Δευτέρα, 31 Αυγούστου 2015

ΒΛΑΣΤΟΚΥΤΤΑΡΑ





Ο ΑΣΤΡΟΛΑΒΟΣ κοντά στις επιστήμες !

Μία ακόμα θεματική ενότητα έρχεται κοντά στους φίλους και φίλες της σελίδας !

Όπως πάντα με εξαιρετικά προσεγμένες και πλούσιες σε περιεχόμενο αναρτήσεις.

Η στήλη θα εμπλουτίζεται συνεχώς και θα αναδημοσιεύεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα.

Τα σχόλια εκ μέρους των μελών της σελίδας για λάθη, παραλείψεις ή προσθήκες πέρα από ευπρόσδεκτα είναι και απαραίτητα.

Τρύφωνας


-------------------------------------------------------------------------------------------------------






Τι είναι τα βλαστοκύτταρα;


Το ανθρώπινο σώμα περιέχει εκατοντάδες διαφορετικά είδη κυττάρων που είναι απαραίτητα για την καθημερινή μας υγεία. Τα κύτταρα αυτά είναι υπεύθυνα για διάφορες βασικές λειτουργίες, όπως το να κάνουν την καρδιά μας να χτυπά, τον εγκέφαλό μας να σκέφτεται, τα νεφρά μας να καθαρίζουν το αίμα, την επιδερμίδα μας να ανανεώνεται και ούτω καθεξής. Η δουλειά των βλαστοκυττάρων είναι να φτιάχνουν όλους τους υπόλοιπους τύπους κυττάρων του οργανισμού. Είναι οι προμηθευτές νέων κυττάρων. Όταν τα βλαστοκύτταρα διαιρούνται, μπορούν να δημιουργήσουν περισσότερα βλαστοκύτταρα ή άλλους τύπους κυττάρων. Για παράδειγμα, τα βλαστοκύτταρα του δέρματος μπορούν να δημιουργήσουν είτε περισσότερα βλαστοκύτταρα δέρματος, είτε διαφοροποιημένα κύτταρα δέρματος που έχουν συγκεκριμένους ρόλους, όπως το να παράγουν μελανίνη.

Γιατί είναι τα βλαστοκύτταρα σημαντικά για την υγεία μας;

‘Όταν τραυματιζόμαστε ή αρρωσταίνουμε, τα κύτταρά μας επίσης τραυματίζονται ή πεθαίνουν. Τότε, τα βλαστοκύτταρα ενεργοποιούνται. Τα βλαστοκύτταρα έχουν το ρόλο να επισκευάζουν τραυματισμένους ιστούς και να αντικαθιστούν άλλα κύτταρα όταν αυτά πεθαίνουν. Έτσι, τα βλαστοκύτταρα μας διατηρούν υγιείς και παρεμποδίζουν την πρόωρη γήρανση. Τα βλαστοκύτταρα λοιπόν μοιάζουν με μια στρατιά μικροσκοπικών γιατρών που έχουμε συνεχώς στη διάθεσή μας.

Ποια είναι τα διάφορα είδη βλαστοκυττάρων;

Υπάρχουν πολλά διαφορετικά είδη βλαστοκυττάρων. Οι επιστήμονες πιστεύουν πως κάθε όργανο του σώματος έχει τα δικά του βλαστοκύτταρα. Για παράδειγμα, το αίμα παράγεται από αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα. Ωστόσο, τα βλαστοκύτταρα είναι παρόντα και στα αρχικά στάδια της ανάπτυξης, και όταν οι επιστήμονες καλλιεργούν αυτά τα κύτταρα στο εργαστήριο, λέγονται εμβρυικά βλαστοκύτταρα. Ο λόγος για τον οποίο οι επιστήμονες χρησιμοποιούν εμβρυικά βλαστοκύτταρα είναι ότι ο φυσιολογικός τους ρόλος είναι να φτιάχνουν κάθε όργανο και ιστό στο σώμα μας κατά την ανάπτυξη. Αυτό σημαίνει ότι τα εμβρυικά βλαστοκύτταρα, σε αντίθεση με τα βλαστοκύτταρα των ιστών, μπορούν να οδηγηθούν στη δημιουργία σχεδόν όλων των εκατοντάδων  τύπων ανθρώπινων κυττάρων. Για παράδειγμα, ενώ ένα αιματοποιητικό βλαστοκύτταρο μπορεί να φτιάξει μόνο αίμα, ένα εμβρυικό βλαστοκύτταρο μπορεί να φτιάξει αίμα, κόκαλο, δέρμα, εγκέφαλο, και τα λοιπά. Επιπλέον, τα εμβρυικά βλαστοκύτταρα είναι προγραμματισμένα από τη φύση τους να φτιάχνουν ιστούς και όργανα, ενώ τα βλαστοκύτταρα των ιστών δεν είναι. Αυτό σημαίνει πως τα εμβρυικά βλαστοκύτταρα έχουν μεγαλύτερη ικανότητα να επισκευάζουν όργανα που έχουν υποστεί βλάβη. Τα εμβρυικά βλαστοκύτταρα απομονώνονται από περισσά έμβρυα τεχνητής γονιμοποίησης που έχουν ηλικία ημερών, και έχουν δημιουργηθεί σε πιάτα στο εργαστήριο και που σε αντίθετη περίπτωση θα είχαν πεταχτεί.

Τι είναι τα IPS, ή αλλιώς «ηθικά» πολυδύναμα κύτταρα;

Οι επιστήμονες και οι γιατροί είναι ενθουσιασμένοι με αυτόν τον καινούριο τύπο κυττάρων που λέγονται IPS (από Induced Pluripotent Stem cells). Ο λόγος του ενθουσιασμού είναι το ότι τα IPS κύτταρα έχουν σχεδόν τις ίδιες ιδιότητες με τα εμβρυικά βλαστοκύτταρα, αλλά δεν προέρχονται από έμβρυα. Έτσι, δεν τίθενται ηθικά διλήμματα με τη χρήση τους. Επιπρόσθετα, τα IPS κύτταρα φτιάχνονται από τα ενήλικα κύτταρα του ίδιου του ασθενούς, κάτι που σημαίνει πως τα IPS θα μπορούσαν να χορηγηθούν στον ίδιο ασθενή χωρίς τον κίνδυνο απόρριψης από το ανοσοποιητικό του σύστημα. Το τελευταίο είναι ένα σημαντικό ζήτημα σε όλες τις μεταμοσχεύσεις.

Τι κρύβει το μέλλον και πώς μπορούν τα βλαστοκύτταρα να αλλάξουν τη θεραπεία που σας παρέχει ο γιατρός σας;

Ακριβώς επειδή τα βλαστοκύτταρα έχουν ως φυσιολογικό ρόλο να αντικαθιστούν άρρωστα ή νεκρά κύτταρα, οι επιστήμονες συνέλαβαν την ιδέα να χρησιμοποιήσουν βλαστοκύτταρα ως θεραπεία για άτομα με διάφορες ασθένειες. Η ιδέα είναι πως δίνοντας στον ασθενή βλαστοκύτταρα ή διαφοροποιημένα κύτταρα που έχουν προέλθει από βλαστοκύτταρα, μπορούμε να εκμεταλλευτούμε τις ιδιότητες των κυττάρων αυτών για να γιατρέψουμε τον εν λόγω ασθενή. Παραδείγματος χάριν, δίνοντας σε έναν ασθενή με έμφραγμα ένα μόσχευμα βλαστοκυττάρων ως θεραπεία, ο στόχος μας θα ήταν τα βλαστοκύτταρα να διορθώσουν τη βλάβη που προκλήθηκε στην καρδιά. Οι φυσιολογικοί πληθυσμοί βλαστοκυττάρων που όλοι έχουμε στους ιστούς μας έχουν περιορισμένη δυνατότητα να διορθώνουν βλάβες στο σώμα μας. Επιστρέφοντας στο παράδειγμα με το έμφραγμα, τα βλαστοκύτταρα της τραυματισμένης καρδιάς δεν είναι ικανά να διορθώσουν τη βλάβη που προήλθε από το έμφραγμα, αλλά ένα μόσχευμα εκατομμυρίων βλαστοκυττάρων θα ήταν πολύ πιο ισχυρό. Έτσι, παρέχοντας μοσχεύματα βλαστοκυττάρων ενισχύουμε την ικανότητα του σώματος να θεραπεύεται, ξεπερνώντας τα όρια που τίθενται από τον περιορισμένο αριθμό των υπαρχόντων βλαστοκυττάρων. Προτού όμως τα βλαστοκύτταρα αρχίσουν να χρησιμοποιούνται ευρέως στην κλινική, υπάρχουν προβλήματα που χρήζουν αντιμετώπισης: η ασφάλεια του ασθενή, αφού κάποια βλαστοκύτταρα μπορούν να δημιουργήσουν όγκους, καθώς και η ανοσολογική απόρριψη του μοσχεύματος. Μόλις αυτά τα προβλήματα αντιμετωπιστούν, τα βλαστοκύτταρα θα μεταμορφώσουν κατά πάσα πιθανότητα τη σύγχρονη ιατρική. Σε μία με δύο δεκαετίες, οι περισσότεροι μας μπορεί να γνωρίζουμε κάποιον που να έχει δεχθεί μόσχευμα βλαστοκυττάρων, ή να έχουμε δεχθεί οι ίδιοι. Τα βλαστοκύτταρα έχουν το δυναμικό να θεραπεύσουν κάποιες από τις σημαντικότερες ασθένειες που μαστίζουν την ανθρωπότητα, όπως τον καρκίνο, την καρδιοπάθεια, το Πάρκινσον, τη σκλήρυνση κατά πλάκας, το εγκεφαλικό, τη νόσο του Χάντιγκτον, τον τραυματισμό του νωτιαίου μυελού, και διάφορες άλλες.

Ποιες θεραπείες με βλαστοκύτταρα είναι διαθέσιμες προς το παρόν και γιατί οι περισσότεροι γιατροί συνιστούν να τις αντιμετωπίζουμε με επιφύλαξη και να αποτελούν τελευταία λύση;

Προς το παρόν, υπάρχουν ελάχιστες θεραπείες με βλαστοκύτταρα που έχουν δειχθεί από επιστήμονες ως ασφαλείς και αποτελεσματικές. Το καλύτερο παράδειγμα είναι η μεταμόσχευση μυελού των οστών. Ωστόσο, πολλές αβάσιμες και αναπόδεικτες θεραπείες με βλαστοκύτταρα διαφημίζονται και παρέχονται ανά τον κόσμο. Συχνά αυτές οι θεραπείες γίνονται διάσημες στα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας, ιδίως όταν διασημότητες και αθλητές τις λαμβάνουν. Γενικά, οι ερευνητές και οι γιατροί στο χώρο των βλαστοκυττάρων συνιστούν προσοχή σε τέτοιες θεραπείες, επειδή είναι αβέβαιο αν πραγματικά δουλεύουν και αν είναι ασφαλείς. Ασθενείς έχουν πεθάνει από τέτοιες θεραπείες. Ενώ είναι λογικό για κάποιον να λαμβάνει υπ’όψιν όλες τις πιθανές επιλογές όταν υποφέρει από μια ανίατη ασθένεια, αυτές οι θεραπείες είναι μόνο τελευταία λύση και μόνο μετά από εκτενή συζήτηση με το γιατρό σας πρέπει να υπολογίζονται.

Translated by Nikolaos Mitrousis

ΠΗΓΗ 




             ----------------------------------------------------------------------



Vita.gr

Το forum των επιστημόνων


Τα βλαστοκύτταρα της ζωής

Τα βλαστοκύτταρα της ζωής


Κορυφαίοι έλληνες και ξένοι ειδικοί από το χώρο της υγείας και της επιστήμης σχολιάζουν την επικαιρότητα, τις εξελίξεις και ό,τι μας «τραβάει» την προσοχή. Αυτή τη φορά, ο κορυφαίος καθηγητής Γενετικής κ. Γεώργιος Σταματογιαννόπουλος, ο οποίος έχει διατελέσει πρόεδρος της Αμερικανικής Αιματολογικής Εταιρείας και μέλος της Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών της Αμερικής, μας μιλά για τη φύλαξη των βλαστοκυττάρων.

Η φύλαξη των βλαστοκυττάρων του νεογέννητου είναι μια πρακτική στην οποία καταφεύγουν ολοένα και περισσότεροι γονείς, πιστεύοντας ότι έτσι διασφαλίζουν τη μελλοντική υγεία του παιδιού τους. Η αλήθεια είναι ότι γύρω από το ζήτημα των βλαστοκυττάρων υπάρχουν πολλά ερωτήματα, τα οποία θέσαμε στον κατεξοχήν ειδικό για να τα απαντήσει. Το ρόλο αυτό ανέλαβε ο κορυφαίος καθηγητής Γενετικής κ. Σταματογιαννόπουλος, ο οποίος έχει διατελέσει πρόεδρος της Αμερικανικής Αιματολογικής Εταιρείας. Επίσης, ήταν ιδρυτής και πρόεδρος της Αμερικανικής Εταιρείας Γονιδιακής Θεραπείας και μέλος της Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών της Αμερικής.

Όλοι πλέον ακούμε και διαβάζουμε για τα βλαστοκύτταρα. Παρ' όλα αυτά, επικρατούν πολλές παρανοήσεις για το τι είναι αυτά τα κύτταρα. Μπορείτε να μας εξηγήσετε;

Ο όρος βλαστοκύτταρα σημαίνει κύτταρα που έχουν βλαστικές ιδιότητες. Aφορά τα κύτταρα που απαρτίζουν ένα έμβρυο ολίγων ημερών. Αυτά τα κύτταρα μπορούν να μας δώσουν όλους τους ιστούς και τα όργανα του σώματος. Δεν υπάρχουν τέτοια κύτταρα στο αίμα του ομφάλιου λώρου. Είναι γεγονός ότι υπάρχει αυτή η παρανόηση. Έχει δημιουργηθεί, δηλαδή, η εντύπωση ότι τα κύτταρα του ομφάλιου λώρου είναι πολυδύναμα κύτταρα που μπορούν να δημιουργήσουν τα πάντα, όπως καρδιά, νεφρά, συκώτι.

Εάν τα κύτταρα του ομφάλιου λώρου δεν θεωρούνται βλαστοκύτταρα, τότε σε ποια κατηγορία ανήκουν;

Μέσα στο αίμα του ομφάλιου λώρου υπάρχουν ορισμένα κύτταρα που ονομάζονται προγονικά κύτταρα του αίματος, τα οποία θα δώσουν την ερυθρά σειρά του αίματος (ερυθροκύτταρα), τα λευκοκύτταρα και τα λεμφοκύτταρα. Επίσης, υπάρχει και μια μικρή αναλογία κυττάρων που ονομάζονται αρχέγονα κύτταρα του αιμοποιητικού συστήματος. Τα τελευταία χρησιμοποιούνται στις μεταμοσχεύσεις του μυελού των οστών σε πάσχοντες από λευχαιμία.

Είναι διαφορετικά, λοιπόν, τα εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα και τα κύτταρα από το αίμα του ομφάλιου λώρου. Ποιες δυνατότητες έχουν τα εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα;

Είναι πολυδύναμα. Μπορεί να τα χρησιμοποιήσει κανείς για να φτιάξει αίμα, νευρικό ιστό, πάγκρεας… Σήμερα, στο εργαστήριο γίνονται τέτοια πειράματα με εγκεκριμένες σειρές εμβρυϊκών κυττάρων από έμβρυα της εξωσωματικής γονιμοποίησης. Τελευταία, ιάπωνες ερευνητές πέτυχαν κάτι που ήταν στο μυαλό των ερευνητών εδώ και πολλά χρόνια: Να πάρουν ένα κύτταρο που δεν είναι εμβρυϊκό βλαστοκύτταρο (π.χ. ένα κύτταρο δέρματος) και να το μετατρέψουν σε εμβρυϊκό βλαστοκύτταρο.

Πιστεύετε ότι μελλοντικά η πρόοδος στα βλαστοκύτταρα θα βασίζεται σε απλά κύτταρα, π.χ. του δέρματος, που θα μετατρέπονται σε βλαστοκύτταρα;

Ακριβώς. Αυτή είναι η τάση της έρευνας σήμερα. Το επόμενο βήμα που έγινε από ερευνητές της Βοστόνης και της Αλαμπάμα είναι ότι πήραν κύτταρα του δέρματος από ένα ποντίκι με δρεπανοκυτταρική αναιμία και με τις κατάλληλες τεχνικές τα μετέτρεψαν σε αρχέγονα κύτταρα (induced pluripotent stem cells). Σ' αυτά τα IPS κύτταρα αντικατέστησαν τα δρεπανοκυτταρικά γονίδια με φυσιολογικά. Αυτά τα «διορθωμένα» υγιή IPS κύτταρα τα μετέτρεψαν σε αιμοποιητικά, τα εισήγαγαν στο ποντίκι και θεράπευσαν τη δρεπανοκυτταρική αναιμία. Αυτό είναι το μοντέλο σήμερα. Εκατοντάδες εργαστήρια ανά τον κόσμο, καθώς και το δικό μας εργαστήριο στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον, προσπαθούν κάτι παρόμοιο με ανθρώπινα κύτταρα του δέρματος. Εμείς πειραματιζόμαστε με το δέρμα των θαλασσαιμικών ασθενών με σκοπό τη δημιουργία υγιών αιμοποιητικών κυττάρων που θα θεραπεύσουν τη μεσογειακή αναιμία των ασθενών.

Πότε εκτιμάτε ότι θα μπορούσε να εφαρμοστεί στην ιατρική πράξη κάτι τέτοιο;

Είναι τρομερά δύσκολο να γίνουν εκτιμήσεις στην ιατρική. Είναι θέμα τεχνολογίας. Ακόμη και πριν από 5-6 χρόνια δεν θα προέβλεπα ότι θα μπορούσαμε να φτιάξουμε IPS κύτταρα. Αν τα πράγματα κυλήσουν ομαλά, υποθέτω ότι θα χρειαστούν 15 χρόνια. Είναι τεράστιο το ερευνητικό ενδιαφέρον στα IPS κύτταρα.

Να σας γυρίσω λίγο πίσω στις ιδιωτικές και δημόσιες τράπεζες φύλαξης των βλαστοκυττάρων. Σε τι ακριβώς διαφέρουν;

Ας αρχίσουμε από τις δημόσιες τράπεζες. Αν υποθέσουμε ότι το παιδί μου πάθει λευχαιμία, θα χρειαστεί ένα δότη για να γίνει μεταμόσχευση μυελού των οστών. Παλιά ερευνούσαμε τις οικογένειες για ένα συμβατό δότη. Πριν από περίπου 30 χρόνια, όταν άρχισε να γίνεται κατανοητό ότι η μεταμόσχευση μυελού των οστών έχει θεραπευτικά αποτελέσματα, δημιουργήθηκε ένα παγκόσμιο δίκτυο δοτών μυελού των οστών. Το 1989 ένας ερευνητής απέδειξε ότι το αίμα του ομφάλιου λώρου περιέχει αρχέγονα κύτταρα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη μεταμόσχευση μυελού των οστών. Έτσι ξεκίνησαν οι πρώτες δημόσιες τράπεζες ομφαλοπλακουντιακού αίματος για αλλογενείς μεταμοσχεύσεις (ο δότης είναι άλλος από το λήπτη). Η πρώτη και μεγαλύτερη δημόσια τράπεζα έγινε στη Νέα Υόρκη.

Πόσες μεταμοσχεύσεις από μονάδες αίματος που φυλάσσονται σε δημόσιες τράπεζες έχουν γίνει μέχρι σήμερα;

Πάνω από τριάντα χιλιάδες μεταμοσχεύσεις έχουν γίνει με ομφαλοπλακουντιακά μοσχεύματα έως σήμερα διεθνώς. Η πιο συχνή χρήση είναι για την αντιμετώπιση της λευχαιμίας.

Στην ιδιωτική τράπεζα;

Εκεί τα κύτταρα του ομφάλιου λώρου φυλάσσονται μόνο για το δότη. Δηλαδή, το αίμα του ομφάλιου λώρου του παιδιού φυλάσσεται, ώστε αν τυχόν το παιδί το χρειαστεί στο μέλλον, να του φανεί χρήσιμο. Ωστόσο, για την περίπτωση της παιδικής λευχαιμίας αντενδείκνυται η χρήση του αίματος του ιδίου του ασθενούς για 2 λόγους: Ο ένας είναι ότι έχει αποδειχθεί ότι αν τυχόν το παιδί πάθει λευχαιμία, ακόμη και στον ομφάλιο λώρο του υπάρχουν κύτταρα που περιέχουν τη γενετική ανωμαλία. Ο άλλος λόγος είναι ότι τα κύτταρα που χορηγούνται από άλλο δότη (αλλογενής μεταμόσχευση) έχουν αντιλευχαιμική δράση, κάτι που δεν ισχύει για τα δικά του. Κατά συνέπεια, αν ένα παιδί νοσήσει από λευχαιμία, το καλύτερο γι' αυτό είναι να του δοθούν αλλογενή κύτταρα από μόσχευμα δημόσιας τράπεζας και όχι τα δικά του.

Τι κερδίζει ένας γονιός επιλέγοντας τη δημόσια ή την ιδιωτική τράπεζα φύλαξης των κυττάρων του ομφάλιου λώρου;

Στις δημόσιες τράπεζες ομφαλοπλακουντιακού αίματος οι γονείς ουσιαστικά κάνουν δωρεά οργάνου. Δωρίζουν το αίμα από τον ομφάλιο λώρο του νεογέννητου μωρού τους με σκοπό τα κύτταρά του να δοθούν για μεταμόσχευση σε όποιον ασθενή το έχει ανάγκη (εφόσον είναι ιστοσυμβατός). Ταυτόχρονα όμως και ο δωρητής έχει δικαίωμα να αποταθεί στη δημόσια τράπεζα. Στις ιδιωτικές τράπεζες, η φύλαξη του αίματος είναι προσωπική. Προορίζεται για χρήση από τον ίδιο το δότη ή την άμεση οικογένειά του. 

ΠΗΓΗ





------------------------------------------------------------------------------------------------


ΔΗΜΟΣΙΕΣ Η ΙΔΙΩΤΙΚΕΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ;

Σύγκρουση για τη φύλαξη των βλαστοκυττάρων

Το ζήτημα που απασχολεί κάθε γονιό πριν από τη γέννηση του παιδιού του είναι πώς θα αντιμετωπίσει στο μέτρο του δυνατού τα προβλήματα υγείας που θα προκύψουν κατά τη διάρκεια της ζωής του.

Το ζήτημα που απασχολεί κάθε γονιό πριν από τη γέννηση του παιδιού του είναι πώς θα αντιμετωπίσει στο μέτρο του δυνατού τα προβλήματα υγείας που θα προκύψουν κατά τη διάρκεια της ζωής του. Η φύλαξη των βλαστοκυττάρων που συλλέγονται από τον ομφάλιο λώρο αμέσως μετά τη γέννηση του παιδιού δίνει πολλές ελπίδες για τη θεραπεία σοβαρών ασθενειών. Το έργο της φύλαξης αναλαμβάνουν τόσο δημόσιες όσο και ιδιωτικές τράπεζες που, λόγω της διαφοράς φιλοσοφίας τους, βρίσκονται σε μια ιδιότυπη σύγκρουση. Οι δημόσιες τράπεζες χορηγούν, μέσω μιας παγκόσμιας βάσης δεδομένων, τα βλαστοκύτταρα σε όποιον ασθενή τα έχει ανάγκη. Αντίθετα, οι ιδιωτικές τα φυλάσσουν, έναντι αντιτίμου, αποκλειστικά και μόνο για χρήση από τον ίδιο τον δότη. Στο «Εθνος-Υγεία» μιλούν σήμερα εκπρόσωποι και των δύο πλευρών, αναπτύσσοντας τα επιχειρήματά τους για το ποια είναι η πιο ενδεδειγμένη μέθοδος.


 Σύγκρουση για τη φύλαξη των βλαστοκυττάρων

Υπέρ των δημοσίων

Μπορούν να διατεθούν σε όποιον ασθενή έχει ανάγκη μεταμόσχευσης

ΑΙΚ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ- ΓΚΙΟΚΑ

Διευθύντρια Τράπεζας ΟΠΑ του Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών (ΙΙΒΕΑΑ)

Η χορήγηση ομφαλοπλακουντιακού αίματος (ΟΠΑ) είναι η εναλλακτική λύση με τις περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας στην περίπτωση που απαιτείται μεταμόσχευση μυελού των οστών.
Το ΟΠΑ λαμβάνεται αμέσως μετά τη γέννηση του νεογνού και περιέχει μεγάλο αριθμό αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων. Το αίμα αυτό μεταφέρεται κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες στο εργαστήριο και περνά από ειδική επεξεργασία για να μετατραπεί σε μόσχευμα που περιέχει μεγάλη συγκέντρωση αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων.

Στη συνέχεια καταψύχεται σε υγρό άζωτο στους -180 βαθμούς Κελσίου. Το ΟΠΑ μπορεί να χορηγηθεί αμέσως μόλις ζητηθεί από το μεταμοσχευτικό κέντρο. Ανάλογα με την πάθηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί και χωρίς να υπάρχει πλήρης γενετική ταυτότητα δότη-λήπτη. Επίσης, λόγω της ανωριμότητας των κυτταρικών του πληθυσμών μειώνεται η συχνότητα εμφάνισης της νόσου του μοσχεύματος στον λήπτη.

Σήμερα υπάρχουν δύο ειδών τράπεζες ΟΠΑ: Οι δημόσιες, κοινωφελή μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα ιδρύματα, τα οποία συλλέγουν και αποθηκεύουν μονάδες οι οποίες δωρίζονται και χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για αλλογενή μεταμόσχευση.
Η χρήση μονάδων ΟΠΑ για αλλογενή μεταμόσχευση είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη και υποστηρίζεται από τα αρμόδια επιστημονικά όργανα, τους οργανισμούς Υγείας αλλά και τα κράτη που προβάλλουν τη δωρεά ΟΠΑ μέσα από διάφορα προγράμματα. Αντίθετα, οι ιδιωτικές τράπεζες ανήκουν σε φυσικά πρόσωπα ή εταιρείες και είναι κατά κανόνα κερδοσκοπικού χαρακτήρα επιχειρήσεις. Οι τράπεζες αυτές παρέχουν, έναντι αμοιβής, φύλαξη του ΟΠΑ για ατομική (αυτόλογη μεταμόσχευση) ή οικογενειακή χρήση μόνο.

Εδώ και επτά χρόνια λειτουργεί, στο Ιδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών (ΙΙΒΕΑΑ), η Ελληνική Τράπεζα Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος (ΕΛ ΤΟΠΑ). Η Τράπεζα Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος του ΙΙΒΕΑΑ λειτουργεί έχοντας ως σκοπό τη συλλογή, επεξεργασία και κρυοσυντήρηση αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων ως εναλλακτική πηγή μεταμόσχευσης.
Λόγω του δημόσιου χαρακτήρα της, η τράπεζα κρυοσυντηρεί μονάδες ΟΠΑ για να τις διαθέσει σε οποιονδήποτε ασθενή έχει ανάγκη μεταμόσχευσης και δεν έχει βρει συμβατό συγγενή δότη ή κατάλληλο μη συγγενή δότη από τις «δεξαμενές» εθελοντών δωρητών μυελού των οστών.
Η δημόσια τράπεζα έχει έτοιμες προς χρήση 2.600 μονάδες και είναι μέλος των παγκόσμιων δεξαμενών WMDA (World Marrow Donor Association) και (bone marrow donor world wide,BMDW) καθώς και των Διεθνούς Ιδρύματος Τραπεζών ΟΠΑ NETCORD. Ηδη η τράπεζα έχει χορηγήσει, ύστερα από σχετικά αίτημα, 9 μονάδες ΟΠΑ στη Μονάδα Μεταμόσχευσης Μυελού των Οστών του Νοσοκομείου Παίδων «Αγία Σοφία» με πολύ καλά αποτελέσματα και άλλη μία μονάδα στο Παιδιατρικό Νοσοκομείο του Manchester στην Αγγλία για να μεταμοσχευθεί ασθενής 23 ετών.
Η απάντηση στην ερώτηση για τη χρήση του ΟΠΑ για αυτόλογη μεταμόσχευση είναι ότι δεν ενδείκνυται καθώς η πιθανότητα να χρησιμοποιηθεί στα πρώτα 20 χρόνια της ζωής του ατόμου είναι σχεδόν μηδαμινή. Εχει καταγραφεί ότι η αυτόλογη μεταμόσχευση δεν μπορεί να θεραπεύσει τις υψηλού κινδύνου λευχαιμίες που παρουσιάζονται τόσο στην παιδική ηλικία όσο και κατά τη διάρκεια της ενήλικης ζωής. Επίσης, είναι δεδομένο ότι δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διόρθωση γενετικών νοσημάτων. Για ό,τι αφορά τη χρησιμοποίησή του στην αναγεννητική ιατρική πρέπει να αναφερθεί ότι αυτή δεν έχει αποδειχθεί ακόμα. Προς το παρόν, έχουν αναφερθεί μεμονωμένα περιστατικά τα οποία δεν έχουν τεκμηριωθεί επιστημονικά.

Oι αρμόδιες επιστημονικές εταιρείες, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται η Αμερικανική Εταιρεία Μεταμοσχεύσεων Αίματος και Μυελού των Οστών, η Αμερικανική Εταιρεία Παιδιατρικής, το Αμερικανικό Κολέγιο Μαιευτήρων και Γυναικολόγων και οι αντίστοιχες ευρωπαϊκές Εταιρείες υποστηρίζουν σθεναρά τη δωρεά του ομφάλιου αίματος στις δημόσιες τράπεζες.
Σύμφωνα με τη γνωμοδότηση της ομάδας για την Ηθική στην Επιστήμη και τις Νέες τεχνολογίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (European Group on Ethics in Science and New Techno­logies, EGE) «η νομιμότητα των εμπορικών τραπεζών ομφαλίου αίματος για αυτόλογη χρήση πρέπει να αμφισβητηθεί καθότι πωλούν μια υπηρεσία, η οποία επί του παρόντος δεν έχει πραγματική χρησιμότητα ως θεραπευτική επιλογή».
Η πιο συνήθης χρήση των βλαστοκυττάρων στην οικογένεια είναι η θεραπεία της μεσογειακής και δρεπανοκυτταρικής αναιμίας και ακολουθεί η λευχαιμία

Υπέρ των ιδιωτικών

Είναι απόλυτα ιστοσυμβατά με το παιδί αλλά και με μέλη της οικογένειάς του

ΚΟΚΚΩΝΑ ΚΟΛΙΑΚΟΥ

Αναπληρώτρια καθηγήτρια Ιατρικής

Οι γονείς κατά τη γέννηση του παιδιού τους έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν τη φύλαξη των βλαστοκυττάρων του ομφαλοπλακουντιακού αίματος των παιδιών τους σε μια ιδιωτική τράπεζα ή να τα δωρίσουν ανώνυμα σε μια δημόσια.

Στην οικογενειακή φύλαξη, τα βλαστοκύτταρα είναι άμεσα διαθέσιμα για το ίδιο τους το παιδί (αυτόλογα) ή για τα ιστοσυμβατά μέλη της οικογένειάς τους (αλλογενή) για όσες θεραπείες είναι σήμερα εν χρήσει και για αυτές που καθημερινά προκύπτουν, ως αποτέλεσμα μακροχρόνιων ερευνών.

Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της αυτόλογης χρήσης είναι ότι τα βλαστοκύτταρα είναι απόλυτα ιστοσυμβατά με το ίδιο το παιδί και για το λόγο αυτό δεν χρειάζεται λήψη ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων, ενώ η χρήση από άλλα ιστοσυμβατά μέλη της οικογένειας συνοδεύεται από μεγαλύτερα ποσοστά επιβίωσης στις περιπτώσεις κακοήθων ασθενειών. Δεδομένου ότι η ιστοσυμβατότητα κληρονομείται, για τον λόγο αυτό η οικογένεια είναι η πιο άμεση πηγή λήψης βλαστοκυττάρων μετά το ίδιο το παιδί. H πιθανότητα σήμερα κάποιος να χρησιμοποιήσει τα δικά του βλαστοκύτταρα καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής του υπολογίζεται 1 προς 200. Η αναλογία αυτή, το 1997 μόνο για ασθένειες του αιμοποιητικού, και για ηλικία κάτω των 20 ετών είχε υπολογισθεί 74 προς 200.000.
Σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου της Αριζόνα, σήμερα ένας στους τρεις ασθενείς άνω των 65 ετών μπορεί να ωφεληθεί από τις νέες εφαρμογές των βλαστικών κυττάρων με τα δικά του κύτταρα για τη θεραπεία καρδιαγγειακών, οφθαλμολογικών, ορθοπεδικών, νευρολογικών και ενδοκρινολογικών νοσημάτων.

Τον Απρίλιο του 2010 δόθηκαν στη δημοσιότητα στοιχεία που αφορούσαν τις αιμοποιητικές μεταμοσχεύσεις που πραγματοποιήθηκαν το 2006 σε διάφορες χώρες που συμμετείχαν στη μελέτη και οι οποίες αναμένεται να αποτελέσουν τις κατευθυντήριες γραμμές για την πολιτική που θα ακολουθήσουν τα κράτη σχετικά με τη φύλαξη των αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων.

Στη μελέτη αυτή συμμετείχαν 1.327 επιστημονικές ομάδες από 71 χώρες οι οποίες βρίσκονται και στις πέντε ηπείρους. Καταγράφηκαν όλα τα είδη των αιμοποιητικών μεταμοσχεύσεων, αυτόλογων και αλλογενών που πραγματοποιήθηκαν από τις συμμετέχουσες ομάδες το έτος 2006 για τη θεραπεία κακοήθων, κληρονομικών και αυτοάνοσων ασθενειών.

Το έτος αυτό πραγματοποιήθηκαν 50.417 αιμοποιητικές μεταμοσχεύσεις εκ των οποίων οι 28.901 ήταν αυτόλογες και οι 21.516 αλλογενείς. Από τις 21.516 αλλογενείς αιμοποιητικές μεταμοσχεύσεις, στις 11.928 τα βλαστοκύτταρα προέρχονταν από την οικογένεια και στις 9.588 από τη δημόσια τράπεζα. Αρα, η συνολική συνεισφορά της οικογενειακής φύλαξης το έτος 2006 ήταν 40.829 μοσχεύματα, το 86%, και της δημόσιας 9.588, το 14%.

Για τη θεραπεία του παιδικού καρκίνου η ίδια μελέτη έδειξε ότι το 2006 η οικογένεια βοήθησε στο 98,6% των μεταμοσχεύσεων και η δημόσια τράπεζα στο 1,4%, ενώ για τη θεραπεία των λεμφωμάτων η οικογένεια χορήγησε το 94,3% των μοσχευμάτων. Το 2006, πραγματοποιήθηκαν 17.049 μεταμοσχεύσεις σε ασθενείς με όλους τους τύπους των λευχαιμιών. Στις 15.210 περιπτώσεις έγιναν αλλογενείς μεταμοσχεύσεις και στις 1.839 αυτόλογες.

Από τις 15.210 αλλογενείς μεταμοσχεύσεις οι 8.122 πραγματοποιήθηκαν με βλαστοκύτταρα που προήλθαν μέσα από την οικογένεια και οι 7.088 από δημόσια τράπεζα. Αρα, ακόμη και στην περίπτωση των λευχαιμιών το 2006 η οικογένεια χορήγησε το 58,5% των μοσχευμάτων και η δημόσια τράπεζα το 41,5%.

Σήμερα, τα βλαστοκύτταρα του ομφαλοπλακουντιακού αίματος χρησιμεύουν για το ίδιο το παιδί και τα ιστοσυμβατά μέλη της οικογένειάς του για τη θεραπεία κακοήθων ασθενειών, καθώς και κληρονομικών ασθενειών του αίματος.

Η κατευθυνόμενη οικογενειακή φύλαξη των βλαστοκυττάρων προκύπτει από την άμεση ανάγκη αντιμετώπισης ενός τρέχοντος προβλήματος της οικογένειας, στην επίλυση του οποίου συμβάλλει η χρήση των βλαστοκυττάρων. Η πιο συνήθης κατευθυνόμενη φύλαξη και χρήση των βλαστοκυττάρων στην οικογένεια είναι η θεραπεία της μεσογειακής και δρεπανοκυτταρικής αναιμίας (κληρονομικές ασθένειες του αίματος) και ακολουθεί η λευχαιμία. Τα αποτελέσματα και στις δύο περιπτώσεις είναι καλύτερα σε σύγκριση με τα αποτελέσματα από τη χρήση ομφαλοπλακουντιακού αίματος από άγνωστο δότη.

Σε στάδιο κλινικών μελετών βρίσκεται η θεραπεία αυτοάνοσων ασθενειών, όπως του παιδικού διαβήτη, καθώς και η θεραπεία της ισχαιμικής εγκεφαλοπάθειας (εγκεφαλική παράλυση). Στις περιπτώσεις αυτές χρησιμοποιούνται βλαστοκύτταρα από το ίδιο το παιδί. Η αποκατάσταση της λειτουργίας οργάνων, όπως της καρδιάς μετά από έμφραγμα, των πνευμόνων μετά από χρόνιες πνευμονοπάθειες, των αρθρώσεων στις περιπτώσεις οστεοαρθρίτιδας, καθώς και η θεραπεία εκφυλιστικών παθήσεων, βρίσκονται σε στάδιο αξιολόγησης και απαιτούν βλαστοκύτταρα του ίδιου του ασθενούς.

Το ομφαλοπλακουντιακό αίμα, σε αντίθεση με τον μυελό των οστών, περιέχει νεαρά και υγιή βλαστοκύτταρα για τα οποία δεν είναι απαραίτητη η απόλυτη ιστοσυμβατότητα προκειμένου να χορηγηθούν σε ασθενή.

Για τον λόγο αυτό, οι χρήσεις του είναι συνεχώς αυξανόμενες. Η αποθήκευση του ομφαλοπλακουντιακού αίματος αποτελεί την πρώτη, την πιο πλήρη και την πολυτιμότερη πηγή λήψης βλαστοκυττάρων, η οποία εξασφαλίζει το ίδιο το παιδί και τα ιστοσυμβατά μέλη της οικογένειάς του.

ΠΗΓΗ

www.ethnos.gr › ΕΝΘΕΤΑ › ΥΓΕΙΑ › ΑΡΘΡΑ 






Δημοσίευση σχολίου