Δευτέρα, 30 Νοεμβρίου 2015

THE MERCHANT OF VENICE - Ο ΕΜΠΟΡΟΣ ΤΗΣ ΒΕΝΕΤΙΑΣ









  --------------------------------------------------------------------------------------------



Shylock :

To bait fish withal: if it will feed nothing else,
it will feed my revenge. He hath disgraced me, and
hindered me half a million; laughed at my losses,
mocked at my gains, scorned my nation, thwarted my 1290
bargains, cooled my friends, heated mine
enemies; and what's his reason? I am a Jew. Hath
not a Jew eyes? hath not a Jew hands, organs,
dimensions, senses, affections, passions? fed with
the same food, hurt with the same weapons, subject 1295
to the same diseases, healed by the same means,
warmed and cooled by the same winter and summer, as
a Christian is? If you prick us, do we not bleed?
if you tickle us, do we not laugh? if you poison
us, do we not die? and if you wrong us, shall we not 1300
revenge? If we are like you in the rest, we will
resemble you in that. If a Jew wrong a Christian,
what is his humility? Revenge. If a Christian
wrong a Jew, what should his sufferance be by
Christian example? Why, revenge. The villany you 1305
teach me, I will execute, and it shall go hard but I
will better the instruction.


Σάϊλοκ :


Δόλωμα για ψάρια! Αν τίποτ' άλλο δεν ταίσει
θα ταίσει την εκδίκησή μου! Μ' ατίμωσε, μου
στέρησε μισό μίλλιο (δουκάτα), γέλασε με τις ζημιές μου,
τα κέρδη μου χλεύασε, καταφρόνεσε το έθνος μου,
χάλασε τις δουλειές μου, κρύωσε τους φίλους μου κι
άναψε τους εχθρούς μου. Και ποιος ο λόγος;
Επειδή είμαι Εβραίος. Δεν έχει μάτια ο Εβραίος;
Δεν έχει χέρια, όργανα, διαστάσεις, αισθήσεις, πάθη;
Το ίδιο φαί δεν τρώει, δεν πληγώνεται από τα ίδια όπλα,
δεν παθαίνει τίς ίδιες αρρώστιες και δεν γιατρεύεται από τα ίδια φάρμακα
δεν ζεσταίνεται και δεν κρυώνει από το ίδιο καλοκαίρι και τον ίδιο χειμώνα
όπως κι ο Χριστιανός; Αν μας τρυπήσετε, δεν ματώνουμε;
Αν μας γαργαλήσετε, δεν γελάμε; Αν μας δηλητηριάσετε,
δεν πεθαίνουμε; και αν μας αδικήσετε, να μην πάρουμε εκδίκηση;!
Αν όμοιοι είμαστε σε όλα τ' άλλα, και σ' αυτό θα σας μοιάσουμε!
Αν ο Εβραίος αδικήσει Χριστιανό, ποια είναι η ταπείνωσή του;
Η εκδίκηση!
Κι αν ο Χριστιανός αδικήσει Εβραίο, ποιος πρέπει νά ΄ναι
ο πόνος του σύμφωνα με το χριστιανικό παράδειγμα;
Λοιπόν, η εκδίκηση! Την κακουργία που μου μαθαίνετε
εγώ θα τηνε κάνω, κι όσο δύσκολο κι αν είναι,
θα την καλυτερέψω γω τη διδαχή!

    -------------------------------------------------------------------------




   ------------------------------------------------------------------------------------------

Κάμποσους αιώνες προτού εφευρεθούν οι όροι «μνημόνιο» και «hedge funds», ο Σαίξπηρ παρουσιάζει μια κοινωνία –εκείνη της παντοδύναμης Βενετίας του 16ου αιώνα– βουτηγμένη στις δανειακές υποχρεώσεις, τα διμερή συμβόλαια, τους τόκους, τα πρόστιμα και την έγκαιρη αποπληρωμή χρεών. «Θα σου δανείσω, αλλά θέλω ένα κομμάτι από τη σάρκα σου»: αυτήν την παράδοξη ρήτρα θέτει ο Νικήτας Τσακίρογλου, ως Εβραίος τοκογλύφος Σάιλοκ, στον Λάζαρο Γεωργακόπουλο, ο οποίος ερμηνεύει τον έμπορο του τίτλου, τον Αντόνιο. Μη βιαστείτε όμως να βγάλετε συμπεράσματα. Στην παράσταση του Θεάτρου Ακροπόλ θα ανασκευαστούν τρεις ιστορικές «παρεξηγήσεις» που βαραίνουν το διάσημο έργο. Πρώτον, ο τοκογλύφος Σάιλοκ δεν είναι ένας μοχθηρός, απάνθρωπος και ανήθικος δανειστής. Δεύτερον, ο «Έμπορος της Βενετίας» δεν είναι ένα αντισημιτικό έργο που παρουσιάζει τους Εβραίους σαν μια φυλή αξιομίσητη. Και, τρίτον, ο Σαίξπηρ δεν είναι ρατσιστής. Συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. ο Άγγλος βάρδος έγραψε τον «Έμπορο» καταγγέλλοντας εξίσου την απατηλή λάμψη του πλούτου και τον παραλογισμό του φυλετικού μίσους. 

«Αν μας χτυπήσετε, δεν θα ματώσουμε; Αν μας γαργαλήσετε, δεν γελάμε; Αν μας φαρμακώσετε, δεν πεθαίνουμε; Άρα, αν μας αδικήσετε, θα εκδικηθούμε! Εσύ έφτυνες στα γένια μου και με κατούραγες, και τώρα μου ζητάς λεφτά; Δόλωμα στ’ αγκίστρι μου θα κάνω το κρέας σου, να θρέφει την εκδίκησή μου»: έτσι μιλάει ο Σάιλοκ εκθέτοντας τους λόγους που τον έκαναν από κατατρεγμένο φανατισμένο εκδικητή. Όπως έχει επισημάνει και ο Άγγελος Τερζάκης: «Ο Σάιλοκ είναι ένα ολάκερο ψυχικό τοπίο! Μέσα του έχουν κατασταλάξει αιώνες κατατρεγμού, οι βόγκοι μιας φυλής με μυθική μνήμη. Συντηρεί μέσα του τη θύμηση από τις ταπεινώσεις που γνώρισε ως άτομο και ως εκπρόσωπος ενός λαού αδικημένου. Το κύριο γνώρισμά του δεν είναι η φιλαργυρία, αλλά η μνήμη. Για χάρη αυτής της μνήμης θα γίνει απάνθρωπος». Παρά την αγριότητα και τις έντονα φορτισμένες δραματικές σκηνές του, ο «Έμπορος της Βενετίας» (1596-7 ) δεν συγκαταλέγεται στις τραγωδίες του Σαίξπηρ, αλλά στις κωμωδίες του. «“Γλυκόπικρη κωμωδία” έχει χαρακτηριστεί ο “Έμπορος” και τέτοιας υφής έργο είναι. Το κωμικό και το δραματικό διαδέχονται το ένα το άλλο ή συνυπάρχουν», σημειώνει ο σκηνοθέτης Σπύρος Α. Ευαγγελάτος. 

  ------------------------------------------------------------------------------------------


Τρεις περιβόητοι Σάιλοκ


Όρσον Ουέλς 

Στη θρυλική «χαμένη» ταινία του 1969 (οι αρχικές κόπιες έχουν κλαπεί ), ως σκηνοθέτης και πρωταγωνιστής ο Ουέλς εξαφάνισε την Πόρσια (η Κροάτισσα σύντροφός του δεν μιλούσε επαρκώς αγγλικά για να την παίξει ) και, αντί για τη Βενετία, τα περισσότερα γυρίσματα έγιναν στο –φτηνότερο– Ντουμπρόβνικ.






Λόρενς Ολίβιε 

Σε ηλικία 67 ετών, ο σερ του βρετανικού θεάτρου ερμήνευσε στο Εθνικό Θέατρο της Αγγλίας τον Σάιλοκ ως θύτη και θύμα και άφησε εποχή με την τελευταία σκηνή, στην οποία παρουσιάζεται βαριά ηττημένος από τους χριστιανούς διώκτες του – η βιντεοσκοπημένη εκδοχή (1974 ) κυκλοφορεί σε DVD.









Αλ Πατσίνο 

Στη συμπαθητική (αλλά όχι συναρπαστική ) ταινία του Μάικλ Ράντφορντ (2004 ), οι Τζέρεμι Άιρονς και Τζόζεφ Φάινς συμπρωταγωνιστούν και ο Πατσίνο τονίζει την τραγικότητα του Σάιλοκ, με αποτέλεσμα να κοντράρεται με το γενικά ανάλαφρο κλίμα της σκηνοθεσίας.





   --------------------------------------------------------------------------------------------


Τσιγκούνης, τοκογλύφος, Εβραίος: επί σειρά αιώνων, τα χαρακτηριστικά αυτά προκαλούσαν τη λαϊκή αποστροφή και κοροϊδία, είτε στη ζωή είτε στη σκηνή. Η συνένωση και των τριών σε ένα πρόσωπο συνιστά, την εποχή του Σαίξπηρ, τον κανόνα στη δραματουργία, σύμφωνα με τον αμερικανό σαιξπηρολόγο Ε. Ε. Στολ. Στα θεατρικά έργα της περιόδου ο τοκογλύφος συσσωρεύει χρήμα, το κλωσάει, το περιφρουρεί, αρνείται να το μοιραστεί ακόμη και με την οικογένειά του. Δεν έχει ιερό και όσιο, είναι δαιμόνιος. Μπορεί να μη φέρει πάντα ξεκάθαρα τη «στάμπα» του Εβραίου, κουβαλάει όμως σίγουρα πολλά από τα «παραδοσιακά» γνωρίσματα του τελευταίου: τη μεγάλη μύτη, τη βρωμερή αναπνοή, την επαφή με τον Σατανά. «Εξω περιφέρομαι τα βράδια/ και σκοτώνω αρρώστους που γρυλίζουν κολλημένοι στους τοίχους» αναφέρει ο Εβραίος της Μάλτας στον περίφημο μονόλογό του. Ο ήρωας του Κρίστοφερ Μάρλοου εκτοξεύεται στη σφαίρα του εξωφρενικού προκαλώντας την μήνιν των εχθρών του: «Ετσι με φαντάζεστε; Ετσι θα είμαι!» μοιάζει να τους προκαλεί.

Από αυτή την παράδοση - με βασικότερη την επιρροή του Μάρλοου - γεννήθηκε ο Σάιλοκ. Ο Σαίξπηρ προσδίδει στον Εβραίο του όλα τα υπερβολικά γνωρίσματα που περιμένει το κοινό της εποχής από έναν τέτοιο ήρωα. Ο Σάιλοκ προτιμά να δει την κόρη του νεκρή, παρά να χάσει τα πολύτιμα πετράδια που πήρε αυτή μαζί της όταν το έσκασε με τον αγαπημένο της. Ολοι σχεδόν οι υπόλοιποι ήρωες τον μισούν. Τον βρίσκουν απεχθή και τερατόμορφο. Εννέα φορές συνολικά τον συγκρίνουν με τον διάβολο.

Επειδή όμως ο Σαίξπηρ αδυνατεί να πλάσει μονοδιάστατο ήρωα, έτσι κι εδώ ξεφεύγει από το πλαίσιο της συνήθους αντισημιτικής καρικατούρας. Μπορεί ο Σάιλοκ να διαθέτει κωμική πλευρά - τα γεροντικά πείσματά του, το επαναλαμβανόμενο «τσίμπημα» λέξεων και φράσεων γύρω από το χρήμα, ο τρόπος που φωνάζει «τα λεφτά μου! Η κόρη μου!» κ.ο.κ. - σίγουρα όμως δεν είναι μόνον ένας αστείος γεροκακούργος: όπως αποδεικνύεται, είναι ταυτόχρονα αυτός που αποκαλύπτει τη σάπια πλευρά των καλών χριστιανών της Βενετίας. Οι τελευταίοι τον φτύνουν κατ' επανάληψη όποτε τον συναντούν στην αγορά· τον φωνάζουν «άπιστο» και «λυσσασμένο σκυλί»· προσπαθούν να κατουρήσουν τα γένια του· τον κλωτσούν σαν κοπρόσκυλο. Ο γενναιόδωρος Αντόνιο, ο πλούσιος έμπορος με τα ευγενικά αισθήματα που δανείζει δίχως δισταγμό και δίχως τόκο για χάρη της φιλίας, εξευτελίζει με κάθε ευκαιρία τον αλλόθρησκο Σάιλοκ που επιμένει να δανείζει μόνο για το κέρδος.

«Σκληρός και απωθητικός, είναι παρ' όλα αυτά αληθινός και μοναδικός· και υπάρχει ποίηση μέσα του, έτσι όπως υπάρχει σε όλους σχεδόν τους ήρωες του Σαίξπηρ, ακόμη και στους πιο ζοφερούς ή γκροτέσκους» συνεχίζει ο Στολ. «Σπρώχνοντας το μίσος του στα άκρα, ο Σάιλοκ εκθέτει την αδικία και την αγριότητα των κοινωνικών θεσμών που γέννησαν αυτό το συναίσθημα... έρχονται στιγμές που η ζωτικότητά του πνίγει το γέλιο και παγώνει το μειδίαμα στα χείλη μας» γράφει ένας άλλος θεωρητικός, ο Τζον Πάλμερ.

         ----------------------------------------------------------------------------------























  ------------------------------------------------------------------------------------------------



Ο Έμπορος της Βενετίας είναι ένα από τα πιο γνωστά έργα του Ουίλιαμ Σαίξπηρ. Υπολογίζεται ότι γράφτηκε μεταξύ 1594 και 1597. Αν και ανήκει στις "κωμωδίες" του Σαίξπηρ, έγινε πιο γνωστό για τις δραματικές του σκηνές, όπως η σκηνή στο δικαστήριο, αλλά και για τη σκιαγράφηση του χαρακτήρα του Εβραίου Σάιλοκ, που θέτει ερωτήματα αντισημιτισμού.

Ο τίτλος του έργου αναφέρεται στον έμπορο Αντόνιο κι όχι στον ανταγωνιστή του, τον Εβραίο τοκογλύφο Σάιλοκ. Ο Σάιλοκ είναι ένας πολύπαθος χαρακτήρας, αλλά είναι κι αυτός που προκαλεί το μαρτύριο του Αντόνιο, με αποτέλεσμα η απέχθεια ή η συμπάθεια για το πρόσωπό του να επαφίεται στην κρίση του κοινού.

Υπόθεση του έργου

Ο Μπασάνιο, ένας νεαρός από τη Βενετία, θέλει να ταξιδέψει στο Μπελμόντε για να πολιορκήσει την όμορφη και πλούσια κληρονόμο Πόρσια. Γι' αυτό ζητά βοήθεια από το φίλο του, τον έμπορο Αντόνιο, προκειμένου να του δώσει 3000 δουκάτα για τα έξοδα του ταξιδιού του για 3 μήνες. Καθώς όλα τα πλοία του Αντόνιο δεν έχουν ακόμα ολοκληρώσει τα ταξίδια τους στη θάλασσα, ζητά δάνειο από τον Εβραίο τοκογλύφο Σάιλοκ. Καθώς ο Αντόνιο είχε καταφερθεί εναντίον του, κακόβουλα ο Σάιλοκ προτείνει τον εξής όρο στο συμβόλαιο: αν ο έμπορος Αντόνιο αδυνατεί να ξοφλήσει το δάνειό του μέσα στον ορισμένο χρόνο, ο Σάιλοκ θα πάρει μια λίβρα σάρκας από οποιοδήποτε μέρος του σώματός του. Ο Αντόνιο, έκπληκτος από τη "γενναιοδωρία" του Σάιλοκ που δε ζητεί χρήματα ως αντάλλαγμα, αποδέχται τον όρο κι έτσι ο Μπασάνιο, μαζί με το φίλο του, Γκρατσιάνο, φεύγουν για το Μπελμόντε.

Στο Μπελμόντε, η Πόρσια πολιορκείται από μνηστήρες. Στη διαθήκη, όμως, που άφησε ο πατέρας της, έχει ως όρο ότι όλοι οι μνηστήρες θα πρέπει να διαλέξουν ένα από τρία κουτιά: ένα χρυσό, ένα ασημένιο κι ένα από μολύβι. Ένα από τα τρία περιέχει ένα μικρό πορτρέτο της Πόρσια κι αυτός που θα το βρει θα την κερδίσει. Μετά από δυο αποτυχημένες προσπάθειες από τους Πρίγκιπες του Μαρόκου και της Αραγωνίας, ο Μπασάνιο διαλέγει το μολυβένιο κουτί και κερδίζει την Πόρσια. Τα άλλα δυο κουτιά περιέχουν περιπαικτικούς στίχους: από εδώ προέρχεται κι η γνωστή φράση

 "Ό,τι λάμπει δεν είναι χρυσός".

Στη Βενετία, μαθαίνεται πως όλα τα καράβια του έμπορου Αντόνιο έχουν χαθεί στη θάλασσα κι έτσι αδυνατεί να ξεπληρώσει το δάνειο. Ο Σάιλοκ βάζει να συλλάβουν τον Αντόνιο, αποφασισμένος να πάρει εκδίκηση από τους Χριστιανούς, καθώς η κόρη του, Τζέσικα, κλέφτηκε με το νεαρό Λορέντζο κι έγινε Χριστιανή. Τα νέα φτάνουν στο Μπελμόντε, όπου οι δυο νιόπαντροι φίλοι, Μπασάνιο και Γκρατσιάνο, επιστρέφουν εσπευσμένα στη Βενετία, ενώ οι σύζυγοί τους, Πόρσια και Νερίσσα, αποφασίζουν να συμβουλευτούν το δικηγόρο Μπελάριο, ξάδερφο της Πόρσια στην Πάδοβα.
Η δραματική κορύφωση του έργου πραγματοποείται στο δικαστήριο του Δόγη της Βενετίας. Ο Αντόνιο προσφέρεται να αποζημιώσει το Σάιλοκ με τα διπλά χρήματα (6000 δουκάτα), αλλά ο τοκογλύφος επιμένει κι απαιτεί μια λίβρα σάρκας από τον έμπορο. Ο Δούκας συμβουλεύεται τον Μπαλτάσαρ, έναν νεαρό μελετητή του νόμου, που έχει καταφτάσει με το βοηθό του, που δεν είναι παρά η Πόρσια κι η Νερίσσα μεταμφιεσμένες. Η Πόρσια ζητά από το Σάιλοκ να δείξει έλεος, αλλά εκείνος αρνείται, οπότε το δικαστήριο του επιτρέπει να πάρει αυτό που ζητά από τον Αντόνιο.

Την τελευταία στιγμή, η Πόρσια αναδεικνύει μια λεπτομέρεια: ο όρος έλεγε να αφαιρεθεί μια λίβρα σάρκας, άρα όχι αίμα. Αν ο Σάιλοκ έχυνε αίμα του Αντόνιο, όλη η περιουσία του θα κατασχόταν. Ηττημένος, ο Σάιλοκ αποδέχεται την πληρωμή του με χρήματα, αλλά η Πόρσια αναφέρει ότι η περιουσία του πρέπει να κατασχεθεί, μισή από την κυβέρνηση και μισή από τον έμπορο Αντόνιο, επειδή αποπειράθηκε να αφαιρέσει τη ζωή ενός πολίτη. Ο Δούκας χαρίζει τη ζωή στο Σάιλοκ κι ο Αντόνιο παραχωρεί το μερίδιό του στο Λορέντζο και τη Τζέσικα, ενώ με παρέμβασή του, ο Δούκας υπόσχεται να παραχωρήσει το μισό της περιουσίας του στο Σάιλοκ, αν γίνει Χριστιανός.

Ο Μπασάνιο δεν αναγνωρίζει τη μεταμφιεσμένη σύζυγό του και δέχεται να της προσφέρει ένα δώρο. Ο "Μπαλτάζαρ" ζητά τα γάντια και το δαχτυλίδι του κι εκείνος απρόθυμα τα δίνει, καθώς είχε υποσχεθεί στην Πόρσια να μην τα αποχωριστεί ποτέ. Όταν γυρίζουν στο Μπελμόντε, ταλαιπωρούν τους συζύγους τους, αλλά τελικά τους αποκαλύπτουν τη μεταμφίεσή τους. Όλοι καταλήγουν ευτυχισμένοι, εκτός από το Σάιλοκ, καθώς ο Αντόνιο τελικά μαθαίνει ότι τρία από τα πλοία του δε βυθίστηκαν και γύρισαν στη Βενετία.

Το ζήτημα του αντισημιτισμού του έργου

Η "αντισημιτική" ανάγνωση

Οι Εβραίοι της Αγγλίας εκδιώχθηκαν κατά το Μεσαίωνα κι επέστρεψαν με την άνοδο του Όλιβερ Κρόμγουελ. Σε διάφορα θεατρικά έργα, ο χαρακτήρας τους έμοιαζε με καρικατούρα: άρπαγες με μυτερή μύτη και κατακόκκινη περούκα, ενώ χαρακτηρίζονταν κακοί, απατεώνες και άπληστοι. Κατά το 17ο αιώνα, οι Εβραίοιυποχρεούνταν να φορούν το χαρακτηριστικό κόκκινο καπέλο δημοσίως, αλλιώς απειλούνταν ακόμη και με θανατική ποινή. Επίσης, έπρεπε να ζουν σε γκέτο για την υποτιθέμενη ασφάλειά τους. Πολλοί μελετητές, λοιπόν, βλέπουν αυτό το έργο του Σαίξπηρ σαν συνέχιση της αντισημιτικής αυτής παράδοσης. Μια ερμηνεία του έργου είναι ότι ο Σαίξπηρ ήθελε να τονίσει την αντίθεση ανάμεσα στο έλεος που δείχνουν οι Χριστιανοί χαρακτήρες και την εκδικητικότητα ενός Εβραίου, που δεν κατέχει τη θρησκευτική θεία χάρη για να αντιληφθεί την έννοια του ελέους. Με την ερμηνεία αυτή, o αναγκαστικός προσηλυτισμός του Σάιλοκ στο Χριστιανισμό στο τέλος του έργου αποτελεί "ευτυχισμένο τέλος" για το χαρακτήρα, καθώς γίνεται η κάθαρσή του για την έλλειψη πίστης του και την αμαρτία του να επιθυμεί το θάνατο του Αντόνιο.

Η αντι-χριστιανική ανάγνωση

Πολλοί σύγχρονοι μελετητές δε θεωρούν το Σάιλοκ μοχθηρό χαρακτήρα. Η δίκη του Σάιλοκ αποτελεί παρωδία, καθώς η Πόρσια ενεργεί σαν δικαστής χωρίς να έχει κανένα τέτοιο δικαίωμα. Συνεπώς, ο Σαίξπηρ δεν τονίζει τις προθέσεις του Σάιλοκ, αλλά το γεγονός ότι οι ίδιοι άνθρωποι που κατηγορούν για ανηθικότητα και ανεντιμότητα το Σάιλοκ χρησιμοποιούν την απάτη για να κερδίσουν.
Σύμφωνα με αυτή την ανάγνωση του έργου, ο Σάιλοκ είναι ο πιο έντιμος ηθικά χαρακτήρας. Για παράδειγμα, ο Βασάνιο δεν είναι παρά ένας σπάταλος που νοιάζεται μόνο για την εμφάνισή του και ζει εις βάρος άλλων, ενώ η Τζέσικα είναι μια αχάριστη κόρη, που κλέβει την περιουσία του πατέρα της και το σκάει για να παντρευτεί το Λορέντζο.

Σχόλια στην ανωτέρω επιχειρηματολογία της "αντι-χριστιανικής ανάγνωσης". Ποτέ δεν φαντάστηκα ότι "Πολλοί σύγχρονοι μελετητές" θα ξοδέψουν φαιά ουσία για να ασχοληθούν με την υποστήριξη ενός στυγνού τοκογλύφου με εγκληματικές και ρατσιστικές προθέσεις εναντίον των Χριστιανών. Θα υποθέσω ότι το κάνουν επειδή αυτός ήταν εβραίος. Αμέσως όμως προκύπτει το κίνητρο αλλά και ο στόχος της ανωτέρω επιχειρηματολογίας: Εβραϊκή προπαγάνδα. (Έχει γεμίσει το Internet) Όσον αφορά τη σύγκριση της εντιμότητας του τοκογλύφου με τους άλλους κωμικούς χαρακτήρες (τα καμώματα των νέων στις ερωτικές τους υποθέσεις) είναι κωμική και ανισοβαρής. Η Πόρσια δεν ενεργεί σαν δικαστής αλλά σαν κατήγορος. Όσον αφορά στο δικαίωμα του κατήγορου να είναι επώνυμος ή ανώνυμος είναι άνευ σημασίας όταν μάλιστα είναι παρών για να αναλάβει την ευθύνη αυτών που λέει. Σημασία έχει η κατηγορία και τα επιχειρήματα.

 Έχω την γνώμη όμως ότι το μεγάλο δίδαγμα από το έργο αυτό του Σαίξπηρ είναι ότι: Εγκληματικές και αντικοινωνικές συμπεριφορές υπάρχουν από όλες τις εθνότητες. Φραγμό σε αυτό μπορούν και πρέπει να βάλουν απλοί νόμοι όπως αυτός που έσωσε τον Αντόνιο: "Αν Εβραίος χύσει από πρόθεση μία σταγόνα αίμα Χριστιανού θανατώνεται και δημεύεται η περιουσία του." Δεν γνωρίζω αν υπήρχε τέτοιος νόμος αλλά αν υπήρχε φαντάζομαι κάτω από ποιες κακές καταστάσεις δημιουργήθηκε. Αν όμως η κάθε κακή κατάσταση του λαού δημιουργεί και έναν απλό νόμο, που θα την εμποδίσει να επαναληφθεί, τα πράγματα θα πάνε καλύτερα για όλους. 

   ----------------------------------------------------------------------------------------


Ο ΕΜΠΟΡΟΣ ΤΗΣ ΒΕΝΕΤΙΑΣ


  










  --------------------------------------------------------------------------------


ΠΗΓΕΣ







  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------
Δημοσίευση σχολίου