Σάββατο, 31 Οκτωβρίου 2015

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΚΑΜΠΑΡΔΩΝΗΣ

                                       
( Εισαγωγικό σημείωμα )



Από τον ΑΣΤΡΟΛΑΒΟ δεν θα μπορούσαν να λείπουν αφιερώματα σε προσωπικότητες των Γραμμάτων και των Τεχνών που συνδέθηκαν ή συνδέονται με την αγαπημένη μου Θεσσαλονίκη και την ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας.

Το συγκεκριμένο αφιέρωμα είναι για τον Γιώργο Σκαμπαρδώνη.

Από τη μία πλευρά, φρονώ πώς είναι ένας τρόπος για να πω ένα μεγάλο ευχαριστώ και να εκφράσω έτσι την ευγνωμοσύνη μου σ΄αυτή τη πόλη που πριν από αρκετά χρόνια με αγκάλιασε ωσάν μάνα στοργική και έγινε η δεύτερη πατρίδα μου.

Από την άλλη, είναι ένας τρόπος για να αναδείξω με τις ταπεινές μου δυνάμεις τις ζωογόνες και φωτοδότρες εκείνες φωνές μιας ολόκληρης περιοχής που μακάρι να απολάμβανε μεγαλύτερου σεβασμού εκ μέρους όχι του αθηνοκεντρικού κράτους - πάμε μια βόλτα στην γενέτειρά μου Κυψέλη Αττικής να δούμε την εγκατάλειψη που έχει λάβει τρομακτικές διαστάσεις - αλλά του κράτους της πλατείας Συντάγματος.

Οι Βόρειοι σε μεγάλο βαθμό- εννοείται ότι δεν υπάρχουν κοινωνίες αγγελικά πλασμένες - είναι ωραίοι άνθρωποι. Άνθρωποι των επιστημών, των γραμμάτων, των τεχνών, άνθρωποι της εργατιάς, του μόχθου και της βιοπάλης, πραγματικά διαμάντια, μπεσαλήδες και κιμπάρηδες στη ψυχή και στα συναισθήματα .Το λιμάνι, η πανέμορφη παραλιακή με τη θαλασσινή αύρα και τον θαλασσινό αέρα που ενδυναμώνει την ανθρώπινη επικοινωνία, φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά και αντικαθιστά τις σκουριασμένες ιδέες και ανόητα στερεότυπα με άλλες ιδέες φρέσκιες και προοδευτικές. Όποια πέτρα και να σηκώσεις θα βρεις σε αυτή την ένδοξη γη έναν υπέρλαμπρο πολιτισμό και ιστορία αιώνων με μορφές, μνημεία, γεγονότα που καταγράφηκαν στις χρυσές σελίδες της ελληνικής ιστορίας και σημάδεψαν τη πορεία της οικουμένης. 

 Τρύφωνας Παπαλεωνίδας


 ===================================================================



Αποτέλεσμα εικόνας για γιωργος σκαμπαρδωνης



« ΟΛΑ ΒΑΙΝΟΥΝ ΚΑΛΩΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΜΑΣ»


« Εάν μπορέσεις και δεις μία στιγμή από μία συγκεκριμένη γωνιά, καταστατική, εάν τη φωταγωγήσεις και τη καταυγάσεις με το κατάλληλο φως, αυτό το ελάχιστο και το ασήμαντο παίρνει μια άλλη διάσταση ή αποστασιοποιείται διαφορετικά, παίρνει ένα άλλο φωτοστέφανο και πάει τη σκέψη σε άλλα επίπεδα επεξεργασίας. Μπορείς να πάρεις το ελάχιστο, το ασήμαντο, το τετριμμένο της καθημερινότητας και να κάνεις τον αναγνώστη και τον εαυτό σου να αγαπήσει ξανά τη ζωή. Αυτό που είναι περιφρονητέο, ασήμαντο,ένα περίτριμμα της καθημερινότητας, δεν είναι περίτριμμα από μόνο του. Είναι έτσι επειδή έτσι το βλέπουμε. Εάν κάποια στιγμή κάποιος μπορέσει να το δει αλλιώς, το νοηματοδοτεί αλλιώς. Κι αυτό συμβαίνει στη Τέχνη. » 


Γιώργος Σκαμπαρδώνης:

«Η αστική τάξη δεν διαθέτει ούτε πνευματικότητα ούτε πατριωτισμό»


Ο Θεσσαλονικιός συγγραφέας μιλάει για λογοτεχνία, τηλεόραση, χρεοκοπία και κρίση


Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΚΑΜΠΑΡΔΩΝΗΣ γράφει εδώ και δύο χρόνια ένα μυθιστόρημα με τίτλο «Υπουργός νύχτας». Είναι μια άγρια κοινωνικοπολιτική σάτιρα. Ένας τύπος με γραφείο κηδειών αναλαμβάνει την κηδεία του πατέρα του πρωθυπουργού. Έπειτα από αυτό κατορθώνει όχι μόνο να μπει στον κύκλο του, αλλά να γίνει και υπουργός Ανάπτυξης- αφού προηγουμένως έχει μπλεχτεί με τη «νύχτα», τα ναρκωτικά και το τράφικινγκ. «Το Βήμα» συνομίλησε με τον συγγραφέα, ο οποίος ζει στη Θεσσαλονίκη. Είχε μόλις επιστρέψει από το εξοχικό του στο Πανόραμα,όπου ηρεμεί και βρίσκει την ισορροπία του στη φύση. 

«Η ζωή στο αστικό κέντρο πυροδοτεί βαθύτερες κρίσεις στο άτομο» λέει, ενώ χαρακτηρίζει την ελληνική πραγματικότητα «συγκλονιστική από μόνη της» αναλογιζόμενος πώς είναι δυνατόν ένα ελληνικό νησί να έχει 700 τυφλούς κατοίκους... «Δεν είναι φοβερό; Είναι όμως και η απαρχή για να γράψεις μια νουβέλα». 


Γιώργος Σκαμπαρδώνης:«Η αστική τάξη δεν διαθέτει ούτε πνευματικότητα ούτε πατριωτισμό»



Πώς γράφεις όταν ο περίγυρός σου είναι ανάστατος; Πώς γράφεις όταν οι περισσότεροι γύρω σου μοιάζουν να έχουν χάσει τη γη κάτω από τα πόδια τους;

 «Η χώρα είναι αναμφίβολα σε ένα μαύρο βάραθρο» απαντά ο συγγραφέας Γιώργος Σκαμπαρδώνης.

 «Μας έχουν στερήσει, χάσαμε αν θέλετε,το φρόνημά μας,την πίστη μας σε κάτι το σημαντικό» - κάτι που φαίνεται ακόμη και από τα παραπατήματα μερικών συμπολιτών μας στον δρόμο.

«Δεν κάνω όμως μια λογοτεχνία αντιστασιακού τύπου ή ευφυώς πολιτική σαν αυτή του ΄70, ας πούμε» συνεχίζει, με αφορμή τη νέα συλλογή διηγημάτων του η οποία, με τον περιπαικτικό τίτλο Περιπολών περί πολλών τυρβάζω (εκδόσεις Πατάκης), θα κυκλοφορήσει στο πρώτο πενθήμερο του προσεχούς Οκτωβρίου.

«Δεν υπάρχουν ευθείες αναφορές στην κρίση, μόνο αντανακλάσεις. Για τη λογοτεχνία μετράνε οι γκρίζες ζώνες, τα βαθιά ριζωμένα προβλήματα που μια κρίση ενδέχεται να επιδεινώσει. Ο καθένας από εμάς είναι μια κόλαση! Οι κρίσεις είναι κάτι επικαιρικό,έρχονται και παρέρχονται. Υπάρχουν όμως και προβλήματα που δεν λύνονται ούτε με οικονομικό ούτε με πολιτικό τρόπο. Εγώ ψάχνω τις διαχρονικές αλήθειες της ανθρώπινης συνθήκης. Κάθε γενιά φεύγει,έρχεται η επόμενη,κάνει την επανάστασή της, γίνεται μετά συντηρητική κ.ο.κ. Καταλήγει πληκτικό, έτσι δεν είναι;» αναρωτιέται ο συγγραφέας.

Οι διακοπές του επισήμως μόλις τελείωσαν και επέστρεψε στο διαμέρισμά του στη Θεσσαλονίκη αφήνοντας πίσω του έναν κήπο 400 μέτρων όπου τα δύο σκυλιά και οι τέσσερις γάτες του μπορούν να κινούνται ελεύθερα. Οι 26 ιστορίες που έγραψε την τελευταία τριετία προστίθενται σε ακόμη επτά συλλογές διηγημάτων και τέσσερα μυθιστορήματα

«Είναι μικρά κείμενα, τρεις με τέσσερις σελίδες το πολύ, έχουν σκληρό ρυθμό και απρόβλεπτους μεντεσέδες» επισημαίνει ένας από τους πιο αξιανάγνωστους σύγχρονους Έλληνες διηγηματογράφους. 

Αποτέλεσμα εικόνας για γιωργος σκαμπαρδωνης τυρβαζω


«Όταν καταναλώνεις, δεν μπορείς να αγαπάς»

«Το ασήμαντο στον τόπο μας φωταγωγείται όταν το κοιτάξεις αλλιώς, αποκτά υπεραξία» λέει ο Σκαμπαρδώνης γι΄ αυτό «το παζλ από προσωπικές εμπνεύσεις του περίγυρου», τις ιστορίες που συμπληρώνουν την άτυπη διηγηματική τριλογία των τελευταίων δεκαπέντε ετών, μετά το Επί ψύλλου κρεμάμενος και το Μεταξύ σφύρας και Αλιάκμονος.

«Όταν επενδύεις μόνο στα καταναλωτικά πρότυπα, δεν μπορείς να αγαπήσεις κάτι πραγματικά. Χωρίς αναφορές γίνεσαι ευάλωτος. Η χώρα περνάει δύσκολα. Βρέθηκε όμως σε πολύ δυσκολότερες εποχές. Ένα φαιδρό παράδειγμα θα σας δώσω. Στην Κατοχή πέθαναν λιγότεροι σε μία τετραετία εξαιτίας της πείνας απ΄ όσους πεθαίνουν σήμερα κάθε τέσσερα χρόνια από παχυσαρκία. Την τελευταία εικοσαετία μάς μάθανε, πρώτα η τηλεόραση, ότι το παν είναι το χρήμα. Πού να βρει το παιδί που μεγαλώνει μια γραμμή ν΄ ακολουθήσει; Η οικογένεια στην Ελλάδα είναι λίγο- πολύ μια αρρωστημένη υπόθεση,οι θεσμοί και ο περίγυρος μας οδηγούν στην απογοήτευση» καταλήγει. Αλλάζουν όλα αυτά; «Είναι πολύ δύσκολο. Πιο σημαντικό και από το να βγούμε από την κρίση είναι να γίνει πιο γνωστός ο Χατζιδάκις. Νομίζετε ότι παραδοξολογώ; Πείτε ότι αύριο, με έναν μαγικό τρόπο, περνάει η κρίση. Ο λαός, εμείς όλοι, έχουμε μεταβάλει όραση, αντίληψη, φρόνημα; Αν δεν μεταβληθεί ποιοτικά, πνευματικά ο λαός, δεν αλλάζει τίποτε. Ωραία, πήραμε, ας πούμε, τα λεφτά από την άρχουσα τάξη και τα δώσαμε στη μεσαία. Πήρε τζιπ και η μεσαία τάξη! Είναι όμως το ίδιο. Η ίδια αναίδεια, η ίδια επίδειξη, το ίδιο κιτς. Το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Η παιδεία, ξέρετε, είναι μια αυστηρά προσωπική υπόθεση του καθενός».

 «Η μελούρα και ο Νόλλας έγιναν ένα»

Αν ζούσε ο Χατζιδάκις σήμερα θα τον ακούγαμε ή έχει αλλάξει απότομα η στόφα μας και δεν ακούμε κανέναν; 

«Σε μεγάλο βαθμό αυτοί που ακούγαμε κάποτε, ακούγονταν επειδή είχαν ένα έργο να δείξουν και κυρίως τους διαύλους να το κάνουν. Υπήρχε η Λύρα, ο Σείριος και εκδότες που έβγαζαν μόνο καλούς συγγραφείς. Με δυο λόγια υπήρχε ένα ξεσκαρτάρισμα ποιοτήτων. Τώρα, αφού όλα είναι εμπορεύσιμα, εξισώνονται οι πάντες:η τηλεόραση μεταχειρίζεται με τον ίδιο τρόπο τον Θεοδωράκη και τον Ρέμο. Άντε να ξεχωρίσει ο αναγνώστης, για να έρθουμε στα δικά μας, τη μελούρα από τον Νόλλα! Αυτό το άλεσμα, ότι όλοι ίδιοι είμαστε, είμαστε πλούσιοι, σοφοί, μας οδήγησε στην αδυναμία να ξεχωρίσουμε αυτό που αξίζει πραγματικά. Κερδίζει η πνευματική λαμογιά, αυτοί που ποντάρουν στο λαϊκίστικο και στο εύκολο για να βγάλουν λεφτά». Ποιοι εκπροσωπούν τη συντήρηση σήμερα; «Όλοι αυτοί που έχουν τραβηγμένο ιδεολογικό χειρόφρενο στα μυαλά τους, δεξιά και αριστερά, που προσπαθούν να αναλύσουν την πραγματικότητα με ξεπερασμένα εργαλεία, αυτοί που κινούνται περισσότερο από εμμονή και καθήλωση παρά από μια στάση κριτική απέναντι στα επερχόμενα. Και ενώ υπάρχει πνευματική σκέψη που δίνει άλλο στίγμα, αυτοί δεν θέλουν να συνομιλήσουν με κανέναν. Κλινέξ ξέρω, Κλινέξ αγοράζω» λέει κάπως ενοχλημένος.

«Άκουσα κάτι πραγματικά συγκινητικό.Βγήκαν οι μεγάλες εταιρείες της Ιταλίας, η Fiat και η Ferrari, και είπαν ότι η χώρα δεν θα χρεοκοπήσει, ότι θα βάλουν πλάτη. Στην αστική τάξη του τόπου δεν υπάρχει ούτε πνευματικότητα ούτε πατριωτισμός.Τι έκαναν οι ισχυροί εδώ; Έβγαλαν τα λεφτά στο εξωτερικό! Δεν υπάρχουν σήμερα αστοί σαν τους Μπενάκηδες,για παράδειγμα.Οι Μπενάκηδες, ξέρετε,πολέμησαν στην πρώτη γραμμή του πολέμου, ενώ θα μπορούσαν να το αποφύγουν».

«Η συμμορία των μετρίων είναι καθεστώς»

Λαμόγιο, η μαγική λέξη.

«Εσχάτως χρησιμοποιείται περισσότερο και από τη λέξη “μαλάκας”.

Αυτό σημαίνει κάτι. Σκεφτόμουν να γράψω ένα βιβλίο με αυτόν τον τίτλο. Λαμόγια, ξέρετε, ήταν οι αβανταδόροι στο παιχνίδι του παπά. Αυτοί που προσέλκυαν τους αφελείς για να παίξουν και να χάσουν» λέει ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης. Τι είναι το λαμόγιο; «Είναι το τσακαλάκι της αγοράς με τα μέτρια προσόντα και τον τυφλό πρακτικισμό. Είναι αυτός που διαχειρίζεται τα πάντα προς όφελός του, χωρίς οράματα, ούτε προσωπικά ούτε συλλογικά. Είναι το ευκαιριακό αρπακτικό που εκμεταλλεύεται τη μετριοκρατία, ό,τι έχει αποκτήσει σήμερα τα χαρακτηριστικά μιας άτυπης συμμορίας. Είναι φυσικό. Η συμμορία των μετρίων για να επιβιώσει και να γίνει καθεστώς δημιουργεί από κάτω άλλες συμμορίες υπο-μετρίων. Αυτό υπάρχει παντού, όχι μόνο στην πολιτική που έχει εκπέσει στο επίπεδο του επαρχιακού δικηγόρου». 

--------------------------------------------------------------------------------------------------


Ο μέγας Θεσσαλονικεύς Γεώργιος Σκαμπαρδώνης

Γκρίζο όπως οι λύκοι του Βερμίου, πράσινο όπως τα χορτάρια της Πέλλας.



Ο Γεώργιος Σκαμπαρδώνης είναι ο Τσάρλι Πάρκερ των ελληνικών γραμμάτων, όταν διηγηματογραφεί, όπως συμβαίνει με τις 33 ιστορίες του τελευταίου του βιβλίου «Νοέμβριος», ο ρυθμός των λέξεών του μοιάζει να ήταν κρυμμένος ανάμεσα στο Be και το Bop, μέχρι το στόμα και το χέρι του να τα φυσήξει και να εκτοξευθούν. Νότες! Ο Γεώργιος Σκαμπαρδώνης αρχιτεκτονεί το υλικό του, όπως ο Άρης Κωνσταντινίδης τα Xenia του: τίποτα περιττό, πλήρης εναρμόνιση με το τοπίο της μακεδονικής και θρακικής γης, μια λιτότητα και μια πύκνωση που αγγίζει την ποίηση. Όταν τον βλέπω να διασχίζει την οδό Τσιμισκή με το μαύρο σακάκι και το μπλε φουλάρι του, νιώθω όπως ο Σαββόπουλος στη θέα κάποτε του Νίκου Αλέξη Ασλάνογλου: είμαι τυχερός, γιατί τους ποιητές της γενιάς μου πρόλαβα να τους δω και να τους ζήσω.

Και καθώς είναι προεκλογική περίοδος και οι υποψήφιοι δήμαρχοι τάζουν καινοτομίες και εξωστρέφειες, και καραβάκια που συνδέουν τον Θερμαϊκό της πόλης με της Περαίας, και τελεφερίκια που ενώνουν Άνω Πόλη με Λευκό Πύργο, τολμώ να τους προτείνω και το εξής: στήστε στον άνδρα έναν ανδριάντα με την πλάτη στη θάλασσα και το σκαμπαρδώνειο βλέμμα να σκέπει τη Θεσσαλονίκη. Ακόμα πιο πεζά: εξαιτίας αυτών των 33 ιστοριών που μας παρέδωσε διορίστε τον παμψηφεί και διακομματικά μέγα προστάτη των γραμμάτων και των τεχνών. Όπως μέσα στους Rolling Stones κρύβονται οι Τσακ Μπέρι και Σόνι Μπόι Γουίλιαμσον, έτσι και από τις ιστορίες του θα βρεις όλο το γραμματολογικό πλούτο αυτής της χώρας. Η ποιήτρια Σαπφώ κι ο αγιογράφος Πανσέληνος, η λοξή ματιά του Εμπειρίκου και το φαρμακείο του Νίκου Πεντζίκη στην Εγνατία, που για τη Θεσσαλονίκη ήταν το νεοϋορκέζικο πανκ κλαμπ «CBGB’s» στον τομέα των ιδεών και του πνεύματος.

Ο «Νοέμβριος» εν τάχει. Εκδοροσφαγείς που λίγο πριν μπήξουν το χατζάρι στο γουρούνι σφάζονται οι ίδιοι από μια τρυφεράδα απίστευτη, από μνήμες από ρυζόγαλο. Ο Μακεδονομάχος Στέργιος Τσιούμας που σε κάθε επέτειο ζώνεται με τα φυσεκλίκια του ουρλιάζοντας στεντόρεια πως ο Παύλος Μελάς μπορεί να απέθανε, αλλά αυτός ζει. Ο σκηνοθέτης Τάκης Κανελλόπουλος παγώνει το κομπολόι του στην αγαπημένη του θέση στο καφέ «Ντορέ» βλέποντας τη μαύρη καταιγίδα να έρχεται στη Θεσσαλονίκη από το νότο και να την οσμίζεται όπως η οχιά το ποίημα. Το λουρί του σκύλου Έκτορα που ψόφησε αλλά κατά τρόπο μαγικό κάθε απόγευμα βγαίνει βόλτα μόνο. Μια σκύλα, η Μουφ, απέναντι από το ιστορικό βιβλιοπωλείο «Μόλχο» γρυλίζει τα ονόματα των δοσίλογων της σφαγής των Εβραίων, ασχέτως αν ραβίνος και ναζί αξιωματικοί χαριεντίζονται ως αυτό που συνέβη να το περικυκλώνει η λήθη. Ιστορίες για τους 25 απολλώνειους ιππείς, για τις καταπακτές και τα καταφύγια των Ες-Ες κάτω από το γήπεδο του Άρη. Για την Ξάνθη του Χατζιδάκι, των καπνεμπόρων αλλά και των εστέτ κατασκευαστών κοκάλων για παπούτσια. Λατέρνες που τις τρέχει η Πυροσβεστική να προλάβουν ένα γλέντι στο Καραμπουρνάκι, καστανάδες από το βιβλίο του δημοτικού που δραπετεύουν εικονογραφημένοι στην πλατεία Αριστοτέλους.


Αποτέλεσμα εικόνας για γιωργος σκαμπαρδωνης

Συγκινητικό, συγκλονιστικό, σαν κτερίσματα από ανασκαφή σε καθαγιασμένους τόπους, εκεί όπου μνήμες, άνθρωποι, συνήθειες, ζώα, ούζα, καπνοί, φωτογραφίες, πιάνα και τραγούδια αρνούνται να σβήσουν, ο Σκαμπαρδώνης τα φέρνει στο φως. Μοιάζει σαν ένας βαλσαμωμένος σκαντζόχοιρος αντί για μαξιλάρι να είναι το προσκέφαλό του, να μην τον αφήνει να κοιμηθεί, να τον κρατάει εμπύρετο και πάντα στις επάλξεις. Τα αηδόνια από τα γύρω και από τα μακρινά πλατάνια συνεχίζουν να παραληρούν ευτυχισμένα, όμως αυτόν δεν τον νανουρίζει η χαρούμενη αμεριμνησία. Ξαναγεννά και ξαναπλάθει, μετεωρίζεται αλλά και τροχιοδρομεί, συνδιαλέγεται ευθέως με τον Εγγονόπουλο αλλά και τον Σάλιντζερ, τον Φόκνερ και τον Διονύσιο Αρεοπαγίτη. Ο Γιώργος Σκαμπαρώνης τολμώ να πω πως 25 χρόνια τώρα πολλώ δε περισσότερο τώρα με τον «Νοέμβριο», δεν είναι απλώς ο μεγαλύτερος εν ζωή Θεσσαλονικεύς, αλλά ο μεγαλύτερος όλων των Ελλήνων συγγραφέων. Τελεία.

   ------------------------------------------------------------------------------------------------


Αποτέλεσμα εικόνας για γιωργος σκαμπαρδωνης

 --------------------------------------------------------------------------------------------------



11.8.2012 

 Μια Ζωή σε 40 Απαντήσεις: Γιώργος Σκαμπαρδώνης

 Ο συγγραφέας απαντάει στο ερωτηματολόγιο του Προυστ για το Lifo.gr.

 Επιμέλεια: Μίνα Καλογερά


Ποια είναι η εικόνα που έχετε για την απόλυτη ευτυχία; 

Μια δημοσιογράφος ρώτησε τον Ντε Γκώλ: «Κύριε πρόεδρε, είστε ευτυχισμένος;». Κι αυτός απάντησε: «Κυρία μου, είστε ηλίθια;». Ποιος είναι ο μεγαλύτερος φόβος σας; Να πεθάνω με γελοίο τρόπο. Ενώ θα ήθελα να πεθάνω όρθιος, για την πατρίδα.

 Ποιο εν ζωή πρόσωπο εκτιμάτε περισσότερο; 

Άμα το πω δημόσια θα λυθούν τα μάγια. Ξέρετε πως είναι οι άνθρωποι. 

 Σε ποιο πράγμα προδώσατε τον εαυτό σας και μετανιώνετε περισσότερο γι’ αυτό;

 Τον προδίδω συνέχεια. Είναι ένας τρόπος διαρκούς αυτο-αναθεώρησης και ανανέωσης. Θα ‘λεγα ότι προδίδεται μόνος του, σώζεται δια της αυτο-προδοσίας. 

Για ποια προδοσία του εαυτού τους οικτίρετε τους άλλους;

 Για πολλές. Αλλά είναι αποδεκτό. «Νιώθεται». Όπως είπε κι ο Ρισελιέ, «Η προδοσία είναι θέμα ημερομηνίας».

 Ποιο εν ζωή πρόσωπο σιχαίνεστε περισσότερο;

 Δύσκολη απάντηση γιατί δεν είναι λίγοι οι υποψήφιοι και περιέρχομαι σε αμηχανία. 

Ποιο είναι το αγαπημένο σας απόφθεγμα; 

«Στο κρεβάτι γαμάν τον άρρωστο».

 Τι νοσταλγείτε περισσότερο; 

 Νοσταλγώ την δεκαετία του ‘ 60. Την γλυκιά φτώχεια. Τα γλέντια στις παράγκες με ρετσίνα και Τσιτσάνη. Νοσταλγώ τη μάνα μου. Τα χέρια της. Και τα σκυλιά που έχω χάσει.

 Ποιο είναι το πιο εξωφρενικό πράγμα που έχετε κάνει;

Γεγονός: ύστερα από οχτώ βότκες κλείστηκα σε έναν κάδο σκουπιδιών και έλεγα από στήθους όλη την ιστορία του Βυζαντίου – όχι χωρίς λάθη.

Αποτέλεσμα εικόνας για γιωργος σκαμπαρδωνης


 Ποιο είναι το αγαπημένο σας ταξίδι; 

Θεσσαλονίκη – Ρεντίνα- Ασπροβάλτα- Καβάλα, με πούλμαν.

 Ποια θεωρείτε την πιο υπερεκτιμημένη αρετή;

 Δεν υπάρχει αρετή υπερεκτιμημένη. Ή, είναι αρετή, ή όχι.

 Ποιο είναι το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό σας;

 Η διαρκής αγωνία για προσωπική σκέψη, κόντρα σε κάθε mainstream. Και το μούσι.

 Ποιο χαρακτηριστικό προτιμάτε περισσότερο σε κάποιον;

 Την σωματοποιημένη πνευματική ομορφιά. Την πρωτότυπη όραση. Και την γενναιοφροσύνη, την σπατάλη.

 Τι θεωρείτε πιο σημαντικό στους φίλους σας;

 Την πίστη σε αρχές. Τις μεγάλες ιδέες. Το χιούμορ. Την γενναιότητα. Την συγκατάβαση.

 Ποια είναι η καλύτερη συμβουλή που σας έχουν δώσει;

 Μην παραπονιέσαι, είμαστε πάνω απ’ το χώμα. 

Πότε κλάψατε για τελευταία φορά;

 Προ ημερών που ο πιο ωραίος γάτος μου έπαθε νεφρική ανεπάρκεια. Ευτυχώς σώθηκε. Γενικά όσο γερνώ, γίνομαι πιο ευσυγκίνητος.

 Ποιος είναι ο μεγαλύτερος μύθος για τη διασημότητα;

 Ότι φέρνει δυστυχία. Από μόνη της η δημοσιότητα δεν παράγει τίποτα. Το θέμα είναι πως την διαχειρίζεσαι. Εξάλλου κατά βάθος είμαστε όλοι ανώνυμοι - σβήνουμε. Μόνο το όποιο έργο ταξιδεύει, αυτόνομο, τυφλό. Μοναχικό. 

 Διαλέξτε πέντε λέξεις που περιγράφουν τον εαυτό σας; 

Ιδιόρρυθμος, φιλοπερίεργος, μάταια αυστηρός, αβάσταχτος.


 Ποιοι είναι οι δύο καλύτεροί σας φίλοι; 

Έχω αρκετούς καλούς φίλους. Αλλά με την απόλυτα πρωτογενή έννοια είναι τα δυο σκυλιά μου, ο Πάκο και η Φαίδρα.

 Ποια μουσική θα θέλατε να παίξουν στην κηδεία σας; 

Την «Αρζεντίνα» των Χειμερινών Κολυμβητών. Παρότι θα την ακούνε μόνο οι άλλοι. 

Τι θεωρείτε ως έσχατο βαθμό δυστυχίας; 

Την απώλεια της αξιοπρέπειας. Την ταπείνωση. Την μιζέρια.

 Πού θα θέλατε να ζείτε;

 Είμαι ευτυχισμένος στην Θεσσαλονίκη. Αλλά θα ήθελα να ζήσω πέντε χρόνια στην Κωνσταντινούπολη κι άλλα πέντε στη Φερράρα. 

Ποια είναι η αγαπημένη σας απασχόληση;

 Το γράψιμο, η ζωγραφική, η κολύμβηση μεγάλων αποστάσεων. Το να καπνίζω και να πίνω αλκοόλ.

 Σε ποιες περιπτώσεις λέτε ψέματα;

 Όταν η αλήθεια δεν αντέχεται, πράγμα όχι ασυνήθιστο. 

Τι απεχθάνεστε περισσότερο στην εμφάνισή σας; 

Το ότι έχασα τα μισά μαλλιά μου. Το ότι γερνάω και δεν μπορώ κάπου, έστω, να το σταματήσω.

 Ποιες λέξεις ή φράσεις χρησιμοποιείτε υπερβολικά;

 Μετρίασα το «μαλάκα» και πολλαπλασίασα το «λαμόγιο».

 Τι ή ποιον αγαπάτε περισσότερο στη ζωή σας; 

Την Ελλάδα, την Τέχνη, την γυναίκα μου, τους φίλους, τα ζώα, και την θάλασσα.

 Για ποιο πράγμα μετανιώνετε περισσότερο;

 Για τα ιδεολογικά ψεύδη που έθρεψαν την νεότητά μου. Θα έπρεπε, από τότε, να είμαι άτεγκτος, αδιάλλακτος. 

Πότε και πού υπήρξατε ευτυχισμένος; 

Προτιμώ την δυναμική ισορροπία με συχνές εξάρσεις. Η λέξη «ευτυχία» μου φαίνεται ψευδο-μεσοαστική, ελαφρώς Άρλεκιν.

 Ποιο ταλέντο θα θέλατε να είχατε;

 'Hθελα να παίζω αριστερό εξτρεμάκι στην Γιουβέντους. Κρυφό απωθημένο.

 Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σας συγγραφείς; 

 Από Έλληνες, αν μιλάμε για πεζογραφία, ο Παπαδιαμάντης, ο Βιζυηνός, ο Ροϊδης, ο Γιάννης Σκαρίμπας, ο Μάριος Χάκκας, ο Νίκος Χουλιαράς, ο Θανάσης Βαλτινός, η Μαργαρίτα Καραπάνου, ο Πάνος Θεοδωρίδης. Από ξένους πλείστοι όσοι. 

Ποιος είναι ο αγαπημένος σας  φανταστικός ήρωας; 

Ένας σύγχρονος Ιππέας που θα μπορούσε με μια σπαθιά να λυτρώσει την Ελλάδα απ’ την κρίση. Και που θα «καθάριζε και τους κακομούτσουνους».

 Ποιοι είναι οι πραγματικοί ήρωες σας;

 Οι ανώνυμοι που βοηθούνε απ’ το υστέρημά τους, σιωπηλά, τους φτωχούς, που σώζουνε ταλαιπωρημένα ζώα, που υιοθετούν παιδιά. Οι πλούσιοι ευεργέτες που δωρίζουνε στην χώρα. Οι ταλαντούχοι, έντιμοι γιατροί που σώζουνε ζωές. Ποια είναι τα αγαπημένα σας ονόματα; Ία, Ελένη, Σμαρώ, Μαρίκα, Νικηφόρος Ουρανός, Ρωμανός ο Μελωδός, Διονύσιος ο εν Ολύμπω, Κωνσταντίνος Οικονόμου ο εξ Οικονόμων, Κωνσταντίνος ο Ζ! ο Πορφυρογέννητος, Κομνηνός, Περδίκας, Παναγιά η Γοργοεπήκοος, η κυρία Γαλιγάλι, ο Σιδηροκάλτσης, ο Γιαννάκης ο Κάτσε-Κάτσε, κ.α.



 Τι απεχθάνεστε περισσότερο; 

Το να ταπεινώνουν ή να δολοφονούνε αδύναμους και ανυπεράσπιστα ζώα. Κι επίσης, την ιδεοληψία. Τον ιδεοκαταναγκασμό. Ακόμα: το να έρχεται ένας πανεπιστημιακός τσαγκάρης (τα ποιήματά του σαν να μασάς βατράχια) και να σου λέει πώς να γράφεις.

 Ποια είναι η παρούσα διανοητική σας κατάσταση; 

Νηφάλιος μέθη, πυρένδροση. Χαλαρή εγρήγορση. Ποιητική διαθεσιμότητα. Θάμβος.

 Αν μπορούσατε να αλλάξετε κάτι στον εαυτό σας, τι θα ήταν αυτό; 

Την ηλικία του, αλλά κρατώντας τις ίδιες εμπειρίες. Γίνεται;

 Aν μπορούσατε να αλλάξετε κάτι στην οικογένεια σας, τι θα ήταν αυτό; 

 Θα ήθελα να έχω εφτά παιδιά, δυο ερωμένες, δυο πεθερές, πέντε θειάδες, ένα άλογο, ένα γαϊδούρι, ένα αρχοντικό, κι ένα μεγάλο μπαχτσέ. Από σκυλιά, πιστεύω τρία θα μ’ έφθαναν.

 Ποια θεωρείτε τη μεγαλύτερή σας επιτυχία; 

Το ότι έμεινα στην Θεσσαλονίκη. Ακολούθησα τον Μέγα Βασίλειο, που λέει: «Γιατί να ψάχνεις έξω την εύκολη αποδοχή, όταν μέσα σου γίνονται τόσα θαύματα;» 

Αν μπορούσατε να διαλέξετε πώς να επιστρέψετε στη ζωή, τι θα θέλετε να είστε; 

Θα γύριζα σε άλλο χρόνο. Θα ήθελα να ήμουν ένας ψύλλος στο στήθος του Παπαδιαμάντη. Ένα σκυλί στην αγκαλιά της Μάτσης Χατζηλαζάρου. Πάντως το να ξαναγινόμουνα άνθρωπος δεν με εμπνέει. 

 ---------------------------------------------------------------------------------------------------


11/07/2014

Γιώργος Σκαμπαρδώνης: «Για να ζήσεις πολύ, ένας τρόπος μόνο υπάρχει: να γεράσεις. Από εκεί και πέρα είναι πως το διαχειρίζεται κανείς. Είτε βάφοντας τα μαλλιά του, είτε απολαμβάνοντας την λευκότητά τους»

Συνέντευξη στην Ελένη Γκίκα 

«Έδωσα στο πρόσφατο βιβλίο τον τίτλο “Νοέμβριος”, γιατί ο Νοέμβριος δεν είναι μόνο ένας μήνας. Είναι μια αίσθηση, είναι συχνότητα και τόνος. Τα πράγματα θαμπώνουν, σκοτεινιάζουν, πριν αναγεννηθούν. Είναι κλείσιμο λογαριασμών και αναδρομική νοηματοδότηση». Με αφορμή τα καινούργια διηγήματα που κυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις «Πατάκη» με τον τίτλο «Νοέμβριος», ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης, μιλά στο Fractal για την Θεσσαλονίκη, την κρίση, την ιστορία, την γλώσσα, τον ΠΑΟΚ, τον Ηρακλή, τον επαναπροσδιορισμό και τον ρατσισμό.  Για «την επανεύρεση του ιερού» στη ζωή μας.


-Από το «Μάτι φώσφορο, κουμάντο γερό», την «Ψίχα της μεταλαβιάς» και την «Στενωπό των υφασμάτων» ως τον «Νοέμβριο», τι έχει αλλάξει και τι έχει μείνει αναλλοίωτο, κύριε Σκαμπαρδώνη;

Από τα πρώτα βιβλία ως το πρόσφατο, τον «Νοέμβριο», αρκετά στοιχεία ύφους έχουνε μείνει κάπως σταθερά, και αρκετά έχουνε μεταβληθεί. Κι αυτό γιατί υπάρχει εξ αρχής, σε κάθε συγγραφέα, νομίζω, ένας βασικός πυρήνας, ένας προσανατολισμός, αλλά και η αγωνία της διαρκούς μετεξέλιξης, η θέληση να ανοίξει νέα ορύγματα, να πατήσει σε μη-απτέα εδάφη, να κολυμπήσει σε άφεγγα νερά. Με την συνειδητή αναζήτηση, αλλά και με το ένστικτο, ψαύοντας τυφλά. Αν ένα βιβλίο δεν κομίζει κάτι καινούργιο, σε σχέση με το προηγούμενο, έστω ελάχιστο, δεν έχεις λόγο να το γράψεις. Άρα, το άγχος του εκείθεν είναι κινητήρια δύναμη, πρόκληση και ζαριά. Αρκεί να μην σου γίνει νεύρωση.

-Γιατί ειδικά «Νοέμβριος»; Θα μπορούσε να είναι άλλος μήνας;

Έδωσα στο πρόσφατο βιβλίο τον τίτλο «Νοέμβριος», γιατί ο Νοέμβριος δεν είναι μόνο ένας μήνας. Είναι μια αίσθηση, είναι συχνότητα και τόνος. Τα πράγματα θαμπώνουν, σκοτεινιάζουν, πριν αναγεννηθούν. Είναι κλείσιμο λογαριασμών και αναδρομική νοηματοδότηση. Ο «Νοέμβριος» είναι ιστορίες που έζησα, που άκουσα, που επινόησα, που θα ήθελα να είχα πει. Όσα ήρθαν κι όσα διέφυγαν λοξά, και επέστρεψαν για να γίνουνε τριάντα τρία διηγήματα, αυθύπαρκτα, κοφτές αφηγήσεις, πυρήνες, θραύσματα θραυσμάτων. Ακρωτηριασμένες, πυκνωμένες μνήμες και αναζητήσεις, κολοβές, που θέλουν να ολοκληρωθούν μέσα στον λειψό εαυτό τους, με αντανακλάσεις, εκρήξεις και σιωπές.

-Τι έχει ένα διήγημα που δεν μπορεί να το έχει ένα μυθιστόρημα;

Μικρό εμβαδόν, μεγάλη περιεκτικότητα σε πυρίτιδα, έκπληξη, πυκνωμένη αυτάρκεια, ταχύ ρυθμό. Δεν επιτρέπει την κυτταρίτιδα, την υδαρή ανέλιξη, την χαλαρή μετάβαση, την έλλειψη κεντρικού πυρήνα. Συνήθως είναι μονοπαγές, αλλά μπορεί να εμπλέκει και δυο, ή παραπάνω ιστορίες ταυτόχρονα, να εκπέμπει προφανές νόημα, αλλά και να περιέχει πολλά αινίγματα ένδον, βαθύτερα. Έχει την ένταση του αγωνίσματος των εκατό μέτρων, που δεν την έχει ο Μαραθώνιος, ο οποίος απαιτεί εξίσου σημαντικά προσόντα, αλλά διαφορετικά: άλλες αναπνοές, ειδική προπόνηση και στρατηγική, και προσφέρει διαφορετική απόλαυση. Το καθένα έχει την χάρη του.



-Στην εποχή μας; τι ταιριάζει, τελικά, πιο πολύ; Η μικρή ή η μεγάλη αφηγηματική φόρμα;

Κάθε λογοτεχνική έκφραση κρίνεται μόνο εξ αποτελέσματος. Και υπάρχουν εξίσου σημαντικά μικρά, ή μεγάλα κείμενα. Θα περίμενε κανείς βέβαια, στην εποχή του βίντεο κλιπ να υπάρχει μεγαλύτερη τροπή προς το διήγημα – και όντως υπάρχει σε μερικές χώρες. Αλλά τίποτε δεν είναι απόλυτο και είναι διαφορετική η αίσθηση του χρόνου στην Αθήνα και διαφορετική στην Καστοριά, διαφορετική στην Νέα Υόρκη και σε ένα χωριό της Κίνας. Εξάλλου η πόλη δεν υπάρχει ως ενιαία συνείδηση, άρα δεν υπάρχει και ενιαία αίσθηση του χρόνου, ή της πραγματικότητας. Προχτές ένας φίλος μου πήγε με το αυτοκίνητο στην Πίνδο. Και ένας αγροτοποιμένας τον ρώτησε, σε ένα χωριό: «Πατριώτη, αυτό που λένε «κρίση, κρίση», τι είναι;»

-Αυτή τη φορά, πιο λιτός τίτλος, αναμνήσεις και αναφορές σε παιδικά χρόνια, σε ανθρώπους, αναμνήσεις, στην ιστορία της Θεσσαλονίκης, μου θυμίζει κάπως… προσωπική κιβωτό, σα να μαζεύετε τα τιμαλφή, τι υπήρξε αυτός ο «Νοέμβριος» για σας;

Είναι, χοντρικά, μια διασταύρωση τριών βασικών αξόνων: του συλλογικού ιστορικού υποσυνείδητου, αναφορές σε μεγάλους δασκάλους, και homage σε επιφανή καταστήματα της μνήμης, που εναγκαλίζονται με τρελές ιστορίες της καθημερινότητας και τον σουρεαλισμό τους, την τραγωδία του λάιφ στάιλ και την επανεύρεση του ιερού. Όλα αυτά βέβαια, με θραυσματικό τρόπο. Κατά βάθος είναι μια προσπάθεια επιστροφής στο θάμβος, στο δέος, στον όντως μύθο του σμικρού. Μια πρόταση να γίνουμε μεγιστάνες του ελάχιστου.

-Και γιατί ειδικά αυτήν εδώ την εποχή;

Η εποχή, η πολιτική γενικεύει, μιλάει με συλλογικούς όρους και αριθμούς, απαλείφει την μοναδικότητα. Ενώ η λογοτεχνία εκκινεί από το άτομο, από την ανθρώπινη κατάσταση, την τραγωδία του ενός και κινείται ανάστροφα. Μας δείχνει την άπειρη ποικιλία, την ειρωνεία των πραγμάτων, υπονομεύει βεβαιότητες, δείχνει την τυχαιότητα και την γελοιότητα, αλλά και το μεγαλείο της ύπαρξης. Αναδεικνύει τις αποχρώσεις. Την ανάποδη όραση. Υποσκάπτει κάθε απολυτότητα. Και συμβαίνει απρόβλεπτα, αφού έχει κυοφορηθεί επί χρόνια, όταν έρθει η ώρα, μια ώρα που δεν μπορείς να προβλέψεις, εφόσον δεν μπορείς να έχεις αγκαζέ την έμπνευση.

-Τι έχει ή τι δεν έχει η εποχή μας που μας αναγκάζει να επαναπροσδιορίσουμε και να επαναπροσδιοριστούμε;

Ο επαναπροσδιορισμός είναι αυτονόητο ζητούμενο κάθε μέρας, αφού όλα αλλάζουν αενάως – βέβαια η εσχατολογία έχει μεγάλη πέραση, όπως και ο ντετερμινισμός όσων φοράνε Χιλιαστική λογική. Δηλαδή, πρέπει να περιμένουμε να πάθουμε αλτσχάιμερ για να δούμε τον κόσμο με νέα μάτια;

-Και τι έχει η Θεσσαλονίκη που δεν το έχει η Αθήνα;

Καταρχήν τον μεγάλο ΠΑΟΚ – αν κι εγώ είμαι Ηρακλειδεύς. Αλλά ας σοβαρευτώ λίγο. Εμένα μου αρέσει, ως πόλη, πολύ η Αθήνα. Έχει μέρη απαράμιλλα, και κλίμα μοναδικό. Διαπερατή ατμόσφαιρα και τρελή ζωντάνια. Η Θεσσαλονίκη έχει τα δικά της κάλλη: εσωστρέφεια σε συνδυασμό με την οικουμενικότητα, αυστηρότητα, αλλά και ζέση. Η Θεσσαλονίκη έχει πολύ Βυζάντιο, πολλές εκκλησιές, κι αυτό της δίνει περισσότερο μεταφυσικό βάθος. Η Αθήνα έχει φως, και κάτι μαγευτικά ανάερο, ενώ η Θεσσαλονίκη είναι πιο βαριά, πιο στοχαστική. Σε κάθε περίπτωση δεν είναι ζήτημα πόλης καθεαυτής, αλλά πως την ζεις εσύ, μέσα σου, πως την εσωτερικεύεις.

-Η κρίση στη Θεσσαλονίκη είναι αλλιώς;

Είναι κάπως λιγότερο οδυνηρή. Και φαίνονται κάποια μικρά σημάδια ανάκαμψης. Τα μπαρ γέμισαν με άπειρα σορτσάκια – αλλά θέλουμε δρόμο ακόμα.

-Ο ρατσισμός ;

Ο ρατσισμός με την όντως έννοια του όρου (προγραμματικό, ιδεολογικό μίσος για ορισμένες φυλές) υπάρχει, αλλά ελάχιστα. Έπειτα, η χειρότερη τραγωδία μας είναι και ήταν πάντα βαθύτερη του εκάστοτε ρατσισμού – δέστε τι γίνεται στην Ουκρανία, ή στην Μέση Ανατολή, παντού. Υπάρχει πολύ πιο βαθιά, ανελέητη αγριότητα στην καρδιά του ανθρώπου, ακόμα και εναντίον του εαυτού του. Πως το έλεγε ένας Γάλλος: ο άνθρωπος από τη φύση του μισεί τους άλλους ανθρώπους.

-Γεννηθήκατε στη Θεσσαλονίκη, ζείτε στη Θεσσαλονίκη, δεν φύγατε ποτέ απ’ αυτήν;

Έχω ταξιδέψει σχεδόν παντού. Αλλά η Θεσσαλονίκη είναι ένα παλίμψηστο, που δεν εξαντλείται – όπως και κάθε παμπάλαιη πόλη. Θες πέντε ζωές, για να μην πω έξη, για να την ερωτευθείς όπως της αξίζει.



Αποτέλεσμα εικόνας για γιωργος σκαμπαρδωνης

-Υπάρχει ένα μικρό διήγημα, σχεδόν μια παράγραφος, που αναφέρεται στον παππού σας, θα μπορούσε να πει κανείς ότι αποτελεί, ειδικά σήμερα, μια πρόταση- στάση ζωής. Τι χάσαμε, κύριε Σκαμπαρδώνη, και πώς μπορεί κανείς να επιστρέψει στα χαμένα;

Δεν υπάρχει επιστροφή. Αλλά μπορεί να υπάρξει κάποια διδασκαλία. Όμως, τελικά, πάντα, κάθε γενιά κάνει την ίδια ψευδο-εξέγερση και τα ίδια λάθη. Καταντάει βαρετό, αβάσταχτο.

-Τι πρέπει να έχει μια ιστορία για να γίνει μυθιστόρημα και τι διήγημα;

Μια ιστορία με τριάντα ήρωες δεν μπορεί να γίνει διήγημα. Μια ιστορία που μπορεί να ολοκληρωθεί σε τριάντα γραμμές, δεν μπορεί να γίνει μυθιστόρημα. Μπορεί, αλλά μάλλον θα καταλήξει τοματοπελτές.

-Η κάθε ιστορία επιβάλει την γλώσσα της και την αφηγηματική της φόρμα ή είναι η δική σας απόφαση εκείνη η οποία μετρά;

Όλα, τελικά, οφείλουν να υπακούουν, περισσότερο ή λιγότερο, στο δικό σου ύφος, στην δική σου γλώσσα. Να εντάσσονται, παρά τις εσωτερικές κυμάνσεις τους. Μετράει πάντα η δική σου απόφαση, η ενότητα.

-Τι υπέροχος τίτλος «Γερνάω επιτυχώς»! Κύριε Σκαμπαρδώνη πώς μπορεί κανείς να γερνά επιτυχώς;

Για να ζήσεις πολύ, ένας τρόπος μόνο υπάρχει: να γεράσεις. Από εκεί και πέρα είναι πως το διαχειρίζεται κανείς. Είτε βάφοντας τα μαλλιά του, είτε απολαμβάνοντας την λευκότητά τους.

-Να ζει μέσα στην κρίση, επιτυχώς;

Η ανθρώπινη καρδιά δεν βρίσκει πουθενά παρηγοριά. Ούτε μέσα στον πλούτο –ακόμα χειρότερα. Η ευτυχία, ή μάλλον η ισορροπία, είναι μια επιλογή όρασης και μια στρατηγική της φαντασίας.

-Τι σημαίνει για σας η γλώσσα και η Ιστορία;

Όλα υπάρχουν και νοούνται μέσα από την γλώσσα. Έξω από την γλώσσα δεν συμβαίνει τίποτε – και να συμβαίνει, δεν νοείται. Άρα δεν υπάρχει, στερούμενο νοήματος.

-Και πόσο μπορεί να αντισταθεί κανείς με την ιστορία του στην Ιστορία της εποχής;

Δεν χρειάζεται να αντιστεκόμαστε συνέχεια, ως ετεροκαθοριζόμενοι. Εξάλλου κι εμείς είμαστε «οι άλλοι», για τον άλλο. Σίγουρα απαιτείται αντίληψη του ιστορικού βάθους, προσωπική σκέψη, πέρα από τα κλισέ και το correct, Αριστοφάνεια διάθεση, πάθος για συγκεκριμένα πράγματα, που σε κρατούν. Αγάπη για το εργόχειρο.

-Με την λογοτεχνία; Η λογοτεχνία συμπορεύεται με την ιστορία και την εποχή; Την καθρεφτίζει; Είναι παρηγορητική, λυτρωτική, προφητική; Τι μπορεί να κάνει ειδικά σήμερα η λογοτεχνία;

Η λογοτεχνία είναι διαχρονική, διιστορική. Και σίγουρα δεν μπορεί να δώσει στον αναγνώστη τους μισθούς που έχασε. Αλλά ίσως μπορεί να του προσφέρει νοήματα που ξεφεύγουν απ’ τις εκάστοτε συλλογικές συμβάσεις, τις συμβάσεις εν γένει, διαφορετική όραση, αφορμές να ξαναγαπήσει όλα αυτά που μας έχουν πρόσκαιρα δοθεί, πέρα από τις πιστωτικές κάρτες και το πλουσιοπάροχο μέρισμα…

-----------------------------------------------------------------------------------------------------



O "Νοέμβριος" του Γιώργου Σκαμπαρδώνη

Εκδόσεις Πατάκης

Γράφει: Αντώνης Ν. Φράγκος  - 23/07/2014


Αποτέλεσμα εικόνας για γιωργος σκαμπαρδωνης



Εμβληματική φιγούρα της λογοτεχνικής Θεσσαλονίκης, ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης έχει γράψει αρκετά βιβλία, με τις συλλογές διηγημάτων να δεσπόζουν στο έργο του. Το ίδιο και εδώ, στο «Νοέμβριο», ο συγγραφέας επανέρχεται με 33 κομψά κείμενα τα οποία,  σαν παλιές  φωτογραφίες τέχνης,  πιάνονται από τις λεπτομέρειες  της καθημερινότητας για να πάνε πίσω, στα μικρά του. Μόνο που ο ρεαλισμός των αφηγήσεων διηθείται, με το πέρασμα του χρόνου, μέσω  της επιλεκτικής μνήμης, που συμπληρώνεται από πλήθος ονειρικών εικόνων. Το πραγματικό και το φανταστικό  διαπλέκονται με εξαιρετική άνεση, σμιλευμένη εδώ και δεκαετίες στις γραφές τού Σκαμπαρδώνη και έρχονται έργα σαν το «Νοέμβριο» να επιβεβαιώσουν απλά  τη  δημιουργική του δεινότητα. Σχεδόν όλα τα διηγήματα εδράζονται αρχικά στο ρεαλιστικό στοιχείο -όπως αυτό του λατερνατζή που κλείστηκε  στο ασανσέρ με το όργανό του- για να εξελιχθούν μάλλον ανορθόδοξα και  άκρως ποιητικά: παίζει τη λατέρνα για να ειδοποιήσει, με αποτέλεσμα να βγουν στις πόρτες τους και να συμμετέχουν όλοι οι  ένοικοι της πολυκατοικίας, μαζί και οι πυροσβέστες.

Πολλές ιστορίες περιέχουν υπαρκτά πρόσωπα της Θεσσαλονίκης. Εμπνέονται στη βάση τους από αληθινά γεγονότα για να τα υπερβούν: όπως τα αυγά σουπιάς που αποικούν στο κορμί και τις κόγχες των ματιών του δολοφονημένου Αμερικανού δημοσιογράφου Τζορτζ Πολκ.

Σαν  ένα παιγνίδι  Άρη – ΠΑΟΚ στο γήπεδο του πρώτου με Γερμανό διαιτητή [παλιά στα ντέρμπι προσκαλούσαν ξένους] και η σκέψη πως στα έγκατα του γηπέδου είχε αποκαλυφθεί ένα τεράστιο καταφύγιο των Ναζί συνοδευόμενο από χώρο βασανιστηρίων.

Αλλού, δοξασμένος στρατηγός φτιάχνει μόνος του κέικ σε σχήμα σκαντζόχοιρου. Χοίροι ουρλιάζουν έντρομοι καθώς ο σφάχτης πλησιάζει ενώ αηδόνια κελαηδούν. Ιδιοκτήτης πεθαμένου  σκύλου βγάζει καθημερινή βόλτα το  λουρί του…

Είναι ακόμη πολλές οι ιστορίες: οι χαμένοι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης, οι Μακεδονομάχοι με τα επίσημά τους, το εργοστάσιο με τα ροζ  κόκαλα  παπουτσιών, τα ιαματικά λουτρά κ.α. Ένα είδος μαγικού ρεαλισμού όχι με την έννοια που δίνεται στους Λατινοαμερικάνους συγγραφείς της προηγούμενης γενιάς, αλλά μια ποιητική απογείωση, συνοδευόμενη με ικανές δόσεις μελαγχολίας -εξ’ ου  και «Νοέμβριος»- που μεταμορφώνει απολαυστικά  όλες τις καθημερινές εικόνες.

--------------------------------------------------------------------------------------------------

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΚΑΜΠΑΡΔΩΝΗΣ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης γεννήθηκε το 1953 στην Θεσσαλονίκη όπου και ζει. 
Σπούδασε Γαλλική Φιλολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο.

Έγραψε τις συλλογές διηγημάτων «Μάτι φώσφορο, κουμάντο γερό», «Η ψίχα της 
μεταλαβιάς», «Η Στενωπός των Υφασμάτων», «Ακριανή Λωρίδα», «Πάλι κεντάει ο 
στρατηγός» «Επί ψύλλου κρεμάμενος», «Μεταξύ σφύρας και Αλιάκμονος» και 
«Περιπολών περί πολλών τυρβάζω», το λεύκωμα «Σαββάτο απόγευμα» και τα 
μυθιστορήματα «Γερνάω επιτυχώς», «Ουζερί Τσιτσάνης», «Πολύ βούτυρο στο 
τομάρι του σκύλου», και το «Όλα βαίνουν καλώς εναντίον μας».

Το βιβλίο του «Η Στενωπός των Υφασμάτων» τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο 
Διηγήματος 1993 και το «Επί ψύλλου κρεμάμενος» με το Βραβείο «Διαβάζω» 2004.
Τα μυθιστορήματά του «Γερνάω επιτυχώς» και «Ουζερί Τσιτσάνης», ανέβηκαν 
θεατροποιημένα στο Κρατικό Θέατρο Βόρειας Ελλάδας σε σκηνοθεσία Σωτήρη 
Χατζάκη, όπως και το «Με τα παιδιά της πιάτσας» (ένα παίγνιο με τον Νίκο 
Τσιφόρο), σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Αρβανιτάκη. Έγραψε το σενάριο της ταινίας
του Παντελή Βούλγαρη «Όλα είναι δρόμος» σε συνεργασία με τον σκηνοθέτη και τα 
κείμενα της μουσικοθεατρικής παράστασης «Σαν τραγούδι μαγεμένο», που ανέβηκε 
στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών σε σκηνοθεσία Σωτήρη Χατζάκη. 

Διηγήματά του έχουν μεταφραστεί στα Αγγλικά, Γαλλικά, Γερμανικά, Ιταλικά, 
Ολλανδικά, Ουγγρικά, Τσέχικα, Εβραϊκά.

Είναι μέλος της ΕΣΗΕΜΘ και διετέλεσε μέλος του Δ.Σ του Μορφωτικού της 
Ιδρύματος. Είναι μέλος της Εταιρίας Συγγραφέων Αθηνών. 

Συνεργάστηκε με όλα σχεδόν τα ελληνικά λογοτεχνικά περιοδικά.

Εργάζεται ως δημοσιογράφος από το 1981. Διετέλεσε πρόεδρος του Δ.Σ. της ΕΡΤ-3, 
διήυθηνε την εφημερίδα «Θεσσαλονίκη» και τα περιοδικά «Θ-97» (τιμήθηκε με το 
βραβείο «Ιπεκτσί»), «Τάμαριξ», «Χίλια Δέντρα», «Πανσέληνος» (έλαβε το 
ευρωπαϊκό βραβείο «European Awοrds Newspapersdesign, 2000») και «Επιλογές» 
της Κυριακάτικης «Μακεδονίας». Διήυθυνε επί δύο χρόνια την πολιτιστική ζώνη του 
102 Fm της ΕΡΤ- 3 κι έγραψε σενάρια για τηλεοπτικά ντοκιμαντέρ, όπως «Το θέατρο
στη Θεσσαλονίκη 1912-1985», «Ο Τσιτσάνης της Θεσσαλονίκης» κ.α. Συνεργάστηκε
επί δύο χρόνια με την «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία».

Το 2010 τιμήθηκε με το βραβείο του «Ιδρύματος Μπότση».



Βραβεία

Η συλλογή διηγημάτων του "Η Στενωπός των Υφασμάτων" τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος, το 1993.

Βραβείο Διηγήματος του περιοδικού "Διαβάζω" για τη συλλογή διηγημάτων του "Επί ψύλλου κρεμάμενος" το 2004.

Εργογραφία

Συλλογές διηγημάτων:

Μάτι φώσφορο, κουμάντο γερό. Θεσσαλονίκη, Ιανός, 1989. Αθήνα, Καστανιώτης, 1992. Σελ. 121.

Η ψίχα της μεταλαβιάς. Θεσσαλονίκη, Τραμ, 1990.

Η Στενωπός των Yφασμάτων. Αθήνα, Καστανιώτης, 1992. Σελ. 112.

Πάλι κεντάει ο στρατηγός. Αθήνα, Καστανιώτης, 1996. Σελ. 132.

Ακριανή λωρίδα - Η ψίχα της μεταλαβιάς. Αθήνα, Καστανιώτης, 1998. Σελ. 97.

Επί ψύλλου κρεμάμενος. Αθήνα, Κέδρος, 2003. Σελ. 250.

Μεταξύ σφύρας και Αλιάκμονος. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2009. Σελ.: 286.

Περιπολών περί πολλών τυρβάζω. Αθήνα, Πατάκης, 2011, σελ.: 268.


Μυθιστορήματα:

Γερνάω επιτυχώς. Αθήνα, Κέδρος, 2000. Σελ. 233.

Ουζερί Τσιτσάνης. Αθήνα, Κέδρος, 2001. Σελ. 442.

Πολύ βούτυρο στο τομάρι του σκύλου. Αθήνα, Κέδρος, 2006. Σελ. 414.

Όλα βαίνουν καλώς εναντίον μας. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2008. Σελ. 434.
Άλλες Εκδόσεις

Φωτογραφικό λεύκωμα:

Απόγευμα Σαββάτου. Θεσσαλονίκη, Ζαρζώνη, 2001. Σελ. 160.
Συλλογικά έργα:

Εν Θεσσαλονίκη 13 σύγχρονοι πεζογράφοι. Θεσσαλονίκη, Ιανός, 2001.

Βόλος: Μια πόλη στη λογοτεχνία. Αθήνα, Μεταίχμιο, 2001. Σελ. 221.

Ανδρικές απολαύσεις. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2004. Σελ. 139.

Chercher… la France, 23 ιστορίες από τη Γαλλία: Ανθολογία διηγημάτων. Αθήνα, Αντίκτυπος, 2007. Σελ. 287.

Γιώργος Νταλάρας: Σαν τραγούδι μαγεμένο-αναφορά στο ρεμπέτικο. Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, 2008. Σελ. 46.

Μεταφράσεις έργων του

Στα Γερμανικά

Επιλογή 19 διηγημάτων από τις τρεις πρώτες συλλογές με γενικό τίτλο Der Staatsanwalt im Nebel (0 εισαγγελέας εν ομίχλη) Romiosini, 1998, Σελ 138. ISBN: 3-929889-21-8

Griechische Erzahlungen, Ανθολογία, Insel Verlag, Franfurt am Main und Leipzig, 1991 ISBN: 3-458-16196-1
Το διήγημα Pater Loukas der Geringsten einer (Πάτερ Λουκάς ελάχιστος) από τη συλλογή "Μάτι Φώσφορο κουμάντο γερό".

Griechische Erzahlungen, Ανθολογία, DTV, 1993, ΙSBN: 3-423-11692- 7
Το διήγημα Das Vipernwasser (Τo ασπιδόνερο) από τη συλλογή "Μάτι Φώσφορο κουμάντο γερό".

SALONIKI ERZΑHLT, ανθολογία, εκδόσεις ROMIOSINI, ISBN: 3-923 728-38-7
Το διήγημα Das ausgerichete Stilett (Ζυγισμένο στιλέτο) από τη συλλογή "Μάτι Φώσφορο κουμάντο γερό".


Στα Αγγλικά

Στο περιοδικό ΜΟNDΟ GRECO, Νο 4, Fall 2000, ISSN: 0891-7213
Το διήγημα Madame Soso takes a stroll (Η κυρία Σωσώ θα βγει βόλτα}από τη συλλογή "Πάλι κεντάει ο στρατηγός".


Στα Γαλλικά

La grand-mère copilote, [μτφρ.]: Clio Mavroeidakos-Muller. Paris, Desmos, 2004. 173 p.
Τίτλος πρωτοτύπου: Η γιαγιά συνοδηγός

DESMOS (Le Lien, Revue - περιοδικό) 2, Hiver 2000, ISBN: 2-911427 -16-5
Το διήγημα Le pharmacien dans le jardin (Ο φαρμακοποιός στον κήπο) από τη συλλογή "H Στενωπός των Υφασμάτων".


Στα Ολλανδικά

Ga de klokken Iuiden, ανθολογία, επιμέλεια Hero Hokwerda, εκδόσεις MEULENHOFF, AMSTERDAM, 1997 ISBN: 90 290 5405 0 / CIP / NUGI 301
Το διήγημα Ousour (Ουσούρ) από τη συλλογή "Η ψίχα της μεταλαβιάς".


Στα Τσέχικα

Ceme olivy(ανθολογία) εκδόσεις Aspida, Praha, 2000, ISBN: 80-161-73-07-0
Το διήγημα Cyclista zahyra primo (Ο ποδηλάτης στρίβει ευθεία) από την συλλογή
"Πάλι κεντάει ο στρατηγός".


Στα Ιταλικά

RACCONTO, τεύχος 21. Ιανουάριος - Φεβρουάριος - Μάρτιος 1996. Το διήγημα La batteria fuori della piano regolatore. (Η ντραμς εκτός σχεδίου πόλεως) από τη συλλογή "H Στενωπός των Υφασμάτων".


--------------------------------------------------------------------------------------------------

ΠΗΓΕΣ






--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΚΑΜΠΑΡΔΩΝΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΣΤΟΝ ΠΑΛΜΟ ΡΟΔΟΣ (1ο)

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΤΖΙΝΑ ΔΑΒΙΛΑ - ΠΑΛΜΟΣ 99,5 FM ΡΟΔΟΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011









--------------------------------------------------------------------------------------------------












Δημοσίευση σχολίου