Παρασκευή, 27 Νοεμβρίου 2015

KING LEAR - ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΛΗΡ

                                      




  
                 







       




Στην Αγγλία γύρω στα 1600 (ελισαβετιανή εποχή) εκτός από τα άλλα είδη του λόγου ακμάζει ιδιαίτερα το θέατρο. Το 1599 ιδρύεται στο Λονδίνο το περίφημο θέατρο «Globe» (Σφαίρα). Στο θίασό του συμμετέχει ο μεγαλύτερος δραματικός ποιητής της Αγγλίας Ουίλλιαμ Σαίξπηρ. Τα δράματα του Σαίξπηρ (τραγωδίες - κωμωδίες - ονειροδράματα) είναι έμμετρα (ποιητικό θέατρο), συχνά όμως παρεμβάλλονται σ' αυτά και πεζά μέρη. Ο Βασιλιάς Ληρ,  συγκαταλέγεται στα σπουδαιότερα έργα του Σαίξπηρ. Η τραγωδία αυτή, παρά τη δυστυχία που καθρεφτίζει, είναι γεμάτη από αγάπη για τον άνθρωπο.

Ο 'Βασιλιάς Ληρ' για πολλούς σχολιαστές αποτελεί το κορυφαίο δημιούργημα του Σαίξπηρ. Η υπαρξιακή αγωνία του ανθρώπου, η τραγική του σύγκρουση με τη μοίρα, τα γηρατειά, τον θάνατο και την τρέλα, ο αγώνας για την κατάκτηση της εξουσίας αλλά και η φθορά που επέρχεται από την άσκησή της καταγράφονται με αξεπέραστο τρόπο στο ποιητικό αυτό αριστούργημα που, γραμμένο σε μια εποχή συγκρούσεων και ανακατατάξεων, ακούγεται σήμερα δραματικά επίκαιρο.

«Ο Ληρ με την απόφασή του να ξεντυθεί την απολυταρχική εξουσία του - χωρίς ανάγκη και αρρώστια - μόνο επειδή έχει μπει στα χρόνια, έχει προχωρήσει πολύ πιο πέρα από καθέναν που έχει βρεθεί στην κορυφή της εξουσίας. Και η στιγμή που ζητάει από τις κόρες του να του ειπούν πόσο τον αγαπούν είναι μια πολύ ανθρώπινη στιγμή. Σαν να ζητάει μια εγγύηση, ένα στήριγμα για όταν δεν θα 'χει πια εξουσία, για να περάσει από την εξουσία στη μη εξουσία και να μην κακοπάθει».

 Βασίλης Ρώτας


                      ----------------------------------------------------------------





  Legendary actor Orson Welles performs as King Lear in the original Omnibus production from 10/18/1953. 


Βασιλιάς Ληρ, Ουίλλιαμ Σαίξπηρ  

Μετάφραση: Βασίλης Ρώτας.

Ληρ: 

Φύσηξε, αγέρα, σκάσ’ τ’ ασκιά σου ! Λύσσα ! Φύσα !
Νεροποντές και καταρράχτες, σεις, χυθείτε,
ως να ποτίσετε πυργιά κι ανεμοδείχτες !
Σεις, φλόγες θειάφινες και σαν τη σκέψη γλήγορες
προδρόμοι του δρυκόπου αστραποπέλεκου,
τ’ άσπρα μαλλιά μου καψαλιάστε !
Και συ, που σύμπαντα ταράζεις, κεραυνέ,
χτύπα της γης τον στρόγγυλο όγκο, κάν’ τον πλάκα !
Της φύσης σύντριψε τις μήτρες, λυώσε μονομιάς
όλους τούς σπόρους πού γεννούν αχάριστους ανθρώπους.

Χύσου, βροχή ! Η βροχή, ο αγέρας, η βροντή,
η αστραπή δεν είναι κόρες μου. Μαζί σας,
στοιχειά μου, δεν τα βάζω για την ασπλαχνιά σας.
Σε σας δε μοίρασα βασίλειο, δε σας είπα
παιδιά μου, εσείς δε μου χρωστάτε υποταγή.
Λοιπόν, ας πάψει το φριχτό σας γλέντι· εδώ
σκλάβος σας στέκω, ένας φτωχός σακατεμένος,

ανήμπορος και καταφρονεμένος γέρος. 


       -------------------------------------------------------------------------


Βασιλεύς Ληρ ο Αιμίλιος Βεάκης(1939) Εθνικό Θέατρο: Κεντρική Σκηνή 


Ο μεγαλύτερος «Σαιξπηρικός» ηθοποιός, και για πολλούς ο σημαντικότερος ηθοποιός του 20ού αιώνα, Λώρενς Ολιβιέ, καθώς παρακολουθούσε την παράσταση «Βασιλιάς Ληρ», στην οποία ο Βεάκης ερμήνευε καταπληκτικά τον ομώνυμο ρόλο, αναφώνησε στην Κατίνα Παξινού: "Αυτός είναι ο Βασιλιάς Ληρ"


  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------


ΠΡΑΞΗ Α', ΣΚΗΝΗ I  

Αίθουσα επίσημη στο παλάτι του βασιλιά Ληρ. Σάλπισμα. Μπαίνει ο Βασιλιάς με τους ακολούθους του. 


ΛΗΡ

Ωστόσο ας φανερώσουμε τον πιο κρυφό σκοπό μας.
Δώσε μου εδώ το χάρτη. Μάθετε πως μοίρασα
στα τρία το κράτος μου κι απόφαση έχω στέρια
να ρίξω κάθε κόπο κι έγνοια από τα γέρα μου,
κι αφού αναθέσω σ' άλλες δύναμες πιο νέες,
ξαλαφρωμένος, να συρθώ στον τάφο. Γιε μου
Κορνουάλη εσύ, και συ το ίδιο αγαπητέ
γιε μου Αλμπάνη, έχω σταθερή σήμερα θέληση
ν' ανακοινώσω, πως την κάθε μια απ' τις κόρες μου
προικοδοτώ κι έτσι μαλώματα στο μέλλον 
να τα προλάβω από τα τώρα. Τ' αρχοντόπουλα
Βουργουνδίας και Φραγκιάς, μεγάλοι αντίπαλοι
για την αγάπη της μικρότερής μας κόρης,
που παρατράβηξε η ερωτική τους πολιορκία
μες στην αυλή μου, τώρα απάντηση προσμένουν.       
 
Πέστε μου, κόρες μου,
τώρα που βγάζω και τα δυο της βασιλείας φορέματα,
όρεξη για κατάχτησες κι έγνοιες της εξουσίας,
να ιδώ από σας ποια μ' αγαπάει πιο πολύ,
ώστε η περίσσια μου ευλογία ν' απλωθεί
εκεί που η φύση το απαιτεί με την αξία της.
Γονερίλη μου πρωτόγεννη, μίλησε πρώτη.

ΓΟΝΕΡΙΛΗ  

Κύρη, το πόσο σ' αγαπώ δεν πιάνεται με λόγια.
Σ' έχω ακριβότερο απ' το φως μου, απ' τον αέρα
κι από τη λευτεριά· πολύ πιο πάνω απ' όλα
που ξετιμιώνται, όσο πολύτιμα είτε σπάνια·
όχι πιο λίγο απ' τη ζωή, ζωή με χάρες,
μ' υγεία, με κάλλη, με τιμή· όσο παιδί
ποτέ του αγάπησε ή πατέρας αγαπήθη·
τόσο που πιάνεται η πνοή κι η γλώσσα μου κομπιάζει· 
 πάνω από κάθε τέτοια αγάπη σ' αγαπώ.  

ΚΟΡΔΕΛΙΑ (Μόνη της).

 Και η Κορδέλια; Ν' αγαπάει και να σωπαίνει.  

ΛΗΡ

Σ' όλες αυτές τις χώρες, από δω ως εδώ,
με τα πολλά ισκιερά τους δάση και τους κάμπους,
με τα τρεχούμενα νερά και τ' απλωτά λιβάδια,
σε κάνω αφέντρα· εσένανε και του Αλμπάνη
και της γενιάς σας να 'ναι αυτά παντοτινά.
Τι λέει η δεύτερή μας κόρη, η πολυαγάπητη
Ρεγάνη μου, η γυναίκα του Κορνουάλη; Μίλησε.

ΡΕΓΑΝΗ

Είμαι απ' το ίδιο με την αδερφή μου μέταλλο
κι έχω τιμή μου την αξία της. Μες στην πιστή καρδιά μου
βρίσκω κι ονόμασε την ίδια την αγάπη
που νιώθω πράγματι κι εγώ. Μόν' είπε λίγα·
γιατί εγώ το βεβαιώνω πως εχτρεύομαι
κάθε άλλη απ' όλες τις χαρές που κλει
το πιο πολύτιμο αισθητήριο κέντρο,
και λέω πως είναι μοναχή χαρά για μένα
του λατρευτού τρανού προσώπου σου η αγάπη.

ΚΟΡΔΕΛΙΑ (Μόνη της).

Φτωχιά Κορδέλια! Όμως όχι, αφού είμαι βέβαιη,
η αγάπη μου είναι πλουσιότερη απ' τη γλώσσα μου.   


ΛΗΡ

Σε σένα και στους κληρονόμους σου για πάντα
ν' ανήκει τούτο το πλούσιο τρίτο μερτικό
από τ' ωραίο βασίλειό μου. Δεν ξεπέφτει
σ' έχταση, αξία κι ομορφιά απ' αυτό που εδόθη
στη Γονερίλη. - Τώρα, εσύ χαρά μου, 
στερνή μου, μα όχι στερημένη, που αγωνίζονται
για την προτίμηση της τρυφερής σου αγάπης
τα κρασιά της Φραγκιάς, το γάλα της Βουργουνδίας,
τι θα μπορέσεις να μας πεις, για να κερδίσεις
μερίδα πιο παχιά απ' τις αδερφάδες σου;
Μίλησε.  

ΚΟΡΔΕΛΙΑ

Τίποτα, αφέντη μου.  

ΛΗΡ

Τίποτα!  

ΚΟΡΔΕΛΙΑ

Τίποτα.  

ΛΗΡ

Δε θα 'βγει τίποτα απ' το τίποτα. Μίλα ξανά.

ΚΟΡΔΕΛΙΑ

Εγώ, η καημένη, δεν μπορώ να φέρω
στο στόμα την καρδιά μου. Αφέντη μου, σ' αγαπώ
κατά το χρέος μου, όχι πιο πολύ ή πιο λίγο.

ΛΗΡ

Πώς, πώς Κορδέλια; Λίγο διόρθωσε τα λόγια σου,
αλλιώς μπορεί την τύχη σου να βλάψεις.

 Αλέξης Μινωτής (Βασιλιάς Ληρ). Εθνικό Θέατρο, 1978




ΚΟΡΔΕΛΙΑ

Καλέ μου κύρη, εσύ με γέννησες, μ' ανάθρεψες,
μ' αγάπησες. Εγώ, καθώς αρμόζει πάλι,
σου ξεπληρώνω αυτές τις καλοσύνες
μ' υπακοή, μ' αγάπη, με περίσσιο σέβας.
Τι παντρεύτηκαν οι αδερφάδες μου, αφού λένε
πως όλη κι όλη η αγάπη τους είναι σε σένα;
Αν τύχει κάποτε κι εγώ να παντρευτώ,
εκείνος που το χέρι μου στο χέρι του θα πάρει
μαζί θα πάρει τη μισή μου αγάπη
και τη μισή στοργή μου και φροντίδα· 
σίγουρα δε θα παντρευτώ ποτέ,
αν είναι, σαν τις αδερφάδες μου,
να 'ναι η αγάπη μου όλη κι όλη στον πατέρα μου.

ΛΗΡ

Είναι η καρδιά σου σύμφωνη μ' αυτά;  

ΚΟΡΔΕΛΙΑ

Μάλιστα, αφέντη μου καλέ.

ΛΗΡ

Πώς, τόσο νέα και τόσο αναίσθητη;  

ΚΟΡΔΕΛΙΑ

Αφέντη, νέα κι αληθινή.  

ΛΗΡ

Καλά· λοιπόν, για προίκα πάρε την αλήθεια σου.
Γιατί, μα τ' άγιο αχτινοβόλημα του ηλιού,
μα τα μυστήρια της Εκάτης, μα τη νύχτα,
μα τις ουράνιες δύναμες, απ' όπου βγαίνει
κι η αρχή της ύπαρξης μας και το τέλος, τώρα
όλη απαρνιέμαι τη στοργή την πατρική,
συγγένεια και δεσμούς από αίμα, και στο εξής
ξένη είσαι στην καρδιά μου και στο νου για πάντα.  
Ο βάρβαρος ο Σκύθης ή κι αυτός που κάνει
τροφή του τα παιδιά του, να περιδρομιάσει
την πείνα του, θα βρει στην αγκαλιά μου τόση
φιλία, σπλαχνιά και συνδρομή, όση και συ
η άλλοτε κόρη μου.

 Βασιλεύς Ληρ  ο Αλέξης Μινωτής(1957) Εθνικό Θέατρο: Κεντρική Σκηνή 

    



Κάκια Παναγιώτου (Ρεγάνη), Ελένη Ζαφειρίου (Γονερίλη).


           ---------------------------------------------------------------------------------------------------






King Lear, played by Paul Scofield ( 1971 ), has been treated inhospitably at his daughter Goneril's castle and curses her mightily before his departure.


ΑΠΟΨΕΙΣ - ΣΚΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ


Ο Ληρ έζησε, γέρασε σ’ απόσταση από τους συνανθρώπους του, ξεμοναχιασμένος στον ψηλό του θρόνο. Είναι ένας γέρο-βασιλιάς-παιδί με τις ιδιοτροπίες του κακομαθημένου παιδιού, την απειρία του, τις αυθαιρεσίες, τη σκληρότητά του. Αλλά και το απονήρευτο, το εύπιστο, μια γενναιοδωρία που μόλις ισκιώνεται από τη φυσική του βιαιότητα... Δεσποτικός, τυφλωμένος από την παντοδυναμία του, παραμερίζει βίαια τον τίμιο και γενναίο Κεντ, τον πιο αξιόλογο άνθρωπο της Αυλής. Κι επειδή ο Κεντ είναι από τους ανθρώπους που σέβονται, αλλά δεν «έρπουν», ούτε τρομοκρατούνται, ο κεραυνός της βασιλικής της βασιλικής οργής ξεσπάει στο κεφάλι του.

(Άγγελος Τερζάκης, Η τραγωδία του Ληρ), Ψηφιακό αρχείο της ΕΡΤ (πρόγραμμα)

Στο Βασιλιά Λιρ ο Σαίξπηρ δεν ασχολείται με το πρόβλημα της κυρίως ειπείν εξουσίας. Τον ενδιαφέρει μόνο το «κενό αγάπης», εντός του οποίου «φύεται» η εξουσία σε όλες της τις μορφές. Σε τελική ανάλυση, ο Βασιλιάς Λιρ είναι η «τραγωδία της Αγάπης». Πιο σωστά, η τραγωδία της αδυναμίας για την ύπαρξη της υποσχεμένης από τον χριστιανισμό Αγάπης. Ο Βασιλιάς Λιρ είναι μια θρησκευτική στην ουσία της τραγωδία. Πιο σωστά, μια τραγωδία με μεταφυσικά ερείσματα, όπως όλες οι τραγωδίες. Γιατί δεν μπορεί να νοηθεί τραγικό ξεκομμένο απ' τη Μοίρα. Και δεν μπορεί να νοηθεί Μοίρα χωρίς τις «υπερβατικές δυνάμεις», που επικαθορίζουν τα ανθρώπινα. Η τραγική ύβρις δεν είναι ύβρις προς ανθρώπους. Και ο βασιλιάς Λιρ είναι ένας υβριστής της Αγάπης. Και όπως όλα τα τραγικά πρόσωπα, είναι πρόσωπο συμπαθές γιατί συγκρούεται με δυνάμεις που τον υπερβαίνουν. Γιατί, όπως είπαμε, η χριστιανική Αγάπη είναι υπερβατική, όπως άλλωστε εξ αντιδιαστολής το επιβεβαιώνει καθημερινά το χριστιανικότατο μίσος που, αυτό, είναι ανθρώπινο, πολύ ανθρώπινο, όπως θα έλεγε ο Νίτσε.

Βασίλης Ραφαηλίδης 1986

Ο Ληρ αποφασίζει να δώσει την περιουσία του αλλά να κρατήσει μια αφανή κυριότητα. Θέλει να ελέγχει ανά πάσα στιγμή τα πράγματα. Αλλά για την υπερεξουσία πρέπει να έχεις προετοιμάσει το έδαφος. Γιατί εδώ υπάρχει υπερεξουσία χωρίς αγάπη. Ρωτάει τις κόρες του «ποια με αγαπάει πιο πολύ;» ‘Όμως αυτό προσπαθεί να το εκμαιεύσει. Δεν το φρόντισε.

(από συνέντευξη του Νικήτα Τσακίρογλου που ερμήνευσε τον ομώνυμο ρόλο στην παράσταση του ΚΘΒΕ σε σκηνοθεσία Στάθη Λιβαθινού το 2010)



Αναρτήθηκε από ΓΕΩΡΓΙΑ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ


          -----------------------------------------------------------------------------------------





                                                      King Lear -  Ian McKellen ( 2008 )





   -------------------------------------------------------------------------------------------



Εμβάθυνση  στους  θεατρικούς  χαρακτήρες :

Ληρ: 

 Ο Βασιλιάς Ληρ έχει αυταρχικό χαρακτήρα  με έντονο το συναίσθημα της απόλυτης ισχυρογνωμοσύνης, αμετακίνητος  πάντα στην επιβολή της γνώμης του. Αδυνατεί να διακρίνει  την αγάπη από την κολακεία. Πολλές φορές  γίνεται ιδιαίτερα οξύθυμος αδικώντας ανθρώπους που πραγματικά τον νοιάζονται και τον αγαπούν. Τέλος ο Ληρ πληρώνει για τα σφάλματά του, αναγνωρίζει αυτούς που τον αγαπούν ,ζητάει συγνώμη, μαθαίνει πώς να μην είναι απόλυτος. Ο χαρακτήρας του εξελίσσεται προς το καλύτερο.

Κορδέλια: 

Η αγάπη προς τον πατέρα της είναι πραγματική και άδολη. Δεν κάμπτεται μέχρι το τέλος, επιμένει στην αλήθεια παρόλο που αυτή έχει αρνητικές συνέπειες για την ίδια .Είναι ειλικρινής και φιλαλήθης με σταθερή σκέψη και ιδέες. Το ενδιαφέρον και η αγάπη για τον πατέρα της παραμένουν αμείωτα παρά τις σκληρές του αποφάσεις.

Γονερίλη και Ρεγάνη :

 O χαρακτήρας τους είναι ιδιαίτερα άσχημος και κακός .Υποκρίνονται και με βάση το δικό τους συμφέρον δεν διστάζουν να πουν ψέματα και υπερβολές στον ίδιο τους τον πατέρα έτσι ώστε να πετύχουν το σκοπό τους. Αυτός, δεν είναι άλλος από το να αποκτήσουν όσο το δυνατόν περισσότερα .

Δούκας του Κέντ: 

Είναι διορατικός και έξυπνος γιατί καταλαβαίνει τι συμβαίνει και προσπαθεί να προφυλάξει τον Βασιλιά Ληρ. Πιστός και αφοσιωμένος ,θερμός υποστηρικτής της αλήθειας και του δικαίου. Δεν διστάζει να βάλει σε κίνδυνο ακόμα και την ίδια του τη ζωή υποστηρίζοντας την αλήθεια. Ο άψογος χαρακτήρας του παραμένει στάσιμος ως το τέλος του έργου.

Εμβάθυνση στο βασικό θέμα του έργου:

Στο έργο αυτό οι κοινωνικές καταστάσεις που θίγονται είναι οι εξής:

  Το χρήμα: 

Το χρήμα αλλοιώνει ακόμα και τις πιο ανιδιοτελείς σχέσεις (γονείς- παιδιά). Αποτελεί το βασικότερο κίνητρο για τον τρόπο σκέψης των ανθρώπων ο οποίος τις περισσότερες φορές αποβαίνει μοιραίος. Οδηγεί στην υποκρισία προκειμένου να εξυπηρετήσει συμφέροντα.

·        Η εξουσία: 

Η εξουσία αποτελεί τον βασικότερο παράγοντα για τον τρόπο συμπεριφοράς του καθενός. Με το να έχει κάποιος εξουσία, θεωρεί τον εαυτό του πολύ ανώτερο από τον άλλων και νομίζει πως υπερισχύει. Επιβάλλει αμετακίνητα την άποψή του χωρίς να σκέφτεται ότι αυτή η εξουσία μπορεί να είναι παροδική.

   Σημασία στις πράξεις και όχι στα λόγια:

 Η Κορδέλια με την αγάπη της σηματοδοτεί έμπρακτα τη δράση της. Αντίθετα, η Γονερίλη και η Ρεγάνη στηρίζονται στη θεωρία και στα μεγάλα λόγια και δε δίνουν καμία σημασία στις πράξεις.

Το τέλος του έργου σηματοδοτείται με τη δικαίωση της Κορδέλιας και του Κέντ αλλά και την αποκατάσταση του Βασιλιά Ληρ στα μάτια μας εφόσον παραδέχεται το λάθος του και ζητά συγνώμη.


Ειρήνη Χατζηανδρέου A’4

               -------------------------------------------------------------------





                                                   King Lear - Laurence Olivier ( 1983 )

                                                                         


 



   ----------------------------------------------------------------------------------------------


«Ο Βασιλιάς Ληρ είναι ένα από τα σπουδαιότερα κείμενα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, στο οποίο αποκαλύπτεται όλη η ανθρώπινη φύση – από τη γέννα μέχρι το τελευταίο λεπτό της ζωής μας. Η μοναξιά, τα όνειρα και τα οράματα, οι πληγές που ανοίγουν και αδυνατούμε να τις αντέξουμε. Σε φιλοσοφικό επίπεδο είναι αυτή η περίφημη κατάρα της δυτικής σκέψης, η οποία στηρίζεται στον διαχωρισμό και όχι στην ενοποίηση των πραγμάτων, μαζί με τις διαφορές που μπορεί να έχει μέσα της μια ενότητα. Ο δυτικός άνθρωπος διαχωρίζει τα πράγματα, είναι αυτό που στη φιλοσοφία αποκαλούν separativeness, που θα πει διαχωρισμός, σε αντίθεση με την interconnected διάσταση των πραγμάτων, η οποία έχει ίσως τη βάση της στον ανατολικό τρόπο σκέψης και που τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να επηρεάζει τους Δυτικούς μέσω του μεταμοντέρνου – η μεταμοντέρνα σκέψη σέβεται την ίδια στιγμή την ενότητα μαζί με τις διαφορές της. Αυτό μπορεί να ηχεί θεωρητικό, στη ζωή μας όμως και στην καθημερινότητα δεν είναι καθόλου θεωρητικό. Συνεχώς βιώνουμε την αδυναμία μας να συνυπάρξουμε με άλλους ανθρώπους, σεβόμενοι τις διαφορές που έχουν σε σχέση μ' εμάς και θεωρώντας τες ενωτικά στοιχεία, που δεν θα μας οδηγήσουν στον διαχωρισμό και πολλές φορές σε σύγκρουση με τον άλλον ή, πολλές φορές, και στο να αποκλείσουμε τον άλλον. Στον Ληρ υπάρχει και το κοινωνικοπολιτικό επίπεδο, το οποίο έχει να κάνει με την παράδοση της εξουσίας από την παλιότερη γενιά στη νεότερη. Κατά πόσο αυτή γίνεται με φυσικό τρόπο ή με τη διαδικασία του περίφημου δαχτυλιδιού, κατά την οποία η παλιότερη γενιά δωρίζει στη νεότερη το δαχτυλίδι της εξουσίας, αλλά στο πίσω μέρος του μυαλού της έχει ότι θα συνεχίσει να άρχει και να καθοδηγεί τη νεότερη. Αν η νεότερη είναι λίγο πιο έξυπνη, κόβει το χέρι που της έχει δώσει το δαχτυλίδι. Και τότε δημιουργούνται δράματα, γιατί η παλαιότερη γενιά δεν έχει συμφιλιωθεί με την ιδέα ότι κάποια στιγμή έρχεται κάποιο τέλος».

 Όλα τα έργα έχουν έναν κοινό τόπο, την αριστοτελική ακρισία. Ο άνθρωπος ξέρει τι πρέπει να κάνει, αλλά δεν το κάνει. Αυτή είναι η αγωνία του ανθρώπινου πνεύματος, και σε μια ψυχολογική κριτική ματιά η αντιμετώπιση της τρέλας όχι ως κάτι το οποίο δεν αντέχει στη σημερινή καθημερινή ζωή, αλλά ως μια ζωή που εκτυλίσσεται δίπλα μας. Ως η απόφαση κάποιου να ζήσει μια ζωή δίπλα στη ζωή των άλλων. Επάνω σε αυτό ακριβώς ακούμπησε και η ερμηνεία της παράστασης και η μετάφραση. Ο Ληρ καταλαβαίνει ότι δεν μπορεί να άρχει και τότε προσδίδει στον εαυτό του έναν ρόλο αναχωρητή, σε μια ζωή δίπλα στην τρέλα ή στον χώρο της τρέλας, ή σε αυτό που οι άλλοι αποκαλούν τρέλα. Υπάρχει μια επιστροφή στη φύση, καταλαβαίνει ότι η "πόλις" δεν είναι τίποτε άλλο από μια κατασκευή του ανθρώπου.

  Ο Σαίξπηρ προτείνει στον ήρωά του μια εναλλακτική απόδραση, να γίνει ένα με τη φύση. Τρελαίνεται, βέβαια, αλλά η τρέλα δεν έχει όρια, οπότε ζει σε έναν κόσμο απόλυτης ελευθερίας. Ζει την εμπειρία μιας άλλης ζωής και στο τέλος βλέπουμε ένα είδος φιλοσόφου και ποιητή, παγιδευμένου μεταξύ ουρανού και γης...  »


ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΜΟΥΛΗΣ


    ------------------------------------------------------------------------------------



Oil paint on canvas This is one of three paintings by Ford Madox Brown illustrating Shakespeare’s play King Lear. This scene shows Lear with his youngest daughter, Cordelia, on the right. Lear’s doctor orders the musicians to play more loudly and awaken him. But Cordelia is anxious that her ailing father should sleep and she speaks the lament inscribed on the painting’s frame. In the play Lear divides his kingdom between his other two daughters and their husbands. But, after a painful period of self-discovery, he realises that Cordelia is his only true loving child.

               ------------------------------------------------------------------

Βασιλιάς Ληρ, (King Lear), ονομάζεται το δράμα του Ουίλιαμ Σαίξπηρ που γράφτηκε το 1609.

Το Θέμα

Το θέμα της τραγωδίας είναι η απόφαση του βασιλιά Λήρ, να μοιράσει το βασίλειό του στις τρεις θυγατέρες του, τη Γονερίλη, τη Ρεγάνη και την Κορδέλια. Αυτή που θα τον πείσει για το μέγεθος της αγάπης της, θα πάρει το βασίλειο.

Παρά τις συμβουλές του δούκα του Κεντ, αποκληρώνει την Κορδέλια κι εξορίζει το δούκα. Την αποκληρωμένη κόρη παντρεύεται ο βασιλιάς της Γαλλίας.

Ο Ληρ φιλοξενείται με τη σειρά κάθε μήνα από τις δυο μεγαλύτερες κόρες. Παρόλο πού έχει παραδώσει την εξουσία, εξακολουθεί να συμπεριφέρεται με αυταρχισμό. Ο δούκας του Κεντ, μεταμφιεσμένος, μπαίνει στην υπηρεσία του και του συμπαραστέκεται στους εξευτελισμούς που υφίσταται. Τελικά οι δυο κόρες διώχνουν τον πατέρα τους Ληρ, που ακολουθούμενος από τον πιστό του δούκα, μεταμφιεσμένο πάντα, και από το γελωτοποιό του περιπλανιέται μέσα σε μια άγρια νύχτα με καταιγίδα και καταφεύγει σ' ένα καλύβι ξεστομίζοντας βαριές κατάρες. Από κει οι πιστοί του τον φυγαδεύουν στο Ντόβερ, απέναντι από τις γαλλικές ακτές.

Στο μεταξύ ο δούκας της Κορνουάλης, σύζυγος της Ρεγάνης, σκοτώνεται σε μια συμπλοκή, ενώ ο βασιλιάς της Γαλλίας αποβιβάζεται με στρατό στο Ντόβερ. Η Κορδέλια ειδοποιείται κι έρχεται να συναντήσει τον πατέρα της που βρίσκεται πια στα πρόθυρα της τρέλας. Η συνάντηση γίνεται στο φράγκικο στρατόπεδο. Ακολουθεί σύγκρουση των φράγκικων και αγγλικών στρατευμάτων και νικούν οι Αγγλοι. Ο Ληρ και η Κορδέλια συλλαμβάνονται και φρουρούνται. Ανάμεσα στις δυο βασίλισσες αδελφές, τη Γονερίλη και τη Ρεγάνη, ξεσπάει διχόνοια. Η Γονερίλη δηλητηριάζει τη Ρεγάνη και η ίδια αυτοκτονεί.

Η Κορδέλια δολοφονείται και ο Ληρ ξεψυχάει κρατώντας στην αγκαλιά του το σώμα της.


Από την Εγκυκλοπαίδεια Δομή

Περισσότερο λυρική δραματοποίηση παρά καθαυτό δράμα, η φυσιογνωμία του έκπτωτου και τρελού βασιλιά που περιφέρεται έρημος μέσα στη μαινόμενη καταιγίδα. Η τραγωδία αυτή, είναι φτιαγμένη από υλικά μιας πρωτόγονης εποποιίας, όπου πρωταγωνιστούν ο άνθρωπος και η φύση, συγκρουούμενοι σε μια αιώνια πάλη.

             ---------------------------------------------------------------------






«ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΛΗΡ»  ( 1971 )

Μαζί με τον «ΑΜΛΕΤ» και το «ΔΟΝ ΚΙΧΩΤΗ» αποτελούν την τελευταία τριλογία του  Grigori Kozintsev που διακρίνονται για τη βαθιά τους πίστη στις αρχές του ουμανισμού και της κοινωνικής δικαιοσύνης αλλά και τον ασυμβίβαστο αγώνα τους ενάντια σε κάθε μορφή μισανθρωπισμού.

Με τον βραβευμένο από τη Σοβιετική Ένωση
Εσθονό ηθοποιό Jüri Järvet


«Η μαυρόασπρη κινηματογραφία του Ionas Gritsius, η μουσική του Σοστακόβιτς και το αινιγματικό πρόσωπο του Jarvet, κάνει όλες τις άλλες εκδόσεις του Βασιλιά Ληρ μικρότερες σε ανάστημα.»

«Ο Βασιλιάς Ληρ είναι ένα αγωνιώδες, οδυνηρό ταξίδι του πνεύματος και του μυαλού.»

Ένα αφανές αριστούργημα για τον «πολιτισμό που κατευθύνεται προς το χαμό»

Στο τέλος, πάνω από τα συντρίμμια και το θάνατο, ο Τρελός παίζει στο φλάουτο μια μελωδία του Σοστακόβιτς που γράφτηκε για την έναρξη της παράστασης. Η μουσική, το χιούμορ και οι άνθρωποι, μετακινούνται ακαταμάχητα μέσα στη φρίκη του κράτους.


                           ---------------------------------------------------------------


ΠΗΓΕΣ









   ---------------------------------------------------------------------------------------


                                                     Βασιλιάς Ληρ - Θέατρο Τέχνης




                                        Ian McKellen: Understanding King Lear, the Character

Δημοσίευση σχολίου