Τρίτη, 25 Αυγούστου 2015

KEEP CALM AND LISTEN TO A PHILOLOGIST !



Νέα θεματική ενότητα στον ΑΣΤΡΟΛΑΒΟ !

 KEEP CALM AND LISTEN TO A PHILOLOGIST !


Με άξονα τη μοναδικότητα της ελληνικής γλώσσας, ο ΑΣΤΡΟΛΑΒΟΣ διασχίζει τον μαγικό ωκεανό της φιλολογίας και της γλωσσολογίας.

Οι απόψεις και τα σχόλια του αναγνωστικού κοινού πέρα από ευπρόσδεκτα είναι και απαραίτητα !



ΑΣΤΡΟΛΑΒΟΣ


  ---------------------------------------------------------------------------------------







Ιστορία της Ελληνικής Γλώσσας


Η Νέα Ελληνική γλώσσα εξελίσσεται καθημερινά αντλώντας ή ακόμη και διαμορφώνοντας στοιχεία από πολλές πηγές. Πώς έφτασε όμως στη σημερινή μορφή της;


Η Νέα Ελληνική γλώσσα είναι απόγονος της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και ανήκει στον κλάδο των Ινδοευρωπαϊκών γλωσσών. Σήμερα υπολογίζεται ότι χρησιμοποιείται από 14 με 15 εκατομμύρια άτομα στον κόσμο. Τα 11 εκατομμύρια των ομιλητών της ζουν στην Ελλάδα και την Κύπρο, ενώ τα υπόλοιπα 3 με 4 εκατομμύρια είναι κυρίως Έλληνες ομογενείς του εξωτερικού. 

Οι απαρχές της ελληνικής γλώσσας βρίσκονται στην Πρωτοελληνική γλώσσα, η οποία έδωσε τη θέση της στη Μυκηναϊκή ή Κριτομυκηναική γλώσσα και η οποία μαρτυρείται από τις πήλινες πινακίδες της Γραμμικής Β. 

Από 'κει κι έπειτα αναπτύσσεται η Κλασσική Ελληνική γλώσσα, δηλαδή η Αρχαία Ελληνική, της οποίας κύριο χαρακτηριστικό είναι οι πολλές διάλεκτοι ( ιωνική, αιολική, δωρική, κ.α.) με σημαντικότερη την αττική. Η διάλεκτος αυτή χρησιμοποιήθηκε στην Αθήνα του 5ου αιώνα και διαδόθηκε κι έξω από τα όρια της πόλης – κράτους. Μάλιστα μετά τις κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου διαμορφώθηκε σε μια κοινή γλώσσα των Ελλήνων και των κατοίκων της Μ. Ασίας, της Αιγύπτου, της Συρίας, της Μεσοποταμίας, της Περσίας ακόμη και του Ιράν και του Αφγανιστάν. Η διεθνοποίηση της ελληνικής γλώσσας είχε ως αποτέλεσμα τη διαφοροποίηση από την αρχική μορφή της σε όλα τα επίπεδα. 

Ως επακόλουθο αυτών των μεταβολών προέκυψε η Ελληνιστική Κοινή, η οποία μαρτυρείται κυρίως στην Καινή Διαθήκη. Αυτή με τη σειρά της εξελίχθηκε στη Μεσαιωνική Ελληνική, η οποία μαρτυρείται σε αρκετά δημοτικά τραγούδια. Τα όρια μεταξύ Μεσαιωνικής Ελληνικ Η Νέα Ελληνική γλώσσα εξελίσσεται καθημερινά αντλώντας ή ακόμη και διαμορφώνοντας στοιχεία από πολλές πηγές. Πώς έφτασε όμως στη σημερινή μορφή της;


Η Νέα Ελληνική γλώσσα είναι απόγονος της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και ανήκει στον κλάδο των Ινδοευρωπαϊκών γλωσσών. Σήμερα υπολογίζεται ότι χρησιμοποιείται από 14 με 15 εκατομμύρια άτομα στον κόσμο. Τα 11 εκατομμύρια των ομιλητών της ζουν στην Ελλάδα και την Κύπρο, ενώ τα υπόλοιπα 3 με 4 εκατομμύρια είναι κυρίως Έλληνες ομογενείς του εξωτερικού. 

Οι απαρχές της ελληνικής γλώσσας βρίσκονται στην Πρωτοελληνική γλώσσα, η οποία έδωσε τη θέση της στη Μυκηναϊκή ή Κριτομυκηναική γλώσσα και η οποία μαρτυρείται από τις πήλινες πινακίδες της Γραμμικής Β. 

Από 'κει κι έπειτα αναπτύσσεται η Κλασσική Ελληνική γλώσσα, δηλαδή η Αρχαία Ελληνική, της οποίας κύριο χαρακτηριστικό είναι οι πολλές διάλεκτοι ( ιωνική, αιολική, δωρική, κ.α.) με σημαντικότερη την αττική. Η διάλεκτος αυτή χρησιμοποιήθηκε στην Αθήνα του 5ου αιώνα και διαδόθηκε κι έξω από τα όρια της πόλης – κράτους. Μάλιστα μετά τις κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου διαμορφώθηκε σε μια κοινή γλώσσα των Ελλήνων και των κατοίκων της Μ. Ασίας, της Αιγύπτου, της Συρίας, της Μεσοποταμίας, της Περσίας ακόμη και του Ιράν και του Αφγανιστάν. Η διεθνοποίηση της ελληνικής γλώσσας είχε ως αποτέλεσμα τη διαφοροποίηση από την αρχική μορφή της σε όλα τα επίπεδα. 

Ως επακόλουθο αυτών των μεταβολών προέκυψε η Ελληνιστική Κοινή, η οποία μαρτυρείται κυρίως στην Καινή Διαθήκη. Αυτή με τη σειρά της εξελίχθηκε στη Μεσαιωνική Ελληνική, η οποία μαρτυρείται σε αρκετά δημοτικά τραγούδια. Τα όρια μεταξύ Μεσαιωνικής Ελληνικής και Νέας Ελληνικής δεν είναι ιδιαίτερα σαφή. Ωστόσο τοποθετούνται περίπου στα τελευταία χρόνια του Βυζαντίου. 

Η Νέα Ελληνική γλώσσα συνδυάζει στοιχεία από τη γλωσσική μορφή που χρησιμοποιούσαν οι λόγιοι (Καθαρεύουσα ή Αρχαΐζουσα) και τη γλωσσική μορφή που χρησιμοποιούσε το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού (Δημοτική). Συμπεριλαμβάνονται και οι νεοελληνικές διάλεκτοι, οι οποίες χρησιμοποιούνται σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας και με την πάροδο του χρόνου παρουσιάζουν συρρίκνωση. 

Η ελληνική γλώσσα έχει επηρεάσει όσο και επηρεαστεί από τις άλλες γλώσσες. Ελληνικές λέξεις χρησιμοποιήθηκαν στις επιστήμες διεθνώς, ενώ πολλοί όροι έχουν φτιαχτεί με βάση ελληνικές ρίζες, συχνά σε συνδυασμό με λατινικές. Αντίστοιχα και η ελληνική γλώσσα έχει δανειστεί λέξεις τόσο από προελληνικές γλώσσες όσο κι από σύγχρονες.


-----------------------------------------------------------------------------------------



Γλωσσικά δάνεια και αντιδάνεια. Αντιδάνεια της Ελληνικής γλώσσας





Αντιδάνειο λέγεται μια λέξη μιας γλώσσας Α που είναι δάνειο από άλλη γλώσσα Β, τελικά όμως προέρχεται από παλαιότερη λέξη της γλώσσας Α την οποία είχε δανειστεί (ενδεχομένως με μεσολάβηση άλλων γλωσσών) η γλώσσα Β.

Να το κάνουμε πιο καθαρό με ένα απλό παράδειγμα.

Το τεφτέρι είναι δάνειο από το τουρκικό tefter. Ωστόσο, η τουρκική λέξη είναι με τη σειρά της δάνειο από το μεσαιωνικό ελληνικό διφθέριον (δέρμα, δερμάτινο βιβλίο). “Τας βίβλους διφθέρας καλέουσιν από του παλαιού Ίωνες”, έλεγε (5.58) ο Ηρόδοτος. Στο παραπάνω παράδειγμα, καμιά τρίτη γλώσσα δεν μεσολαβεί ανάμεσα στις δύο, ελληνική και τουρκική. Η λέξη ταξίδεψε από τα ελληνικά στα τουρκικά και μετά παλιννόστησε στα ελληνικά. Στις περισσότερες όμως περιπτώσεις, η διαδρομή της λέξης είναι πιο περίπλοκη.

Nα πάρουμε το γνωστό παράδειγμα του καναπέ.

 Ο καναπές είναι δάνειο στα ελληνικά από το γαλλικό canape’. Η γαλλική λέξη προέρχεται από το μεσαιωνικό (1180) γαλλικό conope’ (παραπέτασμα του κρεβατιού), που με τη σειρά του έρχεται από το λατινικό conopeum, conopium (κουνουπιέρα), που είναι δάνειο από το αρχαίο ελληνικό κωνώπιον της ελληνιστικής εποχής, που σήμαινε ακριβώς την κουνουπιέρα. Εδώ βλέπουμε και τη σημασιολογική ολίσθηση. Πρώτα η λ. σήμαινε την κουνουπιέρα, μετά σήμαινε το οποιοδήποτε παραπέτασμα του κρεβατιού, και αργότερα επεκτάθηκε η σημασία της σε ολόκληρο το έπιπλο, φτάνοντας τελικά να δηλώνει μόνο το έπιπλο -και όχι το ίδιο έπιπλο μάλιστα! Αντιδάνεια απαντούν φυσικά σε πολλές γλώσσες, αλλά η ελληνική, λόγω της μακραίωνης ιστορίας της και λόγω της τεράστιας επιρροής των αρχαίων (και λιγότερο των βυζαντινών) ελληνικών, βρίθει κυριολεκτικά από αντιδάνεια.


------------------------------------------------------------------------------------------


 
 ΔΙΠΛΟΥΝ ΟΡΩΣΙΝ ΟΙ ΜΑΘΟΝΤΕΣ ΓΡΑΜΜΑΤΑ «Διπλά βλέπουν αυτοί που γνωρίζουν γράμματα». Η φωτογραφία απεικονίζει την είσοδο στο κτίριο της γραμματείας του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου.  





Αντιδάνειο 

 Όταν εισάγουμε προς χρήση στην γλώσσα μας μια λέξη (Α), προσαρμόζοντας κατάλληλα μια λέξη (Β) που χρησιμοποιείται σε μια άλλη γλώσσα, τότε η λέξη (Α) είναι ένα γλωσσικό δάνειο. Οι γλώσσες δανείζονται συχνά λέξεις από άλλες γλώσσες. Στην ειδική περίπτωση που η ξένη γλώσσα είχε προγενέστερα δανειστεί προς χρήση την λέξη (Β) προσαρμόζοντας μια λέξη (Γ) της δικής μας γλώσσας, τότε λέμε ότι η λέξη (Α) είναι ένα αντιδάνειο. Περιγράφουμε το ταξίδι των λέξεων γράφοντας [Α < Β < Γ], και διαβάζουμε : [η Α προέρχεται από την Β, που προέρχεται από την Γ]. 

Κατά την μετακίνησή της από γλώσσα – αναχώρησης σε γλώσσα – άφιξης η λέξη μπορεί να αλλάξει μορφή, όπως μπορεί να αλλάξει και σημασία. Η προσαρμογή μιας λέξης στο κλιτικό σύστημα της γλώσσας – άφιξης μπορεί να είναι ατελής ή πλήρης. Η λέξη μπορεί να ταξιδέψει σε πολλές γλώσσες μέχρι να επιστρέψει στην αρχική γλώσσα – αναχώρησης.

 Παραδείγματα

 Αμπανόζι (το) (= μαύρο σκληρό ξύλο για έπιπλα) < τουρκ. abanoz < αραβ. | περσ. abanus | abnus < ελλ. έβενος.

 Γάμπα (η) (= το μέρος του ποδιού από το γόνατο μέχρι τον αστράγαλο) < ιταλ. gamba (= μηρός ανθρώπου | τμήμα της κάλτσας και του παντελονιού στο ύψος της κνήμης) < λατ. camba | gamba (= πόδι αλόγου και γενικά τετράποδου) < ελλ. καμπή (δωρικά : καμπά) (= κάμψη | λύγισμα | καμπυλωτό τμήμα | κάμψη ώμων, ισχίων, δακτύλων | άρθρωση).

 Γκλαμουριά (η) | Γκλάμουρ (το) (= αίγλη | ελκυστικότητα) < αμερικανικά glamor (= εκεί οι γραμματισμένοι συνδέθηκαν με απόκρυφες πρακτικές μαγείας) και σύγχρονα αγγλ. glamour < σκωτσέζικα glammar < νέα αγγλ. grammar | gramaryle < μέσα αγγλ. gramer < παλαιά γαλλ. grammaire | grimoire < λατ. (ars) grammatica < ελλ. γραμματική (τέχνη). 

Εγκυκλοπαίδεια (η) < λόγιο εγκυκλοπαιδεία < γαλλ. encyclopedie < νέο λατ. encyclopaedia < ελλ. ελληνιστικών χρόνων εγκύκλιος παιδεία (εν κύκλω παιδεία = σύνολο επιστημονικής εκπαίδευσης). 

Καρότο (το) < καρότα (η) < ιταλ. carota < λατ. carota –ae < ελλ. καρωτόν (= ληθαργικό). Κλασσικός (ο) (= αρχαίος) < αγγλ. classic < λατ. classicus < ελλ. κλασικός (= επιφανής | πρώτης τάξεως) < κλάσις (τάξις | σειρά). 

Κόρδα (η) (= πτέρυγα μοναστηριού) < ελλ. μεσαιωνικά κόρδα < λατ. chorda < ελλ. χορδή (δωρικά : χορδά). 

Λιμάνι (το) < τουρκ. liman < ελλ. βυζαντινά λιμένι | λιμένιν < ελλ. (υποκοριστικό) λιμένιον < ο λιμήν, του λιμένος, τον λιμένα. 

Μάκινα (και ιδιωματικά μάκενα, η) < ιταλ. macchina | macina < λατ. *macina < machina < αρχαία ελλ. μηχανή (δωρικά : μαχανά).

 Μπάνιο (το) (= πλύσιμο του σώματος | κολύμβηση, όπως το χρησιμοποιούμε στις συνηθισμένες εκφράσεις πάω να κάνω μπάνιο, τα μπάνια του λαού) < ιταλ. bagno < λατ. banyum < banium < *baneum < *banneum < balneum < balineum < ελλ. βαλανείον (= είναι χώρος ομαδικών λουτρών, με πολλά καθίσματα, που προεξέχουν από το πάτωμα ως βάλανοι). 

Μπιζέλι (το) < ιταλ. pisello < λατ. υποκοριστικό *pisellum < λατ. pisum < αρχαίο ελλ. πίσος (ο) | πίσον (το).

 Μπουτίκ (η) (= μικρό κατάστημα ειδών πολυτελείας) < γαλλ. boutique < περιοχή Προβηγκίας botica < ιταλ. bottega < λατ. apotheca –ae < ελλ. αποθήκη. Μπριγιάν (το) | Μπριγιάντι (το) (= αδάμας ειδικής κοπής) < γαλλ. brilliant (= λαμπρότης) < λατ. beryllus | beryllium < ελλ. βήρυλλος | βηρύλλιον (= πολύτιμος λίθος, πιθανόν ινδικής προέλευσης)

 Μπριλλάντι (το) (= αδάμας ειδικής κοπής) < ιταλ. brillante (= λαμπερός) < λατ. beryllus | beryllium < ελλ. βήρυλλος | βηρύλλιον (= πολύτιμος λίθος, πιθανόν ινδικής προέλευσης) 

Σενάριο (το) < αγγλ. scenario < λατ. scenarium < scena | scaena < ελλ. σκηνή.

 Σμιρίγλι (το) (= είδος σκληρού ορυκτού) < ιταλ. smeriglio < νέο λατ. smeriglion < *smirilium < ελλ. σμιρίτης λίθος | σμίρις (η), της σμίριδος | σμύρις (η), της σμύριδος.

 Τεφτέρι (το) (= σημειωματάριο | τετράδιο λογαριασμών) < τουρκ. defter < αραβ. | περσ. diftar < ελλ. διφθέρα (= δέρμα επεξεργασμένο και από τις δυο πλευρές, επάνω στις οποίες γράφουμε) < {δις + φθείρω}.

 Φανταστικός (ο) (= εξαιρετικός | εντυπωσιακός) < αγγλ. fantastic < ελλ. φανταστικός. (= αυτός που ανήκει ή αναφέρεται στη φαντασία | ανύπαρκτος | πλασματικός)

 Φουντούκι (το) < τουρκ. fındık < ελλ. ποντικόν (= το προερχόμενο εκ του πόντου, το θαλασσινό) κάρυον (= καρύδι). 

Με το σύμβολο ‘|’ διαχωρίζονται εναλλακτικές έννοιες. Με τον συμβολισμό ‘{Χ + Υ}’ δηλώνεται η σύνθεση λέξης, που δημιουργείται από τα μέρη Χ και Υ. Οι λέξεις που σημειώνονται με αστερίσκο είναι αμάρτυρες, δηλαδή δεν εντοπίζονται σε γραπτά κείμενα. Χρησιμοποιούνται οι συντομογραφίες αγγλ. = αγγλικά, αραβ. = αραβικά, γαλλ. = γαλλικά, γερμ. = γερμανικά, ελλ. = ελληνικά, ιταλ. = ιταλικά, λατ. = λατινικά, περσ. = περσικά, τουρκ. = τουρκικά.


 sarantakos.com, xeniglossa.gr, xenesglosses.eu, wikipedia


   ---------------------------------------------------------------------------


«ΠΛΕΩΝ ΕΠΙ ΟΙΝΟΠΑ ΠΟΝΤΟΝ ΕΠ’ ΑΛΛΟΘΡΟΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ» «Μέντης Ἀγχιάλοιο δαίφρονος εὔχομαι εἶναι υἱός, ἀτὰρ Ταφίοισι φιληρέτμοισιν ἀνάσσω. Νῦν δ’ ὧδε ξὺν νηὶ κατήλυθονἠδ’ ἑτάροισιν πλέων ἐπὶ οἴνοπα πόντον ἐπ’ ἀλλοθρόους ἀνθρώπους, ἐς Τεμέσην μετὰ χαλκόν, ἄγω δ’ αἴθωνα σίδηρον.»

 (Οδύσσεια, Α.180-184) «πως είμαι γιος του Αγχίαλου πέτομαι του καστροπολεμάρχου Μέντη με λεν, κι οι καραβόχαροι Ταφιώτες μ᾿ έχουν ρήγα. Εδώ έχω φτάσει με τους συντρόφους στο πλοίο μου ταξιδεύω για τόπο αλλόγλωσσο, την Τέμεσα, στο πέλαο το κρασάτο, να δώσω σίδερο, χαλκό να πάρω πίσω.» Επιγραφή στη γέφυρα Eiserner Steg της Φρανκφούρτης, Γερμανία.  





Ποίημα του Κ.Π. Καβάφη σε τοίχο κτηρίου, στη πόλη Λέϊντεν της Ολλανδίας



     -------------------------------------------------------------------------------------

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 

Η ελληνική γλώσσα έχει την πιο μακρά ιστορία από τις Ευρωπαϊκές γλώσσες. Αυτό καταμαρτυρείται από επιγραφές που έχουν βρεθεί στην ελληνική γη και που χρονολογούνται από τη δεύτερη χιλιετία π.Χ καθώς και από λογοτεχνικά κείμενα τα οποία είναι 2500 χρόνων. Όλες οι τέχνες και οι επιστήμες γεννήθηκαν και αναπτύχθηκαν κάνοντας χρήση της γλώσσας αυτής. Τα πρώτα κείμενα Μαθηματικών, Φυσικής, Αστρονομίας, Νομικής, Ιατρικής, Ιστορίας, Γαστρονομίας κ.α. γράφτηκαν στη γλώσσα αυτή. Τα πρώτα θεατρικά έργα, κωμωδίες και τραγωδίες, τα έργα του Ομήρου, η Καινή Διαθήκη, καθώς και Βυζαντινά λογοτεχνικά έργα έχουν γραφτεί στην ελληνική γλώσσα. Η πρώτη εγκυκλοπαίδεια γράφτηκε στην ελληνική γλώσσα.

          Το πλέον αξιοσημείωτο γεγονός πάντως είναι ότι το 1100 π.Χ. οι Έλληνες είχαν τη μεγαλοφυή ιδέα να δημιουργήσουν κάποια γραπτά σύμβολα κάθε ένα από τα οποία να αντιπροσωπεύει μόνο ένα φθόγγο (σε αντίθεση με το Φοινικικό αλφάβητο που ήταν συμφωνικό/ φθογγογραφικό). Αυτή η μία προς μία αναλογία γραμμάτων και φθόγγων άλλαξε το ρου της ιστορίας αφού η εφαρμογή της ιδέας αυτής αποτελεί αυτό που ονομάστηκε'αλφάβητο'. Στην αρχή έγραφαν μόνο με κεφαλαία γράμματα, χωρίς κενά ανάμεσα στις λέξεις και δεξιόστροφα. Αυτό όμως τον 5ο π.Χ. αιώνα έδωσε τη θέση του στον αριστερόστροφο τρόπο γραφής. Έτσι, παρουσιάστηκε το πρώτο αλφάβητο, το οποίο χρησιμοποιήθηκε στη συνέχεια από τους Ρωμαίους από τους οποίους και πέρασε σχεδόν σε ολόκληρο τον κόσμο. Όλα τα Ευρωπαϊκά αλφάβητα είναι παραλλαγές του ελληνικού αλφαβήτου.

          Η Ελληνική γλώσσα είναι μια από τις ελάχιστες στον κόσμο που παρουσιάζει ομοιογενή εξέλιξη και αποτελεί φαινόμενο σπάνιο στη γλωσσολογική ιστορία του ανθρώπινου γένους διότι ομιλείται επί χιλιάδες χρόνια χωρίς διακοπή. Η σύγχρονη ελληνική γλώσσα διατηρεί την αρχαία γραφή και ορθογραφία των λέξεων και το 75% του λεξιλογίου της βασίζεται στην αρχαία ελληνική γλώσσα. Είναι μια γλώσσα με μοναδικές αρετές: διαθέτει εκφραστικότητα, ευλυγισία, δύναμη συνθετική και ικανότητα παραγωγική ώστε ανάλογα με τις ανάγκες να παράγει και να συνθέτει νέες λέξεις.

          Όλες οι γλώσσες χρησιμοποιούν λέξεις άλλων γλωσσών. Η ελληνική γλώσσα επέδρασε στη διαμόρφωση των γλωσσών πολλών λαών. Η Αγγλική γλώσσα, για παράδειγμα,  χρησιμοποιεί σήμερα πάνω από 50.000 λέξεις Ελληνικής προέλευσης. Μερικά παραδείγματα:




Αλφάβητος- Alphabet
Βίβλος- Bible
Σινεμά- Cinema     
Διάλογος- Dialogue
Φαντασία- Fantasy
Γραμματική- Grammar
Είδωλο- Idol
Λεξικό- Lexicon
Μαθηματικά- Mathematics 
Μυωπία- Myopia
Πειρατής- Pirate
Πρόγραμμα- Program
Ραψωδία- Rhapsody
Σύμβολο- Symbol
Τεχνολογία- Technology
Ουτοπία- Utopia
'Aγγελος- Angel
Βιβλιογραφία- Bibliography
Κύβος- Cube
Εθνικός- Ethnic
Γεωγραφία- Geography
Ιστορία- History
Χιλιόμετρο- Kilometer
Μηχανή- Machine
Μοναστήρι- Monastery
Νεύρωση- Neurosis
Πολιτική- Politics
Πρόβλημα- Problem
Σαρκαστικός- Sarcastic
Σύμπτωμα- Symptom
Θεραπεία- Therapy
Ξενοφοβία-Xenophobia


 Οι πρώτοι Χριστιανικοί ύμνοι γράφτηκαν στα Ελληνικά. Όλα τα βιβλία της Καινής Διαθήκης και τα Ευαγγέλια γράφτηκαν στα Ελληνικά. Ο Απόστολος Παύλος έγραψε τις 'Επιστολές' του στα ελληνικά.
Η πρώτη εγκυκλοπαίδεια γράφτηκε στα Ελληνικά.

Η ιστορία της λεξικογραφίας έχει την αρχή της 2000 χρόνια πριν στην Αρχαία Ελλάδα. Τον 5ο αιώνα π.Χ. ο Πρωταγόρας πρώτος συνέταξε ένα γλωσσάριο που περιείχε τις σπάνιες λέξεις που συναντώνται στα έργα του Ομήρου.

Τα πρώτα φιλοσοφικά έργα για την γέννηση της γλώσσας γράφτηκαν από τον Πλάτωνα (427-347 BC).

Η πρώτη Γραμματική, η Γραμματική της Ελληνικής Γλώσσας ήταν έργο του Διονυσίου Θράκα το 100 π.Χ.

Τα αριστουργήματα του Όμηρου, του Αριστοτέλη, τουΠίνδαρου, του Ευριπίδη, του Σοφοκλή, του Αισχύλου, του Θαλή, του Αριστοφάνη, του Μένανδρου  και τόσων άλλων γράφτηκαν στα Ελληνικά.
Ρωμαίοι αυτοκράτορες, όπως ο Μάρκος Αυρήλιος, έγραψαν στα Ελληνικά. Οι ρωμαίοι ρήτορες στο 'Αθήναιον' της Ρώμης εκφωνούσαν τους λόγους τους στα Ελληνικά.


 ----------------------------------------------------------------------------------




Οι θρυλικές ομιλίες του Ξενοφώντος Ζολώτα στα αγγλικά, χρησιμοποιώντας μόνο ελληνικές λέξεις



Χρειάζεται βαθιά και ουσιαστική κατανόηση τόσο της ελληνικής όσο και της αγγλικής γλώσσας για να μπορέσει κανείς να γράψει και να εκφωνήσει όχι έναν, αλλά δυο τέτοιους λόγους. Χρειάζεται και ένα δυνατό κίνητρο, ένας λόγος. Ποιος ήταν αυτός; Σύμφωνα με τον Ν. Σαραντάκο, δεν ήταν κάποια ιδεολογική εμμονή εθνικο-πατριωτικού χαρακτήρα στην ελληνική γλώσσα. Ήταν μια σαφής πολιτική κίνηση: να στρέψει το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινής γνώμης στη βαθιά λαβωμένη από τον εμφύλιο πόλεμο, Ελλάδα.

 Οι λόγοι εκφωνήθηκαν στο πλαίσιο των ετήσιων συναντήσεων της Παγκόσμιας Τράπεζας. Η πρώτη ομιλία έγινε το 1957 και προκάλεσε τόσο ενθουσιασμό που μετά από απαίτηση του επικεφαλής της διεθνούς Τράπεζας, επαναλήφθηκε παρόμοια ομιλία το 1959. Ο Ζολώτας ήταν διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος.

 Το κείμενο της πρώτης ομιλίας, αφού ενημέρωσε το κοινό για το εγχείρημα του, προκείμενου να τραβήξει την προσοχή τους, είναι το εξής:

 «Kyrie, I eulogize the archons of the Panethnic Numismatic Thesaurus and the Oecumenical Trapeza for the orthodoxy of their axioms methods and policies, although there is an episode of cacophony of the Trapeza with Hellas. With enthusiasm we dialogue and synagonize at the synods of our didymous Organizations in which polymorphous economic ideas and dogmas are analyzed and synthesized. Our critical problems such as the numismatic plethora generate some agony and melancholy. This phenomenon is charateristic of our epoch. But, to my thesis we have the dynamism to program therapeutic practices as a prophylaxis from chaos and catastrophe. In parallel a panethnic unhypocritical economic synergy and harmonization in a democratic climate is basic. I apologize for my eccentric monologue. I emphasize my eucharistia to your Kyrie to the eugenic and generous American Ethnos and to the organizers and protagonists of this Ampitctyony and the gastronomic symposia»

. Αν και μίλησε στα «ελληνικά» τον αντελήφθησαν οι πάντες. Ίσως επειδή και το ακροατήριο είχε υψηλή γνώση της αγγλικής και πολλοί είχαν διδαχθεί αρχαία στο σχολείο τους. Το τέλος της ομιλίας προκάλεσε παρατεταμένο χειροκρότημα και ανυπόκριτο θαυμασμό, ενώ πολλές εφημερίδες των ΗΠΑ, του αφιέρωσαν τίτλους στην  πρώτη σελίδα. 

Το κείμενο της δεύτερης ομιλίας είναι το ακόλουθο:

 Kyrie, It is Zeus” anathema on our epoch for the dynamism of our economies and the heresy of our economic methods and policies that we should agonize the Scylla of numismatic plethora and the Charybdis of economic anaemia. It is not my idiosyncrasy to be ironic or sarcastic, but my diagnosis would be that politicians are rather cryptoplethorists. Although they emphatically stigmatize numismatic plethora, they energize it through their tactics and practices. Our policies have to be based more on economic and less on political criteria. Our gnomon has to be a metron between political, strategic and philanthropic scopes. Political magic has always been anti-economic. In an epoch characterized by monopolies, oligopolies, monophonies, monopolistic antagonism and polymorphous inelasticities, our policies have to be more orthological. But this should not be metamorphosed into plethorophobia, which is endemic among academic economists. Numismatic symmetry should not hyper-antagonize economic acme. A greater harmonization between the practices of the economic and numismatic archons is basic. Parallel to this, we have to synchronize and harmonize more and more our economic and numismatic policies panethnically. These scopes are more practicable now, when the prognostics of the political and economic barometer are halcyonic. The history of our didymus organizations in this sphere has been didactic and their gnostic practices will always be a tonic to the polyonymous and idiomorphous ethnical economies. The genesis of the programmed organization will dynamize these policies. Therefore, I sympathize, although not without criticism on one or two themes, with the apostles and the hierarchy of our organs in their zeal to program orthodox economic and numismatic policies, although I have some logomachy with them. I apologize for having tyrannized you with my Hellenic phraseology. In my epilogue, I emphasize my eulogy to the philoxenous autochthons of this cosmopolitan metropolis and my encomium to you, Kyrie, and the stenographers.

Με δεδομένο το υψηλό επίπεδο του κοινού στο οποίο απευθυνόταν ο Ξενοφών Ζολώτας, το εγχείρημα ήταν εξαιρετικά εύστοχο και αντάξιο της διάνοιας για την οποία φημιζόταν ο ίδιος. Οι λόγοι του είναι κάθε άλλο παρά κενοί περιεχομένου, ενώ ταυτόχρονα έχουν ύφος εύστοχο και πνευματώδες, καθώς θίγει σημαντικά οικονομικά ζητήματα. Στην πρώτη ομιλία ζητά διεθνή εναρμόνιση και συνέργειες για την καταπολέμηση του πληθωρισμού, ενώ στη δεύτερη περιγράφει γλαφυρά τα προβλήματα που αναδύονται από την ταυτόχρονη συνύπαρξη «της Σκύλλας του πληθωρισμού και της Χάρυβδης της οικονομικής ύφεσης». Δείτε στο τέλος της δεύτερης ομιλίας ότι δεν παραλείπει να μνημονεύσει ακόμη και τους στενογράφους που θα βασανίζονταν ατελείωτα να καταγράψουν τον λόγο του! Η λέξη «stenographer» εξ άλλου είναι κι αυτή ελληνική!  

--------------------------------------------------------------------------------------------------


220 τούρκικες λέξεις που χρησιμοποιούμε καθημερινά

1. Αγάς (δεσποτικός-αυταρχικός),
2. Αγιάζι (πρωινό ή νυχτερινό κρύο),
3. Αλάνα (ανοιχτός χώρος),
4. Αλάνι (αλήτης)
5. Γιακάς (περιλαίμιο),
6. Γιαπί (οικοδομή),
7. Γιαρμάς (ροδάκινο),
8. Γιαούρτι (πηγμένο γάλα)
9. Γιλέκο (περιθωράκιον)
10. Γινάτι (πείσμα),
11. Γιουρούσι (επίθεση)
12. Γκάιντα (άσκαυλος),
13. Γκέμι (χαλινάρι)
14. Γλέντι (διασκέδαση)
15. Γούρι (τύχη),
16. Γρουσούζης (κακότυχος),
17. Δερβένι (κλεισούρα),
18. Εργένης (άγαμος),
19. Ζαμάνια (μεγάλο χρονικό διάστημα),
20. Ζαρζαβατικά (λαχανικά),
21. Ζόρι (δυσκολία),
22. Ζουμπούλι (υάκινθος),
23. Καβγάς (φιλονικία),
24. Καβούκι (καύκαλο),
25. Καβουρδίζω (φρυγανίζω-ξεροψήνω),
26. Καζάνι (λέβητας),
27. Καΐκι (βάρκα)
28. Καλέμι (γραφίδα),
29. Καλούπι (μήτρα-πρότυπο),
30. Κάλπικος (κίβδηλος),
31. Καπάκι (σκέπασμα- κάλυμμα),
32. Καραούλι (φρουρά-σκοπιά),
33. Καρπούζι (υδροπέπων),
34. Κασμάς (αξίνα-σκαπάνη)
35. Κατσίκα (ερίφι-γίδα)
36. Καφάσι (κιβώτιο),
37. Κελεπούρι (ανέλπιστο εύρημα)
38. Κέφι (ευδιαθεσία)
39. Κιμάς (ψιλοκομμένο κρέας),
40. Κιόσκι (περίπτερο),
41. Κολάι (ευκολία-άνεση),
42. Κολαούζος (οδηγός),
43. Κόπιτσα (πόρπη),
44. Κοτζάμ (τεράστιος-πελώριος),
45. Κοτσάνι (μίσχος),
46. Κότσι (αστράγαλος),
47. Κουβαρντάς (γενναιόδωρος-ανοιχτοχέρης)
48. Κουβάς (κάδος-αγγείο),
49. Κουμπαράς (δοχείο χρημάτων),
50. Κουσούρι (ελάττωμα-μειονέκτημα),
51. Κουτουρού (ασύνετα-απερίσκεπτα),
52. Λαγούμι (υπόνομος-οχετός),
53. Λαπάς (χυλός),
54. Λεβέντης (ανδρείος-ευσταλής),
55. Λεκές (κηλίδα),
56. Λελέκι (πελαργός),
57. Λούκι (υδροσωλήνας),
58. Μαγιά (προζύμη-ζυθοζύμη),
59. Μαγκάλι (πύραυνο),
60. Μαγκούφης (έρημος),
61. Μαϊντανός (πετροσέλινο-μακεδονίσι)
62. Μαντζούνι (φάρμακο),
63. Μαούνα (φορτηγίδα)
64. Μανάβης (οπωροπώλης),
65. Μαράζι (φθίση),
66. Μαραφέτι (μικρό εργαλείο),
67. Μασούρι (μικρό ξύλο),
68. Μαχαλάς (συνοικία),
69. Μεζές (ορεκτικά),
70. Μελτέμι (άνεμος ετησίας),
71. Μενεξές (εύοσμο λουλούδι),
72. Μεντεσές (στρόφιγγα),
73. Μεράκι (πόθος),
74. Μερεμέτι (επισκευή-επιδιόρθωση)
75. Μουσαμάς (κερωμένο-αδιάβροχο ύφασμα),
76. Μουσαφίρης (φιλοξενούμενος-επισκέπτης),
77. Μπαγιάτικο (μη νωπό),
78. Μπαγλαρώνω (δένω-φυλακίζω),
79. Μπαϊράκι (σημαία)
80. Μπακάλης (παντοπώλης),
81. Μπαλτάς (πελέκι),
82. Μπάμια (ιβίσκος ο εδώδιμος),
83. Μπαμπάς (πατέρας),
84. Μπάμπαλης (ο πολύ γέρος),
85. Μπαξές (περιβόλι-κήπος),
86. Μπαρούτι (πυρίτιδα),
87. Μπατζάκι (κνήμη-σκέλη),
88. Μπατζανάκης (σύγαμπρος-συννυφάδα),
89. Μπατίρισα (πτωχεύω-χρεοκοπώ),
90. Μπαχαρικό (αρωματικό άρτυμα),
91. Μπεκρής (μέθυσος),
92. Μπελάς (ενόχληση),
93. Μπινές (κίναιδος-ασελγής)
94. Μπογιά (βαφή-χρώμα),
95. Μπογιατζής (ελαιοχρωματιστής)
96. Μπόι (ανάστημα-ύψος),
97. Μπόλικος (άφθονος)
98. Μπόρα (καταιγίδα)
99. Μπόσικος (χαλαρός),
100. Μποστάνι (λαχανόκηπος),
101. Μπούζι (πάγος-ψύχρα),
102. Μπουλούκι (στίφος-άτακτο πλήθος),
103. Μπουλούκος (καλοθρεμμένος-παχουλός),
104. Μπουνταλάς (κουτός-ανόητος),
105. Μπουντρούμι (φυλακή),
106. Μπουρί (καπνοσωλήνας),
107. Μπούτι (μηρός),
108. Μπούχτισμα (κορεσμός),
109. Νάζι (κάμωμα-φιλαρέσκεια),
110. Νταβαντούρι (σύγχυση)
111. Νταμάρι (φλέβα-λατομείο),
112. Νταμπλάς (αποπληξία),
113. Νταντά (παραμάνα-τροφός),
114. Νταραβέρι (συναλλαγή-αγοραπωλησία) *** Λάθος, το νταραβέρι είναι ιταλικής προέλευσης (dare e avere, δούναι και λαβείν). Το τουρκογενές αντίστοιχο είναι το αλισβερίσι.
115. Ντελάλης (διαλαλητής),
116. Ντελής (παράφρονας),
117. Ντέρτι (καημός)
118. Ντιβάνι (κρεβάτι)
119. Ντιπ για ντιπ (ολωσδιόλου),
120. Ντουβάρι (τοίχος),
121. Ντουλάπι (ιματιοθήκη),
122. Ντουμάνι (καταχνιά-καπνός),
123. Ντουνιάς (κόσμος-ανθρωπότητα),
124. Παζάρι (αγορά-διαπραγμάτευση),
125. Παντζάρι (κοκκινογούλι-τεύτλο),
126. Πατζούρι (παραθυρόφυλλο),
127. Παπούτσι (υπόδημα),
128. Περβάζι (πλαίσιο θυρών),
129. Πιλάφι (ρύζι),
130. Πούστης (κίναιδος-ασελγής)
131. Ραχάτι (ησυχία)
132. Ρουσφέτι (χαριστική εξυπηρέτηση),
133. Σακάτης (ανάπηρος),
134. Σαματάς (θόρυβος),
135. Σεντούκι (κιβώτιο),
136. Σέρτικο (τσουχτερό, βαρύ),
137. Σινάφι (συντεχνία, κοινωνική τάξη),
138. Σιντριβάνι (πίδακας),
139. Σιρόπι (πυκνόρρευστο διάλυμα ζάχαρης),
140. Σαΐνι (ευφυής),
141. Σοβάς (ασβεστοκονίαμα),
142. Σόι (καταγωγή-γένος),
143. Σοκάκι (δρόμος),
144. Σόμπα (θερμάστρα),
145. Σουγιάς (μαχαιράκι),
146. Σουλούπι (μορφή-σχήμα)
147. Ταβάνι (οροφή),
148. Ταμπλάς (αποπληξία-συγκοπή),
149. Ταπί (χωρίς χρήματα)
150. Ταραμάς (αυγοτάραχο),
151. Τασάκι (σταχτοδοχείο),
152. Ταχίνι (αλεσμένο σουσάμι),
153. Ταψί (μαγειρικό σκεύος),
154. Τεκές (καταγώγιο)
155. Τεμπέλης (οκνηρός-ακαμάτης),
156. Τενεκές (δοχείο),
157. Τερτίπι (τέχνασμα-απάτη),
158. Τεφαρίκι (εκλεκτό-αριστούργημα),
159. Τεφτέρι (κατάστιχο)
160. Τζάκι (παραγώνι),
161. Τζάμι (υαλοπίνακας-γυαλί),
162. Τζάμπα (δωρεάν),
163. Τζαναμπέτης (κακότροπος-δύστροπος),
164. Τόπι (σφαίρα),
165. Τουλούμι (ασκός),
166. Τουλούμπα (αντλία),
167. Τουμπεκί (σιωπή),
168. Τράμπα (ανταλλαγή),
169. Τσαίρι (λιβάδι-βοσκοτόπι),
170. Τσακάλι (θώς),
171. Τσακίρης (γαλανομάτης),
172. Τσακμάκι (αναπτήρας),
173. Τσάντα (δερμάτινη θήκη),
174. Τσαντίρι (σκηνή),
175. Τσαπατσούλης (ανοικοκύρευτος-άτσαλος),
176. Τσάρκα (επιδρομή-περιπλάνηση),
177. Τσαντίζω (εξοργίζω-προσβάλω),
178. Τσαχπίνης (κατεργάρης-πονηρός),
179. Τσέπη (θυλάκιο)
180. Τσιγκέλι (αρπάγη-σιδερένιο άγκιστρο),
181. Τσιγκούνης (φιλάργυρος)
182. Τσιμπούκι (καπνοσύριγγα),
183. Τσιράκι (ακόλουθος),
184. Τσίσα (ούρα)
185. Τσίφτης (άψογος-ικανός) **αυτό είναι μάλλον λάθος, διότι ο τσίφτης πρέπει να πρόερχεται από τα αλβανικά· αντικαταστήστε το με το “τσιφλίκι”
186. Τσιφούτης (φιλάργυρος),
187. Τσομπάνης (βοσκός-ποιμένας)
188. Τσουβάλι (σακί),
189. Τσουλούφι (δέσμη μαλλιών),
190. Τσογλάνι (νέος)
191.  Υπάρχει και πιο πάνω, ας βάλω στη θέσητου το τσουρέκι να μη χαλάσει η αρίθμηση
192. Φαράσι (φτυάρι-σκουπιδολόγος),
193. Φαρσί (τέλεια-άπταιστα),
194. Φιντάνι (φυτώριο),
195. Φιστίκι (πιστάκη),
196. Φιτίλι (θρυαλλίδα),
197. Φλιτζάνι (κύπελλο),
198. Φουκαράς (κακομοίρης-άθλιος),
199. Φουντούκι (λεπτοκάρυο-λεφτόκαρο),
200. Φραντζόλα (ψωμί),
201. Χαβάς (μουσικός σκοπός)
202. Χαβούζα (δεξαμενή νερού),
203. Χάζι (ευχαρίστηση),
204. Χαλαλίζω (συγχωρώ),
205. Χάλι (άθλιο),
206. Χαλί (τάπητας),
207. Χαλκάς (κρίκος),
208. Χαμάλης (αχθοφόρος)
209. Χαμπάρια (αγγελία-νέα),
210. Χάνι (πανδοχείο),
211. Χάπι (καταπότι),
212. Χαράμι (άδικα),
213. Χαρμάνης (χασισοπότης),
214. Χαρτζιλίκι (μικρό χρηματικό ποσό),
215. Χασάπικο (κρεοπωλείο),
216. Χατίρι (χάρη),
217. Χαφιές (καταδότης),
218. Χουζούρεμα (ανάπαυση),
219. Χούι (ιδιοτροπία),
220. Χουνέρι (πάθημα-εξαπάτηση)

   -----------------------------------------------------------------------------------------------------------


-----------------------------------------------------------------------------------


Οδυσσέας Ελύτης

Ἀπὸ τὸ Ἄξιόν Ἐστι:
Τὴ γλῶσσα μου ἔδωσαν ἑλληνικὴ


Τὴ γλῶσσα μοῦ ἔδωσαν ἑλληνική.
τὸ σπίτι φτωχικὸ στὶς ἀμμουδιὲς τοῦ Ὁμήρου...
Μονάχη ἔγνοια ἡ γλῶσσα μου στὶς ἀμμουδιὲς τοῦ Ὁμήρου...
Ἐκεῖ σπάροι καὶ πέρκες
ἀνεμόδαρτα ρήματα
ρεύματα πράσινα μὲς στὰ γαλάζια
ὅσα εἶδα στὰ σπλάχνα μου ν' ἀνάβουνε
σφουγγάρια, μέδουσες
μὲ τὰ πρῶτα λόγια τῶν Σειρήνων
ὄστρακα ρόδινα μὲ τὰ πρῶτα μαῦρα ρίγη...
Μονάχη ἔγνοια ἡ γλῶσσα μου, μὲ τὰ πρῶτα μαῦρα ρίγη...
Ἐκεῖ ρόδια, κυδώνια
θεοὶ μελαχροινοί, θεῖοι κ' ἐξάδελφοι
τὸ λάδι ἀδειάζοντας μὲς στὰ πελώρια κιούπια.
Καὶ πνοὲς ἀπὸ τὴ ρεμματιὰ εὐωδιάζοντας
λυγαριὰ καὶ σχῖνο
σπάρτο καὶ πιπερόριζα
μὲ τὰ πρῶτα πιπίσματα τῶν σπίνων
ψαλμῳδίες γλυκὲς μὲ τὰ πρῶτα-πρῶτα Δόξα Σοί...
Μονάχη ἔγνοια ἡ γλῶσσα μου, μὲ τὰ πρῶτα-πρῶτα Δόξα Σοί!..
Ἐκεῖ δάφνες καὶ βάγια
θυμιατὸ καὶ λιβάνισμα
τὶς πάλες εὐλογώντας καὶ τὰ καριοφίλια
στὸ χῶμα τὸ στρωμένο μὲ τ' ἀμπελομάντιλα,
κνῖσες, τσουγκρίσματα
καὶ Χριστὸς Ἀνέστη
μὲ τὰ πρῶτα σμπάρα τῶν Ἑλλήνων!
Ἀγάπες μυστικὲς μὲ τὰ πρῶτα λόγια του Ὕμνου...
Μονάχη ἔγνοια ἡ γλῶσσα μου, μὲ τὰ πρῶτα λόγια του "Υμνου.
Δημοσίευση σχολίου