Σάββατο, 26 Σεπτεμβρίου 2015

Δημήτρης Παπαμιχαήλ




Ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ  ( 29 Αυγούστου 1934 - 8 Αυγούστου 2004 ) ήταν Έλληνας ηθοποιός του θεάτρου και του κινηματογράφου.

Γεννήθηκε το 1934 και έζησε στον Πειραιά. Τα παιδικά του χρόνια ήταν φτωχικά. Οι γονείς του διηύθυναν ένα καφενείο στο οποίο συχνά βοηθούσε και ο ίδιος. Τα παιδικά του χρόνια στιγματίστηκαν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Έζησε για περίπου δυο χρόνια στο Κρανίδι, ύστερα από προτροπή των γονιών του, και αμέσως μετά ξαναγύρισε στον Πειραιά.

Ο Δημήτρης μεγάλωσε στη φτωχή συνοικία του Χατζηκυριάκειου. Εκεί οι γονείς του, Γιάννης και Ελένη, διατηρούσαν καφενείο στο οποίο βοηθούσε στον ελεύθερο χρόνο του. Οι ηλικιωμένοι κάτοικοι της περιοχής, ακόμα θυμούνται τον μετέπειτα σταρ του κινηματογράφου να σερβίρει καφέδες στους άντρες της γειτονιάς που μαζεύονταν στο οικογενειακό καφενείο. Σε αυτό το καφενείο γράφτηκε και το τραγούδι «το Χατζηκυριάκειο» του Μπαγιαντέρα.

Ο Παπαμιχαήλ βίωσε τον βομβαρδισμό του Πειραιά το 1941 και παρόλο που πέρασε φτωχικά χρόνια εκεί, δεν έπαψε ποτέ να αγαπάει τη γειτονιά του. Για αρκετό καιρό μετά τον βομβαρδισμό, ο μικρός Δημήτρης, που ήταν τότε μαθητής, έλεγε πως όταν μεγαλώσει ήθελε να γίνει πιλότος για να εκδικηθεί τους Γερμανούς για το κακό που έκαναν στον Πειραιά «του». Μάλιστα ακόμα και σε μια από τις πρώτες του συζητήσεις με τη γυναίκα της ζωής του, Αλίκη Βουγιουκλάκη, όταν ήταν συμφοιτητές στη Δραματική σχολή, δε δίστασε να υπερασπιστεί την περιοχή του.

 -Από πού είσαι; Ρώτησε η Αλίκη 

-Από τον Πειραιά.

 -Από τον Πειραιά;  Ρώτησε υποτιμητικά εκείνη. 

-Γιατί εσύ από πού είσαι;

 -Από τον Άγιο Παύλο.

 -Α, κοντά στα τρένα δηλαδή, της είπε ο ηθοποιός.

 (Τον διάλογο, μετέφερε ο ίδιος σε συνέντευξή του στον Κώστα Φέρρη.) Την αγάπη του για τον Πειραιά απέδειξε και πολλά χρόνια αργότερα με τη θητεία του σαν δημοτικός σύμβουλος από το 1986 έως το 1990. Την πρώτη χρονιά διετέλεσε αντιδήμαρχος.

 Όταν τελείωσε το σχολείο, οι γονείς του είχαν αποφασίσει να τον στείλουν στην Αγγλία να σπουδάσει υφαντουργία, εκμεταλλευόμενοι μια υποτροφία που είχε κερδίσει από το εργοστάσιο της Πειραϊκής Πατραϊκής. Την τελευταία στιγμή όμως, ο Δημήτρης, που δεν ήθελε ούτε να αναλάβει το καφενείο των γονιών του, αποφάσισε να δώσει εξετάσεις στο Εθνικό Θέατρο και να σπουδάσει υποκριτική. Η απόφασή του βρήκε αντίθετους τους γονείς του και ειδικά τον πατέρα του, αλλά ήταν ήδη αργά. Ο Παπαμιχαήλ είχε πάρει την απόφασή του.  

 Έδωσε κρυφά εισαγωγικές εξετάσεις στο Εθνικό Θέατρο και τελικά πέρασε. Αυτή του η κίνηση όμως προκάλεσε την αντίδραση του πατέρα του, ο οποίος τελικά συμφώνησε. Αξιοθαύμαστο γεγονός αποτελεί το ότι, ο Παπαμιχαήλ έφτανε στην Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου με τα πόδια από τον Πειραιά. Στην Σχολή του Εθνικού, γνώρισε και την Αλίκη Βουγιουκλάκη, μελλοντική σύζυγο και συνεργάτιδα του. Αποφοίτησε από το Εθνικό με βαθμό "Άριστα". Ο πρώτος του ρόλος ήταν στο «Γλάρο» του Τσέχωφ και ακολούθησε ο ρόλος του Πολύδωρα στην Εκάβη του Ευριπίδη.

 Στη συνέχεια, συνεργάστηκε με το Θέατρο Τέχνης και από το 1962 συγκρότησε δικό του θίασο στο Ελεύθερο Θέατρο. Έπαιξε δίπλα στην Κυβέλη, την Παξινού, τη Συνοδινού, τη Βαλάκου και τοΜινωτή. Τιμήθηκε με το Βραβείο Κοτοπούλη το 1957. Επίσης συμμετείχε σε μεγάλες παραγωγές του ελληνικού κινηματογράφου, όπως το Ποτέ την Κυριακή (1960) και Τα κόκκινα φανάρια (1963) ενώ ταινία σταθμός στην καριέρα του ήταν η ταινία Παπαφλέσσας (1971) , η οποία αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες υπερπαραγωγές του ελληνικού κινηματογράφου, η οποία κόστισε 12.009.000 δραχμές.

Από το 1964 και για δέκα ολόκληρα χρόνια πρωταγωνίστησε στο θέατρο ως συν-θιασάρχης με την Αλίκη Βουγιουκλάκη, αλλά και σε δεκάδες ταινίες ως ζευγάρι, στην οθόνη αλλά και στη ζωή.
Υπήρξε Πρωταγωνιστής στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος (ΚΘΒΕ) και πρόεδρος του συλλόγου ηθοποιών βορείου Ελλάδος.










Ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ παντρεύτηκε δύο φορές. Στην αρχή της καριέρας του διατηρούσε σχέση με την ηθοποιό Δέσπω Διαμαντίδου. Πρώτη του σύζυγος και μεγάλο κεφάλαιο στη ζωή του αποτέλεσε η Αλίκη Βουγιουκλάκη την οποία γνώρισε στην αίθουσα αναμονής του Εθνικού Θεάτρου, όπου και οι δύο βρίσκονταν για να δώσουν εισαγωγικές εξετάσεις. 



Η φοίτηση στη δραματική σχολή εκτός από την πόρτα σε μια λαμπρή καριέρα, του άνοιξε και την πόρτα στον έρωτα, αφού κατά τη διάρκεια της φοίτησής του, γνώρισε την Αλίκη Βουγιουκλάκη. Τον πρώτο καιρό οι δυο τους δεν τα πήγαιναν καθόλου καλά, αντιθέτως είχαν μια κόντρα, που αργότερα εξελίχθηκε σε ένα θυελλώδη έρωτα. Οι συμφοιτητές που τσακώνονταν σαν το σκύλο με τη γάτα, έγιναν από το 1964 «εθνικό» κινηματογραφικό, αλλά και πραγματικό ζευγάρι.

Παντρεύτηκαν στις 18 Ιανουαρίου του 1965. Μαζί ανέβασαν πολλά έργα στο θέατρο και έκαναν πολλές ταινίες, από τις πιο γνωστές και αγαπητές στο ευρύ κοινό ήταν «Το ξύλο βγήκε από τον παράδεισο», «Αστέρω», "Μανταλένα»,«Η Αλίκη στο Ναυτικό» και πολλές άλλες. Κατά την διάρκεια του γάμου τους απέκτησαν έναν γιό, τον Γιάννη. Ύστερα από δέκα χρόνια γάμου το ζευγάρι χώρισε το 1975, αλλά επανενώθηκαν καλλιτεχνικά ξανά το 1983.

 Ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ και η Τζένη Καρέζη στην ταινία Τα κόκκινα φανάρια




 Η σχέση του με τη Δέσπω Διαμαντίδου

Όταν ακόμα εκείνος είναι μαθητής στη σχολή, το 1955, ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ γνωρίζει την Δέσπω Διαμαντίδου, η οποία είναι ήδη μία μεγάλη πρωταγωνίστρια. Γοητεύεται από το ταλέντο της, την μόρφωση της- η Διαμαντίδου μιλούσε πέντε γλώσσες- ενώ σύμφωνα με τους κύκλους της εποχής, η ηθοποιός τον βοήθησε και τον στήριξε πολύ στα πρώτα χρόνια της καριέρας του.
Συναντήθηκαν στη σκηνή και στον κινηματογράφο πολλές φορές

 (" Μανταλένα, "Ποτέ την Κυριακή", "Η Αλίκη στο Ναυτικό", "Ο Λουστράκος", "Το Τεμπελόσκυλο", "Κόκκινα Φανάρια"). Στην «Μοντέρνα Σταχτοπούτα»,

 ο Δημήτρης και η Αλίκη ερωτεύονται κεραυνοβόλα και η σχέση του ηθοποιού με τη Δέσπω Διαμαντίδου τελειώνει άδοξα. Σε συνέντευξη που παραχώρησε χρόνια αργότερα ο ίδιος, είπε για τον έρωτα του με την Αλίκη: «Τα πρώτα σκιρτήματα ήρθαν το 1964. Δεν υπήρχε τίποτα πριν… Υπήρχε, όμως, ένας αόριστος ερωτισμός καθ’ όλη τη διάρκεια των ταινιών. Μετά ήρθε η πρώτη μας συνεργασία στο θέατρο και κάναμε τον πρώτο μας θίασο. Ήταν η περίοδος που είχαμε γίνει φίλοι με την Αλίκη. Τότε ένιωθα την ανάγκη να συγκροτηθώ και να μαζευτώ».

Ο έρωτας του «χρυσού ζευγαριού» και η πρόταση γάμου επί σκηνής

Στην αρχή της σχέσης τους, ο Δημήτρη και η Αλίκη προσπαθούν να κρατήσουν τη σχέση τους κρυφή. Ο Παπαμιχαήλ βγαίνει τα βράδια κρυφά με την Αλίκη, αλλά ο ερωτικός δεσμός τους, γίνεται γρήγορα γνωστός. Λίγο αργότερα μιλούν ανοιχτά για τον δεσμό τους και ακολουθεί η πρόταση γάμου επάνω στην θεατρική σκηνή. Μπροστά στα έκθαμβα μάτια των
θεατών, ο Παπαμιχαήλ ρωτάει την Αλίκη «Με παντρεύεσαι;» και σκύβει και τη φιλάει.


  O Δημήτρης Παπαμιχαήλ φανερά εκνευρισμένος στη συνέντευξη Τύπου

Το χαστούκι στον δημοσιογράφο

Τα πρωτοσέλιδα της εποχής μιλούν για τον γάμο του «χρυσού» ζευγαριού του ελληνικού κινηματογράφου και ο Δημήτρης και η Αλίκη αποφασίζουν να δώσουν μία συνέντευξη Τύπου για να ανακοινώσουν το ευχάριστο γεγονός. Μία ερώτηση του δημοσιογράφου Απόστολου Βραχιολίδη εξοργίζει τον αξέχαστο πρωταγωνιστή που τον χαστουκίζει δημόσια. «Πως σκοπεύετε να παντρευτείτε αφού είστε ήδη παντρεμένος κύριε Παπαμιχαήλ;» ήταν η ερώτηση του δημοσιογράφου που έβγαλε εκτός ελέγχου τον ηθοποιό.

Ο δημοσιογράφος Απόστολος Βραχιολίδης μίλησε για το περιστατικό στην εφημερίδα Espresso το 2008:  «Η διευθύντρια του περιοδικού “Ντόμινο”, Μίνα Σημηριώτη, μου ζήτησε να ρωτήσω τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ αν γνώριζε κάποιον “Γληνό”», είχε πει και συνέχισε: «Πειράχτηκε τόσο πολύ ο Παπαμιχαήλ με το ερώτημα που έθεσα...που μου έδωσε μια σφαλιάρα στο κεφάλι χωρίς να τον πάρω είδηση. Αργότερα όμως έμαθα γιατί αντέδρασε έτσι: φημολογούταν ότι ο Γληνός ήταν ο κουμπάρος στο γάμο του με την ηθοποιό Δέσπω Διαμαντίδου, ένα γάμο που δεν παραδέχτηκε ποτέ κανείς από τους δυο», αναφέρε ο Βραχιολίδης, διευκρινίζοντας: «Αν ευσταθούσε η φήμη, Δέσπω και Δημήτρης δεν είχαν πάρει, όχι ακόμα τουλάχιστον, διαζύγιο».

Αμέσως μετά, ο Απόστολος Βραχιολίδης κάνει μήνυση στον ηθοποιό για «τεντιμποϊσμό», και ο Παπαμιχαήλ χάνει για δύο μήνες τη  χρήση της επαγγελματικής του ιδιότητας. 


 Ο γάμος και το διαζύγιο

Στις 18 Ιανουαρίου 1965 ο Παπαμιχαήλ και η Βουγιουκλάκη παντρεύονται και τέσσερα χρόνια αργότερα η Αλίκη μένει έγκυος στον γιο τους, Γιάννη Τα πρώτα σύννεφα της σχέσης τους, εμφανίστηκαν -σύμφωνα με τα δημοσιεύματα της εποχής- από την πρώτη νύχτα του γάμου τους, όπου ο Δημήτρης και η Αλίκη έδωσαν έναν «επικό» καβγά. Το 1975 πήραν διαζύγιο, ένα διαζύγιο που όπως είπε η Αλίκη χρόνια αργότερα  «ο κόσμος δεν συνήθισε ποτέ».

Μπορεί ο γάμος των δύο ηθοποιών να κράτησε μόνο 10 χρόνια, η αγάπη του Παπαμιχαήλ όμως για 
την υποκριτική δεν έπαψε ποτέ. Ο ηθοποιός, που μετά τον χωρισμό του με τη σύζυγό του είχε ήδη στο ενεργητικό του αμέτρητες επιτυχημένες κινηματογραφικές ταινίες, συνέχισε να εμφανίζεται στο θέατρο. Οι επιλογές του στράφηκαν σε πιο κλασικά έργα και πολλές ερμηνείες του άφησαν εποχή.
Στη συνέχεια παντρεύτηκε την Νανά Ειλικρινή, με την οποία χώρισαν το 1990. Σύντοφος του υπήρξε και η ηθοποιός Μίνα Χειμώνα. Τελευταία σύντροφος της ζωής του η ηθοποιός Νάντια Μουρούζη.


 Μελίνα Μερκούρη και ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ στην ταινία Ποτέ την Κυριακή


-----------------------------------------------------------------------------------------------


Λίγες ημέρες προτού «επιστρέψει» στην Επίδαυρο ο γνωστός ηθοποιός μιλάει για τον ρόλο του στην τραγωδία του Σοφοκλή «Οιδίπους επί Κολωνώ»

Δημήτρης Παπαμιχαήλ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  05/07/1998

Λοβέρδου Μυρτώ

Δημήτρης Παπαμιχαήλ

«Ο Οιδίποδας είναι ο πρώτος Χριστός» 


Πριν από 40 χρόνια ήταν ο Πολυνείκης στον «Οιδίποδα επί Κολωνώ» του Σοφοκλή, στην πρώτη παράσταση του Αλέξη Μινωτή και στην πρώτη δική του εμφάνιση στην Επίδαυρο. Σήμερα ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ είναι εκείνος που υποδύεται τον ρόλο του γέροντα πια Οιδίποδα και είναι ο πρώτος ηθοποιός μετά τον Μινωτή που «τολμά» να αναμετρηθεί με αυτόν τον ογκόλιθο της αρχαίας τραγωδίας.

«Ο πιτσιρικάς του ΄58 επιστρέφει στο σπίτι του» λέει χαρακτηριστικά. «Αλλά τα 40 χρόνια δεν μου φαίνονται και πολλά». Διατηρώντας πάντα το ίδιο τρακ, όπως την πρώτη φορά που κατέβηκε στο αρχαίο θέατρο της Αργολίδας, ο ηθοποιός, «σαν έτοιμος από καιρό», στέκεται αντίκρυ στον Οιδίποδα: με κουρεμένο το κεφάλι, με ένα κομμάτι ύφασμα γύρω από τα μάτια του ­ τυφλός πια ­, ακολουθεί την πορεία του τραγικού του ήρωα προς το τέλος και τη λύτρωση, την ίδια στιγμή που ο άνθρωπος Παπαμιχαήλ στέκεται αμήχανα μπροστά στα τεκταινόμενα της ζωής του και, όπως παραδέχεται, ενημερώνεται από τηλεοράσεως για τα όσα πράττει ο ίδιος του ο γιος.

Καθισμένος στον καναπέ, στο σαλόνι του διαμερίσματός του, κάπου στη λεωφόρο Πεντέλης, περιστοιχισμένος από δικές του (και όχι μόνον) φωτογραφίες, αποδεικτικά στοιχεία μιας λαμπρής θεατρικής και κινηματογραφικής πορείας, ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ μιλάει: 

Για την αρχαία τραγωδία και τον ρόλο του, για την ευκολία που έχουν σήμερα οι ηθοποιοί να παίζουν αρχαίο δράμα, για την ενασχόλησή του με τα μεγάλα και σημαντικά κείμενα και τις κινηματογραφικές επιτυχίες του. 

Μιλάει όμως και για τη δίχρονη απουσία της Αλίκης Βουγιουκλάκη, για τις σχέσεις του με τον γιο του, για τα όσα συμβαίνουν στη ζωή του. Και όταν η κουβέντα ξανοίγεται και εκείνος παρασύρεται σε μνήμες και αναπολήσεις, ζητεί, κυρίως από τον ίδιο του τον εαυτό, να επιστρέψουμε στον Οιδίποδα, στον Σοφοκλή και στην παράσταση. «Μια άλλη φορά να έρθεις να σου μιλήσω περισσότερο για τα άλλα, τα προσωπικά και τα οικογενειακά. Τώρα προηγείται ο Οιδίποδας».

 Με πείθει άλλωστε ότι τώρα πια μοναδική προτεραιότητα στη ζωή του είναι η τέχνη του, το θέατρο. Και είναι ευτυχής για τη δημιουργία της «Θεατρικής Διαδρομής» από τον Κώστα Μπάλλα και τον Κώστα Πολιτόπουλο. Χαίρεται που έχουν προτάσεις να παρουσιάσουν και στο εξωτερικό την παράσταση ενώ την ίδια στιγμή σκέφτονται να αποκτήσουν μόνιμη στέγη και ­ γιατί όχι; ­ να φτιάξουν και σχολή. «Τελευταίως με απασχολεί πολύ το θέμα της σχολής» συμπληρώνει.

 Και τα όσα είχε πει κάποτε περί διακοπής του θεάτρου; «Ήταν μια στιγμή πίκρας. Μια στιγμή που είχα φορτισθεί με ορισμένους ανθρώπους, φίλους... Άλλωστε και οι φίλοι μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού... ή του ενός δαχτύλου».

Κύριε Παπαμιχαήλ, με ποια συναισθήματα αντιμετωπίζετε τον ρόλο του Οιδίποδα σε αυτή την τραγωδία; Νιώθετε φόβο απέναντι σε ένα «μεγαθήριο» το οποίο δύσκολα αγγίζουν οι ηθοποιοί;

«Θα μπορούσα να μιλήσω για φόβο αλλά όταν υπάρχει φόβος δεν μπορείς να αγγίξεις κανένα μεγαθήριο. Χρειάζεται βέβαια τόλμη αλλά χρειάζεται και αρετή ο Οιδίπους επί Κολωνώ. Είναι ρόλοι που σου δίνουν τη δυνατότητα να τους επαναλαμβάνεις ώστε κάθε φορά να έχεις κάτι καινούργιο να δώσεις. Γι΄ αυτό και εγώ ξεκινώ. Μάζεψα όλες τις εμπειρίες μου, όλες τις δυνάμεις μου, ό,τι έχω αποκομίσει ως τώρα στο θέατρο. Πιστεύω ότι πάντα υπάρχει το τρακ και η αγωνία. Αλλά αυτή η τραγωδία είναι κάτι το καταπληκτικό. Έχω κάνει σπουδαίους και μεγάλους ρόλους, όπως τον Ιππόλυτο, τον Κρέοντα, τον Προμηθέα, τον Ηρακλή, τον Αγαμέμνονα. Δεν έχω όμως παίξει τον Οιδίποδα Τύραννο. Θα έπρεπε. Ήρθαν όμως έτσι τα πράγματα και παίζω τώρα τον Οιδίποδα επί Κολωνώ».

Πιστεύετε ότι πράγματι είναι ο ρόλος που συμπυκνώνει, όπως ορισμένοι μελετητές παρατηρούν, την τραγωδία; Αποτελεί την επιτομή των φιλοσοφικών και τεχνικών επιτευγμάτων του κόσμου της τραγωδίας;

«Δεν είναι τυχαίο ότι είναι η τελευταία τραγωδία που γράφτηκε, αν σκεφθούμε ότι ο Σοφοκλής την έγραψε στα 92 του χρόνια. Ήθελε να αποδείξει ότι έχει πνευματική διαύγεια. Και έγραψε την τραγωδία για να τη χρησιμοποιήσει στην απολογία του στο δικαστήριο όπου τον είχαν σύρει τα παιδιά του με την κατηγορία ότι δεν μπορεί να διαχειρισθεί τον βίο του λόγω ηλικίας. Πρόκειται περί αριστουργήματος, που διαθέτει στη δομή του στοιχεία τριλογίας. Τη θεωρώ το πιο μυστηριακό έργο που έχουμε στα χέρια μας».

Σε τι συνίσταται το μεγαλείο του ρόλου;

«Το μεγαλείο του Οιδίποδα συνίσταται στην ως τότε πορεία της ζωής του: μετά την ύβρι που διέπραξε, περιφέρεται και καταλήγει στην πόλη των Αθηνών αναζητώντας πολιτικό άσυλο. Εχει πια καθαγιασθεί από όλα όσα έχει περάσει. Είναι, θα έλεγα, ο πρώτος Χριστός. Είναι ο διαλεγμένος των θεών για να φθάσει στο τέλος του βίου του και να αναληφθεί. Ο Οιδίποδας δεν πεθαίνει. Και είναι το μοναδικό έργο για το οποίο δεν ξέρουμε τι συμβαίνει μετά. Υπάρχει αυτό το μεταφυσικό κάλεσμα. Εκεί που πάει, στην τελευταία σκηνή, αναφέρεται στο μυστικό... Ποιο είναι αυτό το μυστικό; Δεν ξέρουμε ούτε θα μάθουμε. Ίσως να είναι το μυστικό της τραγωδίας που παίρνει μαζί του ο Οιδίποδας. Γιατί μετά δεν ξαναγράφτηκε άλλη τραγωδία. Θέτει τα μεγάλα ερωτήματα που δεν έχουν απάντηση».

Ωστόσο, η πορεία του Οιδίποδα είναι μια πορεία θανάτου ή ζωής;

«Είναι μια πορεία θανάτου. Μέσα από τη στάση του Οιδίποδα αναγνωρίζουμε και τη φιλοσοφική τοποθέτηση του Σοφοκλή απέναντι στη ζωή, το πιο πολύτιμο πράγμα που διαθέτουμε. Η συγκεκριμένη τραγωδία είναι ένα έργο που μιλάει για τον θάνατο. Ο Χορός λέει ότι είναι καλύτερα να μην έχει γεννηθεί κανείς ή, αν γεννηθεί, να φύγει γρήγορα χωρίς πόνους. Έχει μια φιλοσοφία. Και έτσι στο τέλος λέγεται ότι αναχώρησε χωρίς πόνο ο Οιδίποδας. Ίσως ήθελε ο Σοφοκλής να βρει το τέλειο μυστικό που δεν έχει βρει καμία θρησκεία και κανένας λαός. Η αναχώρηση του ανθρώπου, όταν τελειώνει η ζωή του, είναι το τέλειο μυστικό. Πού πάει ο άνθρωπος μετά; Και επειδή ο Οιδίποδας έχει υποφέρει πολύ, είναι ο διαλεχτός. Και γι΄ αυτό στο τέλος αναχωρεί σχεδόν γελαστός. Λυτρωμένος από όλα. Και έτσι λυτρώνει και τον θεατή».

Πόσο λυτρώνεται όμως και ο ηθοποιός που τον ερμηνεύει;

«Ο ηθοποιός έχει χάσει τον ύπνο του... από τις πρώτες πρόβες κιόλας. Αυτοί οι μεγάλοι ρόλοι είναι μια πρόκληση για τον ηθοποιό. Χρειάζονται θάρρος, όχι θράσος. Η αρχαία τραγωδία χρειάζεται ανθρώπους που να έχουν θητεύσει κοντά της. Σήμερα υπάρχουν ηθοποιοί που αποφασίζουν να παίξουν τραγωδία στα 65 τους χρόνια για πρώτη φορά, χωρίς ως τότε να έχουν καμία σχέση με το είδος. Και αυτό είναι θράσος. Διότι άλλο είναι να πλησιάσεις φιλολογικά ένα έργο και άλλο υποκριτικά, ερμηνευτικά. Γι΄ αυτό και μιλώ περί θράσους.

Εγώ είχα μια καλή τύχη. Ήρθα σε επαφή με το αρχαίο δράμα από τότε που μπήκα στη Δραματική Σχολή. Ο δάσκαλός μου, ο Δημήτρης Ροντήρης, με έβαλε από νωρίς. Υπάρχει μια σπουδή και μια μεγάλη ενασχόληση με το είδος. Γιατί, αν δεν αναλύσεις αυτό που κάνεις, δεν μπορείς να το κάνεις. Αυτά τα πράγματα δεν γίνονται ξαφνικά. Χρειάζεται να εξελιχθείς, να έχεις μια πορεία. Στην τέχνη ο άνθρωπος εξελίσσεται με τον χρόνο. Πρέπει όμως να αντλήσεις από την παράδοση, από τις δικές σου εμπειρίες, από όσα έμαθες από τους σκηνοθέτες με τους οποίους δούλεψες και από τους συναδέλφους σου. Εχω μεγαλώσει με την Επίδαυρο, είμαι το πιτσιρίκι των Επιδαυρίων. Μπορεί να μην έπαιζα πάντα αλλά έπαιζα σε τακτά διαστήματα τόσο με το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδας όσο και με το Αμφι-θέατρο».

Θα θέλατε να επανέλθετε με τον ίδιο ρόλο ίσως αργότερα και μαζί να σκηνοθετήσετε την τραγωδία;
«Δεν αποκλείεται. Είμαι στην αρχή και θέλω να ψάξω ακόμη. Τίποτε όμως δεν αποκλείεται. Η τραγωδία είναι μια διαρκής αναζήτηση, όπως είναι το θέατρο, η δουλειά μας. Ελπίζω να μου δοθεί η ευκαιρία να επανέλθω και ­ γιατί όχι; ­ να το σκηνοθετήσω κιόλας».

Τι κρατάτε από τον Οιδίποδα επί Κολωνώ του Μινωτή;

«Το πάθος του για την τραγωδία και ειδικά γι' αυτόν τον ρόλο. Παλιά, όταν συζητούσαμε, μου έλεγε ότι θα έπρεπε να τον παίξω αυτόν τον ρόλο. Αλλά είναι πραγματικά πολύ δύσκολος. Χρειάζονται καλοί συντελεστές. Ο Μινωτής δεν ήταν εύκολος στο να δίνει ρόλους σε νέους ανθρώπους. Μαζί μου όμως ήταν αλλιώς. Μετά, με τον Αλέξη Σολομό, τον μεγάλο δάσκαλό μου, άρχισα να καταλαβαίνω την τραγωδία, να αγαπάω τα αρχαία κείμενα και να μη θέλω τον εύκολο δρόμο. Άσχετα αν κάποιες στιγμές στη ζωή μου μεσολάβησαν και τα πιο εύκολα. Πάντα ξαναγύριζα και ξαναγυρίζω στον τόπο του εγκλήματος».

Μετανιώνετε για ορισμένες θεατρικές επιλογές σας;

«Υπήρχαν περίοδοι που βρισκόμουν εκτός Επιδαύρου. Ίσως να χρειαζόταν και μεγαλύτερη ωριμότητα. Οι συγκυρίες, οι περιστάσεις, με κράτησαν μακριά. Δεν έχω όμως παράπονα. Είναι για μένα μια συγκλονιστική εμπειρία. Μπαίνοντας εφέτος στην Επίδαυρο θα αισθανθώ αυτό που αισθανόμουν και τότε, το 1958, όταν έπαιζα τον Πολυνείκη. Τότε υπήρχε ένα πάθος, το πάθος της ηλικίας, αλλά και μια υπευθυνότητα. Και όλα αυτά μαζί με την αγάπη με έκαναν να φθάνω στην υπερβολή. Λόγω της ηλικίας μου δεν ήταν και εύκολα τα πράγματα. Εκανα ένα φοβερό αγώνα. Δεν είχα την επίγνωση. Ενας νέος άνθρωπος δεν μπορεί να νιώθει το δέος απέναντι σε αυτά τα μεγέθη. Αλλά και κάτι άλλο: έβλεπα το πάθος του Μινωτή, της Παξινού και όλων των ηθοποιών εκείνης της εποχής. Αυτό το πάθος το συναντώ πια όλο και λιγότερο, σε πολύ λίγα άτομα πια».

Γιατί το λέτε αυτό; Θεωρείτε τη νεότερη γενιά πιο βολεμένη;

«Η τηλεόραση ανακάτεψε πολύ τα πράγματα και παρείχε πολλές ευκολίες στα παιδιά. Είναι βέβαια δύσκολες εποχές και γι΄ αυτό δεν αδικώ τους νέους. Εγώ όμως παλιά, αν και έκανα σινεμά, είπα και πολλά όχι για να μείνω στο Εθνικό Θέατρο. Τότε ο κινηματογράφος λειτουργούσε αντίστοιχα με τη σημερινή τηλεόραση. Αλλά για μένα δεν ήταν ανασταλτικός παράγοντας, όπως ήταν για άλλους συναδέλφους της γενιάς μου».

Αυτή η στάση υπαγορεύεται από την προσωπικότητα του ηθοποιού; Είναι θέμα προσωπικής άμυνας;
«Είναι θέμα αντιστάσεων, τι διαθέτει ο καθένας και πόσο μπορεί να αντέξει».

Είναι πικρό τελικά για έναν ηθοποιό να οφείλει τη δημοτικότητά του σε ταινίες ή έργα που δεν τον αντιπροσωπεύουν απολύτως;

«Είναι μια αλήθεια την οποία αποδέχομαι. Αυτά τα πράγματα τα έχω ξεχωρίσει και ό,τι έκανα το έκανα συνειδητά. Και στο καθένα από αυτά έδωσα τον εαυτό μου. Άλλες είναι οι απαιτήσεις ενός ρόλου στο σινεμά και άλλες ενός ρόλου στο θέατρο. Αλλά πρέπει να τα ξεχωρίζουμε αυτά τα πράγματα. Για να καταφέρεις να ισορροπήσεις πρέπει να έχεις πειθαρχία. Παίζει ρόλο όμως και ποιους ανθρώπους έχεις γύρω σου. Εγώ είχα φωτισμένους δασκάλους, που ήταν και φίλοι μου. Ο Αλέξης Σολομός και η Δέσπω Διαμαντίδου είναι οι άνθρωποι που με καθοδήγησαν. Τους άκουγα όμως πολύ. Και τώρα ξέρω πού βρίσκεται το κέρδος: σε αυτές τις δύσκολες επιλογές. Και αυτό δεν σου το δίνει μια ελληνική ταινία. Ήξερα πού ήταν το κέρδος, πού χάραζα την πορεία μου. Το έβλεπα. Φαινόταν. Τη λύτρωση που σου δίνει ένα κλασικό έργο δεν μπορεί να σου τη δώσει καμία ταινία. Ο κινηματογράφος είναι βιομηχανία. Εμείς κοιτάξαμε να την κάνουμε όσο καλύτερα μπορούσαμε. Και είναι και κάτι άλλο: παίζοντας τραγωδία γνώρισα μεγάλη επιτυχία καθώς παίζαμε τότε με τα θηρία του θεάτρου. Και έξω από το θέατρο υπήρχαν ουρές».

Νιώθετε ότι σας αλλοίωσε η πορεία σας;

«Έκανα μια πορεία μέσα από σαράντα κύματα. Μετά από μια ηλικία κατάλαβα τι ακριβώς είναι αυτό που θέλω να κάνω. Αντιλήφθηκα πού υπάρχει "ζουμί" και στράφηκα σε αυτό. Και βλέπω με μεγάλη ευχαρίστηση ότι σήμερα ο κόσμος γεμίζει τα θέατρα και η επιλογή μου ήταν σωστή. Έβλεπα κάπου ότι ο κόσμος με ήθελε στα σπουδαία έργα. Δεν ήταν εμπορικοί οι λόγοι που με ώθησαν. Πήρα όμως μαζί μου τον κόσμο του κινηματογράφου. Τα τελευταία χρόνια γεμίζουν με νέους οι παραστάσεις που κάνω».

Τι διαφορετικό κρατάτε από κάθε θεατρική εποχή;

«Κάποτε είχα πει σε ένα συνάδελφο και φίλο, όταν ήμασταν στις μεγάλες εμπορικές δόξες μας στον κινηματογράφο και στο θέατρο, ότι εγώ θα τα αφήσω όλα αυτά, θα αφήσω το ψυχαγωγικό θέατρο γιατί δεν μου λέει τίποτα τελικά. Και από οικονομικής πλευράς είπα ότι θα τα καταφέρω. Και έφυγα για το ΚΘΒΕ. Με 22.000 δρχ. τον μήνα ξεκίνησα τις πρόβες στον Μπρεχτ. Ήταν αλλαγές που συνέπεσαν και με αλλαγές στη ζωή μου».

Τέχνη και ζωή πρέπει να συμβαδίζουν;

«Αν και τώρα πια είναι αργά για να αλλάξω τρόπο ζωής, ωστόσο πιστεύω ότι ο καλλιτέχνης είναι καλόγερος, μοναχός. Η ζωή του είναι μοναχική. Και δεν το λέω με πίκρα αυτό. Εχω τόσα πράγματα μπροστά μου να κάνω που μακάρι να είχα πέντε ζωές να τα κάνω. Δεν μπορείς να ξενυχτάς και να μελετάς παράλληλα αυτούς τους ρόλους. Οι νέοι μπορούν να το κάνουν. Εγώ και ξενύχτησα και μπουζούκια πήγα αλλά με μέτρο».

Ποια είναι σήμερα η προτεραιότητά σας στη ζωή;

«Δεν θα μπορούσα να ζήσω χωρίς την τέχνη. Δεν έχω κανένα άλλο ενδιαφέρον. Για μένα το θέατρο είναι μόνον νερό, ούτε καν και ψωμί ή λίγο ψωμί. Είναι πάρα πολύ όμορφο, μετά από μια κουραστική πρόβα και μετά από φαγητό με φίλους, να γυρίζεις σπίτι και να διαβάζεις πάλι αυτά τα κείμενα. Αυτή είναι η πεμπτουσία της ζωής. Σε αυτό κατέληξα τα πέντε τελευταία χρόνια περίπου. Σε αυτό συνέβαλαν και άλλες αλλαγές που υπήρχαν στη ζωή μου. Και όλα καταλήγουν εκεί, στην τέχνη. Και λέω "ευτυχώς, έχω το θέατρο"».

Και ο ρόλος του πατέρα;

«Δεν θα μπορούσα να πω ότι υπάρχει κάποια δυσκολία γιατί εγώ δεν έζησα πολύ με το παιδί μου. Αν ήταν άλλες οι συνθήκες... Τώρα πια το παιδί μου μεγάλωσε, είναι ανεξάρτητος. Εκείνο που θέλω είναι να προσπαθήσει όσο το δυνατόν πιο πολύ γιατί η ζωή είναι περίεργη. Ας πάρει λίγα από αυτά που λέω γιατί θα του κάνουν καλό. Ποτέ δεν προσπάθησα να μεταβιβάσω στον Γιάννη ότι ζει δίπλα σε γονείς διάσημους. Ασφαλώς όμως πιστεύω ότι θα του ήταν πολύ δύσκολο. θα του δημιούργησε κάποια προβλήματα. Τα έφερε έτσι η ζωή και τα πράγματα σήμερα είναι ξεκάθαρα. Ή τα ακολουθείς ή όχι. Δεν επηρεάστηκε από μας στις επιλογές του και αυτό μπορεί να ήταν καλό.
Κάνει όμως κάτι πράγματα τελευταίως ο Γιάννης που εγώ δεν θα τα έκανα».

Αναφέρεστε σε επιλογές ζωής ή δουλειάς;

«Και στα δύο. Όχι ότι κάνει άστατη ζωή. Αλλά βρέθηκε ανάμεσα σε πάρα πολλά λεφτά και κάπου εκεί χάθηκε. Ελπίζω να τον βρει τον δρόμο του».

Η ιστορία με το σπίτι της οδού Στησιχόρου, που πούλησε, σας πίκρανε;

«Ήταν κάτι που με ξάφνιασε. Δεν μπορώ να το αρνηθώ. Ήταν ένα σοκ. Αλλωστε μέσα σε αυτό το σπίτι ζήσαμε με την Αλίκη, γεννήθηκε ο Γιάννης και ξαφνικά άκουσα από την τηλεόραση ότι πουλήθηκε το σπίτι. Δεν με είχε ενημερώσει. Δεν θα του έλεγα τι να κάνει. Απλώς μπορούσε να μου έχει κάνει μια ενημέρωση.
Καλά τα λέγαμε πριν, τώρα πια δεν τα λέμε. Καλά τα λέγαμε και μετά την Αλίκη. Τον τελευταίο καιρό όμως δεν τα λέμε καθόλου».

Δύο χρόνια μετά, η απουσία της Αλίκης τι σημαίνει για σας;

«Δεν μου φαίνεται ότι η Αλίκη έχει φύγει. Ίσως γιατί βλέπω καμιά ταινία... Ίσως... Αυτό που σκέφτομαι δεν είναι ότι πέθανε. Πιστεύω ότι έχει πάει στην Αμερική, ότι απλώς δεν είναι στην Αθήνα. Όντως έτσι θέλω να το βλέπω, έτσι το έχω συνειδητοποιήσει».

Πιστεύετε ότι η Αλίκη Βουγιουκλάκη τιμήθηκε όπως θα έπρεπε;

«Δύσκολη ερώτηση. Νομίζω, πάντως, πως όχι».

-----------------------------------------------------------------------------------------------

Η ΘΥΜΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΠΑΠΑΜΙΧΑΗΛ

Είναι κάποιες θύμησες που χαράζονται ανεξίτηλα στη συμπαντική μας μνήμη. Κάποια αρώματα από ανθρώπινες συναντήσεις που ευωδιάζουν τα μονοπάτια του μυαλού.
Παιδί ακόμα πήγαινα κλεφτά στους υπαίθριους κινηματογράφους των πόλεων που μεγάλωσα, γινόμουν ένα με τους πρωταγωνιστές και αφηνόμουν στις ιστορίες τους…Κι ήταν φορές που σκούπιζα τα δάκρυά μου από συγκίνηση κι άλλες φορές που γελούσα μέχρι δακρύων.

Ο Ελληνικός κινηματογράφος έσπαγε τα νυχτέρια της γειτονιάς και η Αλίκη κι ο Δημήτρης ήταν το θέμα συζήτησης για πολλά βράδια παρέα με ένα ποτήρι κρασί. Αμύθητη ακόμη και σήμερα η αγάπη τους, ένα συναπάντημα μοιραίο που έφτασε στο χωρισμό…και τότε έκλαψε όλη η Ελλάδα.

Πέρασαν χρόνια…και πάντα αναρωτιόμουν γιατί εκείνοι οι δυο μεγάλοι πρωταγωνιστές έζησαν χωριστά μέσα στο χρόνο. Ποια ανάγκη, ποιος εγωισμός, ποια λόγια τους έφεραν σε ένα αναπάντεχο αποχαιρετισμό, όταν εκείνη έφυγε κι εκείνος, ο Δημήτρης της έμεινε μόνος. 

papamihailpolitrona


Είχα την τύχη να γνωρίσω τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ και να του κάνω μια συνέντευξη το 2000. Είχα πάει στο σπίτι του στο Χαλάνδρι και αναπάντεχα μέσα στη στιγμή με εμπιστεύτηκε. Με ταξίδεψε στη ζωή του, στις αγάπες του, στις επιτυχίες του και στις απαγορευμένες γωνιές των μυστικών του. Με έκανε φίλη του για λίγες ώρες και για μια ζωή. Έμεινα αρκετές ώρες μαζί του. Γελάσαμε, κλάψαμε και αποτυπώσαμε το παιχνίδι με τις αναμνήσεις σε λέξεις.

Ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ έφυγε μια μέρα κι εκείνος και μου σφάλισε τον καημό του, όταν πολλά απογεύματα πήγαινε και καθόταν ώρες ολόκληρες στο τάφο της Αλίκης. Η εικόνα του ολοζώντανη και σήμερα μέσα από τις κινηματογραφικές ταινίες…

Εγώ, συνοδοιπόρος του λόγου του για λίγο, ένιωσα την ανάγκη να ‘ακούσετε’ εκ νέου εκείνη τη συνέντευξη που μου παραχώρησε και  δημοσιεύτηκε το 2000 στο περιοδικό ΕΙΝΑΙ με τον απόλυτα πλεοναστικό τίτλο. Εκείνη τη συνομιλία που με έκανε να αγγίξω ένα μεγάλο ηθοποιό και ένα ευαίσθητο άνθρωπο…

Έτσι τον κουβαλώ ακόμα μέσα μου κι έτσι θα ήθελα να τον θυμηθείτε μέσα από τις δικές μου αρτηρίες γραφής.

Δημήτρης Παπαμιχαήλ "Θέλω να ξαναρχίσω πάλι από την αρχή" 


papamihail_tha_xanarthei

Θέατρο και ελληνικός κινηματογράφος, όνειρα σε σανίδι και σε μεγάλο λευκό πανί. Φιγούρες πηγαινοέρχονται και πίσω από χαμόγελά τους κρύβεται η αγωνία. Δημήτρης, Αλίκη, Τζένη, άγουρα νιάτα και αλήθειες που αποτυπώνονται σε πορτρέτα ζωής.
Ο νεαρός Δημήτρης τότε σιγοτραγουδούσε «Κάτω στον Πειραιά, στα Καμίνια, φτώχια καλή καρδιά μα και γκρίνια…» κι η Αλίκη τον μάλωνε πονηρά «Δημήτρη μου, Δημήτρη μου, μου το κλεισες το σπίτι μου…».

Κάτω στον Πειραιά, στην Πειραϊκή, μια παρέα μικρών αγοριών με κοντά παντελονάκια είναι σκαρφαλωμένα στους βράχους και κοιτάζουν προκλητικά τη θάλασσα. Κι εκείνη πλανεύτρα κρύβοντας τα απομεινάρια του πολέμου, τους προκαλεί.

Τα όμορφα πράσινα μάτια του δεκάχρονου Δημήτρη ψάχνουν στο βυθό. Οι άλλοι της παρέας του φωνάζουν «βούτα, φαίνεται!». Κι εκείνος βουτά με κάποιους άλλους της παρέας και ανεβάζουν μια οβίδα. Βγάζουν το φυτίλι της και στη θέση του βάζουν πέτρες. Μαζεύουν κι άλλα πολλά. Τρέχουν στην αλάνα, λίγο πιο πέρα από το καφενείο του πατέρα του στον Πειραιά, στο Χατζηκυριάκειο.
Φυτεύουν τα φυτίλια στους τενεκέδες κι οι αυτοσχέδιοι πύραυλοι είναι έτοιμοι. Ο αγώνας αρχίζει. Ο πύραυλος του Δημήτρη φεύγει πιο ψηλά από τους άλλους. Χαμογελά με εκείνο το χαμόγελο που όλοι αγαπήσαμε και αισθάνεται περήφανος που είναι ο νικητής.

Οι κινηματογραφικές μηχανές δεν απαθανάτισαν το μικρό πρωταγωνιστή στις πρώτες επικίνδυνες σκηνές της ζωής του, αλλά τον λάτρεψαν αργότερα και μας σύστησαν το πανέμορφο αγόρι από τα ‘Παιδιά του Πειραιά’ που έγινε τραγούδι και αστέρας στις καρδιές όλων εκείνων που μεγαλώσαμε μαζί του.

theiaaposikago

Στην Ελλάδα του 2000, το μεγάλο πανί έγινε πραγματική ανάμνηση ζωής και κιτρινισμένη σελίδα. Οι ίδιες φιγούρες, τα ίδια βλέμματα περνούν μέσα από το χρόνο και γίνονται πραγματικότητα, μια περιπέτεια μέσα στο μύθο. Το όμορφο παλικάρι, ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ, ο ‘Δημήτρης μας’, βγαίνει από τη μεγάλη οθόνη, κάθεται απέναντί μου με τα γκρίζα του μαλλιά, αλλά με τα ίδια μάτια και τριγυρίζει στα σοκάκια και στις λεωφόρους μιας μεγάλης πορείας. «Γεννήθηκα στον Πειραιά.

Η δική μου γενιά είναι η γενιά του πολέμου. Μεγαλώσαμε σε δύσκολες συνθήκες, μέσα σε καταστροφές και βομβαρδισμούς. Ο πατέρας μου είχε καφενείο και η μάνα μου, η κυρά Λένη μεγάλωνε δυο αγόρια ανάμεσα στο σπίτι και στο καφενείο. Παρόλες τις κακουχίες, όμως, όλα τότε ήταν διαφορετικά. Παίζαμε ως παιδιά ανέμελα στις αλάνες με επικίνδυνα παιχνίδια. Ήμαστε οι πρώτοι εφευρέτες των πυραύλων», λέει και γελά. «Υπήρχε η επικοινωνία της γειτονιάς κι οι αυλές των σπιτιών ήταν πάντα γεμάτες. 

alikitzenidimitris_resize

Η μάνα μου μαζί με την κυρά Μαρίνα έφτιαχναν πίτες, φασολάδα κι ο ένας έτρωγε από το φαϊ του άλλου. Στο καφενείο έρχονταν οι φίλοι του πατέρα μου κι έφτιαχναν μεζέδες. Οι άνθρωποι ζούσαν όλοι μαζί κι ήταν όμορφα» αναπολεί παίζοντας με το κομπολόι του.

Εκείνα τα χρόνια, τα όνειρά του ήταν τελείως παράξενα και παράλογα. Αρχικά ο Δημήτρης προοριζόταν από τη μητέρα του να γίνει αρχιμανδρίτης, λόγω του αρχιμανδρίτη θείου του (αδερφού της μητέρας του). Μετά ήθελε να γίνει αεροπόρος για να εκδικηθεί ως γνήσιο ελληνόπουλο τους Γερμανούς που προκάλεσαν τον πόλεμο. Στο γυμνάσιο μπήκαν οι πρώτες ιδέες για το θέατρο «πήγαινα στο 2ο Γυμνάσιο στον Πειραιά. Ήμουν ήσυχο παιδί και καλός μαθητής. Σιγά σιγά είχα φοβερές ανησυχίες και έπληττα με τους καθηγητές μου, εκτός ορισμένων εξαιρέσεων.

proti_papamihail_resize


Έτσι, ανεβάσαμε το πρώτο θεατρικό. Εκεί ένας Άγγλος καθηγητής με προέτρεψε να γίνω ηθοποιός και μου κόλλησε το μικρόβιο.

Στα 16 μου βρέθηκα να παίζω τον Σάιλοκ, στον Έμπορο της Βενετίας. Όταν είπα, λίγο αργότερα, σε ένα καθηγητή Θρησκευτικών ότι θέλω να γίνω ηθοποιός με σήκωσε στην τάξη ως κακό παράδειγμα και είπε ‘Βλέπετε; Θέλει να γίνει ηθοποιός’.

Τα πράγματα με τους καθηγητές ήταν, όμως, πολύ απλά σε σχέση με την ερώτηση του πατέρα του εκκολαπτόμενου αστέρα «Δημήτρη που θα δώσεις εξετάσεις;» «Στην αρχή του είπα, ότι θα δώσω στη σχολή Ικάρων και μετά στο Οικονομικό.

Έλεγα θα δώσω στο ένα, θα δώσω στο άλλο και τελικά δεν έδωσα πουθενά. Τελείως ξαφνικά πήγα κι έδωσα εξετάσεις στη Δραματική Σχολή του Εθνικού και πέρασα».

Εκεί στη σχολή ξεκίνησε η ζωή του φοιτητή Δημήτρη μαζί με όλη την οικογένεια του θεάτρου και του κινηματογράφου. Όλοι τους – δεσποινίδες και κύριοι τότε – έγιναν μια αγκαλιά και πρόβαραν τα δικά τους λόγια, λίγο πριν από τη μεγάλη στιγμή, την αποφοίτηση και τον πρώτο ρόλο.

«Στη σχολή ήμουν πολύ ντροπαλός και μελετηρός φοιτητής. Με την Αλίκη ήμαστε συμμαθητές από 18 χρονών. Υπήρχε μεγάλη κόντρα  μεταξύ μας. Ήθελε να κάνει πάντα το δικό της. Εγώ ήμουν πολύ πιο ήσυχο παιδί κι είχα καλές σχέσεις με όλους τους καθηγητές. 


allpapamihail_resize


Η Αλίκη είχε ξεχωρίσει ποιους ήθελε και ποιους δεν ήθελε. Εκεί που εγώ είχα αρχίσει να μπαίνω στο ψαχνό κυρίως του κλασικού θεάτρου, η Αλίκη κοίταζε να κάνει γρήγορα άλματα». Η ομορφιά του Δημήτρη δεν άφηνε ασυγκίνητες τις νεαρές συμμαθήτριες του και τα φλερτ έπαιζαν κρυφτό με τα δύσκολα μαθήματα της σχολής.

Τα μαθητικά φλερτ έπαιρναν φωτιά, κι αν έκρινε κανείς από τις αντιδράσεις των κοριτσιών, ο νεαρός Δημήτρης ήταν ελκυστικός και δεν τα πήγαινε  άσχημα.

«Το καταλάβαινα από τις αντιδράσεις των κοριτσιών, αλλά δεν το έδειχνα. Το συνειδητοποίησα, κυρίως, όταν συναντήθηκα με τη Δέσπω Διαμαντίδου. Με πήρε και με γνώρισε στη Μελίνα. Μετά έπαιξα ένα μικρό ρόλο στο ‘Πότε την Κυριακή’, ενώ είχα ήδη παίξει ‘Το ξύλο βγήκε από τον Παράδεισο’. Υπάρχει μάλιστα μια φωτογραφία μου από το ‘Ποτέ την Κυριακή’, που βρίσκεται σε μουσείο στη Νέα Υόρκη».



Το 1957 αποφοίτησε από τη δραματική σχολή και τον Ιανουάριο βαπτίστηκε  επίσημα στο σανίδι. Ένας νέος ηθοποιός θα τρόμαζε μπροστά σε αυτήν  την ευκαιρία, όμως η ορμή και το πάθος του πρώτου ρόλου έκανε άκαμπτο το νεαρό Δημήτρη. «Ήμουν πεισματάρης και θρασύτατος Πειραιώτης, Ολυμπιακός. Το 1957 τελείωσα τη σχολή με άριστα. Ο καθηγητής μου στο θέατρο Αλέξης Μινωτής εκείνη την περίοδο, ανέβαζε τον ‘Γλάρο’ με την Κυβέλη και την Εμμανουηλίδου. Μου έδωσε το ρόλο του τρελού. Από τότε, άρχισα να παίζω, ως πρωταγωνιστής στο Εθνικό Θέατρο».

Δεν άργησε, βέβαια ,να χτυπήσει την πόρτα ο κινηματογράφος. Οι ευκαιρίες ήταν πολλές , αλλά οι ενστάσεις του νέου ηθοποιού, που αγαπούσε πολύ το κλασσικό θέατρο, ήταν ακόμα περισσότερες. «Στον κινηματογράφο με πήραν από το Εθνικό Θέατρο. Ο Φίνος ήταν ο άνθρωπος που με παρακίνησε. Τότε τον κινηματογράφο δεν τον είχαν σε υπόληψη. Η πρώτη μου ταινία ουσιαστικά ήταν παραγωγή του Φίνου. 


alikidimitris1_resize

Έπαιξα ένα μικρό ρόλο στο ‘Η κυρά μας η μαμή’ με τη Βασιλειάδου, ωστόσο είχα φοβερή δουλειά στο θέατρο. Μέσα σε έναν χρόνο είχα παίξει πολλούς πρωταγωνιστικούς κλασσικούς ρόλους. Αυτό λατρεύω και σε αυτό πιστεύω. Ο πραγματικός ηθοποιός γίνεται μέσα από τα έργα του κλασσικού ρεπερτορίου» υποστηρίζει ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ και συνεχίζει το ταξίδι στα χρόνια της αθωότητας, στα χρόνια της πρώτης αγάπης, σε εκείνες τις πρώτες ταινίες.

«Έρχεται μια μέρα ο Φίνος και μου λέει, ότι θα γυρίσουμε ‘Το ξύλο βγήκε από τον Παράδεισο’. Του απάντησα, ότι δεν μπορώ και μου είπε, ότι είμαι τρελός. Τότε ήμουν φαντάρος. Τελικά, όμως, με έπεισε. Και τότε η μοίρα άρχισε να γράφει με ανεξίτηλο μελάνι: Αλίκη & Δημήτρης. «Με την Αλίκη είχαμε γυρίσει την ‘Αστέρω’ και ξανασυναντηθήκαμε στο ‘Ξύλο βγήκε από τον Παράδεισο’. 

mandalena1

Μετά ήρθε η ‘Αλίκη στο Ναυτικό’, η ‘Μανταλένα’. Εκείνα τα χρόνια υπήρχε ζεστασιά, συνεργασία και αγάπη ανάμεσα στους ηθοποιούς του κινηματογράφου. Εμείς οι νεότεροι ήμαστε του Εθνικού Θεάτρου και είχαμε παιδεία. Οι μεγαλύτεροι ηθοποιοί ο Μακρής, η Βασιλειάδου, ο Αυλωνίτης ήταν άνθρωποι της Επιθεώρησης, ηθοποιοί θηρία. Τους αγαπούσα και μάθαινα πολλά από εκείνους».
Κάπου εκεί, λοιπόν, αρχίζει να πλέκει τους ιστούς της μια μεγάλη αγάπη,  η ερωτική ιστορία δυο νέων που αγαπήθηκαν μία και μοναδική φορά, το αγαπημένο δίδυμο της ελληνικής κινηματογραφικής ιστορίας και το εκρηκτικό πρωτοσέλιδο της εποχής: Αλίκη & Δημήτρης!

«Τα πρώτα σκιρτήματα ήρθαν το 1964. Δεν υπήρχε τίποτα πριν…Υπήρχε, όμως, ένας αόριστος ερωτισμός καθ’ όλη τη διάρκεια των ταινιών. Μετά ήρθε η πρώτη μας συνεργασία στο θέατρο και κάναμε τον πρώτο μας θίασο. Ήταν η περίοδος που είχαμε γίνει φίλοι με την Αλίκη. Τότε ένιωθα την ανάγκη να συγκροτηθώ και να μαζευτώ.


Η Αλίκη βρισκόταν σε μια περίοδο περίεργη, είχε κάτι από όλα: οικογενειακά, ερωτικά και δεν της άρεσε τίποτα. Βρισκόμαστε, λοιπόν, πίσω στα παρασκήνια και μπροστά παιζόταν μια άλλη σκηνή με άλλους ηθοποιούς. Τη ρώτησα τι είχε και δεν μου απάντησε. Είχαμε μεγαλώσει κι έπρεπε να κάνουμε παιδιά. Της λέω ‘Αλίκη παντρευόμαστε;’ Κι εκείνη μου απαντά ‘και δεν παντρευόμαστε;’ 

xyloparadeisos1

Μέσα σε τρεις μέρες είχαμε μπει πρωτοσέλιδα σε όλες τις εφημερίδες. Ο γάμος έγινε μέσα σε ένα μήνα.

Η Αλίκη ήταν άγιος άνθρωπος. Ήθελε να δεθεί μαζί μου. Είχε φιλοδοξίες για σπουδαίο θέατρο και σπουδαίες ταινίες».

Ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ μετά το γάμο, έζησε την πατρότητα την πιο ιερή στιγμή στη ζωή ενός άντρα και την έζησε ευτυχισμένα. Ο Γιάννης έχει κρατήσει ολοζώντανη αυτή την αγάπη από τότε μέχρι σήμερα…το αστραφτερό βλέμμα της Αλίκης και το περήφανο πρόσωπο του Δημήτρη. «Εγώ ήθελα να κάνουμε κι άλλα παιδιά, δεν ήθελε, όμως, η Αλίκη. Αυτή ήταν από τις μεγάλες μας διαφωνίες.

Όταν γυρίζαμε τη ‘Δασκάλα με τα χρυσά μαλλιά’ στο Πήλιο, η Αλίκη έμεινε έγκυος. Τον Γιάννη τον αγαπώ πολύ. Δεν τον έζησα ιδιαίτερα ως πατέρας μετά το χωρισμό μου με την Αλίκη.

Η αλήθεια είναι ότι δεν φταίξαμε ούτε εγώ ούτε εκείνη. Άλλοι φταίξανε που χωρίσαμε. Όταν βρισκόμαστε με τον Γιάννη περνούσαμε καταπληκτικά. Είναι σπουδαίο παιδί και ξέρω ότι με αγαπάει, απλώς μένουμε χωριστά και δεν συμπίπτουν οι ώρες να συναντηθούμε και να μιλήσουμε. Του στοίχισε πολύ που έχασε τη μητέρα του, όπως κι εμένα…». To δάκρυ που τρεμόπαιζε κι η παύση πρόδιδε τον πόνο για την Αλίκη που έφυγε, για τον Δημήτρη που την αγάπησε κι έμεινε μόνος πίσω και για τον Γιάννη που τον έκανε ευτυχισμένο. Σαν να ξαναβλέπω μπροστά μου ολοζώντανο το Δημήτρη από τις ‘Διπλοπενιές’ να τραγουδάει: ‘Με τι καρδιά να σε αποχαιρετήσω, με τι καρδιά τραγούδι να σου πω, στον ουρανό με το όνειρο θα ζήσω, στον ουρανό σαν άστρο θα χαθώ».

manralena1

Σε όλο το διάστημα που ακολούθησε η Αλίκη με το Δημήτρη δεν έπαψαν να αγαπιούνται. Παρακολουθούσε και νοιαζόταν πάντα ο ένας για τον άλλον. Εκείνο που τους ένωνε ήταν τελικά πιο δυνατό από εκείνο που τους χώριζε. «Πιστεύω με βεβαιότητα, ότι ηθοποιοί σαν την Αλίκη δεν πρόκειται να ξαναυπάρξουν.

Μπορούσε να οδηγήσει το κοινό, αλλά πολλές φορές φοβόταν κι άφηνε να την οδηγεί εκείνο. Η ίδια αρκετές φορές κατέστρεφε το παίξιμό της, προκειμένου να έχει επαφή με το κοινό. Αργότερα, αν κι έπεφτε κανένα τσακωματάκι, που αφορούσε το μεγάλωμα του Γιάννη, οι διαφορές μας είχαν περιοριστεί. Η Αλίκη ήταν η μεγαλύτερη θαυμάστρια μου. Η αγάπη μας ήταν μεγάλη. Είχαμε  μετανιώσει κι οι δυο για εκείνο το χωρισμό. Απόδειξη είναι, ότι όταν ξανασυνεργαστήκαμε θεατρικά στο «Εκπαιδεύοντας τη Ρίτα», θέλαμε να ξανασμίξουμε αλλά δεν...Εγώ είχα ξαναπαντρευτεί...»


gamosaldi1e

Αγάπησε όλους τους ρόλους στο θέατρο και στον κινηματογράφο, αλλά οι αγαπημένες μου ταινίες ήταν «Το ξύλο βγήκε από τον παράδεισο» και ο «Παπαφλέσσας».Η πιο συγκλονιστική παράσταση που έχω πρωταγωνιστήσει ήταν στο Κρατικό Βορείου Ελλάδος «ο Πούντιλαν κι ο σύντροφός του, ο Μάτι» του Μπρεχτ με το Μίνω Βολανάκη. Ήταν μια παράσταση που ο Μίνως είχε πολλά κέφια (γέλια)».

Το πάθος του Δημήτρη Παπαμιχαήλ ήταν από τα νιάτα του η αρχαία τραγωδία, η στιγμή που καταξιώνει κάθε μεγάλο Έλληνα ηθοποιό, η στιγμή που αγγίζει τις ιερές πέτρες των αρχαίων μας θεάτρων. Προμηθέας, Οιδίποδας, Αγαμέμνονας είναι μερικοί από τους κλασσικούς ρόλους, που οδήγησαν τα χνάρια του στο Ηρώδειο και στην Επίδαυρο. 

alikigiannisdimitris

«Είναι άλλη αίσθηση να παίζεις αρχαίο θέατρο. Εκεί, οι ρόλοι που με στιγμάτισαν περισσότερο, ήταν ο Πολυνείκης, που έπαιξα μαζί με το Μινωτή, κι ο Κρέοντας στην Αντιγόνη, που σκηνοθέτησε το ’81 ο Σπύρος Ευαγγελάτος.

Πρόπερσι έπαιξα τον Οιδίποδα επί Κολωνώ, αλλά θέλω να τον ξαναπαίξω, γιατί αισθάνομαι, ότι δεν τον ολοκλήρωσα. Ο ρόλος  όμως με τον οποίο θα ήθελα να κλείσω το κλασσικό μου ρεπερτόριο είναι ο Βασιλιάς Ληρ».
Όσον αφορά στην τηλεόραση πιστεύει, ότι «..όλα γίνονται πολύ γρήγορα. Οι συνθήκες είναι λίγο κρεατοφάγες, σε βάζουν μπροστά σε 3 μηχανές και σου λένε ‘πέστα’. Στο ξεκίνημα της ελληνικής τηλεόρασης με την Αλίκη είχαμε κάνει την ‘Βασίλισσα Αμαλία’. Μετά ακολούθησε η ‘Λάμψη των Άστρων’.


Θα έκανα ξανά τηλεόραση, μόνο αν υπήρχε καλό σενάριο, αξιόλογος σκηνοθέτης και κατάλληλες συνθήκες».
Εκτός από τις ταινίες εποχής και τις σπουδαίες παραστάσεις, ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ τραγούδησε και διαχρονικά τραγούδια. Η καλή φωνή του, τον έβαζε σε μπελάδες. «Αρχικά ήξερα μέσα από τις παρέες μου, ότι τραγουδούσα καλά. Μετά το ανακάλυψε ο Χατζιδάκης, ο Θεοδωράκης και θέλανε να ερμηνεύσω τραγούδιά τους, αλλά δεν ήθελα εγώ. Το ’58, που μου το πρότειναν, έπαιζα τον Πολυνείκη στην Επίδαυρο. 

dimiali_resize

Δεν μπορούσα να παίζω τραγωδία και να τραγουδάω. Είναι κάπου 6-7 δίσκοι και πάρα πολλά τραγούδια που έχω ερμηνεύσει. Τα αγαπημένα μου είναι το ‘Κάτω στον Πειραιά στο λιμάνι’ και το ‘Κάθε πρωί που κίναγα να πάω στη δουλειά’ του Ζαμπέτα».
Σήμερα οι νέοι ηθοποιοί που είναι το πιο ευαίσθητο κομμάτι για τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ, τα νέα παιδιά που τον γνώρισαν και τον παρακολουθούν μέσα από τις ταινίες του, όλα εκείνα τα παιδιά που τον συναντούν στο θέατρο, η νέα γένια ηθοποιών που τον έχει δάσκαλο, είναι για εκείνον ο περίοπτος ανθός του ελληνικού θεάτρου. «Βλέπω νέα παιδιά που προσπαθούν να γίνουν καλοί ηθοποιοί.
Στους μαθητές μου, έλεγα πάντα να είναι πρώτα άνθρωποι και μετά ηθοποιοί. Αυτό το μίγμα με παλιούς και νέους ηθοποιούς, που υπάρχει  στο ελληνικό θέατρο, το θεωρώ πάρα πολύ υγιές. 

arxontissaalitis1

Πολλοί νέοι ηθοποιοί έχουν ωφεληθεί από εμένα και εγώ από αυτούς. Όταν έχεις ένα ρόλο, πρέπει να ψάξεις μέσα σου να τον βρεις, να τον ανακαλύψεις.
Να προσπαθείς να βγάλεις τα συναισθήματα μέσα από τον εαυτό σου». Όταν φτάνει η συζήτηση στο σύγχρονο κινηματογράφο, τα πράγματα φαντάζουν πολύ απλά για έναν άνθρωπο που γνωρίζει από καλό κινηματογράφο, όπως είναι ο Δημήτρη Παπαμιχαήλ. «Αυτό που λείπει σήμερα είναι ο ανθρωπισμός και τα καλά σενάρια. Έχουμε καλούς ηθοποιούς, αλλά οι μεγάλοι σκηνοθέτες έφυγαν. Οι δικές μας ταινίες ήταν πιο ρεαλιστικές. Σήμερα δεν υπάρχει μια κατεύθυνση. Οι ταινίες που γυρίζονται σήμερα δεν θα αντέξουν στο χρόνο».
Ο ίδιος πάντα γοητευτικός αλήτης εκείνης της ξανθιάς αρχόντισσας, αντικρίζει τους ανθρώπους χαμογελαστός, ακόμα και όταν αναφέρεται στη μοναξιά του ηθοποιού και στο Δημήτρη του σήμερα.

papamihailteatro_resize

«Το ζήτημα είναι, ότι ένας ηθοποιός πρέπει να αποδέχεται την ηλικία του, αλλιώς όλα τα πράγματα θα είναι τεχνητά. Σε οποιαδήποτε ηλικία μπορεί να κάνει σπουδαία πράγματα. Για αυτό θέλω, να ξαναρχίσω πάλι από την αρχή. Καμιά φορά σκέφτομαι ότι δεν αγάπησα το Δημήτρη. Φταίει, ότι συνέβησαν πολλά και μάλιστα το ένα πίσω από το άλλο. Όσο μεγαλύτερος ηθοποιός είσαι, τόσο μεγαλύτερη μοναξιά αισθάνεσαι. Δεν θα μπορούσα να πω, ότι εκ φύσεως είμαι μοναχικό άτομο. Η αγωνία να θες να αποδώσεις σωστά το ρόλο, σε απομονώνει. Εγώ ζω μόνος μου, γιατί το επέλεξα».

arxontissagamos_resize

Όταν μιλάς στη ζωή στον ενικό, οι δρόμοι της σου ανοίγονται στον πληθυντικό. Τα «παιδιά του Πειραιά» έχουν μπέσα κι ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ με αυτή τη μπέσα περπάτησε στα δρομάκια της από τη δραματική σχολή στο πρώτο θεατρικό σανίδι, στις αξέχαστες ταινίες του Ελληνικού κινηματογράφου, στους μεγάλους ρόλους και στις στιγμές μοναξιάς. Μια ζωή γεμάτη νιάτα, πάθος και θέατρο. Οι μεγάλες στιγμές  ενός ανθρώπου να περνάει από τα δύσκολα σαν γνήσιος Πειραιώτης...με  ‘μάτια βουρκωμένα παραπονεμένα...έκανα  υπομονή και κουράγιο κι ήρθα κρυφά τον παλιό μου καημό να σου πω...’. Το σθένος να αρχίζεις πάλι  από την αρχή, η δύναμη της ζωής κι η αγάπη σε όλες της τις αποχρώσεις. Το τόξο μιας και μοναδικής αλήθειας…

Από τη Βίκυ Μπαφατάκη

Περιοδικό ΕΙΝΑΙ, 2000
-----------------------------------------------------------------------------------------------------

 Η τελευταία του παράσταση ήταν το «Τρεις φορές ζωή» το 2001. Ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ έφυγε από τη ζωή ξαφνικά στις 8 Αυγούστου του 2004, από ανακοπή καρδιάς  στο εξοχικό του. Η κηδεία του, έγινε δυο μέρες αργότερα, στο Α' Νεκροταφείο με πλήθος κόσμου. Στη διαθήκη του ο ηθοποιός, εξέφρασε την επιθυμία του να ιδρυθεί ένα ίδρυμα με το όνομα του, ενώ μεγάλο θέμα συζήτησης αποτέλεσε το γεγονός του ότι δεν περιλαμβανόταν ο γιος του, Γιάννης, ο οποίος αργότερα πρόσβαλε την διαθήκη.

dimitrisarxontissa_resize


 Φιλμογραφία

Αστέρω (1959) .... 
Μανταλένα (1960) .... 
Χαμένα όνειρα (1961) ....  
Ο λουστράκος (1962) ....  
Ο νικητής (1965) .... 
Ο εξυπνάκιας (1966) ....  
Διπλοπενιές (1966) ....  
Η αγάπη μας (1968) .... 
Ως την τελευταία στιγμη (1972).... 
Άγριες κοτες(1981)... 


papadimixanaerxetai

Τηλεοπτικές θεατρικές παραστάσεις στις οποίες έχει παίξει:


Έτος
Κανάλι
Αγαμέμνων (2011)
2011
Βουλή
Φιλουμένα Μαρτουράνο (1996)
1996
Seven X


Θεατρικές παραστάσεις στις οποίες έχει παίξει:


Έτος

1987
Αυτό που ξέρει κάθε γυναίκα
1969
Αχ αυτή η γυναίκα μου (1967)
1967
Βασίλισσα Αμαλία (1971)
1971
Εκπαιδεύοντας τη Ρίτα (1984)
1984
Ζητείται νέα με προίκα
1967
Η θεατρίνα (1972)
1972
Η κόρη μου η σοσιαλίστρια (1965)
1965
Κολόμπ (1964)
1964
Ντόλλυ
1980
Ο Αμπιγιέρ
1989
Ο κόσμος της Σούζυ Βογκ
1965
Ο χορός του θανάτου (1996)
1996
Οι φυλακισμένοι της 2ας λεωφόρου
1972
Πειρασμός (1964)
1964
Ποντικοπαγίδα (1963)
1963
Το ημέρωμα της στρίγγλας (1988)
1988
Του φτωχού τ' αρνί (1966)
1966
Τραχίνιαι
1994
Φιλουμένα Μαρτουράνο (1978)
1978
Ωραία μου κυρία (1973)
1973






-------------------------------------------------------------------------------------------------------

ΠΗΓΕΣ



el.wikipedia.org/wiki/Δημήτρης_Παπαμιχαήλ










Δημοσίευση σχολίου