμιο, αρνούμενος να υπογράψει «δήλωση», αντιτείνοντας στους βασανιστές του: «Έχω καθήκον να περισώσω την τιμήν της ελληνικής φιλοσοφίας». Εκτοπίστηκε αρχικά στην Ικαρία και κατόπιν στην Μακρόνησο, όπου παρέμεινε μέχρι το 1950.

Το 1989 ανέλαβε το χαρτοφυλάκιο του υπουργείου παιδείας στην κυβέρνηση Γρίβα και το 1990 στην κυβέρνηση Ζολώτα.

Έχει τιμηθεί πλείστες φορές ενώ το 1984 εκλέχτηκε τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. της οποίας το 1993 ανέλαβε πρόεδρος. Επίσης ήταν επίτιμος πρόεδρος της Ελληνικής Φιλοσοφικής Εταιρείας και μέλος διαφόρων ξένων ακαδημιών. Έχει εκδώσει πάνω από 30 βιβλία σχετικά με φιλοσοφικά και ιστορικά θέματα.

Το 1990 προτάθηκε από τον Ενιαίο Συνασπισμό (όπου μετείχε και το ΚΚΕ) κατά την τέταρτη και πέμπτη ψηφοφορία για το αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας. Έλαβε 21 ψήφους κατά την διαδικασία της ψηφοφορίας στην Βουλή, ερχόμενος πίσω από τους Κωνσταντίνο Καραμανλή (πρόταση της Νέας Δημοκρατίας που τελικά εξελέγη) και Ιωάννη Αλευρά (πρόταση του ΠΑΣΟΚ). Στο δημοψήφισμα του 2015 τάχθηκε υπέρ του ''Ναι''.

Διέμενε μόνιμα στην Αθήνα. Απεβίωσε στις 7 Φεβρουαρίου 2016, μια ημέρα πριν κλείσει την ηλικία των 103 ετών.

Εργoγραφία (επιλ.)

Το δικαίωμα ως διανόημα του νομοθέτου. Διδακτορική διατριβή. Αθήνα. 1939.
«Το δικαίωμα ως διανόημα του νομοθέτου». Αρχείον Φιλοσοφίας και Θεωρίας των Επιστημών 10: 147-237. 1939. Ανακτήθηκε στις 8.02.2016.
Πολιτικά, 1934-1945. Αθήνα: Παπαζήσης. 1945.
Ο άνθωπος και η πολιτεία. Αθήνα: Παπαζήσης. 1945.
Ηθικά. Αθήνα: Ίκαρος. 1947.
Φιλοσοφία του Δικαίου. Αθήνα: Παπαζήσης. 1954.
«Ο πόλεμος στον Πλάτωνα και στον Χέγγελ». Νέα Εστία 58: 877-880. 1955. Ανακτήθηκε στις 8.02.2016.
Πολιτική φιλοσοφία του Πλάτωνος. Αθήνα: Σεφερλής. 1957. Β' έκδοση: Παπαζήσης, 1980.
Ηθικά Β'. Αθήνα: Παπαζήσης. 1962.
Φιλολογικά. Αθήνα: Φέξης. 1964.
Φιλοσοφικά μελετήματα, 1963-1965. Αθήνα: Φέξης. 1965.
(στα γαλλικά) Grèce: 1821-1971. Νανσύ. 1973. OCLC 462386949.
(στα γαλλικά) Études sur la liberté. Παρίσι: Marcel Rivière. 1974.
Μελετήματα ηθικής. Αθήνα: Παπαζήσης. 1976.
Θέματα ιστορίας και πολιτικής. Αθήνα: Παπαζήσης. 1977.
Μελετήματα φιλοσοφίας. Αθήνα: Παπαζήσης. 1978. ISBN 9600207925.
Φιλοσοφία της ιστορίας κατά Πλάτωνα. Αθήνα: Παπαζήσης. 1982.
Φιλοσοφία της ιστορίας κατά Δημόκριτον. Αθήνα: Παπαζήσης. 1983.
Δοκίμια και λόγοι. Αθήνα: Εστία. 1983. ISBN 9600207909.
Επίμαχοι θεσμοί και άλλα θέματα. Αθήνα: Παπζήσης. 1987. ISBN 9600207909.
«Ο Καντ και η φιλοσοφία της ηθικής». Νέα Εστία 125: 76-87. 1989. Ανακτήθηκε στις 8.02.2016.
«Το κοινωνικό πρόβλημα κατ' Αριστοτέλη». Νέα Κοινωνιολογία 8: 29-34. 1990.
Φιλοσοφία και διαλεκτική. Θεσσαλονίκη: Βάνιας. 1990.
Ελληνικά. Αθήνα: Παπαζήσης. 1994. Επανέκδοση: 1998. ISBN 9600210462.
Φήμη Απόντων. Αθήνα: Καστανιώτης. 1995. ISBN 9600314012.
Από το βήμα της Ακαδημίας. Αθήνα: Νέα Σύνορα-Λιβάνης. 1996. ISBN 9602366427.
«H αριστοτέλεια έννοια της προαιρέσεως». Η Αριστοτελική ηθική και οι επιδράσεις της. Πρακτικά Α' Διεθνούς Συνεδρίου. Αθήνα. 1996, σελ. 72-80.
«Η έννοια της πολιτικής κατ' Αριστοτέλη». Η πολιτική φιλοσοφία του Αριστοτέλη και οι επιδράσεις της. Πρακτικά Β' Διεθνούς Συνεδρίου. Αθήνα. 1997, σελ. 118-130.
Συμβολή στη φιλοσοφία της εργασίας. Αθήνα: Παπαζήσης. 1997. ISBN 960021218Χ.
Μελετήματα φιλολογίας και φιλοσοφίας. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. 1998. ISBN 9603445428.
Φιλοσοφίας εγκώμιον. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. 1999. ISBN 9603447633.
Περί προσώπων και θεσμών. Αθήνα: Παπαζήσης. 2000. ISBN 9600214247.
Φιλοσοφία και θεωρία του πολιτισμού. Αθήνα: Παπαζήσης. 2001. ISBN 9600215235.
Αοιδήμων φήμη. Αθήνα: Τυπωθήτω. 2005. ISBN 9604021970.
Αναπολήσεις. A'. Αθήνα: Παπαζήσης. 2005. ISBN 9600218985.
Αναπολήσεις. Β'. Αθήνα: Παπαζήσης. 2006. ISBN 9600220261.
Φιλοσοφικά. Αθήνα: Παπαζήσης. 2007. ISBN 9600221473.
Αναπολήσεις. Γ'. Αθήνα: Παπαζήσης. 2013. ISBN 9600228380.
«Επισημάνσεις για το ελληνικό έθνος». Ακαδημία Αθηνών. Ανακτήθηκε στις 8.02.2016.

Εκτενής εργογραφία του Κ.Ι. Δεσποτόπουλου υπάρχει στη σελίδα του Εργαστηρίου Ερευνών Νεοελληνικής Φιλοσοφίας (Φιλοσοφική Σχολή Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Τμήμα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας). Συνοπτικότερα, στο ΕΚΕΒΙ.

             -----------------------------------------------------------------------------


ΠΗΓΕΣ











                 ---------------------------------------------------------------------




Πρόκειται για την ενημερωτική εκπομπή «ΝΥΧΤΕΡΙΝΟΣ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗΣ» στην οποία παρακολουθούμε συνέντευξη του ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΔΕΣΠΟΤΟΠΟΥΛΟΥ στον ΑΡΗ ΣΚΙΑΔΟΠΟΥΛΟ, όπου παρουσιάζονται οι φιλοσοφικές αναζητήσεις του, οι απόψεις του για διάφορα θέματα και το έργο του. Ο διακεκριμένος ακαδημαϊκός και καθηγητής Φιλοσοφίας απαντά στα ερωτήματα του δημοσιογράφου στον οικείο χώρο του γραφείου του. Ο ίδιος ήταν πρόσφυγας από τη Σμύρνη. Μιλάει για την προσφυγιά, τον πόλεμο του ’40 και τη συμβολή των προσφύγων σε αυτόν. Αναφέρει τις πολιτικές του θέσεις για τη μεταπολεμική περίοδο, αναφερόμενος στον ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟ, στον ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ ΤΣΑΤΣΟ και στον ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗ. Ακόμη, μιλάει για τη Φιλοσοφία και τη Δημοκρατία. Κάνει αναφορές σε αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους και στον ΚΩΣΤΗ ΠΑΛΑΜΑ, του οποίου την ποίηση εκτιμά ιδιαίτερα. Απαριθμεί τους αγώνες του ως πολιτικός και μιλά για το συγγραφικό του έργο. Κατά τη διάρκεια της εκπομπής παρακολουθούμε πλάνα εποχής από τα γεγονότα που αναφέρονται στη συνέντευξη αλλά και φωτογραφίες του ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΔΕΣΠΟΤΟΠΟΥΛΟΥ.

Δημοσίευση σχολίου