Πέμπτη, 2 Απριλίου 2015

Τέχνη


                                            TRIVAGO - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

                                           ------------------------------------

                                            AIR TICKETS - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

     ----------------------------------------------------------------------------------------------------------






             -------------------------------------------------------------------------------------------

        Ο ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗΣ ΩΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ ( ΒΙΒΛΙΟ ) - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !      

              --------------------------------------------------------------------------------------------

                         ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ( ΒΙΒΛΙΟ ) - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

              --------------------------------------------------------------------------------------------

          32 ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΩΣ ΤΟΝ ΕΞΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟ ( ΒΙΒΛΙΟ ) - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

              ---------------------------------------------------------------------------------------------

                           Η ΤΕΧΝΗ ( ΒΙΒΛΙΟ ) - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

              ---------------------------------------------------------------------------------------------

                      ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ( ΒΙΒΛΙΟ ) - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

              ---------------------------------------------------------------------------------------------

                        ΕΛΛΗΝΕΣ ΖΩΓΡΑΦΟΙ ( ΒΙΒΛΙΟ ) - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

             ----------------------------------------------------------------------------------------------

                 ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ( ΒΙΒΛΙΟ ) - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

             -----------------------------------------------------------------------------------------------

                 ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΤΕΧΝΗΣ ( ΒΙΒΛΙΟ ) - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

             -----------------------------------------------------------------------------------------------

            ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ( ΒΙΒΛΙΟ ) - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

            -------------------------------------------------------------------------------------------------

            ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΜΟΣ Α ( ΒΙΒΛΙΟ ) - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

          ----------------------------------------------------------------------------------------------------

          ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΜΟΣ Β ( ΒΙΒΛΙΟ ) - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

          ------------------------------------------------------------------------------------------------------

        ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ 3 Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ ( ΒΙΒΛΙΟ ) - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

         ---------------------------------------------------------------------------------------------------------

            ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ( ΒΙΒΛΙΟ ) - ΚΛΙΚ ΕΔΩ !

          -------------------------------------------------------------------------------------------------------

                                                                                       




Antoine Blanchard(1910 - 1988)Place Pigalle: Paris

                       ------------------------------------------------------



 Leonid Afremov – Rainy Wedding


                         ---------------------------------------------------


Όταν η πραγματικότητα ανατρέπεται και νοηματοδοτείται με διαφορετική πυξίδα..

Όταν ανυψωνόμαστε από το επίπεδο των χαμηλών ενστίκτων στο επίπεδο  του πνεύματος..

Όταν το καράβι της ύπαρξης μας δεν προσκρούει στα βράχια της ευτέλειας και της χαμέρπειας γιατί υπάρχει ένας  «φάρος » ανθρωπισμού, εξευγενισμού, καλλιέργειας και αισθητικής..

Όταν μέσω της Τέχνης μάς προσφέρεται το « κρασί της γνώσης » και το εισιτήριο σε ένα κόσμο γεμάτο φως ..

Τότε έχουμε Τέχνη. . .

 Όσο οι ανθρωπιστικές σπουδές βρίσκονται σε ύφεση, οι άνθρωποι θα παραμένουν μορφωμένα κι εξειδικευμένα όντα πλην όμως τεχνολογικά ντουβάρια κι απολίτιστα ζώα.

Δώσε marketing και management, web application, πληροφορική και buisiness administration αλλά πιες κι ένα ποτήρι κρασί με τον Σολωμό, τον Καβάφη, τον Καζαντζάκη, τον Ελύτη, τον Παρθένη,τον Γκίκα, τον Εγγονόπουλο, αφουγκράσου και στοχάσου, γέμισε τη φαρέτρα σου με λογοτεχνία, ποίηση, εικαστικά, νιώσε ξανά τη μυρωδιά από αληθινό χαρτί και μελάνι και στάξε λίγο Αιγαίο και Ιόνιο στη ψυχή σου .

Τρύφωνας Παπαλεωνίδας

                             -----------------------------------------------------

Η τέχνη δεν είναι, όπως λένε οι μεταφυσικοί, η εκδήλωση κάποιας μυστηριώδους ιδέας της ομορφιάς ή ο Θεός. Δεν είναι, όπως λένε οι φυσιολόγοι αισθητική, ένα παιχνίδι στο οποίο ο άνθρωπος αφήνει την υπερβάλλουσα αποθηκευμένη ενέργειά του.  Δεν είναι η έκφραση των συναισθημάτων του ανθρώπου από εξωτερικά ερεθίσματα - σήματα. Δεν είναι η παραγωγή ευχάριστων αντικειμένων  και, πάνω απ 'όλα, δεν είναι ευχαρίστηση. Αλλά είναι ένα μέσο της ένωσης μεταξύ των ανθρώπων, που τους ενώνει μαζί στα ίδια συναισθήματα και είναι απαραίτητη για τη ζωή και την πρόοδο προς την ευημερία των ατόμων και της ανθρωπότητας.

       Όσκαρ Ουάιλντ 
           
                     ----------------------------------------------

ΑΣΤΡΟΛΑΒΟΣ

Με αγάπη για τη Τέχνη !

Με την ειδική στήλη με τίτλο « KEEP CALM AND LOVE ART ! » η οποία εμπλουτίζεται συνεχώς και αναδημοσιεύεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα, οι φίλες και οι φίλοι της σελίδας μπορούν να απολαύσουν εξαιρετικά προσεγμένες, καλαίσθητες και πλούσιες ως προς το περιεχόμενο αναρτήσεις σχετικά με τη ζωγραφική, τη γλυπτική, την αρχιτεκτονική, τα εικαστικά !

Αφιερώματα σε :

-  El Greco   ( Δομήνικος Θεοτοκόπουλος )

 - Giotto,   ( Giotto di Bondone )

- Fra Angelico - Beato Angelico ( Guido di Pietro -  Fra Giovanni Angelico da Fiesole )

- Caravaggio ( Michelangelo Merisi (or Amerighi) da Caravaggio )

- Vermeer  ( Johannes, Jan or Johan Vermeer )

- Velázquez ( Diego Rodríguez de Silva y Velázquez )

- Botticelli ( Alessandro di Mariano di Vanni Filipepi )

- Watteau ( Jean-Antoine Watteau )

- Da Vinci ( Leonardo di ser Piero da Vinci )

- Michelangelo  ( Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni )

Picasso Pablo  ( Ruiz y Picasso )

- Λύτρας Νικηφόρος

- Ιακωβίδης Γεώργιος κ .α .

Τα σχόλια των φίλων της σελίδας για τυχόν λάθη ή παραλείψεις πέρα από ευπρόσδεκτα είναι και απαραίτητα.

Ο ΑΣΤΡΟΛΑΒΟΣ στηρίζει τον Πολιτισμό !





                                -----------------------------------------------------


Οι 15 πίνακες της βροχής!!





Διάσημοι ζωγραφικοί πίνακες που έχουν σαν θέμα τους τη βροχή

Camille Pissarro 1888


Gustave Caillebotte 1875


 Παρίσι, μια βροχερή μέρα Gustave Caillebotte 1877




Paul Gauguin 1885



 Alexandre Benois 1896


 Σταροχώραφο στη βροχή Vincent van Gogh 1889


Τοπίο στη βροχή - Vincent van Gogh 1890



Πρωινό υπό βροχή στο Σηκουάνα - Claude Monet 1897


Edouard Cortes


Edouard Cortes


Βροχή στο Pont-Aven - Gustave Loiseau


 T. C. Steele 1887


φθινοπωρινή βροχή Julian Alden Weir 1890


Salthouse Dock, Liverpool- John Atkinson Grimshaw


Claude Monet 1886


ΠΗΓΗ



---------------------------------------------------------------------------------------------



Auguste Rodin

«Γλυπτική ονομάζεται η τέχνη της καλλιτεχνικής δημιουργίας - έκφρασης, που εκτελείται μέσω της δημιουργίας τρισδιάστατων μορφών σε οποιοδήποτε μέσο. Τα υλικά που χρησιμοποιούνται είναι διάφορα, σκληρά, όπως η πέτρα, το μάρμαρο, τα μέταλλα ή το ξύλο, ή και πιο μαλακά, όπως ο πηλός ή διάφορα πλαστικά (στη σύγχρονη γλυπτική). Είναι δυνατός ακόμη ο συνδυασμός διαφορετικών υλικών. Το πρώτο στάδιο είναι η εύρεση των αντικειμένων που θα παρουσιαστούν από τους γλύπτες. Έπειτα, τα επιλεγμένα υλικά υφίστανται επεξεργασία με διάφορες τεχνικές, αφαιρετικές όπως το σκάλισμα, ή προσθετικές όπως η συγκόλληση. Υπάρχουν ακόμη τεχνικές που τροποποιούν τη σκληρότητα των χρησιμοποιουμένων υλικών. Όταν τελειώσει το γλυπτό ή το ανάγλυφο, η επιφάνειά του μπορεί να διακοσμηθεί επιπλέον με χρήση ζωγραφικής. Τέλος, μια συλλογή γλυπτών, τοποθετούνται μερικές φορές σε «κήπους γλυπτών» ».





Συνομιλώντας με τα γλυπτά του Ροντέν

Της Νάταλης Σάκκουλα

Στα τέλη του 19ου αιώνα, ένας καινοτόμος Γάλλος καλλιτέχνης τάραξε τα λιμνάζοντα νερά της ευρωπαϊκής ακαδημαϊκής γλυπτικής με τον μη συμβατικό χαρακτήρα των έργων του. Ο Ογκύστ Ροντέν (1840-1917) υπήρξε ο προάγγελος της μοντέρνας γλυπτικής, ο δημιουργός που ανέτρεψε τους ισχύοντες παραδοσιακούς κανόνες της πλαστικής και εισήγαγε μια νέα οπτική της φόρμας, απορρίπτοντας το ιδεαλιστικό πνεύμα και προκρίνοντας μια πιο ρεαλιστική προσέγγιση της ανθρώπινης μορφής. Η επαναστατική στάση του απέναντι στις παγιωμένες αντιλήψεις της τέχνης είχε ως αποτέλεσμα την καθυστέρηση της αναγνώρισης και καταξίωσής του, η οποία, αν και αργά, ήρθε τουλάχιστον αρκετά χρόνια πριν από τον θάνατό του - το 1900 πραγματοποίησε την πρώτη ατομική έκθεσή του στο Παρίσι. Έργα του, όπως ο Σκεπτόμενος, ο Μπαλζάκ, η Πύλη της Κολάσεως ή οι Αστοί του Καλαί έχουν επηρεάσει βαθιά τη μοντέρνα τέχνη και πολλούς μεταγενέστερους καλλιτέχνες, ενώ ακόμη και σήμερα εντυπωσιάζουν και διεγείρουν έντονα συναισθήματα.
Η δημιουργική πορεία του Ροντέν ξετυλίγεται στην αναδρομική έκθεση που φιλοξενείται στο Kunsthaus της Ζυρίχης και περιλαμβάνει 160 εκθέματα, τα οποία τοποθετημένα σε έναν σχεδόν ενιαίο χώρο και οργανωμένα σε έξι θεματικές ενότητες-πυρήνες, αποκαλύπτουν τις αναζητήσεις του και την εξέλιξη της δουλειάς του, μέσα από την επιμέρους ανάγνωσή τους, αλλά και τη μεταξύ τους συνομιλία.

Ο Ροντέν εκδήλωσε το ταλέντο του στη ζωγραφική σε πολύ μικρή ηλικία και με τη συγκατάθεση του πατέρα άρχισε να παρακολουθεί μαθήματα στη Μικρή Σχολή στα 14 του χρόνια. Αν και επιχείρησε τρεις φορές να εισαχθεί στη Σχολή Καλών Τεχνών, ποτέ δεν έγινε δεκτός. Την πρώτη ριζοσπαστική πρότασή του κατέθεσε το 1865, όταν θέλησε να εκθέσει στο Ετήσιο Σαλόν του Παρισιού το γλυπτό Ο Άνθρωπος με τη σπασμένη μύτη -ουσιαστικά το σπάραγμα της μάσκας του- για να λάβει την αρνητική απάντηση της επιτροπής με την αιτιολογία ότι δεν ήταν ένα ολοκληρωμένο έργο. «Το γλυπτό διακρίνεται για τον έντονο ρεαλισμό του, μία προκλητική άποψη για την εποχή εκείνη. Αγνοεί την καθιερωμένη έννοια της ομορφιάς, με ένα προκλητικό κεφάλι, όπου το πρόσωπο είναι ασύμμετρο και με φυσικές παραμορφώσεις», εξηγεί ο Κρίστοφ Μπέκερ, ένας από τους επιμελητές της έκθεσης και προσθέτει: «Και η τύχη έπαιξε ρόλο στη δημιουργία του. Το ατελιέ του τότε ήταν σε ένα στάβλο χωρίς θέρμανση. Με την παγωνιά του χειμώνα, το πρόπλασμα από πηλό έσπασε και μόνο η μάσκα σώθηκε». Ο Ροντέν ωστόσο θεωρούσε ότι ήταν το πρώτο καλό γλυπτό του και αυτό που εν πολλοίς καθόρισε τη μετέπειτα πορεία του. Δουλεμένο ξανά σε μάρμαρο, αλλά και συμπληρωμένο, τελικά εκτέθηκε στο Σαλόν δέκα χρόνια αργότερα.

Ο Άνθρωπος με τη σπασμένη μύτη, μαζί με τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο και την Εποχή του Χαλκού, το πρώτο σημαντικό γλυπτό του, συγκροτούν τον κορμό της πρώτης ενότητας της έκθεσης. Οι επιρροές που είχε δεχτεί από τη γλυπτική της αρχαιότητας -ειδικά την ελληνική- και την αναγεννησιακή -ιδιαίτερα του Μιχαήλ Αγγέλου- που γνώρισε στο Μουσείο του Λούβρου, αλλά και κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του στην Ιταλία το 1875-76, είναι ορατές. Γόνιμα αφομοιωμένες ήδη από τα πρώτα βήματά του, θα φιλτραριστούν μέσα από το δικό του βλέμμα και θα συμβάλουν στη διαμόρφωση του έντονα προσωπικού ύφους του, απαλλαγμένου από κάθε ίχνος στείρας μίμησης. «Το ταξίδι στην Ιταλία θα αποδειχθεί ζωτικής σημασίας για τη δουλειά του και θα τον οδηγήσει στη μεγαλύτερη καινοτομία του: άρχισε να κατακερματίζει το ανθρώπινο σώμα, δηλώνοντας ότι ο κορμός είναι μια αυτόνομη γλυπτική φόρμα», επισημαίνει ο Μπέκερ. «Ένας κορμός καλοφτιαγμένος κλείνει μέσα του όλη τη ζωή», είχε δηλώσει άλλωστε ο Ροντέν και το αποδεικνύει με ένα από τα αριστουργήματά του, τον Κορμό της Αντέλ.

Η πρώτη παραγγελία

Η διαμάχη που ξέσπασε γύρω από την Εποχή του Χαλκού, αν δηλαδή είχε χρησιμοποιήσει καλούπια βγαλμένα από το ζωντανό μοντέλο για τη δημιουργία του, εξαγρίωσε τον Ροντέν. Τόσο φυσικό φαινόταν με τον λεπτομερή πλασμό των μυών και των οστών του ανθρώπινου σώματος, που προεξέχοντας, σχημάτιζαν σκιερές και φωτεινές επιφάνειες, οι οποίες προκαλούσαν την αίσθηση της κίνησης και έδιναν πνοή στο άψυχο υλικό. «Κάθε σημείο του ήταν ένα στόμα που μίλαγε τη δική του γλώσσα», θα γράψει ο ποιητής Ράινερ Μαρία Ρίλκε αναφερόμενος στο γλυπτό. Το θέμα πήρε μεγάλη δημοσιότητα, στάθηκε όμως και η αφορμή για να ανατεθεί στον Ροντέν, το 1880, η πρώτη σημαντική παραγγελία από το γαλλικό κράτος: η δημιουργία μιας θύρας για το Μουσείο Διακοσμητικών Τεχνών, το οποίο θα γινόταν στο Παρίσι (τελικά δεν υλοποιήθηκε ποτέ).

Η Πύλη της Κολάσεως, δεκαετίες τώρα, υποδέχεται τους επισκέπτες του Kunsthaus, τοποθετημένη στον εξωτερικό χώρο του μουσείου. Το έργο, εμπνευσμένο από τη Θεία Κωμωδία του Δάντη, αποδείχθηκε το πιο δύσκολο και φιλόδοξο εγχείρημά του. Αν και εργαζόταν πάνω σε αυτό καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής του, ποτέ δεν το ολοκλήρωσε.

Όταν κάποτε ρωτήθηκε πότε σκόπευε να το τελειώσει, απάντησε: «Είναι οι καθεδρικοί ναοί ολοκληρωμένα έργα τέχνης;». Συνολικά, για την Πύλη σχεδίασε 200 περίπου μορφές κολασμένων, αντλώντας έμπνευση και από Τα Άνθη του Κακού του Μποντλέρ. Ανάμεσά τους και ο Σκεπτόμενος, το πιο διάσημο έργο του, για το οποίο ο Ροντέν είχε πει: «Η αναπαράσταση της απόλυτης ακινησίας είναι πολύ σπάνια στα έργα μου. Πάντοτε προσπάθησα να δείξω τη ζωή της ψυχής, μέσα από την κίνηση των μυών». Αποτελεί το κεντρικό έκθεμα των δύο ενοτήτων που είναι αφιερωμένες στο μεγαλειώδες, αλλά ημιτελές έργο του, περιτριγυρισμένος από την Εύα, τη Γυναίκα μάρτυρα, την Κουλουριασμένη γυναίκα, τον Άσωτο υιό, τον Εφήμερο Έρωτα κ.ά.

Πολλές από τις μορφές που προορίζονταν για την Πύλη της Κολάσεως, χρησιμοποιήθηκαν ξανά από τον Ροντέν, «επανερμηνεύτηκαν» για να αποτελέσουν ανεξάρτητα έργα, διαφορετικά συμπλέγματα ή μεμονωμένες μορφές. Το Φιλί, ένα από τα πιο γνωστά και τα πιο αισθησιακά γλυπτά του, προοριζόταν αρχικά για την Πύλη. Αναπαριστάνει τον Πάολο και τη Φραντσέσκα, το παράνομο ζευγάρι για το οποίο μιλάει ο Δάντης, τη στιγμή που ανταλλάσσουν το μοναδικό φιλί τους, πριν δολοφονηθούν. Παρουσιασμένο στη Ζυρίχη στη γύψινη εκδοχή του, το 1888 θα σμιλευθεί και σε μάρμαρο. Στην ίδια ενότητα, Η Γη και η Σελήνη, ένα άλλο γνωστό μαρμάρινο έργο του. Και αυτό έχει γεννηθεί από δύο παλαιότερες μορφές. Η κουλουριασμένη μορφή δε έχει το σώμα της Ανδρομέδας και το κεφάλι της Γυναίκας μάρτυρα. Ο Ροντέν όλο και συχνότερα, συνένωνε ξεχωριστά σπαράγματα από διαφορετικές μορφές για να δημιουργήσει καινούργιες, τις οποίες ονόμαζε Συναρμογές. Ομως και ένα σπάραγμα, μια αποσπασματική μορφή, αποτελούσε γι' αυτόν ένα άρτιο και ολοκληρωμένο έργο, απελευθερώνοντας έτσι τη γλυπτική από τα καθιερωμένα θεματικά και φορμαλιστικά πλαίσιά της. Ο Ροντέν μίλαγε για την «ψυχή της γλυπτικής», της οποίας η «ολότητα βρίσκεται στο σπάραγμα».
Πιστεύοντας, όπως και ο Μιχαήλ Άγγελος, ότι κάθε κομμάτι μαρμάρου κλείνει μέσα του ένα γλυπτό το οποίο αποκαλύπτεται όταν αφαιρεθούν τα επιπλέον κομμάτια της πέτρας, δίνει την εντύπωση ότι οι απαλά σμιλευμένες μορφές του αναδύονται μέσα από το τραχύ ακατέργαστο σχεδόν μαρμάρινο ογκόλιθο και απελευθερώνονται από αυτόν με πολύ αργό ρυθμό. Ο Ροντέν δέχθηκε επικρίσεις για τα μαρμάρινα γλυπτά του, κατηγορούμενος ότι δεν τα δούλευε ο ίδιος και ανέθετε το σμίλευμά τους σε άλλους.

Αρκετές ήταν οι απογοητεύσεις που δέχθηκε στη ζωή του. Τα δύο μεγάλα μνημεία που του ανατέθηκαν, το πρώτο προς τιμήν του Βίκτωρος Ουγκώ το 1889 και το δεύτερο αφιερωμένο στον Μπαλζάκ το 1891, ποτέ δεν έλαβαν την τελική έγκριση για κατασκευή. Οι προτάσεις του δεν άρεσαν στα μέλη των αντίστοιχων επιτροπών. Ο Ροντέν θεωρούσε ότι το γλυπτό του Μπαλζάκ που είχε φτιάξει περιείχε τα βασικά χαρακτηριστικά της αισθητικής του, ενώ για τον Μπρανκούζι είναι αυτό που θεμελίωσε τον μοντερνισμό στη γλυπτική. Το τελευταίο σημαντικό έργο του, και πυρήνας της τελευταίας ενότητας της έκθεσης, είναι το μνημείο αφιερωμένο στον Αμερικανό ζωγράφο Γουίσλερ, το οποίο έγινε δεκτό από την επιτροπή, αλλά δεν έμελλε ποτέ να τελειώσει. Ο θάνατος δεν τον άφησε να το ολοκληρώσει…
Το μόνο μνημείο του που είδε τοποθετημένο όσο ζούσε ήταν Οι Αστοί του Καλαί.

Oι Αστοί του Καλαί

Το 1884, η πόλη του Καλαί αποφάσισε να τιμήσει τη μνήμη των έξι κατοίκων της, οι οποίοι, το 1346, κατά τη διάρκεια του Εκατονταετούς Πολέμου, δέχθηκαν εθελοντικά να θυσιάσουν τη ζωή τους για να σταματήσει η πολιορκία της από τον βασιλιά της Αγγλίας. Ο Εδουάρδος Γ΄ είχε ζητήσει να του παραδοθούν έξι επιφανείς πολίτες έτοιμοι να πεθάνουν, καθώς και το κλειδί της πόλης. Τελικά, η Γαλλίδα σύζυγος του βασιλιά τον έπεισε να τους χαρίσει τη ζωή.

Τα μέλη του δημοτικού συμβουλίου του Καλαί απευθύνθηκαν στον Ροντέν για τη δημιουργία ενός μεγαλοπρεπούς ιστορικού μνημείου, αντάξιου της ανδρείας τους. «Αυτό που πήραν ήταν ένα γλυπτό, χωρίς βάθρο, που αναπαριστούσε τους πολίτες στην αξιοθρήνητη πορεία τους προς τον βέβαιο θάνατο. Φόβος, σκεπτικισμός, απόγνωση, υποταγή στη μοίρα και αποφασιστικότητα: Αυτά είναι τα συναισθήματα που αποτυπώνονται στα πρόσωπά τους. Ο πόνος και η παραίτηση δεν είναι συναισθήματα ηρώων! Επίσης, ο Ροντέν επιθυμούσε το γλυπτό να τοποθετηθεί απευθείας στο πλακόστρωτο στην αγορά του Καλαί, ώστε το πλήθος να μπορεί να ανακατεύεται με τις μορφές», τονίζει ο Μπέκερ.

Τελικά, το μνημείο εγκρίθηκε, χυτεύθηκε σε ορείχαλκο και το 1895 τοποθετήθηκε πάνω σε μαρμάρινο βάθρο και σε άλλο σημείο της πόλης. Το 1945, οι Αστοί του Καλαί μεταφέρθηκαν μπροστά στο δημαρχείο της πόλης και τοποθετήθηκαν σχεδόν στο επίπεδο του εδάφους, όπως είχε προτείνει ο Ροντέν.






Ο Σκεπτόμενος 1902


Το Φιλί του Ροντέν στην Ελλάδα

Το φιλί 1889


Οι πύλες της κολάσεως 1917


Οι πολίτες του Καλαί 1889


Ο Φρανσουά Ωγκύστ Ρενέ Ροντέν (François-Auguste-René Rodin, 12 Νοεμβρίου1840 - 17 Νοεμβρίου 1917) ήταν Γάλλος γλύπτης, που επηρέασε σε μεγάλο βαθμό τη γλυπτική του 20ού αιώνα με τα έργα του. Αρνήθηκε να αγνοήσει τις ανθρώπινες αδυναμίες και τις περιέγραψε όσο καλύτερα μπόρεσε στην τέχνη του, με ρεαλισμό και δύναμη. Περιέγραψε επίσης και την ερωτική αδυναμία, με πάθος κι ομορφιά.

Γεννήθηκε στις 12 Νοεμβρίου του 1840 στο Παρίσι, δεύτερος γιος του Ζαν Μπατίστ Ροντέν (Jean-Baptiste Rodin) και της Μαρί Σεφέρ (Marie Cheffer). Από νεαρή ηλικία επέδειξε ενδιαφέρον για τη ζωγραφική και δέκα ετών παρακολούθησε τα πρώτα του μαθήματα. Στα 14 χρόνια του εισήχθη στη σχολή École Impériale de Dessin, γνωστή και ως Petite École (Μικρή Σχολή) σε αντιδιαστολή με την μεγαλύτερου κύρους Σχολή Καλών Τεχνών (École des Beaux-Arts), όπου επιχείρησε να σπουδάσει αλλά απορρίφθηκε συνολικά τρεις φορές. Την περίοδο αυτή μελετά εντατικά και επισκέπτεται μουσεία παρατηρώντας με ενδιαφέρον γλυπτά της αρχαιότητας ανακαλύπτοντας παράλληλα και την προσωπική του κλίση στη γλυπτική.

Σε ηλικία 18 ετών αρχίζει να εργάζεται στο Παρίσι προκειμένου να συντηρήσει την οικογένειά του. Η πόλη του Παρισιού του προσφέρει αυτή τη δυνατότητα, καθώς την εποχή αυτή πολλά αγάλματα και διακοσμητικά γλυπτά κατασκευάζονται προκειμένου να χρησιμοποιηθούν σε δημόσιους χώρους. Παράλληλα, ο Ροντέν παράγει και προσωπικά έργα. Τέσσερα χρόνια αργότερα, ο θάνατος της αδελφής του, Μαρί, τον τραυματίζει πολύ και τίθεται υπό θεραπευτική παρακολούθηση. Ο πατέρας του αναγνωρίζει το ταλέντο του και τον ενθαρρύνει να συνεχίσει.

Το 1864 συναντά την Ροζ Μπερέ (Rose Beuret), την κάνει σύντροφό του και ποζάρει σε πολλά έργα του. Την ίδια χρονιά απορρίπτεται δύο φoρές στο Σαλόν του Παρισιού το έργο του Άντρας με Σπασμένη Μύτη, που ο ίδιος ο Ροντέν θεωρεί ως το πρώτο του σημαντικό γλυπτό, αλλά αργότερα, το 1875, γίνεται δεκτό με τον διαφορετικό τίτλο Πορτρέτο Ρωμαίου και αποτελεί παράλληλα το πρώτο έργο του Ροντέν που εκτίθεται στο Σαλόν.

Το 1875 ταξιδεύει στην Ιταλία και επηρεάζεται βαθιά από το έργο του Μικελάντζελο Μπουοναρότι. Την ίδια περίοδο επεξεργάζεται ένα άγαλμα μεγάλων διαστάσεων, προκειμένου να το εκθέσει στο Σαλόν του Παρισιού. Για το έργο αυτό, που αργότερα θα ονομαστεί Εποχή του Μπρούντζου, χρησιμοποιεί ένα ανδρικό μοντέλο και ακολουθεί τα πρότυπα των αρχαιοελληνικών και ρωμαϊκών γλυπτών. Το 1877 εκτίθεται στο Σαλόν αλλά, αν και αναγνωρίζεται η υψηλή αισθητική του, οι κριτικοί αδυνατούν να πιστέψουν πως το έργο αποτελεί δημιουργία του και τον κατηγορούν πως χρησιμοποίησε ένα "καλούπι" ώστε να επιτύχει μια τόσο ρεαλιστική απόδοση.

Το 1880 του ανατίθεται να διακοσμήσει την πύλη του Μουσείου Καλών Τεχνών. Για το συγκεκριμένο έργο, που αργότερα ονομάστηκε Οι Πύλες της Κολάσεως, ο Ροντέν βασίστηκε στη Θεία Κωμωδία του Δάντη και προσπάθησε να αποδώσει το ταξίδι του Δάντη στον Κάτω Κόσμο. Στα τέλη του 1880 η κατασκευή του μουσείου εγκαταλείφθηκε, ωστόσο ο Ροντέν συνέχισε να επεξεργάζεται περιοδικά το έργο του μέχρι και το τέλος της ζωής του. Αναπαραστάσεις και στοιχεία από τις Πύλες της Κολάσεως αποτέλεσαν τη βάση για μερικά από τα δημοφιλέστερα έργα του Ροντέν, όπως ο Σκεπτόμενος ή το Φιλί.

Κατά τη διάρκεια της εργασίας του για τις Πύλες, ο Ροντέν αναγνωρίζεται ολοένα και περισσότερο ως σημαντικός δημιουργός αναλαμβάνοντας περισσότερες παραγγελίες. Την ίδια περίοδο, αναπληρώνοντας έναν δάσκαλο γλυπτικής, γνωρίζεται με την δεκαοκτάχρονη σπουδάστρια Καμίλ Κλοντέλ, η οποία σύντομα θα αποτελέσει μαθήτρια, μοντέλο, συνεργάτιδα και ερωτική σύντροφο του Ροντέν, ο οποίος ωστόσο ουδέποτε εγκατέλειψε την Ροζέ Μπερέ. Η Κλοντέλ θα αποτελέσει σημαντική πηγή έμπνευσης για τον Ροντέν μέχρι το 1898, οπότε διακόπτεται και η σχέση τους.
Σε όλη τη διάρκεια της δεκαετίας του 1880 ο Ροντέν ανέλαβε μερικές σημαντικές παραγγελίες. Μεταξύ αυτών και δύο έργα προς τιμή του ζωγράφου Κλωντ Λοραίν και του λογοτέχνη Βικτόρ Ουγκό. Το 1891 ανέλαβε και την δημιουργία ενός μνημείου για τον Μπαλζάκ. Για το έργο αυτό, που αποτέλεσε τελικά μια προτομή του, ο Ροντέν εργάστηκε συνολικά επτά χρόνια. Παρουσιάστηκε δημόσια το 1898 αλλά η υποδοχή που επιφύλαξε το κοινό ήταν αρνητική, γεγονός που οδήγησε τον Ροντέν στην αφαίρεση της προτομής, την οποία τοποθέτησε στο εργαστήριο του απαγορεύοντας την περαιτέρω δημόσια έκθεσή της.

Στις αρχές του 20ού αιώνα, ο Ροντέν είναι αναγνωρισμένος ως ένας από τους σημαντικότερους γλύπτες και στη Διεθνή Έκθεση του Παρισιού ένα τμήμα αφιερώνεται αποκλειστικά σε έργα του. Παράλληλα ο ίδιος συνεχίζει να εργάζεται και είτε επεξεργάζεται παλαιότερες
 δημιουργίες του είτε ολοκληρώνει άλλα μακρόχρονα σχέδια. Εικάζεται πως την περίοδο αυτή ο Ροντέν διαθέτει μερικές δεκάδες βοηθών προκειμένου να αντεπεξέλθει στην πληθώρα των παραγγελιών που αναλαμβάνει.

Το 1908 ο Ροντέν μετακομίζει στο ξενοδοχείο Biron, έξω από το Παρίσι, κατοικία και άλλων γνωστών καλλιτεχνών, όπως του ζωγράφου Ανρί Ματίς. Το 1912, το γαλλικό κράτος σχεδιάζει την κατεδάφιση του ξενοδοχείου αλλά ο Ροντέν πείθει τις αρχές να διατηρηθεί το κτήριο με αντάλλαγμα την παραχώρηση εκ μέρους του όλων των έργων του στη γαλλική κυβέρνηση. Αργότερα, το κτήριο μετατράπηκε στο Μουσείο Ροντέν.

Τον τελευταίο χρόνο της ζωής του παντρεύτηκε τη σύντροφό του, Ροζ Μπερέ. Πέθανε στις 17 Νοεμβρίου του 1917, σε ηλικία 77 ετών και τάφηκε στο Μεντόν (Meudon).


el.wikipedia.org/wiki/Ωγκύστ_Ροντέν

 -----------------------------------------------------------------------------------------------------


ΓΛΥΠΤΙΚΗ

Το Φιλί του Ροντέν στην Ελλάδα


Το νέο απόκτημα του Ιδρύματος Ωνάση στην Εθνική Πινακοθήκη


Το Φιλί του Ροντέν στην Ελλάδα

Το Φιλί (1886), ένα σύμπλεγμα από ορείχαλκο στο τελικό μνημειακό μέγεθος,είναι το τρίτο από τα τέσσερα νόμιμα αντίγραφα με λατινικούς αριθμούς (ΙΙΙ/ΙV) που είχε δικαίωμα να χυτεύσει το Μουσείο Ροντέν στο Παρίσι από το πρωτότυπο εκμαγείο

Το Φιλί, ένα από τα ωραιότερα και πιο δημοφιλή γλυπτά του μεγάλου Γάλλου γλύπτη Ωγκύστ Ροντέν, εκτίθεται εδώ και λίγες ημέρες στην Εθνική Πινακοθήκη. Είναι το τελευταίο απόκτημα του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης, που ήρθε να προστεθεί στην πρόσφατη αγορά της Στέψης της Θεοτόκου του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου. Και τα δύο έργα θα παραμείνουν στην Εθνική Πινακοθήκη ως δάνεια διαρκείας ώσπου να αποπερατωθεί η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος για την οποία και προορίζονται. Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι δύο ακόμη γλυπτικές συνθέσεις του μαθητή του Ροντέν, Αντουάν Μπουρντέλ, ο Θνήσκων Κένταυρος και η Σαπφώ, που είχαν αγοραστεί από τον αείμνηστο Στέλιο Παπαδημητρίου για λογαριασμό του Ιδρύματος το 2004, με την ευκαιρία της έκθεσης «Εξι κορυφαίοι γλύπτες συνομιλούν με τον Άνθρωπο», κοσμούν την πρόσοψη του Μουσείου, περιμένοντας την ώρα που θα μεταφερθούν στον τελικό προορισμό τους. Ο επισκέπτης της Εθνικής Πινακοθήκης μπορεί να σχηματίσει αρκετά ευκρινή εικόνα για τη δημιουργία των δύο κορυφαίων δημιουργών αφού, εκτός από τα έργα που προαναφέραμε, μπορεί να δει και δύο ακόμη γλυπτά του Ροντέν, τον Άσωτο Υιό, που αγοράστηκε παλαιότερα με δωρεά του Σταύρου Νιάρχου, και τον Άνθρωπο που βαδίζει πάνω σε κολόνα, το οποίο αποκτήθηκε με χορηγία της Εθνικής Τράπεζας το 2004.

Στην Εθνική Γλυπτοθήκη, εξάλλου, εκτίθεται ο Απόλλων μαχητής, το πυκνότερο και πιο εκφραστικό κεφάλι που έπλασε ο Μπουρντέλ, εμπνεόμενος από τον Απόλλωνα της Ολυμπίας. Είναι ένα πολύτιμο πρόσφατο απόκτημα του Μουσείου. Στη δωρεά των Γάλλων καλλιτεχνών για την Εθνική Αντίσταση συμπεριλαμβάνεται επίσης ένα ακόμη αριστούργημα του Μπουρντέλ: η προτομή της Αθηνάς.

Είναι περιττό να υπογραμμίσουμε πόσο σημαντικό είναι να βρίσκονται στη χώρα μας κορυφαία έργα της νεότερης γλυπτικής που εμπνέονται δημιουργικά από την ελληνική αρχαιότητα. Άλλωστε μεγάλοι Έλληνες γλύπτες υπήρξαν ακόλουθοι ή μαθητές αυτών των καλλιτεχνών, όπως ο Κώστας Δημητριάδης του Ροντέν και οι Θανάσης Απάρτης, Μπέλλα Ραφτοπούλου, Γεώργιος Καστριώτης του Μπουρντέλ.

Οι αγορές σημαντικών έργων από το Ίδρυμα Ωνάση προοιωνίζονται τον ρόλο που φιλοδοξεί να διαδραματίσει η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, όταν λειτουργήσει. Αξίζουν συγχαρητήρια στον φιλότεχνο πρόεδρο του Ιδρύματος κ. Αντώνη Παπαδημητρίου και στο Διοικητικό Συμβούλιο για αυτές τις τολμηρές και αξιέπαινες πρωτοβουλίες.

Άρρητη ευδαιμονία 

Το Φιλί (1886), ένα σύμπλεγμα από ορείχαλκο στο τελικό μνημειακό μέγεθος, είναι το τρίτο από τα τέσσερα νόμιμα αντίγραφα με λατινικούς αριθμούς (ΙΙΙ/ΙV) που είχε δικαίωμα* να χυτεύσει το Μουσείο Ροντέν στο Παρίσι από το πρωτότυπο εκμαγείο· και είναι μεγάλη τύχη που το Ίδρυμα Ωνάση μπόρεσε να το εξασφαλίσει. Οπως πολλές από τις ανεξάρτητες συνθέσεις του Ροντέν το Φιλί πηγάζει από ένα ανάγλυφο σύμπλεγμα που κοσμούσε το μέσον του αριστερού πλαισίου της Πύλης της Κολάσεως (γύρω στο 1880-1881) και απεικόνιζε τον Πάολο και τη Φραντζέσκα ένα ξακουστό ζευγάρι εραστών που έζησαν στον Μεσαίωνα (τέλος 13ου αιώνα) και δολοφονήθηκαν από τον απατημένο σύζυγο Gianciotto Μalatesta, άρχοντα του Ρίμινι, την ώρα που αντάλλασσαν το πρώτο τους φιλί. Το επεισόδιο αναφέρεται από τον Δάντη στη Θεία Κωμωδία, στο V άσμα της Κολάσεως. Ο Ροντέν αποφάσισε να αποσύρει τελικά τη σύνθεση από την Πύλη της Κολάσεως , θεωρώντας ότι το Φιλί απεικόνιζε μια στιγμή άρρητης ευδαιμονίας που δεν ταίριαζε με το πνεύμα του συνόλου. Έτσι άρχισε να δουλεύει τη σύνθεση ανεξάρτητα από το 1882. Το 1887 το σύμπλεγμα είχε ήδη ολοκληρωθεί και παρουσιάστηκε στο Βέλγιο. Το 1888 η Διεύθυνση Καλών Τεχνών του γαλλικού κράτους παρήγγειλε στον γλύπτη ένα αντίτυπο σε μάρμαρο. Το 1898 το Φιλί εκτίθεται στο Salon de la  Société Νationale πλάι στον Μπαλζάκ, την πιο ριζοσπαστικά μοντέρνα μορφή που έπλασε ο Ροντέν. Το Φιλί αποσπά εγκωμιαστικές κριτικές, ενώ ο Μπαλζάκ «πυροβολείται» από όλους, καθώς η τολμηρή εξπρεσιονιστική σύνθεση υπερέβαινε τον ορίζοντα προσδοκίας και το γούστο του κοινού. Έκτοτε το Φιλί, που βρίσκεται στα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου, εξακολουθεί να λατρεύεται από το κοινό και δίκαια νομίζω. 

Αρμονικοί άξονες 

Ένας νέος άνδρας και μια νεαρή γυναίκα στο άνθος της ηλικίας τους, γυμνοί, καθισμένοι πάνω σε έναν βράχο, αγκαλιάζονται, ενώνουν τα σώματά τους και ανταλλάσσουν έναν τρυφερό ασπασμό που μοιάζει να τους συντήκει σε μιαν αδιαίρετη ενότητα. Καθώς διασταυρώνονται χιαστί τα κορμιά των εραστών μοιάζουν να στροβιλίζονται γύρω από έναν νοητό άξονα, χαρίζοντας στη σύνθεση συναρπαστικές γωνίες θέασης από κάθε σημείο. Οι αρμονικοί, όλο καμπύλες άξονες, οι δυναμικές κατατομές που χαρακτηρίζουν το ύφος του Ροντέν, η πλούσια και ριγηλή πλαστικότητα των σωμάτων με τον τονισμό της εσωτερικής δομής της ανατομίας, καλούν τον θεατή να περιτρέξει το σύμπλεγμα και να το απολαύσει περίοπτα. Το φως ντύνει τα σώματα με σκοτεινούς ίσκιους, ημίφωτα και σπινθηρίσματα που ακροκαθίζουν πάνω στις ακμές της φόρμας, αναδεικνύοντας όλο τον πλούτο και τη ζωτικότητα της οργανικής μορφής. Το μοντελάρισμα, το πλάσιμο σε βάθος, ένα από τα κλειδιά του ροντενικού ύφους, βρίσκει την ιδανική του έκφραση στα σώματα των δύο νέων. «Το μυστικό της γλυπτικής» έλεγε ο γλύπτης «βρίσκεται στο πλάσιμο», «το πλάσιμο είναι συνώνυμο της ζωής». Το Φιλί θα μπορούσε να θεωρηθεί ένα ιδιαίτερα αισθησιακό έργο. Θα ήταν όμως πλάνη. Η ένωση των δύο νέων ανθρώπων έχει μιαν άφατη ιερότητα.

Το Φιλί μεταβάλλεται έτσι σε «ιερογαμία». Δεν έχουμε παρά να παρατηρήσουμε τον τρόπο που το στιβαρό χέρι του άνδρα αγγίζει με άρρητη τρυφερότητα και σεβασμό το κορμί της γυναίκας. Ένα φρικίασμα διατρέχει τα σώματα των νέων εραστών άμεσα μεταδοτικό και στον θεατή του έργου.

«Το σπουδαιότερο» γράφει ο Ροντέν στη διαθήκη που απευθύνει προς τους νέους καλλιτέχνες «είναι να συγκινείσαι, να αγαπάς, να ελπίζεις, να πάλλεσαι, να ζεις». Αυτός ο παλμός της ζωής, αυτός ο θεϊκός έρωτας εμψυχώνει ολόκληρο το έργο του. Γι΄ αυτό δεν έπαψε να λατρεύεται από ένα ευρύτατο κοινό που έχει μεταβάλει το Μουσείο Ροντέν στο Παρίσι σε αληθινό προσκύνημα.

Η κυρία Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα είναι καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης και διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης. * Τα νόμιμα αντίτυπα χάλκινων έργων με αραβικούς αριθμούς είναι οκτώ και έχουν εξαντληθεί από καιρό.






   ---------------------------------------------------------------------------------------

Μουσείο Ροντέν

Το μουσείο Ροντέν (Musée Rodin) βρίσκεται στο Παρίσι και αποτελεί μουσείο αφιερωμένο στο έργο του Γάλλου γλύπτη Ογκίστ Ροντέν.

Το κτίριο που στεγάζει σήμερα το μουσείο στέγαζε προηγουμένως το ξενοδοχείο Biron στο οποίο διέμενε ο Ροντέν από το 1908 μέχρι τον θάνατό του. Το 1912, το γαλλικό κράτος σχεδίαζε την κατεδάφιση του ξενοδοχείου αλλά ο Ροντέν έπεισε τις αρχές να διατηρηθεί το κτήριο και να μετατραπεί αργότερα σε μουσείο όπου θα εκτίθενται τα έργα του, με αντάλλαγμα την παραχώρηση εκ μέρους του όλων των έργων του στη γαλλική κυβέρνηση.

Λειτούργησε για πρώτη φορά το 1919. Στα εκθέματά του συμπεριλαμβάνονται και έργα άλλων καλλιτεχνών, όπως του Βίνσεντ βαν Γκογκ, που είχαν παραχωρηθεί στον Ροντέν. Επιπλέον, μία αίθουσα είναι αφιερωμένη σε έργα της γλύπτριας Καμίλ  Κλοντέλ, συνεργάτιδας και συντρόφου του Ροντέν.

Αντίστοιχο μουσείο αφιερωμένο στον Ροντέν βρίσκεται στη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ, στο οποίο εκτίθεται η μεγαλύτερη συλλογή έργων του εκτός Παρισιού. Αποτελεί δωρεά του Jules Mastbaum (1872–1926), ο οποίος ξεκίνησε από το 1923 να συλλέγει έργα του Ροντέν με στόχο την ίδρυση ενός μουσείου ως προσφορά στην αμερικανική πόλη. Για την κατασκευή του εργάστηκαν οι Γάλλοι αρχιτέκτονες Πολ Κρε (Paul Cret) και Ζακ Γκρεμπέρ (Jacques Gréber), ενώ εγκαινιάστηκε στις 29 Νοεμβρίου 1929.





--------------------------------------------------------------------------------------------------


Τέχνη χωρίς γυναικεία ομορφιά δεν νοείται.

Τέχνη ίσον Γυναίκα και Γυναίκα ίσον Τέχνη.

ΑΣΤΡΟΛΑΒΟΣ

( ΠΟΡΤΡΑΙΤΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΑΠΟ ΔΙΑΦΟΡΟΥΣ ΖΩΓΡΑΦΟΥΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΕΠΟΧΩΝ )










































    ---------------------------------------------------------------------------------------------

Ντιέγκο Βελάθκεθ - Diego Rodríguez de Silva y Velázquez







 
Las Meninas, 1656/57, Prado, Η Βασιλική Οικογένεια ή Οι Δεσποινίδες των Τιμών.

 Το έργο αποτελεί ίσως το αριστούργημα του Βελάσκεθ, αποκλήθηκε μάλιστα η Θεολογία της ζωγραφικής και ταυτόχρονα αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα αινίγματα όλων των εποχών.

 Γκόγια, Μανέ, Πικάσο, Νταλί κι ένα σωρό άλλοι φιλοτέχνησαν τις δικές τους εκδοχές για τις Meninas.

 Οι μελετητές όμως ακόμη απορούν :

 1) Το όρθιο καβαλέτο επαρκεί σε διαστάσεις για ένα διπλό πορτρέτο ; 

2) Τι αλήθεια ζωγραφίζει ο καλλιτέχνης ; 

3) Πού στην ευχή στεκόταν όταν ζωγράφιζε τη σκηνή, αλλά και τον εαυτό του ; 

4) Σε ποιο σημείο στεκόταν ο Βασιλιάς κι η Βασίλισσα όταν το σημείο φυγής του πίνακα είναι πέρα από την φωτιζόμενη πόρτα με το προφίλ ανδρός ;

 5) Τι σημασία έχει ο κόκκινος σταυρός στο στήθος του καλλιτέχνη και ποιος τον επιμελήθηκε ;


Γριά που τηγανίζει αυγά, 1618
Λάδι σε μουσαμά, 100,5x119,5 εκ.,

Ο Βελάσκεθ κατέχει μία θέση ανάμεσα στους σημαντικότερους ζωγράφους στην Ιστορία της Τέχνης ενώ η δεξιοτεχνία και η τεχνική του, τον έκαναν να ξεχωρίσει από τους υπόλοιπους καλλιτέχνες του «χρυσού αιώνα» της ισπανικής ζωγραφικής, θεωρούμενος ένας από τους πατέρες της ισπανικής σχολής. 

Το μεγαλύτερο μέρος του έργου του περιλαμβάνει προσωπογραφίες, ατομικές ή και ομαδικές, τις οποίες όφειλε να φιλοτεχνεί ως αυλικός ζωγράφος. Σε πολύ μικρότερο βαθμό, επιδόθηκε στο είδος των θρησκευτικών συνθέσεων, με σημαντικότερο ίσως έργο την Στέψη της Παναγίας (π. 1645)

Ο νεροκουβαλητής



Ο Βελάσκεθ πήρε σαν μοντέλα του, τους πιο ταπεινούς ανθρώπους, ακόμα και τους παραμορφωμένους και τους σακάτηδες και πέτυχε εξαίρετα πλαστικά αποτελέσματα, αποδίδοντας πλάσματα τερατώδη.

 Ο ρεαλισμός του δεν βρίσκεται μόνο στα θέματα που χρησιμοποιεί, αλλά και στο γεγονός ότι τα συλλαμβάνει, χωρίς να καταφεύγει ποτέ στις πτήσεις της φαντασίας. Ζωγράφος πλήρης, ικανός να αναπτύξει σε έναν πίνακα όλο το θέαμα που μπορούν να αγκαλιάσουν τα μάτια. Δεν είναι ένας οραματιστής, όπως ο Ελ Γκρέκο, βλέπει μόνο με τα σωματικά του μάτια. Αλλά η εμμονή αυτή στην αλήθεια, τον οδηγεί πέρα από τον απλό ρεαλισμό. Παρατηρεί με προσοχή το μοντέλο του, τη στάση του, τις γκριμάτσες του, την έκφρασή του, έτσι που τα πορτραίτα να είναι αληθινά ψυχολογικά ντοκουμέντα.

 Η νατουραλιστική διάθεση των πρώτων πινάκων του, με λαϊκά ρωπογραφικά θέματα (bodegones) και σκηνές εσωτερικών χώρων, διατηρήθηκε με θαυμαστή συνέπεια σε όλο του το έργο και εξυψώθηκε σε επίπεδο ηθικής οφειλής απέναντι στην πραγματικότητα.

The-courtjester-Sun - Ο νάνος


Τολμηρό και διεισδυτικό πνεύμα ο Ντιέγκο Βελάσκεθ (Σεβίλλη 1599 – Μαδρίτη 1660), εργάστηκε κυρίως ως προσωπογράφος. Mπήκε από νεαρή ηλικία, 24 ετών, ως επίσημος ζωγράφος στα βασιλικά ανάκτορα της Mαδρίτης και ασχολήθηκε σχεδόν αποκλειστικά με πορτρέτα της βασιλικής οικογένειας και προσώπων που σχετίζονταν άμεσα με το περιβάλλον των ανακτόρων.

 Στην ιβηρική χερσόνησο καταχωρήθηκε ως ο αντίποδας του Γκρέκο στην ισπανική ζωγραφική. Αν και ο Bελάσκεθ προαναγγέλλει το ρεαλισμό του 19ου αιώνα, στην εποχή του δεν ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής. Τον συνόδευε η αρνητική τότε φήμη του νατουραλιστή, στοιχείο που τον οδήγησε σε μακρά αφάνεια, όπως αντίστοιχα και τον Κρητικό στο Τολέδο.

 Ορισμένοι από τους ιμπρεσιονιστές είναι αυτοί που επισημαίνουν πρώτοι τις εικαστικές του αξίες και το όλο πνεύμα του έργου του. Παραμένει, δηλαδή, στο περιθώριο της ευρωπαϊκής τέχνης για δύο περίπου αιώνες. Ωστόσο, μέσα στον 20ό αιώνα εξετάζεται σε βάθος και αναγνωρίζεται ανεπιφύλακτα το εικαστικό του μεγαλείο.

Christ in the house of Marthe and Marry, 1618. Άλλο ένα αινιγματικό αριστούργημα του καλλιτέχνη. Άραγε η σκηνή με το Χριστό στο βάθος είναι αληθινή; είναι ζωγραφιά "σε ζωγραφιά" ; ή είναι ένας καθρέφτης που φέρνει το Χριστό να είναι κοντύτερα στο θεατή ;

Η ικανότητα του Βελάσκεθ ωστόσο έγινε φανερή ήδη από τα πολύ νεανικά του έργα. Είναι χαρακτηριστική η υψηλή ποιότητα των έργων που φιλοτέχνησε ακόμη σε ηλικία 17 ή 18 ετών.

 Οι πίνακές του αποκαλύπτουν κάτι περισσότερο από την εικόνα ενός επιμελούς μαθητή. Μας μιλάνε για ένα παιδί–θαύμα, για ένα νέο ανοιχτό και ευαίσθητο στις καινοτομίες. Φθάνει «στη Μαδρίτη το 1623, κατόπιν προσωπικής επιθυμίας του Φίλιππου Δ΄, ζωγραφίζει τον ικανοποιημένο  βασιλιά, και γίνεται  ο ζωγράφος της αίθουσας του βασιλιά.

 Το 1628, γνωρίζει τον Ρούμπενς όταν ο Φλαμανδός είχε έρθει από την Ιταλία, για να φέρει πίνακες και διπλωματικά μηνύματα. Λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορές οπτικής μεταξύ των δύο ζωγράφων, η γνωριμία με τον Ρούμπενς ήταν για τον Βελάσκεθ μία από τις πιο γόνιμες εμπειρίες.


Las-Hilanderas-The-Spinners, Οι Υφάντριες, ή Η Αθηνά και η Αράχνη, 1648. 

Στη βιβλιοθήκη του Βελάσκεθ υπήρχαν δύο εκδόσεις των Μεταμορφώσεων του Οβίδιου, όπου και περιγράφεται ο ανταγωνισμός ανάμεσα στην Παλλάδα Αθηνά και την θνητή Αράχνη για το ποια ήταν η καλύτερη υφάντρα. Όταν νευριασμένη ηττήθηκε η θέα, μεταμόρφωσε τη νικήτρια στο γνωστό έντομο. Η ακτινοβολία της νεαρής Αράχνης (με πλάτη σε εμάς) επισκιάζει την γηραιότερη μαυροφορούσα θεά με τη λευκή μαντήλα, της οποίας όμως η σφριγηλότητα της γάμπας ερμηνεύεται από την αθάνατη φύση της.

Μετά τα δυο του ταξίδια στην Ιταλία, η παλέτα του Βελάσκεθ γίνεται όλο και πιο φωτεινή, ενώ κάνει την εμφάνισή της στα έργα του και η λαμπερή ατμόσφαιρα. Αυτή η χρήση του χρώματος και του φωτός έδωσε βάθος στα αντικείμενα, κοντινά και μακρινά, ενώ παράλληλα υπάρχουν περιπτώσεις που προϋποθέτει και ένα σύστημα διαφορετικών εστιακών σημείων στο ίδιο έργο.

Πάπας Ινοκέντιος ο 10ος, 1650, Ρώμη, Πινακοθήκη Ντόρια-Παμφίλι. 

Προσωπικά, αυτό το μυθικό πορτρέτο θα μου θυμίζει πάντα τον λατρεμένο ηθοποιό του Holywood Τζιν Χάκμαν. Ανεξάρτητα όμως από τις ανοησίες μου, πρόκειται για έναν από τους πιο πολυσυζητημένους πίνακες του Βελάσκεθ ever, αριστούργημα αξεπέραστο και σαγηνευτικά δυναμικό. Ο φιλότεχνος Πάπας αν και στην αρχή δεν ενθουσιάστηκε (το χαρακτήρισε troppo vero-υπερβολικά αληθινό) εντούτοις αγάπησε τελικά τη σύνθεση και χάρισε μια αλυσίδα στο θριαμβευτή καλλιτέχνη. Αποτυπώθηκε το σπινθηροβόλο βλέμμα του 74χρονου προκαθήμενου, πάνω από τη λευκή ιερατική άλμπα η υφή του κόκκινου μανδύα λαμπυρίζει καταπληκτικά. Πρόκειται για μία Συμφωνία του Κόκκινου, το σύμβολο της μεγαλοπρέπειας αλλά και του πάθους. Ο καλλιτέχνης δημιούργησε μια πραγματική εικόνα του ανθρώπου αλλά και μιας ολόκληρης επoχής.

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο Βελάσκεθ αναγκάζεται να ελαττώσει την καλλιτεχνική του δραστηριότητα, εξαιτίας των πιεστικών υποχρεώσεών του ως αυλάρχης. Η δυσκολία του να βρει τον απαραίτητο χρόνο δεν τον εμποδίζει να φιλοτεχνήσει μερικές εξαιρετικές προσωπογραφίες, όπου τελειοποιεί την τεχνική του, η οποία φτάνει στο αποκορύφωμά της. Εκτός από τις πολλές προσωπογραφίες της νεαρής βασίλισσας και του βασιλιά, το αριστούργημά του εκείνης της περιόδου είναι ένας πίνακας ο οποίος λεγόταν αρχικά «Η οικογένεια του Φίλιππου Δ΄», ενώ σήμερα είναι γνωστός με τον τίτλο «Las meninas» (= Οι δεσποινίδες των τιμών) .

Πεθαίνει στις 6 Αυγούστου 1660. Η ταφή του έγινε νύχτα στο ναό του Σαν Χουάν Μπαουτίστα στο Αλκαζάρ, και στην κηδεία του παραβρέθηκαν ευγενείς, αυλικοί και αξιωματούχοι. Μία μόλις εβδομάδα αργότερα πέθανε και η γυναίκα του η οποία ετάφη δίπλα του. Σήμερα πια, δεν έχει απομείνει τίποτε ούτε από την εκκλησία ούτε από τον τάφο του Βελάσκεθ. Η κληρονομιά όμως των έργων του έχει διασώσει μία από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες στην Τέχνη των αιώνων.

                     -----------------------------------------

O Ντιέγο Βελάθκεθ (Diego Rodríguez de Silva y Velázquez, Ντιέγο Ροδρίγκεθ ντε Σίλβα ι Βελάθκεθ, 5 Ιουνίου 1599 - 6 Αυγούστου 1660) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Ισπανούς ζωγράφους της περιόδου του μπαρόκ, γνωστός κυρίως για τις προσωπογραφίες που φιλοτέχνησε ως καλλιτέχνης της αυλής του βασιλιά της Ισπανίας Φίλιππου Δ'. 

Αναγνωρίζεται σήμερα ως μία από τις κορυφαίες φυσιογνωμίες στην ιστορία της τέχνης, με σημαντική επίδραση στη ζωγραφική του 19ου αιώνα, ειδικότερα στο κίνημα του ιμπρεσιονισμού.

 Αρκετοί καλλιτέχνες της μοντέρνας τέχνης, όπως ο Πάμπλο Πικάσσο ή ο Σαλβαδόρ Νταλί, απέδωσαν επίσης φόρο τιμής στον Ισπανό ζωγράφο, αναπαράγοντας ορισμένους από τους διασημότερους πίνακές του.

Αυτοπροσωπογραφία (1643)


Βιογραφία

Νεανικά χρόνια

Ο Ντιέγο Ροδρίγκεθ ντε Σίλβα ι Βελάθκεθ, όπως ήταν το πλήρες όνομά του, γεννήθηκε στη Σεβίλλη στις 5 Ιουνίου του 1599, γόνος οικογένειας που ανήκε στην κατώτερη αριστοκρατία. Ο πατέρας του, Χουάν Ροδρίγκεθ ντε Σίλβα, ήταν ευγενούς πορτογαλικής καταγωγής και δικηγόρος στο επάγγελμα, ενώ η μητέρα του, Χερόνιμα Βελάθκεθ, ήταν μέλος της αριστοκρατίας της Σεβίλλης. Είχε επίσης πέντε αδελφούς και μία αδελφή, αν και λίγα είναι γνωστά για την εξέλιξη τους. 

Από νεαρή ηλικία έδειξε ιδιαίτερη κλίση στη ζωγραφική και σε ηλικία δώδεκα ετών άρχισε να εκπαιδεύεται πιθανότατα δίπλα στον Φρανθίσκο ντε Ερρέρα τον Πρεσβύτερο (περ. 1590-1654). Παρέμεινε κοντά του μόλις για ένα χρόνο αποκτώντας τις πρώτες του βασικές γνώσεις γύρω από την τέχνη της ζωγραφικής και αργότερα μαθήτευσε στο εργαστήριο του Φρανθίσκο Πατσέκο (1564-1644), ο οποίος αν και υπήρξε μέτριος ζωγράφος της σχολής του μανιερισμού, ήταν καλός δάσκαλος, με κατάρτιση σε καλλιτεχνικά θέματα αλλά και γνωριμίες με καλλιτέχνες και λόγιους της Σεβίλλης. Ο Βελάθκεθ εκπαιδεύτηκε κοντά στον Πατσέκο για πέντε χρόνια, σε μία χρονική περίοδο κατά την οποία η Σεβίλλη αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα καλλιτεχνικά κέντρα της Ισπανίας.

Πριν γίνει δεκαοκτώ ετών, έγινε δεκτός στη συντεχνία ζωγράφων του Αγίου Λουκά και επιχειρώντας τα πρώτα του καλλιτεχνικά βήματα στη Σεβίλλη, ακολούθησε τα θεματολογικά πρότυπα της εποχής του, φιλοτεχνώντας ένα είδος ρωπογραφίας, κοινό για την εποχή εκείνη, αποκαλούμενο bodegon. Το είδος αυτό απεικόνιζε συνήθως καθημερινές σκηνές, με επίκεντρο το φαγητό και το ποτό μίας παρέας ανθρώπων. Από το 1617 έως το 1622, ολοκλήρωσε εννέα bodegons, με χαρακτηριστικά δείγματα τους πίνακες Γριά που τηγανίζει αβγά (1618), Τρεις άνδρες στο τραπέζι (π. 1618) και Ο νεροκουβαλητής (π. 1620).

Μαδρίτη

Το 1618, παντρεύτηκε την κόρη του δασκάλου του, έπειτα από σχετική έγκρισή του. Την ίδια περίπου περίοδο, ο Πατσέκο τον παρότρυνε να στραφεί σε θρησκευτικά θέματα. Ο Βελάθκεθ ολοκλήρωσε ορισμένες εικόνες μικρών διαστάσεων καθώς και μια σειρά από ρετάμπλ, ωστόσο στο επίκεντρο της καλλιτεχνικής του δραστηριότητας συνέχισαν να βρίσκονται οι προσωπογραφίες. 

Στις αρχές του 1620, η φήμη του είχε αρχίσει να εδραιώνεται στη Σεβίλλη και το 1622 αποφάσισε να εγκατασταθεί στη Μαδρίτη, η οποία αποτελούσε πολιτικό κέντρο της χώρας, καθώς δύο χρόνια νωρίτερα είχε μεταφερθεί εκεί η βασιλική αυλή του Φίλιππου Δ'

Την άνοιξη του 1623, ευνοημένος από τις διασυνδέσεις του Πατσέκο, κατάφερε να γίνει αυλικός ζωγράφος. Λίγους μήνες νωρίτερα είχε σημειωθεί ο θάνατος του Ροντρίγκο ντε Βιγιαντράντο, ενός εκ των τεσσάρων ζωγράφων της βασιλικής αυλής και τότε ο κόμης-δούκας του Ολιβάρες κάλεσε τον Βελάθκεθ, για τον οποίο η επόμενη περίοδος υπήρξε καθοριστική για την εξέλιξή του.

Βάκχος, 1629
Λάδι σε μουσαμά, 165,5x227,5 εκ., Μαδρίτη, Πράδο

Ως ζωγράφος της αυλής παρέμεινε πιστός στην παράδοση του bodegon και διακρίθηκε κυρίως ως δεξιοτέχνης προσωπογράφος. Η πρώτη παραγγελία που του ανατέθηκε ήταν μία προσωπογραφία του ίδιου του Φιλίππου Δ', πράγμα που του εξασφάλισε και το προνόμιο να είναι ο αποκλειστικός προσωπογράφος του βασιλιά.

 Το Σεπτέμβριο του 1628, ο Πέτερ Πάουλ Ρούμπενς επισκέφτηκε τη Μαδρίτη με διπλωματική αποστολή και ο Βελάθκεθ ήταν ο μοναδικός Ισπανός ζωγράφος με το προνόμιο να τον επισκέπτεται στο εργαστήριο που του είχε παραχωρηθεί στο Αλκάθαρ. Ο Ρούμπενς είχε σε εκτίμηση τις ικανότητες του Βελάθκεθ, ο οποίος με τη σειρά του επηρεάστηκε σημαντικά από εκείνον, στο διάστημα των επτά μηνών που παρέμεινε στη Μαδρίτη.

 Ένας από τους πιο χαρακτηριστικούς πίνακες του Βελάθκεθ αυτής της περιόδου είναι ο Βάκχος (1629), ο οποίος φανερώνει παράλληλα την επιρροή του Καραβάτζιο, τόσο ως προς το θέμα του Βάκχου, όσο και ως προς τους ανθρώπινους τύπους που επιχειρεί να απεικονίσει.

Ιταλία

Ο βασιλιάς της Ισπανίας χρηματοδότησε το 1629 το ταξίδι του Βελάθκεθ στην Ιταλία, στα πλαίσια μίας ευρύτερης καλλιτεχνικής αναζήτησης του ζωγράφου. Έφθασε με πλοίο στη Γένοβα και λίγες ημέρες αργότερα αναχώρησε για τη Βενετία. Εκεί είχε την ευκαιρία να δει και πιθανόν να αντιγράψει έργα του Τιντορέττο, του Βερονέζε και του Τιτσιάνο. Στη συνέχεια επισκέφτηκε τη Ρώμη, όπου έμεινε επί ένα χρόνο μελετώντας τα έργα του Μιχαήλ Άγγελου και του Ραφαήλ.

O Απόλλων στο εργαστήριο του Ήφαιστου, 1630, Λάδι σε μουσαμά, 223,5x290 εκ., Μαδρίτη, Πράδο

Στην Ιταλία, ο Βελάθκεθ φιλοτέχνησε τον πίνακα Ο Απόλλων στο εργαστήριο του Ήφαιστου(1630) που απεικονίζει το θεό Απόλλων, έτοιμο να αναγγείλει στον Ήφαιστο πως η Αφροδίτη τον απατά με τον θεό Άρη. Ολοκλήρωσε επίσης δύο τοπία – θεματολογία ασυνήθιστη για την ισπανική ζωγραφική – τα οποία απεικονίζουν τη Βίλα Μέντιτσι στη Ρώμη, όπου αποσύρθηκε το καλοκαίρι του 1630 και πιθανόν μελέτησε έργα της αρχαιότητας. Μετά από μία σύντομη διαμονή στη Νάπολη όπου επισκέφτηκε το ζωγράφο Χοθέ Ριμπέρα, ο Βελάθκεθ επέστρεψε στη Μαδρίτητο 1631.

Επιστροφή στη Μαδρίτη

Μετά την επιστροφή του στην αυλή του Φίλιππου Δ', ανέλαβε να ζωγραφίσει το πορτρέτο του νεαρού πρίγκιπα Μπαλτάσαρ Κάρλος και διαδόχου του βασιλικού θρόνου.

 Όταν το 1630 ξεκίνησε η ανέγερση των νέων βασιλικών ανακτόρων, ο Βελάθκεθ φιλοτέχνησε μία σειρά από έφιππες προσωπογραφίες, με σημαντικότερες ίσως αυτές του Φίλιππου Δ' και του κόμη ντε Ολιβάρες, οι οποίες θα διακοσμούσαν την Αίθουσα των Βασιλείων του ανακτόρου. Ολοκλήρωσε επίσης τον πίνακα Παράδοση της Μπρέντα (1634-35) που απεικονίζει την παράδοση της ολλανδικής πόλης στους Ισπανούς, που έλαβε χώρα στις 5 Ιουνίου 1625. Το έργο αυτό αποτέλεσε έναν από τους πρώτους αμιγώς ιστορικούς πίνακες στη σύγρονη ευρωπαϊκή ζωγραφική, όπου απουσιάζουν άλλου είδους αλληγορικές αναφορές. 

Το 1638, ο Φίλιππος Δ' αποφάσισε να επεκτείνει τον κυνηγετικό πυργίσκο (Τόρε δε λα Παράδα) που χρησιμοποιούσε, και ο Βελάθκεθ ανέλαβε να φιλοτεχνήσει μία σειρά από προσωπογραφίες με θέμα το κυνήγι. Σήμερα διασώζονται τρεις από αυτές, όλες σε φυσικό μέγεθος.


Η παράδοση της Μπρέντα, 1634/35, Λάδι σε μουσαμά, 307,5χ370,5 εκ., Μαδρίτη, Πράδο


 Προσωπογραφία του Juan de Pareja, 1649-1650, Λάδι σε μουσαμά, 81,3x69,9 εκ., Νέα Υόρκη, Μητροπολιτικό Μουσείο

Δεύτερη επίσκεψη στην Ιταλία

Τον Ιανουάριο του 1649, ο Βελάθκεθ αναχώρησε από τη Μάλαγα με προορισμό την Ιταλία, συνοδευόμενος από τον Μαυριτανό σκλάβο του Pareja. Οι λόγοι της δεύτερης επίσκεψής του στην Ιταλία ήταν εν μέρει προσωπικοί, αλλά του ανατέθηκε επίσης η αγορά πινάκων και αντίγραφων αγαλμάτων για λογαριασμό του βασιλιά Φίλιππου Δ'. Μεταξύ άλλων, ο Βελάθκεθ προέβη στη αγορά έργων του Τιτσιάνο, του Τιντορέτο και του Βερονέζε, ενώ παράλληλα φιλοτέχνησε αρκετές προσωπογραφίες. Κατά την παραμονή του στη Ρώμη, ολοκλήρωσε μία ημίσωμη προσωπογραφία του Pareja, η οποία εκτέθηκε αργότερα στο Πάνθεον της Ρώμης στις 19 Μαρτίου 1650, στα πλαίσια του εορτασμού του Αγίου Ιωσήφ.

Το έργο αυτό έτυχε ενθουσιώδους υποδοχής και πιθανόν είχε καταλυτικό ρόλο στην μετέπειτα είσοδο του Βελάθκεθ στην Ακαδημία του Αγίου Λουκά (Accademia di San Luca'). Ένας από τους σημαντικότερους πίνακες που φιλοτέχνησε ήταν και η προσωπογραφία του Πάπα Ινοκέντιου Ι'. Το έργο ολοκληρώθηκε την άνοιξη του 1650 και αποτελεί ένα από τα καλύτερα δείγματα παπικής προσωπογραφίας που πραγματοποίησαν καλλιτέχνες από την εποχή της αναγέννησης. Το έργο έγινε αποδεκτό από τον πάπα, ο οποίος δώρισε στο δημιουργό του ένα μετάλιο και μία πολύτιμη χρυσή αλυσίδα. Ο ίδιος ο Βελάθκεθ πήρε μαζί του στην Ισπανία ένα αντίγραφο του πίνακα, πιθανόν διότι ήταν και ο ίδιος απόλυτα ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα, ενώ και άλλοι ομότεχνοί του το αναπαρήγαγαν με τον δικό τους τρόπο.

Την ίδια περίοδο που ο Βελάθκεθ γνώριζε μεγάλη αποδοχή στην Ιταλία, ο Φίλιππος Δ' επιθυμούσε την επιστροφή του στην Ισπανία προκειμένου να φιλοτεχνήσει την προσωπογραφία της βασίλισσας Μαριάννας και να συνεισφέρει στην ανακαίνιση του Αλκάθαρ. Ο Βελάθκεθ επέστρεψε τελικά στη Μαδρίτη το 1651. Τον ίδιο χρόνο, διορίστηκε από τον βασιλιά στη θέση του μεγάλου αυλάρχη των ανακτόρων, ανερχόμενος σε ακόμα υψηλότερα αξιώματα. Αν και οι ασχολίες του άφηναν λίγο χρόνο για την καλλιτεχνική του δραστηριότητα, τα έργα που ολοκλήρωσε αυτή την περίοδο θεωρείται πως ανήκουν στα καλύτερα δείγματα της δουλειάς του.

Περίπου το 1656 ολοκλήρωσε ένα από τα πιο δημοφιλή σήμερα και σημαντικότερα έργα του, τον πίνακα με τίτλο Οι δεσποινίδες των τιμών (Las Meninas). Το έργο απεικονίζει την ινφάντα Μαργαρίτα με την ακολουθία της σε μία αίθουσα του Αλκάθαρ που ο Βελάθκεθ είχε μετατρέψει σε εργαστήριο. Ο ζωγράφος Λούκα Τζορντάνο (1634-1705) χαρακτήρισε τον πίνακα ως τη «θεολογία της ζωγραφικής» ενώ μέχρι σήμερα έχουν προταθεί αρκετές ερμηνείες και υποθέσεις σχετικά με αυτόν. Ο Γάλλος φιλόσοφος Μισέλ Φουκώ, αφιέρωσε ένα μέρος του βιβλίου του Les mots et les choses σε εκτεταμένη ανάλυση του πίνακα και του νοηματικού του περιεχομένου.

Στα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο Βελάθκεθ βρισκόταν στο απόγειο της σταδιοδρομίας του ως αυλικός ζωγράφος και αξιωματούχος. 

Το 1659, ο βασιλιάς αποφάσισε να του απονείμει τον τίτλο του ιππότη. Σύμφωνα με το βιογράφο του, Αντόνιο Παλομίνο (1655-1726), ο Βελάθκεθ επέλεξε ανάμεσα σε τρεις στρατιωτικούς τίτλους, εκείνον του ιππότη του τάγματος του Αγίου Ιακώβου (Orden militar de la Caballeria de Santiago), ο οποίος δινόταν μόνο σε όσους είχαν παλαιές χριστιανικές ρίζες (Limpieza de sangre) και τα μέλη της οικογένειάς του ανήκαν στην ευγενή τάξη των hidalgos. Ανάμεσα στα τελευταία έργα του ανήκει η Προσωπογραφία του πρίγκιπα Φίλιππου Πρόσπερου (1660), έργο το οποίο εκθείασε ο Παλομίνο χαρακτηρίζοντάς το ως ένα από τα καλύτερα πορτρέτα του Βελάθκεθ.

Πέθανε στις 6 Αυγούστου 1660. Η ταφή του έγινε στην εκκλησία του Σαν Χουάν Μπαουτίστα, παρουσία ευγενών και αυλικών, ενώ οκτώ ημέρες αργότερα πέθανε και η σύζυγός του Χουάνα, την οποία έθαψαν δίπλα του. Σχεδόν έναν αιώνα μετά το θάνατό του, αρκετά έργα του καταστράφηκαν ή υπέστησαν σοβαρές φθορές από πυρκαγιά που ξέσπασε το 1734 στα βασιλικά ανάκτορα της Μαδρίτης, ενώ το 1811, η εκκλησία και ο τάφος του καταστράφηκαν από τους Γάλλους.

Έργο

Ο Βελάθκεθ κατέχει μία θέση ανάμεσα στους σημαντικότερους ζωγράφους στην ιστορία της τέχνης, ενώ η δεξιοτεχνία και η τεχνική του, τον έκαναν να ξεχωρίσει από τους υπόλοιπους καλλιτέχνες του «χρυσού αιώνα» της ισπανικής ζωγραφικής, θεωρούμενος ένας από τους πατέρες της ισπανικής σχολής. Το μεγαλύτερο μέρος του έργου του περιλαμβάνει προσωπογραφίες, ατομικές ή και ομαδικές, τις οποίες όφειλε να φιλοτεχνεί ως αυλικός ζωγράφος. Σε πολύ μικρότερο βαθμό, επιδόθηκε στο είδος των θρησκευτικών συνθέσεων, με σημαντικότερα ίσως έργα την Στέψη της Παναγίας (π. 1645) και τον Άγιο Ιερώνυμο με τον Άγιο Παύλο τον ερημίτη (π. 1635-1638), πίνακας βασισμένος στο ομώνυμο χαρακτικό του Ντύρερ.

Ο Βελάθκεθ κατάφερε να γνωρίσει εν ζωή μεγάλη αποδοχή ως ζωγράφος, αλλά και κύρος στην αυλή του Φίλιππου Δ', καταλαμβάνοντας ανώτερα αξιώματα. Σε αντίθεση όμως με την περίπτωση του Ρούμπενς, που καταξιώθηκε την ίδια περίπου περίοδο σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το έργο του Βελάθκεθ παρέμεινε ελάχιστα γνωστό εκτός των ισπανικών συνόρων. Τόσο ο Ρούμπενς όσο και ο Βελάθκεθ, υπήρξαν σημαντικοί δεξιοτέχνες του χρώματος, ωστόσο ενώ ο φλαμανδός ζωγράφος διακρίθηκε για τον έντονο δυναμισμό των έργων του, ο Βελάθκεθ προσέγγιζε τα θέματά του με έναν απλούστερο, πιο άμεσο και απέριττο τρόπο.

Κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, το έργο του αποτέλεσε πρότυπο για τα κινήματα του ρεαλισμού και του ιμπρεσιονισμού. Ο Εντουάρ Μανέ τον αποκάλεσε «ζωγράφο των ζωγράφων» και από τότε αρκετοί καλλιτέχνες της μοντέρνας τέχνης, όπως ο Πάμπλο Πικάσσο ή ο Σαλβαδόρ Νταλί, συνέχισαν να του αποδίδουν φόρο τιμής, αναπαράγοντας ορισμένους από τους δημοφιλέστερους πίνακές του. Ο Πικάσο ζωγράφισε τη δική του εκδοχή του πίνακα Las Meninas το 1957, ενώ και άλλοι ζωγράφοι όπως ο Ντεγκά, ο Γκόγια ή ο Μανέ φιλοτέχνησαν τις δικές του εκδοχές ή σχετικές με το έργο σπουδές. O θαυμασμός του Νταλί για τον Βελάθκεθ είναι επίσης γνωστός και εκφράστηκε μέσα από αρκετούς πίνακές του, όπως για παράδειγμα στο έργο του Ο Βελάθκεθ πεθαίνει πίσω από το παράθυρο, απ' όπου προβάλλει ένα κουτάλι (1982) – για το οποίο βασίστηκε στην προσωπογραφία του Βελάθκεθ που απεικονίζει τον νάνο Δον Σεμπαστιάν δε Μόρα (έργο περίπου του 1645) – ή στο Πορτρέτο του Χουάν ντε Παρέγια, βοηθού του Βελάθκεθ (1960) όπου αναπαράγει ένα μικρό τμήμα από τις Δεσποινίδες των τιμών.

Ο Βρετανός ζωγράφος Φράνσις Μπέικον, εμπνεύστηκε με τη σειρά του από την προσωπογραφία του πάπα Ιννοκέντιου Ι', ολοκληρώνοντας μία σειρά από ανάλογες σπουδές κατά τη δεκαετία του 1950, βασισμένες στο έργο του Βελάθκεθ.

Las Meninas, 1656-1657, Λάδι σε μουσαμά, 318x276 εκ., Μαδρίτη, Πράδο


ΠΗΓΕΣ




---------------------------------------------------------------------------------------------------------

Λεονάρντο ντα Βίντσι - Leonardo da Vinci




Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι (15 Απριλίου 1452 — 2 Μαΐου 1519) ήταν Ιταλός αρχιτέκτοναςζωγράφοςγλύπτηςμουσικόςεφευρέτηςμηχανικός, ανατόμος, γεωμέτρης και επιστήμονας που έζησε την περίοδο της Αναγέννησης.

Θεωρείται αρχετυπική μορφή του Αναγεννησιακού Ουμανιστή, του Αναγεννησιακού καλλιτέχνηHomo Universalis και μια ιδιοφυής προσωπικότητα. Μεταξύ των πιο διάσημων έργων του βρίσκονται η Μόνα Λίζα και ο Μυστικός Δείπνος.

Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, υπήρξε ακόμα σημαντικός εφευρέτης και επιστήμονας, με σημαντική συνεισφορά στην ανατομία και την αστρονομία.

Κολλάζ από έργα του Λεονάρντο ντα Βίντσι


Ξέρουμε  τον  Λεονάρδο μόνον σαν  ένα  πολύ  καλός  ζωγράφο  της  Αναγέννησης.  Όμως  δεν  ήταν  μόνο  αυτό. Ήταν  και  πολλά  άλλα.   Αρχιτέκτονας, ζωγράφος, γλύπτης, μουσικός, ερευνητής, εφευρέτης, μηχανικός και επιστήμονας, ανατόμος, ζωολόγος, γεωγράφος, βοτανολόγος και με συνεισφορά και στην αστρονομία. Θεωρείται αρχετυπική μορφή του Αναγεννησιακού καλλιτέχνη και  ιδιοφυία.

Επιπλέον  πληροφορούμαστε  ότι  ήταν  χορτοφάγος, εργασιομανής και  ομοφυλόφιλος.






Μπορούμε να φανταστούμε  πως  θα  ένοιωσε, όντας  μωράκι  ενός  έτους, όταν ο πατέρας  του  τον  άρπαξε  από την αγκαλιά της  μάνας  του, που του έδινε ασφάλεια και ομορφιά στη  ζωή  του;  Ένας  πατέρας  σκληρός  και  φιλόδοξος  που αντέγραψε και  αυτός τον δικό του πατέρα ζητώντας  να τον δικαιώσει.

  Στον  Ντα Βίντσι  βλέπουμε  δύο  τάσεις  να  κυριαρχούν  στην  ζωή  του.  Με  την  καλλιτεχνική  του  τάση  αντλούσε   δύναμη  από  μέσα  του,  και  με  όλα  τα άλλα, αναζητούσε  εξωτερική,  δανεική  δύναμη  από  ηγεμόνες.  Προφανώς δεν  ένοιωθε επάρκεια στην  εσωτερική του  δύναμη  γιατί  αποκόπηκε νωρίς  και  βίαια  από  την  πηγή  της που είναι η  μάνα.
    
Έγραφε στις Σημειώσεις του γι αυτό: «Όσο και αν οι πέρδικες κλέβουν η μια τα αβγά της άλλης, οι νεοσσοί που βγαίνουν από αυτά, πάντα επιστρέφουν στη φυσική τους μητέρα». Με  αυτά  τα  λόγια  ίσως  αρνιόταν  τον  πατέρα  του  και  την  κατάσταση  που  είχε εκεί με την  μητριά  του.  Ο  πατέρας  του δεν μπορούσε να ήταν το πρότυπο του άντρα για αυτόν. Αργότερα, την ανάγκη του Λεονάρντο για πατρική προστασία θα την βρει στον προστάτη του Λουντοβίκο Σφόρτσα.

Αλλά ας τα πάρουμε από την αρχή.




O Leonardo da Vinci  γεννήθηκε κοντά στο Βίντσι της Ιταλίας, στην πόλη Αντσιάνο στις 15 Απριλίου του 1452. Ολόκληρο το όνομα του ήταν Leonardo di ser Piero da Vinci και η υπογραφή του στα έργα του ήταν «Leonardo» ή «Ιο, Leonardo».  

Ο πατέρας του ήταν ο δικηγόρος – συμβολαιογράφος Πιέρο ντα Βίντσι, όπως και ο πατέρας του Πιέρο.  Η μητέρα του ήταν ταπεινής καταγωγής. Μια χωριατοπούλα που είτε δούλευε τη γη είτε ήταν παραδουλεύτρα και ήταν ανεπίτρεπτο από την φιλόδοξη οικογένεια του να την παντρευτεί ο Πιέρο. Έτσι ο Λεονάρντο γεννήθηκε νόθο. Μετά από ένα χρόνο από τη γέννα του μικρού Λεό, ο πατέρας του είχε παντρευτεί μιαν άλλη γυναίκα (κόρη πλούσιου συμβολαιογράφου) όπως και η μάνα του κάποιον άλλον άντρα (εργάτη σε υψικαμίνο). 

Ο μικρός Λεό θα μείνει κοντά στον πατέρα του στην Φλωρεντία. Στο πατρικό του μαθαίνει ανάγνωση, γραφή και αριθμητική. Από μικρός φαινόταν το ανήσυχο πνεύμα του και το ταλέντο του στις τέχνες! Ήταν βιρτουόζος στο λαούτο και σε μιαν εποχή μάλιστα που δεν υπήρχαν καν οι παρτιτούρες. Αλλά και τα σχέδια του στο χαρτί εντυπωσίαζαν!


"Αρχαίος πολεμιστής" 1472, μολύβι


Ξέρουμε επίσης ότι δούλεψε σε κοσμηματοπωλείο και ότι ήταν τόσο σαγηνευτικά  όμορφος που έπρεπε συνεχώς να αποδεικνύει στους γύρω  του ότι ήταν και κάτι παραπάνω από όμορφος. Έτσι με τον καιρό, οδηγήθηκε στους πειραματισμούς και τις εφευρέσεις.

 Στα 14 του χρόνια, ο πατέρας του, βλέποντας ότι ο γιος του δεν θα γίνει συμβολαιογράφος, τον στέλνει ως μαθητευόμενο στο πιο σπουδαίο εργαστήριο της εποχής, του φλωρεντινού ζωγράφου και αρχιτέκτονα Αντρέα ντελ Βερόκιο, όπου έμεινε ως το 1480. Ο Βερόκιο ήταν στενός φίλος του Πιέρο. Είναι γνωστό  ότι ο Βερόκιο ήταν ομοφυλόφιλος, δεν υπάρχει όμως στοιχείο ότι είχε ερωτικές  σχέσεις με τον Λεονάρντο.

Σχέδιο τοπίου στην κοιλάδα του Άρνου



Η πρώτη  σπουδή του Λεονάρντο στο εργαστήρι του Βερόκιο ήταν το Σχέδιο τοπίου στην κοιλάδα του Άρνου. Το χαρακτηρίζει η ιδιαίτερα πειθαρχημένη προσοχή του στη λεπτομέρεια, όπως και σε όλες του τις σπουδές. Το τελείωσε στις 5/8/1473. 

Οι σπουδές αυτές της φύσης (εκ του φυσικού) είχαν  άμεση εφαρμογή σε μεταγενέστερα έργα του, αφού σχεδόν σε κάθε πίνακα του διακρίνεται και ένα τοπίο στο φόντο. Εν καιρώ θα ερευνήσει το πώς επιδρά η ατμόσφαιρα στο χρώμα των μακρινών αντικειμένων. Εξαιρετικά και τα σχέδια του, όπως ένα σχέδιο με το κρίνο. Τότε σχεδίαζε με μεταλλική ακίδα και το φτερό της εποχής.

«Η Παναγία με το γαρύφαλλο»


20 χρονών ήταν πια ανεξάρτητος καλλιτέχνης αφού τον βρίσκουμε ως μέλος της συντεχνίας των Φλωρεντινών ζωγράφων.

Ο πρώτος ανεξάρτητος πίνακας του θεωρείται «Η Παναγία με το γαρύφαλλο», αν και το πιθανότερο είναι να τον ζωγράφισε όσο βρισκόταν  στο εργαστήριο του Βερόκιο. Σε αυτό το έργο διακρίνονται και επιδράσεις από τους Φλαμανδούς ζωγράφους του παρελθόντος (δηλ. έμφαση στις λεπτομέρειες). 

« Η Βάφτιση του Χριστού»


Αποδείξεις  για την στενή επαγγελματική σχέση  Λεονάρντο και Βερόκιο  εντοπίζονται  σε πολλά έργα όπου συνεργάστηκαν. Στο έργο « Η Βάφτιση του Χριστού», έργο κυρίως του Βερόκιο, ο Λεονάρντο ζωγράφισε έναν άγγελο με τόσο εντυπωσιακό τρόπο ( στη φώτο αριστερά είναι ο άγγελος που κρατά τα ενδύματα) που ήταν καλύτερος από κάθε μορφή που ζωγράφιζε ο Βερόκιο με αποτέλεσμα (κατά τον  Βαζάρι) αυτός ήταν και ο λόγος που ο Βερόκιο δεν ξαναζωγράφισε ποτέ, «αφού ένοιωσε βαθιά ντροπή που το αγόρι ζωγράφιζε καλύτερα». Σε αυτό το έργο ο Λεονάρντο έχει ζωγραφίσει και μέρη από το σώμα του Χριστού αλλά και του τοπίου. Οι παρεμβάσεις του Ντα Βίντσι στο έργο δείχνουν ότι θα μπορούσε με άνεση εκείνη την εποχή να γινόταν ανεξάρτητος καλλιτέχνης. 

Αντί αυτού, συνέχισε τη μαθητεία του στον Βερόκιο, δεχόμενος τις επιρροές του δασκάλου του. Όπως για παράδειγμα το έργο του  «Ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου»- 1472 με 1475, όπου ο περίτεχνος διάκοσμος στη σαρκοφάγο μπροστά από την Παναγία είναι παρόμοια του Βερόκιο από έργο του στο Παλιό Οστεοφυλάκιο. 


«Ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου»- 1472 με 1475 λάδι και τέμπερα σε ξύλο


Κρίνος. Λεπτομέρεια Πενάκι με μελάνι


Όσον αφορά την επιρροή του από την Φλαμανδική σχολή, φαίνεται ακόμη πιο έντονα αυτή και στο έργο του «Προσωπογραφία της Ginerva de Benci» με το άγριο κυπαρίσσι και την στάση της μορφής (σώμα διαγώνια τοποθετημένο και πρόσωπο στραμμένο στον θεατή). Είναι το πρώτο του έργο που δεν έχει θρησκευτικό θέμα, και που ξεφεύγει από την επιρροή του Βερόκιο. Ο πίνακας είναι πολύ μικρών διαστάσεων. Μόλις 38 Χ 37 εκ. Είναι δουλεμένος πάνω σε ξύλο με τέμπερα και λάδι. Χαρακτηριστικό του έργου είναι πως  τα μαλλιά της κοπέλας, δεν πλαισιώνουν μόνο το κεφάλι της αλλά καλύπτει και μέρος του φόντου, όπως και το ότι μπαίνουν τα μαλλιά της στο φόντο. Δεν έχει σαφή περιγράμματα!

«Προσωπογραφία της Ginerva de Benci» 1478-80



Ο Ντα Βίντσι είχε εξίσου πάθος  με την συγγραφή. Έγραφε σχεδόν ασταμάτητα. Κρατούσε σημειώσεις και πάνω στα σκίτσα του. Από εκεί μαθαίνουμε ότι τα πρώτα χρόνια του στη Φλωρεντία ζωγράφιζε μικρούς πίνακες με την Θεοτόκο. Και ένα αξιοπερίεργο γενικότερα για τις σημειώσεις του!! Για  να διατηρηθούν με πλήρη μυστικότητα όλες οι σημειώσεις του, γιατί ίσως να φοβόταν μη θεωρηθούν αιρετικές,  τις έγραφε από τα δεξιά προς τα αριστερά - "κατοπτρική γραφή", όπου διαβάζεται μόνο μέσα από καθρέφτη, αναγραμματίζοντας επίσης και κάποιες λέξεις για να  τις κρατήσει απόλυτα κρυφές. Ο Ντα Βίντσι ήταν αριστερόχειρας.
"Μην επιτρέψετε σε κανέναν άνθρωπο, ο οποίος δεν είναι ένας Μαθηματικός, να διαβάζει τα στοιχεία της έρευνας μου" , έγραφε.


Ο Ντα Βίντσι πίστευε ότι θα έπρεπε ο καλλιτέχνης να απεικονίζει τον ορατό κόσμο, όπως έκαναν και οι προγενέστεροι του καλλιτέχνες,  αλλά μέσα από την εξερεύνηση αυτού του κόσμου να τον αποδώσει  καλλιτεχνικά με περισσότερη ακρίβεια. Έγραφε σχετικά: "Ο ζωγράφος παλεύει και ανταγωνίζεται με τη φύση." και  "Όλη η γνώση  μας έχει τις ρίζες της στην αντίληψή μας."






Αντί να ανατρέξει στις αυθεντίες για να λύσει ένα πρόβλημα του, αυτός προσπαθούσε να το λύσει μόνος του με έρευνα και πειράματα. Δυσκολευόταν  να  δεχθεί  μια  γνώση που δεν είχε ελέγξει    την  αλήθεια της και εμπιστευόταν τον εαυτό του σε αντίθεση με τον πολύ κόσμο που  ακολουθεί τις  αυθεντίες και υποτάσσει σε αυτούς την δική του πηγαία αλήθεια.  Έλεγχε την προϋπάρχουσα γνώση   για να προσθέσει έπειτα τη δική του εμπειρία από την έρευνα. 


1476.

 Ο Λεονάρντο, 24 ετών δικάζεται  μαζί με άλλους με την κατηγορία του “σοδομισμού”. Η τιμωρία που προβλέπεται είναι ο θάνατος στην πυρά. Η καταγγελία ήταν: Ασέλγεια σε βάρος 17χρ. εκδιδόμενου. Ήταν όμως ανώνυμη και κανένας μάρτυρας δεν εμφανίζεται στο δικαστήριο. Τότε συνήθιζαν να έχουν ειδικούς κάδους στην πόλη όπου οι πολίτες έριχναν σημειώματα και κάρφωναν τις αμαρτίες των συμπολιτών τους και τους έβαζαν σε μπελάδες. Ο Λεονάρντο θα μείνει 2 μήνες στη φυλακή μέχρι να αποσύρουν τις κατηγορίες. Για να σωθούν λέγεται ότι βοήθησε η υψηλή  κοινωνική θέση ενός από τους συγκατηγορουμένους του.  Εμπειρία που τον σημάδεψε στη ζωή του. Ο Φρόιντ πίστευε  γι΄αυτόν ότι ο Λεονάρντο ήταν μεν ομοφυλόφιλος, αλλά δεν είχε καθόλου σεξουαλική ζωή. 


Δείγμα γραφής του Ντα Βίντσι  (κατοπτρική γραφή)

1478-1482   ΦΛΩΡΕΝΤΊΑ

Οι πρώτοι πίνακες του Ντα Βίντσι δείχνουν πως δεχόταν αρχικά μικρές παραγγελίες. Πώς θα μπορούσε να ξεχωρίσει για κάτι καλύτερο ; Την ίδια περίοδο που ο Λεονάρντο ξεκινούσε την σταδιοδρομία του, υπήρχαν ζωγράφοι στο αποκορύφωμα της καριέρας τους όπως ο Μποτιτσέλι, ο Βερόκιο, ο Πολαγιουόλο, ο  Γκιρλαντάγιο (δάσκαλος του Μικελάντζελο); Ο ανταγωνισμός ήταν τρομερός! Θα μπορούσε το ταλέντο του Λεονάρντο να τον κάνει να ξεχωρίσει; Όχι. Όπως πάντα, χρειάζονται και οι ανάλογες διασυνδέσεις με τις εξουσίες. 

 Ρόλο κλειδί  στο να δεχτεί ο Λεονάρντο τις πρώτες μεγάλες παραγγελίες, θα  διαδραμάτιζε ο πατέρας του ο  οποίος σαν συμβολαιογράφος  είχε  επαφή  με την  Γερουσία  της πόλης. Μια μεγάλη παραγγελία ήταν να  ζωγραφίσει ένα ρετάμπλ για ένα παρεκκλήσι. Πήρε ένα πολύ μεγάλο ποσό για προκαταβολή (25 χρυσά δουκάτα) αλλά δεν ολοκλήρωσε τη δουλειά του.



Άγιος  Ιερώνυμος, λάδι σε ξύλο, 103 Χ 75




 Το 1480, του ανατίθεται άλλο ρέταμπλ. Αυτή τη φορά θα ζωγράφιζε τον Αγ. Ιερώνυμο. Και αυτό το έργο του έμεινε μισό. Παρόλα αυτά, φαίνονται οι προθέσεις του. Η στάση του Αγίου είναι γονατιστή και η έκφραση του προσώπου του μαρτυρά τα πιστεύω της εποχής για τη φυσιολογία του που μελετούσε ο Λεονάρντο. Το ενδιαφέρον του Ντα Βίντσι  για την ανατομία του ανθρώπου αρχίζει να φαίνεται από το πώς επεξεργάζεται τους μυς και τους τένοντες της μορφής.

Ο Λεονάρντο  μετά από καιρό θα  αρχίσει να μελετά την ανατομία του ανθρώπινου σώματος για να αποδώσει όσο το δυνατόν πιο πιστά τα έργα του. Ύστερα από λίγο συνέταξε μια εικονογραφημένη διατριβή στην ανατομία. Άρχισε να επισκέπτεται νοσοκομεία και ιατρικές σχολές και πραγματοποίησε νεκροτομές σε  30 πτώματα.




«Η προσκύνηση των μάγων» λάδι σε ξύλο, 243 Χ 246


Παράλληλα με τον Αγ. Ιερώνυμο, το 1481 του αναθέτουν  ένα πίνακα με θέμα «Η προσκύνηση των μάγων» για την Αγία Τράπεζα της εκκλησίας του Σαν Ντονάτο. Αυτή η παραγγελία ίσως ήταν ο  λόγος που εγκατέλειψε τον Άγιο Ιερώνυμο. Η προσκύνηση διακρίνεται για την ποικιλία των χειρονομιών των μορφών. Όμως και αυτό το έργο του θα μείνει ημιτελής πιθανόν λόγω της μετακόμισης του ντα Βίντσι στο Μιλάνο το 1482.


ΜΙΛΑΝΟ



Σχέδιο του Ντα Βίντσι με κανόνια σαν πολυβόλα



Στο Μιλάνο που  ήταν  τότε μια  από  τις σπουδαιότερες πόλεις της Ευρώπης, ο Λεονάρντο, που είναι πια περίπου 30 χρονών,  θα εξασφαλίσει μεγαλύτερες παραγγελίες. Από τα  πρώτα έργα που υπέβαλε για προσφορά, ήταν και μια πρόταση για ένα μεγάλο άγαλμα του Φραντσέσκο Σφόρτσα πάνω σε άλογο, παραγγελία του γιου του Λουδοβίκου του Μαύρου. Ο Ντα Βίντσι αναφέρει στην μεγάλου μεγέθους αίτηση- επιστολή  του ότι, σκοπός του έργου ήταν να ενισχύσει τη φήμη του ηγεμόνα του Μιλάνου. Επίσης, τονίζει τις δεξιότητες του ως μηχανικός του στρατού!! Είναι μια επιστολή που δείχνει την τεράστια ανάγκη του Λεονάρντο να πάει κάτω από μια ομπρέλα ενός ισχυρού, ενός προστάτη. Το αντάλλαγμα για αυτή την προστασία  ήταν να βάλει όλο το μυαλό του στην υπηρεσία του, με όποιον τρόπο. 

Αν απευθυνόταν σαν καλλιτέχνης, δεν πίστευε ότι θα ήταν χρήσιμος απέναντι σε έναν επιθετικό ηγεμόνα. Γι αυτό και του απευθύνθηκε κυρίως σαν πολυπράγμων άνθρωπος για κάθε ανάγκη του ηγεμόνα. Ακόμα και για να σχεδιάζει πολεμικές μηχανές που θα σκότωναν ανθρώπους.  Σημαντική  έλλειψη  ευαισθησίας εκ  μέρους  του  και  δεν  τον  τιμά  καθόλου  σαν  καλλιτέχνη.  Πολύ  πιθανόν η  βαθύτερη  ανάγκη  της  ψυχής  του  να  ήταν  η  δύναμη  που  του  έλειπε  να  υποστηρίξει  αυτήν  την  εσωτερικότητα  και  την  πρόδιδε  για  να  σταθεί  όρθιος.  Ήταν  απόρροια της  σχέσης  του  με  τον  αδιάφορο προς  αυτόν   πατέρα του.  Ζητούσε  κάποιον δυνατό που θα αντικαθιστούσε τον πατέρα του. Τώρα, με αυτόν τον ηγεμόνα, ο Λεονάρντο θα είχε μιαν  ευκαιρία   να  κερδίσει  το  ενδιαφέρον  ενός  άλλου δυνατού  στην  θέση  του  πατέρα  του..
 Για χρόνια όμως, αυτή η επιστολή προς  τον  ηγεμόνα  θα πέσει στο κενό. 

Σε ένα κομμάτι της επιστολής του έγραφε «Μπορώ να κατασκευάσω οπλισμένα οχήματα, ασφαλή και απρόσβλητα, τα οποία θα μπορούν να εισέρχονται στους πυκνούς εχθρικούς σχηματισμούς μόνο με την δύναμη των πυροβόλων τους και καμία ομάδα στρατιωτών δεν θα είναι τόσο ικανή που να μην μπορούν να την διασπάσουν. Και εκτός από αυτό, το πεζικό θα μπορεί να το ακολουθεί αρκετά αλώβητο και χωρίς να συναντά καμία αντίσταση”.




«Η Παναγία των Βράχων» λάδι σε ξύλο, 199 Χ 122

Η πρώτη παραγγελία  ήρθε από την αδελφότητα των φραγκισκανών μοναχών. Του ανατέθηκε ένα ρέταμπλ - σε συνεργασία με τους Μιλανέζους ζωγράφους de Predis  - ένα σημαντικό έργο αφιερωμένο στη γιορτή της Άμωμης Σύλληψης. Το έργο αυτό ήταν «Η Παναγία των Βράχων» που ολοκληρώθηκε σε δύο εκδοχές από τον Ντα Βίντσι. Στην  ουσία  ήταν ένας μεγάλος πίνακας που  έκρυβε την κυρίως λατρευτική εικόνα της εκκλησίας, εκτός από την μέρα της γιορτής, στις 8 Δεκεμβρίου, όπου ένας μηχανισμός μετακινούσε τον πίνακα του Λεονάρντο και αποκάλυπτε ένα ξύλινο  άγαλμα της Παναγίας με το  βρέφος Ιησού.

«Η Παναγία των Βράχων» καθιέρωσε τον Ντα Βίντσι σαν ζωγράφο στο Μιλάνο. Στο έργο αυτό απεικονίζεται η Παναγία που ακουμπά με τρυφερότητα, προστατευτικά τον μικρό  Ιωάννη τον Βαπτιστή, τον μικρό Χριστό που ευλογεί και έναν άγγελο που κοιτά με ηρεμία τον θεατή και με το χέρι του δείχνει τον μικρό Ιωάννη (στην μία εκδοχή). Στην σύνθεση δεσπόζουν οι απόκρημνοι βράχοι. Αφιλόξενο τοπίο.    


Πληροφορίες για άλλες επαγγελματικές δραστηριότητες του Ντα Βίντσι τη δεκαετία του 1480 δεν έχουμε. Γνωρίζουμε όμως πως σχεδίαζε μηχανές για τον στρατό, όπλα και βαριά οχήματα οχυρώσεις, άρματα με τεράστια δρεπάνια που «θέριζαν» τους εχθρούς κτλ. Σε αυτά τα σχέδια του έγραφε πως αυτά τα όπλα θα έβλαπταν τον εχθρό εξίσου με τον κάτοχο τους. Παράλληλα έκανε αρχιτεκτονικά σχέδια για διάφορες εκκλησίες.






Το Άρμα είναι ένα από τα πιο γνωστά σχέδια του (1485).  Σαν σχήμα μοιάζει με τα στρατιωτικά τανκς! Η βάση του σχεδιάστηκε έτσι ώστε να μπορεί να υποστηρίξει πολλά μικρά και ελαφριά κανόνια, που είχαν δυνατότητα ρίψης 360 μοιρών!! Στο κάτω μέρος του Άρματος  είχε σχεδιάσει μηχανισμούς με ρόδες, όπως σε ένα σύγχρονο τανκ, που του έδιναν κίνηση. Πάνω από την βάση υπήρχε ένα κωνικό ξύλινο περίβλημα που προστάτευε το πλήρωμα του Άρματος. Ψηλά βρίσκονταν ένα σημείο από όπου το πλήρωμα θα παρατηρούσε  όλο το πεδίο της μάχης και θα αποφάσιζε  πού θα κινηθεί. Το βάρος του άρματος πολύ μεγάλο και για  να κινηθεί χρειαζόταν ισχυρή δύναμη.

Ο Λεονάρντο σχεδίασε έναν μηχανισμό που μπορούσε να κινηθεί από άλογα που θα βρίσκονταν και αυτά  μέσα στο Άρμα. Όλο αυτό ήταν ακατανόητο τεχνικά για την εποχή, και το πιο πιθανό είναι πως δεν φτιάχτηκε ποτέ. Σκοπός του Άρματος  ήταν να σοκάρει, να  εκφοβίσει τον εχθρό αλλά και  να τον  καταδιώξει.



Στα σχέδια του Λεονάρντο φαίνεται μια φαντασία που οργίαζε!! Όλες οι μελέτες του ξεπερνούσαν κατά πολύ τις τεχνικές δυνατότητες της εποχής του.

Από τα μέσα της δεκαετίας του 1480, ο ντα Βίντσι καταπιανόταν με όλα  τα επιστημονικά πεδία.

Εκτός από τα σχέδια του για τον στρατό, μελετούσε την αεροδυναμική  παρατηρώντας σχολαστικά  το πέταγμα των πουλιών και των εντόμων. Αποτέλεσμα ήταν να σχεδιάζει ιπτάμενες μηχανές!

Γενικότερα μελετούσε με επιμέλεια την φύση. Έψαχνε τους νόμους ανάπτυξης των δέντρων, την αρμονία των ήχων, τους νόμους των κυμάτων. Ακόμη ήταν από τους πρώτους που μελετούσε την ανάπτυξη του εμβρύου μέσα στη μήτρα!!  Επίσης σχεδίασε μιαν πόλη όπου θα ήταν η ιδανική. Θα είχε λεωφόρους, σιντριβάνια, πλατείες, κανάλια υδρεύσεως, στοές και οχυρά. Εδώ να αναφέρω, με αφορμή τις στοές που ανέφερα ότι, λέγεται με βεβαιότητα ότι ανήκε στους Ιλουμινάτι.














Ο Ντα Βίντσι ανακάλυψε επίσης  το ελικόπτερο, τα πτυσσόμενα έπιπλα, τη στολή κατάδυσης, έψαχνε τεχνικές λύσεις για τις θεατρικές παραστάσεις, σχεδίαζε διώρυγες, επινόησε τεράστιες αλυσίδες όπου θα προστάτευαν τα λιμάνια από τα εχθρικά πλοία, ανακάλυψε  τις αυτόματες κυκλικές πόρτες, τα αυτόματα πολεμικά όπλα, τα πρώτα είδη αεροπλάνων, σχεδίασε την πρώτη στολή για αστροναύτες (πραγματικά και αν ήταν προχωρημένη σκέψη!!!!).

Κάποιοι επιστήμονες είναι πεπεισμένοι ότι ήταν αυτός που είχε ανακαλύψει και το τηλεσκόπιο και όχι ο Γαλιλαίος. Πάντως, μέσα σε αυτά τα τόσο μεγάλα και σπουδαία, ανακάλυψε ένα μικρότερο αλλά το πιο βασικό εργαλείο για ένα σπίτι: Το ψαλίδι!!!

Αριστερά ο Λεονάρντο. Δεξιά ο άνθρωπος του Βιρτούβιου

Το 1489 συγγράφει το βιβλίο «Περί της ανθρώπινης μορφής». Και αυτό δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Παράλληλα μελετούσε την ανθρώπινη ανατομία. Σύγκρινε τις «θεωρίες» του με τη μοναδική σωζόμενη  θεωρία που υπήρχε τότε, τον Άνθρωπο του Βιτρούβιου, έργο του Ρωμαίου αρχιτέκτονα και μηχανικού του Μάρκο Πολλίωνα Βιτρούβιο που έζησε τον 10 αιώνα π.Χ.«Ο άνθρωπος του Βιτρούβιου» ή αλλιώς «Το ανθρώπινο σώμα», όπως ονόμασε ο Ντα Βίντσι την μελέτη του, ήταν ένα σχεδίου  βασισμένο στον Βιτρούβιο. Ο Λεονάρντο το συνόδευε με σημειώσεις του. 


«Ο άνθρωπος του Βιτρούβιου»


Το σχέδιο (1490) απεικόνιζε έναν άνθρωπο σε 2 θέσεις που η μια κάλυπτε την άλλη. Μόνο τα πόδια και τα χέρια αλλάζουν θέση και μοιάζουν να εγγράφουν ένα κύκλο και ένα τετράγωνο. Το σχέδιο αλλά και οι σημειώσεις του ονομάζονται «Ο Κανόνας των Αναλογιών του ανθρώπινου σώματος». Πχ. είχε βρει ότι το ύψος του ανθρώπου είναι 24 παλάμες, ένα πόδι έχει ύψος 4 παλάμες, μια παλάμη έχει ύψος τεσσάρων δακτύλων, το μήκος των χεριών του άντρα είναι ίσιο με το ύψος του, το μέγιστο ύψος των ώμων είναι το ¼ του ύψους του άντρα, η απόσταση από την γραμμή των μαλλιών ως τα φρύδια είναι το 1/3 του συνολικού μήκους  του προσώπου.. κτλ

Μελέτη του Ντα Βίντσι για το ανθρώπινο σώμα


Την εποχή του Ντα Βίντσι τώρα, η γνώση των ανθρώπινων αναλογιών ήταν δεδομένη. Ο Λεονάρντο ήταν ο μόνος που δεν κατάπιε  μασημένη τροφή αλλά επιχείρησε ο ίδιος τόσο λεπτομερείς μελέτες. Επίσης μελετούσε το ανθρώπινο κρανίο και τις κοιλότητες του εγκεφάλου. Έγραψε πως ο εγκέφαλος αποτελείται από 3 μέρη: Το 1ο προσλαμβάνει τα ερεθίσματα, το 2ο τα επεξεργάζεται και το 3ο  τα αποθηκεύει.

Αναλογίες προσώπου από Λεονάρντο



Και μια μικρή παρένθεση για περισσότερες πληροφορίες για το ποιος ήταν ο Βιτρούβιος που τόσο είχε ερευνήσει ο Ντα Βίντσι.

 Ο Βιτρούβιος είχε γράψει την πραγματεία για την Αρχιτεκτονική την επονομαζόμενη σήμερα «Δέκα βιβλία Αρχιτεκτονικής»- όπου εμπεριείχε θεωρίες του Πλάτωνα και του Πυθαγόρα, τοπογραφικές μεθόδους του Ερατοσθένη, την υδροστατική του Αρχιμήδη, τους υδροτροχούς κτλ. Είχε γράψει επίσης πραγματείες για τα μαθηματικά, τη μουσική, την πολεοδομία, την αστρονομία και πόσα άλλα! Είχε ελληνική παιδεία και είχε μελετήσει ιδιαίτερα έργα του Ερμογένη που είχε ζήσει τον 3ο αιώνα π.Χ. Στην εποχή του δεν ήταν ιδιαίτερα γνωστός. Όταν είχε ξεσπάσει ο ρωμαϊκός εμφύλιος, εργάστηκε ως υπεύθυνος για τις πολεμικές μηχανές κάτω από τις διαταγές του Ιούλιου Καίσαρα. Συνέχισε από την ίδια θέση και για τον επόμενο Καίσαρα, μέχρι το 33 π.Χ. Έπειτα, δούλεψε σαν μηχανικός και αρχιτέκτονας για την δημιουργία του δικτύου ύδρευσης, όπου εισήγαγε καινοτομίες!

  Πάντως, το βιβλίο του «Δέκα βιβλία Αρχιτεκτονικής» επηρέασε ακόμα και μέχρι την Αναγέννηση! Μάλιστα, είχαν γίνει 50 αντίγραφα!! Και όλα με το χέρι τότε!! Επίσης είχε μεταφραστεί από τότε στα γαλλικά, αγγλικά και γερμανικά.



Την περίοδο 1487-1490 πραγματοποιήθηκε η επιθυμία του και έγινε επιτέλους μέλος της αυλής του ηγεμόνα Λουδοβίκου Σφόρτσα. Δούλευε σαν μηχανικός αλλά καθιερώθηκε και ως προσωπογράφος. Χαρακτηριστικό έργο του το πορτρέτο της Cecillia Gallerani, ή αλλιώς «Η κυρία με την ερμίνα». Το πρόσωπο που απεικονίζεται ήταν η ερωμένη του Λουδοβίκου Σφόρτσα και η ερμίνα ήταν σύμβολο αρετής μια που πίστευαν ότι είναι ιδιαίτερα καθαρό ζώο! Τώρα, πώς συνδυάζονται αρετή και ερωμένη μαζί; Συνδυάζεται μια και από το 1480, θεωρούσαν τον Λουδοβίκο συμβολικά σαν ερμίνα!! Έτσι στο έργο βλέπουμε την γυναίκα να χαϊδεύει συμβολικά τον ηγεμόνα.  Πάντως το έργο έχει τη δική του δυναμική που έχει να κάνει με την κίνηση του κορμού της από τα αριστερά ενώ όλο της το πρόσωπο είναι στραμμένο  δεξιά.

Κατά παραγγελία του  Λουδοβίκου Σφόρτσα ανέλαβε και το έργο «Ο Μυστικός Δείπνος» στο μοναστήρι της Σάντα Μαρία ντε λε Γκράτσιε. Ο Ντα Βίντσι είχε  πια δικό του εργαστήριο με βοηθούς. Η φήμη του είχε απογειωθεί. Ήταν ο πιο σπουδαίος καλλιτέχνης της Αυλής και δεχόταν πάρα πολλές παραγγελίες που όμως τα περισσότερα τα άφηνε ημιτελή και οι πελάτες του ήταν εξαγριωμένοι, αλλά δεν μπορούσαν να κάνουν και τίποτα γι αυτό.

Προσχέδιο του "Μυστικού Δείπνου


Ο Ντα Βίντσι πίστευε πως, αν ερευνούσε με επιστημονικό τρόπο για την τέχνη, τότε αυτή θα εξευγενιζόταν, θα γινόταν αξιοσέβαστη και δεν θα ήταν απλά μια χειρονακτική εργασία. Πιθανόν είναι οι πελάτες του να τον αντιμετώπιζαν σαν έναν απλά δεξιοτέχνη χειρώνακτα. Η αντίδραση του σε αυτό ήταν να τα αφήνει μισά ή δεν τους τα παρέδιδε αν αυτός ο ίδιος δεν ήταν ικανοποιημένος. Δεν ήταν προμηθευτής. Ήταν ελεύθερος καλλιτέχνης και έτσι ήθελε να τον βλέπουν.

Αλήθεια, ξέρουμε πόσα έργα έχει ζωγραφίσει; Ούτε καν 20!!! Κάποια από αυτά είναι δουλεμένα μαζί με άλλους. Με σιγουριά ξέρουμε πως είχε ζωγραφίσει 6 μόνον έργα!!!!! Δεν είναι αξιοπερίεργο αυτό για έναν ζωγράφο με αυτή την φήμη του ανά τους αιώνες; Επίσης γνωρίζουμε ότι υπάρχουν πάνω από  13.000 σελίδες με χειρόγραφα του και σκίτσα του με διάφορες μελέτες του που ήδη αναφέραμε.


«Ο Μυστικός Δείπνος». Μοναστήρι της Σάντα Μαρία ντε λε Γκράτσιε. 

Ζωγραφίστηκε με τέμπερα πάνω σε ασβεστοκωνίαμα από το 1495 μέχρι το 1497. Έργο με απίθανη απόδοση του ορατού σε όλους μας κόσμου, με όλες του τις λεπτομέρειες! Εκπληκτική η ψευδαίσθηση της πραγματικότητας! Ο χώρος μοιάζει σαν θεατρική σκηνή. Οι προοπτικές του θέματος είναι τέτοιες που ο θεατής κεντράρει το βλέμμα του στο κεντρικό πρόσωπο του Ιησού. Η παράδοση στην απόδοση του θέματος ήθελε όλα τα πρόσωπα να είναι ήρεμα και τον Ιούδα να ξεχωρίζει με κάποιον τρόπο και να είναι σχεδόν πάντα πίσω από το τραπέζι και όλοι τους να έχουν φωτοστέφανα. 

Στο έργο του Λεονάρντο υπάρχει μια διαφορετική εκδοχή. Όπως είχε κάνει και ο Τζιότο παλιότερα, ο Λεονάρντο ανέτρεξε στα κείμενα της Γραφής. Στον δικό του «Μυστικό Δείπνο» παρουσιάζει τη στιγμή που ο Χριστός ανακοινώνει στους μαθητές του ότι «Σήμερον εις εξ υμών θέλει με παραδώσει». Η σκηνή αμέσως αποκτά κίνηση, χειρονομίες, πρόσωπα που εκφράζονται το καθένα διαφορετικά, νεύματα, δραματικότητα. Κάποιοι Απόστολοι τρομάζουν και γέρνουν  πίσω, άλλοι βεβαιώνουν την αθωότητα τους και άλλοι κοιτάζουν αποσβολωμένοι. Οι 12 Απόστολοι σχηματίζουν 4 ομάδες. Υπάρχει τάξη αντί για χάος και απόλυτη αρμονία.  Ξέρουμε από σύγχρονο του Λεονάρντο πως ο Ντα Βίντσι ανεβασμένος στη σκαλωσιά, κοιτούσε τον «Μυστικό Δείπνο» με τα χέρια του σταυρωμένα, ακόμα και για μέρες ολόκληρες. Έβαζε μια πινελιά και συνέχιζε πάλι να το κοιτάει με τις ώρες. Επίσης ξέρουμε πως για πολύ καιρό τριγύριζε στους δρόμους στο Μιλάνο ψάχνοντας εκφραστικά πρόσωπα που να τα χρησιμοποιήσει για μοντέλα του στη σκηνή. Η προετοιμασία του με σκίτσα και προσχέδια ήταν ιδιαίτερη.

 Να προσθέσω μόνο μια παρατήρηση από τους ειδικούς της ερμηνείας της εικόνας: Ότι αν και τα πρόσωπα του πίνακα είναι 13,  στο τραπέζι υπάρχουν 12 ολόκληρα ψωμιά και 12 ποτήρια. Τα ψωμιά δεν θα έπρεπε να είναι ολόκληρα αφού έχει μοιραστεί ο άρτος σε όλους!! Επίσης λείπει το Δισκοπότηρο με τον οίνο. Οι ερμηνείες διάφορες χωρίς όμως ιδιαίτερη αξία. Το σούσουρο για τις διάφορες ερμηνείες και συμβολισμούς περισσότερο βολεύει αυτούς που κερδίζουν οικονομικά από αυτό, παρά όλους εμάς. Με  το σούσουρο, εμείς μπερδευόμαστε και αυτοί γίνονται πλούσιοι  ανεβάζοντας τις τιμές των έργων που κατέχουν οι ιδιώτες. Έτσι  διατηρούνται στην επιφάνεια  κάποια  ονόματα  και  κάποια  άλλα  μένουν στην αφάνεια  χωρίς  αυτό να έχει  πάντα  σχέση  με  την αξία του έργου τους.    



Χειμώνας του 1499. Η πολιτική κατάσταση έχει αλλάξει τρομερά! Μετά την ήττα του προστάτη του Λουδοβίκο Σφόρτσα από τα γαλλικά στρατεύματα, ο Λεονάρντο εγκαταλείπει το Μιλάνο. Για κάποιο καιρό  πηγαίνει στη Βενετία προσδοκώντας να βρει νέους προστάτες (όπως την Ισαβέλλα ντ’ Έστε). Το 1500 επιστρέφει στη Φλωρεντία και βρίσκει νέους πελάτες. Ιούνιο του 1502 διορίζεται «στρατιωτικός αρχιτέκτονας και μηχανικός» από τον Καίσαρα Βοργία. Για ένα περίπου χρόνο θα ταξιδέψει μαζί του στην κεντρική και άνω Ιταλία, σχεδιάζοντας οχυρωματικά έργα αλλά και χάρτες για τις εκστρατείες του Καίσαρα. 

Εν τω μεταξύ, από το 1502  που ξεκινάει ως προσχέδιο, μέχρι το 1516, θα ασχοληθεί και με το έργο του «Η Παναγία και το Θείο βρέφος με την Αγία Άννα». Σε αυτό το έργο μοιάζει σαν να κάθεται η Παναγία στα πόδια της μάνας της ή σαν να ενσωματώνεται με την Αγ. Άννα. Οι ηλικίες των δυο γυναικών μοιάζουν ίδιες. Μαζί με τον Χριστό, μοιάζουν σαν μιαν άλλου τύπου Αγία Τριάδα! Ο μικρός Χριστός είναι παράκεντρα τοποθετημένος κρατώντας ένα αρνάκι. Το φόντο πίσω μοιάζει άυλο, μυθικό και καταλαμβάνει το 1/3 του πίνακα.

 «Η Παναγία και το Θείο βρέφος με την Αγία Άννα»

Στην Φλωρεντία ξεκινά το πιο διάσημο έργο του, την «Μόνα Λίζα». 





Ήταν παραγγελία του συζύγου της  Φραντσέσκο ντελ Τζοκόντο. Η Λίζα  ήταν μέλος της οικογένειας Γκεραρντίνι από τη Φλωρεντία και σύζυγος του εύπορου έμπορου μεταξιού Φρανσέσκο ντελ Τζιοκόντο. Ο πίνακας ήταν παραγγελία για το καινούριο τους σπίτι και για να γιορτάσουν τη γέννηση του δεύτερου γιου τους.   Ο Λεονάρντο δεν παρέδωσε ποτέ το έργο στον παραγγελιοδότη του, μάλλον  λόγω ενός άλλου έργου που του ανατέθηκε, της τοιχογραφίας της Μάχης του Ανγκιάρι, έργο που επίσης όμως αφέθηκε ημιτελές.

 Στην Φλωρεντία μεσουρανούσε ο 23 χρ. μικρότερος του Μιχαήλ Άγγελος και ο Ραφαήλ. Εκείνη την περίοδο ο Πάπας ανέθεσε στον Μικελάντζελο και τον Ντα Βίντσι την αίθουσα συνεδριάσεων του Παλάτσο Βέκιο (παλιό παλάτι)  (βλέπε σχετικά στην βιογραφία του Μιχαήλ Άγγελου στον παρακάτω σύνδεσμο για αυτή την καλλιτεχνική σύγκρουση των δυο γιγάντων!http://texni-zoi.blogspot.com/2013/04/michelangelo.html?spref=fb).

«Μόνα Λίζα» ή Τζιοκόντα. Ελαιογραφία σε ξύλο απο λεύκη

Η «Μόνα Λίζα»  ή αλλιώς  Τζιοκόντα. Ελαιογραφία σε ξύλο από λεύκη. Ολοκληρώθηκε το 1519. Οι  διαστάσεις του 77 εκ. × 53 εκ..

 Απεικονίζει μία γυναίκα καθιστή, τη Λίζα ντελ Τζιοκόντο. Χαρακτηριστική η κατά πολλούς, αινιγματική  έκφραση του προσώπου της. O Φρόυντ πίστευε πως το μειδίαμα της Μόνα Λίζα ήταν «αποτέλεσμα ανάκλησης ανάμνησης της μητέρας του Λεονάρντο». Υπάρχουν διάφορες εικασίες και για το ποιο ήταν πραγματικά το μοντέλο, αν είχε στην πραγματικότητα φρύδια αλλά και για το μειδίασα της. Αυτό που ακούγεται ελάχιστα και το θεωρώ και πιο σωστό είναι ότι το χαμόγελο της Τζιοκόντα μοιάζει με το προηγούμενο έργο που αναφέραμε με την Παναγία και την Αγία Άννα ή ακόμα και με το πορτρέτο της Ginevra di Benci που αναφέραμε στην αρχή. Για να το προσέξουμε και να τα συγκρίνουμε!! Εκείνη την εποχή πίστευαν πώς η γυναικεία γοητεία έγκειται στην ομορφιά ενός σεμνού και ευτυχισμένου χαμόγελου, τέτοιο που θα δήλωνε την αρετή της γυναίκας. Η Λίζα είχε κάθε λόγο να είναι ευτυχισμένη. Είχε κάνει ένα πολύ επιτυχημένο γάμο από κάθε πλευρά. Ο άντρας της ήταν πολύ καλής κοινωνικής και οικονομικής κατάστασης αλλά ήταν και άνθρωπος αφοσιωμένος σε αυτή. Και συν τοις άλλοις, η Λίζα είχε αποκτήσει και έναν γιο!

Τι το εξαιρετικό λοιπόν έχει η «Μόνα Λίζα»; Ο καθένας μας θα βρει και από κάτι. Σίγουρα έχει ζωγραφική ποιότητα με φοβερές λεπτομέρειες και πλαστικότητα. Έχει την αίσθηση της κίνησης και  τέτοια ζωντάνια που μοιάζει σαν να έχει δική της γνώμη. Κάθε φορά που την κοιτάμε μας  μεταδίδει  και άλλα συναισθήματα. Είμαι σίγουρη πως σε αυτό βοηθάει το ότι δεν έχει φρύδια που θα μας έδιναν μια σταθερή για τα συναισθήματα της. Στην ζωγραφική επιφάνεια, η Λίζα είναι πιο κοντά στο πρώτο πλάνο από ότι συνηθιζόταν   τότε. Αυτό από μόνο του δίνει μια επιβλητικότητα στη μορφή. Το τοπίο ξανά ατμοσφαιρικό, αφιλόξενο και  φανταστικό. Η Λίζα μοιάζει σαν να είναι σε ένα μπαλκόνι που από κάτω της έχει το χάος, το έρεβος, τον γκρεμό. Ο Ραφαήλ που ήταν τακτικός επισκέπτης στο εργαστήριο του Λεονάρντο είχε επηρεαστεί ιδιαίτερα από αυτό το πορτρέτο για τις δικές του προσωπογραφίες. Ο Λεονάρντο είχε ανακαλύψει από καιρό το sfumato. Αυτό σημαίνει: Απαλά χρώματα και ακαθόριστα περιγράμματα ώστε να σβήνει η μια φόρμα μέσα στην άλλη. Και τεχνικά γίνεται: απλώνοντας διαδοχικές στρώσεις από ημιδιαφανές βερνίκι και δημιουργώντας έτσι ένα ευρύ φάσμα από σκιάσεις.

 Σύμφωνα με τον  Μπαζάρι  "...αφότου ασχολήθηκε επί 4 χρ. με το έργο, το άφησε ημιτελές...".  Συνέχισε να ασχολείται με τη Μόνα Λίζα για 3 χρόνια αφότου εγκαταστάθηκε στη Γαλλία και την τελείωσε λίγο πριν πεθάνει το 1519.


Πολλοί ερευνητές αναρωτιούνται αν σε όλα τα παραπάνω έργα χρησιμοποιήθηκε το ίδιο μοντέλο

Η ιστορία του έργου μετά τον θάνατο του Ντα Βίντσι: Μέσω του κληρονόμου του βοηθού και ίσως ερωμένου του Λεονάρντο, Σαλάι, ο βασιλιάς της Γαλλίας αγόρασε τον πίνακα.  και τον έβαλε  στο παλάτι της Fontainebleau,  έως ότου δόθηκε στον Λουδοβίκο ΙΔ ο οποίος το μετέφερε στο παλάτι των Βερσαλλιών. Μετά τη Γαλλική  Επανάσταση, η «Μόνα Λίζα» μεταφέρθηκε στο Μουσείο του Λούβρου. Ο Ναπολέων τοποθέτησε το έργο στο δωμάτιό του στο παλάτι του. Ο πίνακας τελικά  επεστράφη στο Μουσείο του Λούβρου. Εκεί ήταν απλά άλλος ένας ωραίος πίνακας μέσα στους πολλούς ωραίους πίνακες. Αυτό που είναι σίγουρο είναι ότι η εδραίωση του έργου σαν κορυφαίο ξεκίνησε από τους λεγόμενους ρομαντικούς καλλιτέχνες του 19ου αιώνα και εδραιώθηκε ο μύθος του όταν το έκλεψαν το 1911. Προηγούμενα, τα έργα του Ραφαήλ και του Μικελάντζελο ήταν αυτά που καθήλωναν!

Το 1508 ο Ντα Βίντσι τελειώνει και την δεύτερη εκδοχή της «Παναγίας των Βράχων». Παράλληλα δούλευε ως αρχιτέκτονας και  βοήθησε στην επέκταση του αρδευτικού. Τότε ζωγραφίζει ένα έργο που τελικά δεν έχει σωθεί: «Η Λήδα και ο κύκνος». Υπάρχουν όμως σχέδια του και γνωρίζουμε για αυτό το έργο αλλά και αντίγραφα από άλλους ζωγράφους.



Και οι δυο εκδοχές από την "Παναγία των βράχων

"Η Λύδα και ο Κύκνος" προσχέδιο του Λεονάρντο


Φθινόπωρο του 1513 ο Λεονάρντο θα πάει στην Ρώμη και στον νέο προστάτη του τον Τζουλιάνο των Μεδίκων που ήταν αδελφός του Πάπα Λέοντα ‘Ι. Εκεί θα αναλάβει μόνο το έργο της αποξήρανσης των ελών του Ποντίνι (νότια της Ρώμης) και θα κάνει κάποιους πειραματισμούς με καθρέπτες και άλλους με λάδια και βερνίκια. Αυτά του τα πειράματα θα εξελίξουν την τεχνική του σφουμάτο του Ντα Βίντσι και θα μας δώσουν το πιο χαρακτηριστικό του έργο αυτής της τεχνικής που είναι «Ο Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής» (1513-1516). Έχει διαστάσεις μόλις 69 Χ 57 εκ. και είναι λάδι πάνω σε ξύλο. Η μορφή του Ιωάννη αναδύεται από το σχεδόν μαύρο φόντο και «μοιάζει σαν να έχει σμιλευτεί από το φως» δίνοντας στον πίνακα μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα και ένα θρησκευτικό νόημα. Θα επανέλθει σε αυτό το θέμα. Αυτή τη φορά με έναν Άγιο Ιωάννη ολόσωμο και καθιστό που δείχνει με το χέρι του άνωθεν.  

«Ο Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής»


«Ο Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής» ολόσωμο



Τον  Μάρτιο του 1516 χάνει και πάλι τον προστάτη του. Ο Τζουλιάνο των Μεδίκων πεθαίνει. Ο Ντα Βίντσι  θα δεχθεί  την πρόσκληση του βασιλιά της Γαλλίας, Φραγκίσκου Α΄ και ονομάζεται  ζωγράφος της βασιλικής αυλής. Εκεί θα ασχοληθεί και πάλι με αρδευτικά και αρχιτεκτονικά θέματα αλλά και με επιστημονικά πειράματα. Εν τω μεταξύ το ενδιαφέρον του για την ζωγραφική είχε σχεδόν εξαφανιστεί. Λέγεται ότι έπασχε από μερική παραλυσία. Τα σχέδια του βρίσκουμε τότε απεικονίζουν γάτες, άλογα και φανταστικούς δράκους.






Προσωπογραφία άγνωστης γυναίκας περίπου το 1490


23 Απρίλη του 1519 συντάσσει τη διαθήκη του. Πεθαίνει στις 2 Μαΐου στο Cloux της Γαλλίας. Λέγεται ότι την τελευταία του ώρα ήταν μαζί του ο βασιλιάς της Γαλλίας. Σύμφωνα με επιθυμία του Λεονάρντο, τάφηκε στην εκκλησία Sainte Florentine, στο Amboise. Ο τάφος του συλλήθηκε την περίοδο των θρησκευτικών πολέμων αλλά έχει διατηρηθεί η επιγραφή της εκκλησίας, η οποία αναφέρει:

«Στην αυλή αυτής της εκκλησίας ετάφη ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, ευγενής από το Μιλάνο, μηχανικός και αρχιτέκτονας του βασιλιά, ειδήμων της μηχανικής και κατά το παρελθόν επίσημος ζωγράφος του δούκα του Μιλάνου».

Ο  Φραντσέσκο Μέλτσι κληρονομεί τα χειρόγραφα του και με κάποια από αυτά φτιάχνει έναν θεωρητικό και πρακτικό οδηγό για τους καλλιτέχνες, την  «Πραγματεία της ζωγραφικής».  Ο Σαλαϊνο  (ή Σαλάι) κληρονομεί ένα κτήμα με αμπέλια και  το μεγαλύτερο μέρος των έργων του Ντα Βίντσι. Ανάμεσα τους είναι η «Μόνα Λίζα» και ο «Ιωάννης ο Βαπτιστής».  Αλλά ποιοι ήταν αυτοί οι δύο;

Όταν ο Ντα Βίντσι ήταν γύρω στα 40, παίρνει στην υπηρεσία του ένα νεαρό, τον Σαλαϊνο, που θα γινόταν βοηθός του, μαθητής του και πιθανόν και εραστής του. Από το βιογράφο του μαθαίνουμε ότι ήταν “ένας χαριτωμένος και πανέμορφος νεαρός με φίνες ξανθές μπούκλες στον οποίο ο Λεονάρντο έδειχνε ιδιαίτερη αδυναμία”. Ο Λεονάρντο τον χρησιμοποίησε σαν  μοντέλο για  πίνακες του,  όπως ο “Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής” και ο “Βάκχος”. Το όνομα του Σαλαϊνο εμφανίζεται σβησμένο στην πίσω πλευρά μιας ερωτικής παραλλαγής του “Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή” που σχεδίασε ο Λεονάρντο προς το τέλος της ζωής του.

To 1506 o Λεονάρντο γνωρίζει το 16χρονο Φραντσέσκο Μέλτσι. Ήταν γόνος αριστοκρατικής οικογένειας με πανέμορφο πρόσωπο, λαμπερή επιδερμίδα, μακριά μαύρα μαλλιά. Ο 28χρονος Σαλαϊνο τον βλέπει σαν αντίζηλο. Οι σκηνές ζηλοτυπίας μεταξύ τους θα καταγραφούν στα ημερολόγια του Λεονάρντο. Συγκατοικούν και οι δύο με τον Λεονάρντο και τον ακολουθούν παντού. Όταν ο Φραγκίσκος Α’ παραχωρεί στον Ντα Βίντσι μια έπαυλη και μισθό 1000 τάλιρα, τα  400 τάλιρα τα δίνει στον  Μέλτσι  και στον Σαλαϊνο  δίνει μισθό εκατό τάλιρα.

Εικάζεται από Πανεπιστημιακούς αναλυτές ότι αυτό είναι το πρόσωπο του Λεονάρντο Ντα Βίντσι στις ηλικίες των
(από αριστερά προς δεξιά) 15 χρ, 33 χρ. 38 χρ και 63 χρ

Αποφθέγματα του Λεονάρντο Ντα Βίντσι

"Όπως και μια μέρα που την έζησες καλά σου χαρίζει την απόλαυση του ήρεμου ύπνου, έτσι και μια ζωή καλά χρησιμοποιημένη χαρίζει τον ήρεμο θάνατο."

"Είναι ευκολότερο να αντισταθείς στην αρχή, παρά στο τέλος."

"Υπάρχουν τριών ειδών άνθρωποι. Εκείνοι που βλέπουν, εκείνοι που βλέπουν όταν τους δείχνουν και εκείνοι που δεν βλέπουν."

"Ο τάφος θα πέσει επάνω σε αυτόν που τον σκάβει."

"Αυτός που θέλει να είναι πλούσιος σε μια μέρα, θα κρεμαστεί σε ένα χρόνο."
"Αυτός που προσβάλλει τους άλλους, δεν προστατεύει τον εαυτό του."

"Η σοφία είναι η κόρη της εμπειρίας."

"Αποφύγετε μελέτες των οποίων το αποτέλεσμα πεθαίνει με τον εργαζόμενο."

"Ο φόβος προκύπτει νωρίτερα από οτιδήποτε άλλο."

"Ακριβώς όπως το θάρρος θέτει σε κίνδυνο τη ζωή, ο φόβος την προστατεύει."

"Αυτός που περπατά ευθεία σπάνια πέφτει."

"Ευτυχισμένοι θα είναι αυτοί που δανείζουν τα αυτιά τους στα λόγια των νεκρών."

 "Πριν καλά καλά προλάβει για γεννηθεί η Αρετή, η Ζήλεια έρχεται στον κόσμο για να της επιτεθεί. Πιο πιθανόν είναι  να υπάρξει σώμα χωρίς σκιά, παρά η Αρετή χωρίς τη Ζήλεια".

ΜΑΡΙΑ ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΟΥΖΟΥΝΟΓΛΟΥ


ΠΗΓΕΣ


texni-zoi.blogspot.com/2013/05/blog-post.html

el.wikipedia.org/wiki/Λεονάρντο_ντα_Βίντσι


-------------------------------------------------------------------------------------------------


Ροκοκό





Βασιλική ροκοκό, Ottobeuren, Βαυαρία


Με τον όρο Ροκοκό αναφερόμαστε στην τεχνοτροπία που διαδέχθηκε το μπαρόκ και αναπτύχθηκε στις αρχές του 18ου αιώνα, κυρίως στη Γαλλία. Ως καλλιτεχνικό ρεύμα, εκδηλώθηκε κατά κύριο λόγο στη ζωγραφική, τη διακόσμηση και την αρχιτεκτονική. Στη μουσική το αντίστοιχο καλλιτεχνικό ρεύμα ονομάζεται ως επί τω πλείστω «στυλ γκαλάν» (style galant), με κύριους εκπροσώπους τον Ζαν Φιλίπ Ραμώ, τον Γκέοργκ Φίλιπ Τέλεμαν καθώς και άλλους συνθέτες που συνήθως εντάσσονται στο προηγηθέν ύφος του μπαρόκ.

Το ύφος του ροκοκό εμφανίστηκε στη Γαλλία περίπου το 1710 και διαδόθηκε στην υπόλοιπη Ευρώπη- κυρίως στη Γερμανία, την Ιταλία και την Αυστρία, κατά τη διάρκεια των επόμενων δεκαετιών. Η καθιέρωσή του συνέπεσε χρονικά με την βασιλεία του Λουδοβίκου ΙΕ΄ καθώς και με μία γενικευμένη αντίδραση στο αυστηρό ύφος της μπαρόκ αισθητικής. Το τέλος του ροκοκό τοποθετείται περίπου στη δεκαετία του 1760 όταν σταδιακά αντικαθίσταται ως κυρίαρχη καλλιτεχνική τάση από το ρεύμα του νεοκλασικισμού.

Κύριοι εκφραστές του ροκοκό ήταν ο Αντουάν Βαττώ (1684-1721), του οποίου η ζωγραφική του απεικόνιζε τα οράματά του για μία ζωή χωρίς δυσκολίες και καθημερινές ανάγκες, ο Φρανσουά Μπουσέ (1703-1770), ο Ζαν Νατιέ (1685-1766) και ο Ζαν Ονορέ Φραγκονάρ (1732-1866).



Η περιπέτεια της Τέχνης έχει γαργαλιστικές ομορφιές. Ένα αντιπροσωπευτικό έργο με τέτοιες σκερτσόζικες διαστάσεις, κατά την περίοδο της ελαφρότητας του Ροκοκό είναι «Η Κούνια» του Φραγκονάρ. Μία σύλληψη που αντανακλά και την κοινωνική νωχέλεια των ηθών της αστικής τάξης, με μια σειρά συμβολισμών που δεν είναι ορατοί με πρώτη ματιά.

Ανάλαφρο ύφος, χαρούμενα χρώματα (αποφυγή έντονων φωτοσκιάσεων). Αποτύπωση ευχάριστων καθημερινών στιγμών, ειδυλλιακών τοπίων, και προσώπων της αριστοκρατίας. Η χρυσή εποχή των πορτραίτων. Κύριοι εκπρόσωποι: Canaletto, Francois Boucher, Fragonard.


Ιστορική αναδρομή

Το ροκοκό εμφανίστηκε πρώτα στην εσωτερική διακόσμηση. Η διαδοχή στον γαλλικό θρόνο του Λουδοβίκου ΙΕ΄ έφερε ριζική αλλαγή στην καλλιτεχνική ζωή και την μόδα. Το μπαρόκ έδωσε την θέση του σε πιο ανάλαφρους σχηματισμούς και εκλεπτυσμένες γραμμές. Σε αντίθεση με το μπαρόκ το ροκοκό δεν έχει ως σκοπό να εντυπωσιάσει με μεγαλοπρέπεια και αίσθηση απεραντοσύνης, αλλά είναι πιο "ζεστό", πιο εκλεπτυσμένο και πιο ανάλαφρο. Ωστόσο από το μπαρόκ δανείστηκε τις πολύπλοκες μορφές ενώ ενσωμάτωσε στην γενική ιδέα του και πολλά ανατολίτικα στοιχεία.
Στις δεκαετίες του 1730 και 1740 το ροκοκό έφτασε το απόγειο του στην Γαλλία. Τότε αυτό το καλλιτεχνικό ρεύμα πέρασε από την διακόσμηση και την αρχιτεκτονική και στους υπόλοιπους τομείς της τέχνης,στην ζωγραφική,την γλυπτική ακόμη και στα έπιπλα. Εξέχοντες εκπρόσωποι του στην ζωγραφικοί ήταν οι Αντουάν Βαττώ και Φρανσουά Μπουσέ. Σύντομα επεκτάθηκε και στην Γερμανία,την Αυστρία και την Ιταλία. Λιγότερη απήχηση βρήκε στις προτεσταντικές χώρες. Ιδιαίτερα στην Βαυαρία αποτέλεσε το καλλιτεχνικό ρεύμα σύμφωνα με το οποίο χτίστηκαν εκκλησίες και ανάκτορα.

Η αρχή του τέλους για το ροκοκό άρχισε γύρω 1760, όταν πρόσωπα όπως ο Βολταίρος άσκησαν κριτική πως το ροκοκό ήταν πολύ επιφανειακό. Μέχρι το 1780 το ροκοκό αποτελούσε πια παρελθόν στην Γαλλία και την θέση του την πήρε ο νεοκλασικισμός. Μεταξύ του 1820 και 1870 υπήρξε ένα ενδιαφέρον για το ροκοκό. Πολλοί ευκατάστατοι στην Αγγλία και τη Γαλλία έδωσαν πολλά χρήματα για την απόκτηση επίπλων σε ρυθμό ροκοκό, ενώ και ζωγράφοι όπως ο Ευγένιος Ντελακρουά ανακάλυψαν την γοητευτική χάρη του ροκοκό.



Το Ροκοκό δίνει έμφαση στην χάρη, την κομψότητα, την ευχάριστη ή και ανέμελη ατμόσφαιρα, την άνεση και την πολυτελή διακόσμηση.


Το ροκοκό σε διάφορες μορφές της τέχνης

Έπιπλα και διακόσμηση

Τα ανάλαφρα σχέδια και θέματα ήταν πιο ευπαρουσίαστα σε μικρότερη κλίμακα απ´ότι η επιβλητική μπαρόκ αρχιτεκτονική. Μεταλλικά αντικείμενα, πορσελάνινα είδη, και ειδικά τα έπιπλα γνώρισαν μια ιδιαίτερη απήχηση καθώς οι υψηλή κοινωνική τάξη της Γαλλίας διακοσμούσε τα σπίτια της σύμφωνα με τον νέο ρυθμό.

Για μικρές πλαστικές φιγούρες από γύψο, πορσελάνη και πηλό το πολύχρωμο ροκοκό δεν ταίριαζε. Ήταν στο ξύλο, το σίδερο και στο μέταλλο που παρήγαγε αξιόλογα έργα. Πολλοί Παριζιάνοι επιπλοποιοί έγιναν πλούσιοι κατασκευάζοντας έπιπλα προς βασιλική χρήση. Οι πιο γνωστοί από αυτούς ήταν οι Φρανσουά Οέμπεν, Αντουάν Γκοντρό και Μπερναρντ φαν Ριζενμπεργκ. Θα πρέπει εδώ να σημειώσουμε πως το ροκοκό, στον τομέα της διακοσμητικής και της αρχιτεκτονικής ήταν αποκλειστικά και μόνο θέμα των ανωτέρων κοινωνικών τάξεων και δεν άγγιζε καθόλου τις κατώτερες κοινωνικές τάξεις.

Στην Αγγλία το ροκοκό έτεινε να είναι πιο συγκρατημένο. Ναι μεν οι αρμονικές καμπύλες διατηρήθηκαν όπως στο γαλλικό ροκοκό, ωστόσο όμως το αγγλικό ροκοκό διέφερε από το γαλλικό στο γεγονός ότι απέφευγε την υπερβολική διακόσμηση και τα πολύ έντονα χρώματα.

                         -------------------------------------------------------------------



γράφει η Χρύσα Ξουβερούδη
Ιστορικός Τέχνης


Ξένοιαστη ζωή με χλιδή, κομψότητα και ανάλαφρος ρομαντισμός είναι συνώνυμα του ροκοκό στιλ.
Αν σας γοητεύει η εκλεπτυσμένη ομορφιά του, η παιχνιδιάρικη ατμόσφαιρα που δημιουργεί, αξίζει να γνωρίσετε τα χαρακτηριστικά του και να περιπλανηθείτε στον κόσμο του……
Ο όρος Ροκοκό προέρχεται από τη γαλλική λέξη rocaille που σχετίζεται με τη φυτική διακόσμηση. Επίσης είναι γνωστό και ως Louis Quinze, Louis XV ή απλά Louis, από το όνομα του γάλλου αυτοκράτορα, του οποίου η βασιλεία το όρισε χρονικά και αισθητικά.
Πρόκειται για ένα βραχύβιο στιλ – περίπου από το 1730 και έως το 1750- που παραλαμβάνει τη σκυτάλη από το Μπαρόκ, χαμηλώνοντας τους τόνους και ελαφρύνοντας τη διάθεση. Ένα αυλικό στιλ που επιδιώκει να ενισχύσει την ευχάριστη ατμόσφαιρα των fêtes galantes και να μας τη μεταδώσει.
Από την υπερβολή του αυτοκρατορικού γούστου που με συνέπεια υπηρετούσε το Μπαρόκ, μπαίνουμε στα ιδιωτικά διαμερίσματα της Madame de Pompadour κι απολαμβάνουμε τη γυναικεία αισθητική, όπως αυτή εμφανίζεται σε αντικείμενα καθημερινής χρήσης, ρολόγια, πορσελάνινα είδη, υφάσματα, ρολόγια, κοσμήματα, έπιπλα, αντίκες, πίνακες, μπιμπελό. Ο χώρος συλλαμβάνεται συνολικά και τα επί μέρους στοιχεία συνυπάρχουν αρμονικά στην προβολή του όλου.


Ένδυμα ροκοκό

Η Madame de Pompadour από τον Bucher


Επιχρσωμένο ροκοκό σεκρετέρ


Από την οροφή ως το πάτωμα το ροκοκό δίνει το εικαστικό πρόσταγμα μέσα από μια λυρική και παράλληλα ρουστίκ οπτική. Στις οροφές οι γύψινες διακοσμήσεις δημιουργούν ένα πανόραμα από φυτικά μοτίβα, όστρακα, πουλιά, κοράλλια, γυναικείες μορφές που μοιάζουν με νύμφες ή αρχαίες θεότητες και αιωρούνται σε αόρατες κούνιες, όπως ακριβώς και οι κυρίες της αυλής.

Γύψινες φυτικές διακσμήσεις σε ροκοκό οροφή

Τα στοιχεία αυτά συχνά ήταν επιχρυσωμένα, ενώ υλικά όπως το ελεφαντόδοντο αλλά και οι πολύτιμοι πολυέλαιοι που κοσμούσαν τα ταβάνια, ενίσχυαν την πολυτέλεια. Τα δωμάτια ευρύχωρα, είχαν ορθογώνιο ή ωοειδές σχήμα που ευνοούσε την κίνηση μέσα στο χώρο κάνοντας τον πιο μαλακό.

Ξύλινο δάπεδο στο Amalienburg- Μόναχο

Η πολυτέλεια δε θα μπορούσε να λείπει ούτε από τα δάπεδα. Τα χαριτωμένα γοβάκια των κυριών αναζητούσαν τη ζεστασιά του ξύλινου δαπέδου ή την ψυχρή λάμψη του μαρμάρινου για να παρασυρθούν στη δίνη ενός αισθαντικού χορού. Βέβαια και ένα πλακάκι καλής ποιότητας, ενδεχομένως με κάποια διακοσμητικά μοτίβα θα μπορούσε να υπηρετήσει επαρκώς το σκοπό του. Μην ξεχνάμε ότι στο Amalienburg –κυνηγετικό περίπτερο, τυπικό δείγμα ροκοκό αρχιτεκτονικής στα θερινά ανάκτορα του Μονάχου- τα πλακάκια Delft δημιουργούσαν μια πολυτελή ατμόσφαιρα στην κουζίνα.


Σκαλιστά επιχρυσωμένα πόδια σε τραπέζι ροκοκό

Το στοιχείο ωστόσο, που ‘αποθεώνει’ το στιλ ροκοκό αφορά την αισθητική των επίπλων και των διακοσμητικών αντικειμένων. Τα ξύλινα έπιπλα είναι βαμμένα σε φωτεινά χρώματα και πολλές φορές έχουν σκαλιστά επιχρυσωμένα πόδια. Η διακοσμητική διάθεση προωθείται από την ανάλαφρη καμπύλη αλλά και από τις γλυπτές λεπτομέρειες με θέματα από το φυτικό κόσμο καθώς και πουλιά, ερωτιδείς, νύμφες. Νωχελικά ξαπλώνουν πάνω στις ξύλινες επιφάνειες, τυλίγονται στα πόδια, τα αγκαλιάζουν με απαράμιλλη χάρη και γίνονται ένα μαζί τους. Τα έπιπλα μπορεί να είναι σταθερά-βιβλιοθήκες, εταζέρες, κ.α- και φυσικά κινητά, κυρίως από μαόνι, ξύλο καρυδιάς κλπ.


Έπιπλο ροκοκό από μαόνι


Καθρέπτες στους τοίχους στο Hall of Mirrors στα ανάκτορα των Βερσαλλιών

Στο παιχνίδι της λάμψης και της πολυτέλειας δε θα μπορούσε να μη παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο ο καθρέπτης. Ορισμένες φορές ολόκληροι οι τοίχοι είναι καλυμμένοι με καθρέπτες - με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την Αίθουσα των καθρεπτών στα ανάκτορα των Βερσαλλιών ενώ κάποιες φορές εμφανίζονται σαν αισθητικός μανδύας για να καλύψουν π.χ το τζάκι, κατά τη θερινή περίοδο

Αρχιτεκτονική



Ροκοκό αρχιτεκτονική στη Τσεχία










Το ροκοκό στην αρχιτεκτονική πρωτοεμφανίζεται στα τελευταία χρόνια της βασιλείας του Λουδοβίκου ΙΔ΄, αλλά αποκτά τα βασικά του χαρακτηριστικά στα πρώτα χρόνια της βασιλείας του Λουδοβίκου ΙΕ΄. Αυτός ο ρυθμός χρησιμοποιείται κυρίως για την εσωτερική διακόσμηση.
Σταδιακά διαδίδεται και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες και αναπτύσσεται ιδιαίτερα στη Βαυαρία, την Αυστρία αλλά και την Ιταλία. Στην Πρωσία το ανάκτορο Σανσούσι(Sanssouci) θεωρείται ως το αριστούργημα του φρειδερικιάνικου ροκοκό. Εγκαινιασμένο στην διακόσμηση πολλών δωματίων στο ανάκτορο των Βερσαλλιών, το ροκοκό ξετυλίγει όλη την μεγαλοπρέπεια του σε πολλά κτίρια στο Παρίσι. Στη Γερμανία, Γάλλοι και Γερμανοί καλλιτέχνες ομόρφυναν τα ανάκτορα στο Πότσδαμ,στην Στουτγκάρδη,στην Βιέννη και στο Βύρτσμπουργκ.

                           --------------------------------------------------------------


Ζωγραφική


Το πρωινό, του Φρανσουά Μπουσέ (1739, Λούβρο)

Αν και το ροκοκό έχει τις ρίζες του στις καθαρά διακοσμητικές τέχνες, εκφράστηκε και μέσω της ζωγραφικής. Οι ζωγράφοι του ροκοκό χρησιμοποίησαν ντελικάτα χρώματα και πολλές καμπύλες, διακοσμώντας τους πίνακες τους με μυθολογικά στοιχεία και αγγέλους. Η ζωγραφική πορτραίτων ήταν πολύ διαδεδομένη την εποχή του ροκοκό. Σε αντίθεση με το μπαρόκ η ζωγραφική του ροκοκό ξέφυγε από τα μέχρι τότε στενά περιθώρια που επέβαλλε η εκκλησία, απεικονίζοντας ευχάριστες καθημερινές σκηνές, με ειδυλλιακά τοπία και πρόσωπα από την αριστοκρατία σε διάφορες ασχολίες.
Ο Αντουάν Βαττώ (1684-1721) θεωρείται ως ο πρώτος μεγάλος ζωγράφος του ροκοκό. Άσκησε μεγάλη επίρροή στους μετέπειτα ζωγράφους του ιδιου κινήματος, όπως τον Φρανσουά Μπουσέ (1703-1770) και τον Ζαν Ονορέ Φραγκονάρ (1732-1806).

- Η ΑΝΑΓΝΩΣΤΡΙΑ - ΦΡΑΓΚΟΝΑΡ -


Ο ΣΥΡΤΗΣ - ΦΡΑΓΚΟΝΑΡ











ΠΗΓΕΣ



el.wikipedia.org/wiki/Ροκοκό 


                                                      ---------------------------------


Antoine Watteau (1684-1721)




Ο Γάλλος ζωγράφος Ζαν-Αντουάν Βατό [Jean-Antoine Watteau] γεννήθηκε στη Valenciennes στις 10 Οκτωβρίου 1684 και πέθανε στις 18 Ιουλίου 1721. Εξαρχής κέντρισε το ξαναζωντάνεμα του ενδιαφέροντος για το χρώμα και την κίνηση (στην παράδοση του Rubens), και αναζωογόνησε τον εξασθενημένο ιδιωματισμό του μπαρόκ, ο οποίος έγινε τελικά γνωστός ως στυλ Ροκοκό.

[Λεζάντα: "Η επιβίβαση για τα Κύθηρα"]


Το 1709-10 ο Βατό επέστρεψε στη Valenciennes, όπου φιλοτέχνησε μια σειρά στρατιωτικών σκηνών. Στα χρόνια 1710-12 εικονογράφησε την πρώτη από τις τρεις εκδόσεις του μύθου των Κυθήρων, το νησί της αγάπης για το οποίο οι προσκυνητές επιβιβάζονται αλλά δεν φθάνουν ποτέ. Τα έργα ζωγραφικής αντιπροσώπευσαν τα αδύνατα όνειρα, την εκδίκηση της τρέλας στο λόγο και της ελευθερίας στους ηθικούς κανόνες.


Ο Πιερότος



Το 1708 ο Βατό άρχισε συνεργασία με τον ζωγράφο διακοσμητικών θεμάτων Claude Audran, ο οποίος είχε την εποπτεία των θησαυρών στο Παλάτι του Λουξεμβούργου. Αυτή η συλλογή περιέλαβε μια ομάδα σκηνών από τη ζωή της Μαρίας των Μεδίκων που χρωματίστηκε στις αρχές του 1600 από το φλαμανδό δάσκαλο Peter Paul Rubens. Την επιρροή του Rubens μπορεί να δει κανείς στο έργο του Βατό.

                -------------------------------------------------------------




Τι είναι Τέχνη;

Η τέχνη είναι ανθρώπινη δραστηριότητα ή δημιουργία που είναι σημαντική εξ αιτίας της έλξης που προκαλεί στις ανθρώπινες αισθήσεις, διεγείροντας τον νου ή το συναίσθημα. Είναι η δημιουργική έκφραση που μέσα στο έργο αποτυπώνει την ψυχική κατάσταση, τα συναισθήματα, τις ιδέες, την αίσθηση ή τον οραματισμό του καλλιτέχνη. Η τέχνη κάποιες φορές εφαρμόζεται και σε πρακτικά αντικείμενα καθημερινής χρήσης, όπως ένα πήλινο μπολ μέσα στο οποίο τοποθετούμε αντικείμενα. Η τέχνη βασίζεται στην εμπειρία και στο ταλέντο. Πολλοί διαφωνούν για το τι ακριβώς είναι τέχνη και έτσι ο ακριβής ορισμός της είναι ιδιαίτερα δύσκολος.



 Ρέμπραντ, Αυτοπροσωπογραφία(1628).


Στην ελληνική γλώσσα η λέξη τέχνη περιλαμβάνει οποιαδήποτε διαδικασία για την παραγωγή κάποιου προϊόντος. Όροι με κοινή ρίζα όπως τεχνικό, τεχνίτης, καλλιτέχνης αποδίδονται σε ανθρώπινες δημιουργίες, τρόπους έκφρασης και δραστηριότητες αυθαίρετες με τη ροπή του φυσικού κόσμου που ακολουθούν τους κανόνες του δημιουργού τους.

 Στην αγγλική γλώσσα υπάρχουν δύο λέξεις, art και craft. Η πρώτη χρησιμοποιείται για να δηλώσει τέχνη που συνδέεται με προϊόντα αισθητικής αξίας, ενώ η δεύτερη για τα υπόλοιπα. Η λέξη art που χρησιμοποιείται σε γλώσσες της δυτικής Ευρώπης προέρχεται από το Λατινικό ars που εν μέρει σημαίνει διακανονίζω, διευθετώ.

Καλές Τέχνες

Οι δέκα καλές τέχνες είναι οι:








Κινηματογραφία (έβδομη τέχνη)

Φωτογραφία (όγδοη τέχνη)

Κόμικς (ένατη τέχνη)

Δεν υπάρχει ομοφωνία για το ποια είναι η δέκατη καλή τέχνη:








 τατουάζ, κτλ.

Επίσης τέχνες είναι:



Μικροτεχνία η οποία συμπεριλαμβάνει και την αργυροχρυσοχοΐα





Υφαντουργίαπλέξιμο και ραπτική, συμπεριλαμβάνοντας και τη μόδα





Αρχιτεκτονική

Ο Παρθενώνας στην κορυφή της ΑκρόποληςΑθήναΕλλάδα


Αρχιτεκτονική (από την ελληνική, αρχιτέκτων, από τα συνθετικά αρχι- "κύριος, αρχηγός" και τέκτων, "οικοδόμος, μαραγκός» είναι η τέχνη και η επιστήμη του σχεδιασμού κτιρίων και κατασκευών.

Ο ευρύτερος ορισμός θα πρέπει να περιλαμβάνει στο πεδίο εφαρμογής της τον σχεδιασμό του δομημένου περιβάλλοντος συνολικά, από την μακροσκοπικό επίπεδο της πολεοδομίας, αστικού σχεδιασμού και αρχιτεκτονικής τοπίου στο μικροσκοπικό για τη δημιουργία επίπλων. Ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός συνήθως πρέπει να είναι τόσο εφικτός για το κόστος στον κατασκευαστή, καθώς και τη λειτουργία και την αισθητική για τον χρήστη.

Στη σύγχρονη χρήση, η αρχιτεκτονική είναι η τέχνη και η επιστήμη της δημιουργίας μιας πραγματικής, συνάγοντας ή σιωπηρό ή εμφανές σχέδιο για κάθε σύνθετο αντικείμενο ή σύστημα. Ο όρος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να υποδηλωθεί η σιωπηρή αρχιτεκτονική των αφηρημένων πραγμάτων όπως η μουσική ή τα μαθηματικά, την εμφανή αρχιτεκτονική των φυσικών πραγμάτων, όπως γεωλογικοί σχηματισμοί ή τη δομή των ζωντανών κυττάρων, ή ρητά προγραμματισμένες αρχιτεκτονικές του ανθρώπου - έκανε τα πράγματα, όπως το λογισμικό, υπολογιστών, των επιχειρήσεων, και βάσεις δεδομένων, εκτός από τα κτίρια. Σε κάθε χρήση, μια αρχιτεκτονική μπορεί να θεωρηθεί ως μια υποκειμενική χαρτογράφηση από μια ανθρώπινη προοπτική (δηλαδή του χρήστη στην περίπτωση της αφηρημένης ή φυσική αντικείμενα) για τα στοιχεία ή τα στοιχεία κάποιου είδους δομή ή το σύστημα, το οποίο διατηρεί τις σχέσεις μεταξύ των στοιχείων ή εξαρτημάτων.

Η Προγραμματισμένη αρχιτεκτονική χειρίζεται το χώρο, τον όγκο, την υφή, το φως, τη σκιά, ή τα αφηρημένα στοιχεία, προκειμένου να επιτευχθεί αισθητική ευχαρίστηση. Αυτό το διακρίνει από την επιστήμη που εφαρμόζεται ή τη μηχανολογία, οι οποίες επικεντρώνονται συνήθως περισσότερο στην λειτουργική σκοπιμότητα και πτυχές του σχεδιασμού των κατασκευών ή των δομών.

Στον τομέα της αρχιτεκτονικής των κτιρίων, τις δεξιότητες που απαιτούνται από έναν αρχιτέκτονα από τις πιο πολύπλοκες κατασκευές, όπως για ένα νοσοκομείο ή ένα γήπεδο, ως τις πιο απλές όπως ο σχεδιασμός κατοικιών και σπιτιών. Πολλά αρχιτεκτονικά έργα μπορούν να θεωρηθούν και ως πολιτιστικά και πολιτικά σύμβολά, ή / και έργα τέχνης. Ο ρόλος του αρχιτέκτονα, αν και αλλάζει, έχει κεντρική σημασία για τον επιτυχημένο (και μερικές φορές λιγότερο επιτυχείς) σχεδιασμό και υλοποίηση ευχάριστα δομημένου περιβάλλοντος στο οποίο ζουν οι άνθρωποι.

Χορός


Επίδειξη σε μια Αίθουσα Χορού.


Ο χορός γενικά αναφέρεται στην ανθρώπινη κίνηση που είτε χρησιμοποιείται ως μορφή έκφρασης είτε παρουσιάζεται ως μια κοινωνική, πνευματική ρύθμιση απόδοσης.

Ο χορός χρησιμοποιείται επίσης για να περιγράψει τις μεθόδους μη λεκτικής επικοινωνίας (δείτε τη γλώσσα του σώματος) μεταξύ των ανθρώπων ή των ζώων (χορός μελισσών, χορός ζευγαρώματος), την κίνηση στα άψυχα αντικείμενα (τα φύλλα χόρεψαν στον αέρα), και ορισμένα μουσικά μορφές ή ύφη.

Η χορογραφία είναι η τέχνη της επιμέρους σύνθεσης και καταγραφής των κινήσεων και βημάτων του χορού, και το πρόσωπο που κάνει αυτό καλείται χορογράφος. Οι άνθρωποι χόρεψαν για να ανακουφίσουν την πίεση
.
Οι ορισμοί αυτοί για τον χορό εξαρτώνται από τους κοινωνικούς, πολιτιστικούς, αισθητικούς, καλλιτεχνικούς και ηθικούς περιορισμούς και τη σειρά από τη λειτουργική μετακίνηση (όπως ο λαϊκός χορός) στις κωδικοποιημένες, φιλότεχνες τεχνικές όπως το μπαλέτο. Στον αθλητισμό, η γυμναστική, ο αριθμός που κάνουν πατινάζ και συγχρονισμένου που κολυμπούν είναι πειθαρχίες χορού ενώ το κατά των πολεμικών τεχνών» συγκρίνεται συχνά με τους χορούς.

Μουσική



 
Παρτιτούρα του Μότσαρτ.Play (Β·Π)

Η μουσική είναι μια μορφή τέχνης της οποίας μέσο είναι ο ήχος. Τα κοινά στοιχεία της μουσικής είναι ο τόνος (που κυβερνά τη μελωδία και την αρμονία), ο ρυθμός (θεμελιώδες στοιχείο του τέμπο, της μετρικής και της άρθρωσης), η δυναμική, και η ηχητική ποιότητα του ηχοχρώματος και την υφή. 

Η δημιουργία, η απόδοση, η σημασία, και ακόμη και ο καθορισμός της μουσικής ποικίλλουν σύμφωνα με τον πολιτισμό και το κοινωνικό πλαίσιο. 

Η μουσική κυμαίνεται από τις αυστηρά οργανωμένες συνθέσεις (και την επανεκτέλεση τους στην απόδοση), μέχρι τις τυχαίες της μορφές, η γνωστότερη από τις οποίες είναι ο λεγόμενος αυτοσχεδιασμός

Η μουσική μπορεί να διαιρεθεί σε είδη και υποείδη, αν και οι διαχωριστικές γραμμές και οι σχέσεις μεταξύ των ειδών μουσικής είναι συχνά λεπτές, μερικές φορές ανοικτές στη ατομική ερμηνεία, και περιστασιακά αμφισβητούμενες.

 Ανάμεσα στις «τέχνες», η μουσική μπορεί να ταξινομηθεί ως τέχνη που μπορεί να παρουσιαστεί ως καλή τέχνη και ως ακουστική τέχνη.

Όσον αφορά την ουσία της τέχνης, ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης τη χαρακτήρισαν σαν μίμηση και αναπαράσταση της πραγματικότητας.

Κατά τον Πλάτωνα, η τέχνη είναι "μίμησις μιμήσεως", γιατί η πραγματικότητα που αντιγράφει η τέχνη, είναι και αυτή αντίγραφο ενός άλλου, νοητού κόσμου (Πολιτεία).

Η Αριστοτελική λογική συνδέει άρρηκτα τις λογικές διαδικασίες με τον προφορικό λόγο, παραβλέποντας τη γενική αυτοτέλεια των νοητικών διεργασιών που έχει αναγνωρίσει η σύγχρονη μαθηματική λογική. Ο Αριστοτέλης, θεωρεί ως πηγή του καλού τον ρυθμό τη συμμετρία και την αρμονία (Ποιητική) και απαριθμεί δέκα κατηγορίες αξιολόγησης του αισθητικού αντικειμένου: ουσία, ποσόν, ποιόν, προς τι, που, πότε, κείσθαι, έχειν , ποιείν, πάσχειν.


Η πλατωνική διδασκαλία «περί των μεγίστων γενών» συμπτύσσει αυτές τις δέκα κατηγορίες σε πέντε : όν, στάσις κίνησις, το αυτό, το έτερον, με σημασία γενικών όρων οντολογικής θεμελίωσης.

Ο Πλωτίνος συνεχίζει τις θεωρίες του Πλάτωνα (με τις πραγματείες του ‘Περί του καλού’ και ‘Περί του νοητού κάλλους’).

« ‘Αρμονίη αφανής φανερής κρείττων». Ο Ηράκλειτος κάνει λόγο για κρυμμένη αρμονία, ανακαλύπτοντάς την ακόμα και σε αυτό που ο Νίτσε ονόμασε αργότερα ‘Διονυσιακό στοιχείο’.

Ο Αριστείδης Κοϊντιλιανός επεξηγεί τον μηχανισμό της αισθητικής συγκινήσεως με τη σημασία του ελκυσμού της ψυχής από το αισθητικό αντικείμενο (της ψυχαγωγίας)

Ο όρος «Αισθητική» χρησιμοποιείται για πρώτη φορά από τον Μπαουμγκάρτεν, ως ορισμός της επιστήμης που εξετάζει το ωραίο στη φύση και στην τέχνη, στο δίτομο έργο του Aesthetica (1750-1758). Ο Μπαουμγκάρτεν, ακολουθώντας τις διδασκαλίες του Λάιμπνιτς, θεωρεί το ωραίο αντιληπτό όχι με τη σκέψη αλλά με τις αισθήσεις αντίληψης.

‘Αντίθετος’ με την ονομασία ο Καντ ονομάζει τη νέα επιστήμη, «κριτική του γούστου» (Geschmack), ενώ ο Έγελος χρησιμοποιεί την ονομασία ‘Αισθητική’ στις πανεπιστημιακές παραδόσεις του (1823-1827), θεωρώντας τη μια δεύτερη, πνευματικής προέλευσης πραγματικότητα.

Ο Έγελος και ο Καντ έθεσαν το πρόβλημα πόσο η τέχνη είναι ο τόπος ή το μέσον της αλήθειας.

Γενικά, οι αισθητικές αξίες στέκονται σε απόσταση από την πραγματικότητα;

Απευθύνουν όπως οι ηθικές αξίες προστάγματα σε όλους τους ανθρώπους;

Ή απευθύνονται μόνο σ’ εκείνους που τις καταλαβαίνουν; (Χάρτμαν)

Για τον John Dewey η τέχνη δεν είναι φτιαγμένη για τους λίγους που την γνωρίζουν αλλά για να δίνει νόημα σε όλες τις δραστηριότητες της ζωής. Ο Dewey ακολουθεί τις ιδέες του Bergson υποστηρίζοντας ότι η τέχνη θα πρέπει να ξαναγίνει οργανικό τμήμα της καθημερινής ζωής.

Ο Φρόυντ, υποστήριξε ότι η τέχνη είναι εξευγενισμός της λίμπιντο, ενώ άλλοι είδαν την ομορφιά στην υπηρεσία της ερωτικής έλξης. Για τον Φρόυντ κάθε έργο τέχνης είναι η ικανοποίηση των μυστικών και απωθημένων ορμών του καλλιτέχνη στη φαντασία του.

Κατά τον ¶ντλερ η τέχνη είναι μια μορφή αναπλήρωσης και υπεραναπλήρωσης ψυχικού πόνου ή συναισθημάτων στέρησης. Ο ¶ντλερ δεν αρνείται την ύπαρξη καλλιτεχνικού ταλέντου. Δέχεται μόνο ότι το οποιοδήποτε φυσικό ταλέντο καλλιεργείται με την άσκηση και την αδιάκοπη προσπάθεια, στην οποία σπρώχνει το συναίσθημα της στέρησης και της κατωτερότητας. (Κατά τον ¶ντλερ πάρα πολλοί καλλιτέχνες είχαν οργανικές ανεπάρκειες…)

Για τον Ruskin η τέχνη είναι έκφραση της λογικής και πειθαρχημένης χαράς που δοκιμάζει ο άνθρωπος στις μορφές και τους νόμους της Δημιουργίας, στην οποία λαβαίνει κι αυτός μέρος.

Για τον Oscar Wilde η τέχνη είναι η έξυπνη διαμαρτυρία μας και η γενναία προσπάθειά μας να βάλουμε τη φύση στη θέση της. (Essays)

Ο Goethe θεωρεί την τέχνη σαν την ένωση των απαιτούμενων περιστάσεων για να μπορέσει ο σκοπός της φύσης να πραγματοποιηθεί. (Eckermann)

Για τον Ιερό Αυγουστίνο η τέχνη εικονογραφεί τη βούληση της φύσης. Ο άνθρωπος, ασκώντας την τέχνη, επιτελεί τον φυσικό του προορισμό. Εμβαθύνοντας στα μυστικά της φύσης, εμβαθύνει στον ίδιο το Θεό, γίνεται μέτοχος της θεϊκής τάξης.

Για τον Χέρμπαρτ το ωραίο δεν οφείλει την ύπαρξή του στο περιεχόμενό του αλλά στη μορφική του διάταξη.(Αισθητική της Μορφής)

Για τον Γκυγιώ, μέτρο της αξίας οποιουδήποτε έργου τέχνης είναι η ένταση με την οποία αυτό εκφράζει τη ζωή.

Για τον Χάιντεγγερ, με την τέχνη πραγματοποιείται μια αποκάλυψη του είναι. Το ότι συγκροτείται ένας κόσμος ως χώρος, όπου διαδραματίζεται ο ιστορικός βίος ενός λαού, τούτο οφείλεται στη δημιουργικότητα της τέχνης, ως τέχνης ποιητικής, η οποία θέτει στη διάθεση του λαού τη γλώσσα και τον θρύλο.

Για τον Βαλερύ το έργο τέχνης, δεν είναι συναισθηματική συγκινησιακή έκφραση, αλλά μορφοποίηση πνευματικών δυνάμεων.

Για τον υπαρξισμό η τέχνη θεωρείται ένας κόσμος σημείων, τα οποία την ερμηνεύουν σε μια συνοπτική στιγμή που κρύβει μέσα της κάτι από την αιωνιότητα, το νόημα και τις περιπέτειες της ανθρώπινης ύπαρξης.

Κατά τον Lukacs το έργο τέχνης αντανακλά τη συγκεκριμένη πραγματικότητα, χωρίς να αποτελεί απλή απεικόνιση ή αντιγραφή της, αλλά αποδίδοντας τη δυναμική της, τη διαλεκτική σχέση ουσίας και φαινομένων που την καθορίζει.

«Επιπλέον, οι μάζες βλέπουν μέσα στις τέχνες όπλα μάχης…» (Μπρεχτ : ‘Οι τέχνες και η επανάσταση’).

Ο Αντόρνο δεν θεωρεί ότι το έργο τέχνης είναι αντανάκλαση της πραγματικότητας, αλλά η ίδια η πραγματικότητα.

Ο Ερνέστος Bloch θεωρεί την τέχνη προφαινόμενο και όχι αντανάκλαση. Αποκαλύπτει δηλαδή η τέχνη, το πραγματικά δυνατό, που δεν είναι άλλο από τον εξανθρωπισμό και την τελείωση του ανθρώπου.

Στον Μεσαίωνα, την τέχνη ενδιαφέρει η θεοκεντρική αποτύπωση του κόσμου.

Στην Αναγέννηση η τέχνη ενδιαφέρεται για τον κόσμο καθ’αυτόν, ως φυσικό σύμπαν, μέσα από νεοπλατωνικά δεδομένα που συγχωνεύονται με τα κείμενα του Αυγουστίνου για να δημιουργηθεί ένα καινούργιο φιλοσοφικό πρότυπο.(Natura est Deus). Παράλληλα αφυπνίζεται το ενδιαφέρον για την τεχνολογική θεώρηση.

Ο Ντανταϊσμός μη αναγνωρίζοντας παρά μόνο το ένστικτο, καταδικάζει την εξήγηση. «Είναι απαράδεκτο ένας άνθρωπος να αφήνει ένα ίχνος από το πέρασμά του στη γη» (Αντρέ Μπρετόν).

Ο Υπερρεαλισμός επιβάλλει το εφικτό της φαντασίας χωρίς να δεσμεύεται από κάποια επιστημονική ή έστω ‘επιστημονικοφανή’ δεοντολογία.

Η Σύγχρονη τέχνη επιδιώκει να εκφράσει την εσωτερική οργάνωση του κόσμου, να ψηλαφίσει τις δομές της λειτουργίας του.

«Στην τέχνη, επιστήμη και φαντασία, δεν είναι ασυμβίβαστοι αντίπαλοι.» (Μπρεχτ)
Ο επιστήμονας αναλύει υλικά ή γεγονότα. Ο καλλιτέχνης πρωτίστως συνθέτει. Διαλέγει το υλικό του, συγκεντρώνει, οικοδομεί, συνθέτει. Ασχολείται με τον υποκειμενικό κόσμο των εικόνων και των συναισθημάτων. Μοχθεί να δώσει μορφή και υπόσταση στην άποψή του για τον κόσμο.

«Μια φυσική θεωρία, όταν απαγγέλλεται με τη συνοδεία κιθάρας, μπορεί να ακούγεται πιο μελωδικά από μια άλλη φυσική θεωρία.» (Paul Feyerabend :Ενάντια στη Μέθοδο)

Μια επιστημονική θεωρία, παραμένει πάντα μια απόπειρα διατύπωσης, επειδή ο συλλογισμός πάνω στον οποίο βασίζεται, προορίζεται να ανασκευασθεί ή να απορριφθεί από μεταγενέστερες έρευνες και ανακαλύψεις.

Ένα έργο τέχνης μένει ως οριστικό δημιούργημα αιωνίως.

Πιθανά να καταστραφεί, αλλά όχι και να αγνοηθεί.

Από τον υποκειμενικό κόσμο του, ο καλλιτέχνης προβάλλει για μια στιγμή στο άπειρο του κόσμου των αντικειμενικών αξιών. Δημιουργεί για να καταστήσει αιώνιο το παρόν, για να είναι ο μοναδικός νικητής στον ανθρώπινο αγώνα κατά του χρόνου.

Το έργο τέχνης είναι το πάγωμα μιας στιγμής, η γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον, ανάμεσα στην ατομική και στην καθολική εμπειρία.

Συνοψίζοντας, η θεμελιώδης ερώτηση που αφορά την ουσία της τέχνης, αφορά την ίδια τη φύση του έργου τέχνης. Οκτώ είναι οι σημαντικότερες απαντήσεις που πηγάζουν από την εξερεύνηση της υπόστασης αυτής :

1. Το έργο τέχνης αποτελεί λήθη, διαφυγή από την πραγματική ζωή.

2. Το έργο τέχνης επιφέρει κάθαρση παθημάτων. (Βέρθερος.)

3. Είναι επανάληψη της πραγματικής ζωής.

4. Αποτελεί εξιδανίκευση της πραγματικής ζωής.

5. Είναι λειτουργική άσκηση τεχνικών δεξιοτήτων.(Μπαχ, Μότσαρτ)

6. Το έργο τέχνης είναι προσπάθεια κατανόησης κάποιας κοσμικής δύναμης ή αρχής.

7. Είναι δείγμα ενός μέσου επικοινωνίας ανάμεσα στους ανθρώπους. Τέλος, αυτό που υπερισχύει στην πράξη :

8. Είναι αυτό που είναι.


Στη βαθύτερή της ουσία, ακόμα κι αν φαινόταν απλή ή ξεκάθαρη σαν περιεχόμενο και μορφή, η τέχνη στάθηκε ανέκαθεν ένα αίνιγμα, ένα παράδοξο:

Αλήθεια μαζί και ψέμα, αντανάκλαση της πραγματικότητας αλλά και αναίρεσή της.

Η βαθύτερη ουσία της τέχνης είναι ένα παιχνίδι ανάμεσα στις ιδέες και την υλική τους πραγμάτωση, ανάμεσα στα συναισθήματα και τις αισθητηριακές τους προβολές.

Το έργο τέχνης μπορεί να είναι ένα υλικό προϊόν, όμως υπερβαίνει τις εξαρτήσεις της ύλης, ξεπερνά τους περιορισμούς, μετουσιώνεται σε γεγονός πνευματικό. Αντανακλά τις κοινωνικές ή τις ιδεολογικές συνθήκες που το παρήγαγαν. Μπορεί να μεταδώσει δέος αλλά και τρόμο. Μπορεί να αφανίσει μορφές του παρελθόντος που κατέληξαν ανενεργές. Αποτελεί σταθερά μια πρόκληση για περιπέτεια. Αποκολλάται από τον δημιουργό του και ζει σε πείσμα της φθοράς που επιφέρει ο χρόνος. Ζει ανεξάρτητο γιατί ο καθένας μπορεί να διαβάσει καινούργια πράγματα σ’ αυτό.


Παναγιώτης Βουλιάκης
Email: vouliakis@internet.gr

www.musicheaven.gr › e-Περιοδικό › Aρθρα

el.wikipedia.org/wiki/Τέχνη

------------------------------------------------------------------------------------------------------




Το δημοφιλέστερο ίσως έργο του Γ. Ιακωβίδη. "Παιδική Συναυλία", 1900, λάδι σε μουσαμά, Εθνική Πινακοθήκη

                         ----------------------------------------------------


Claude Monet, Woman with a Parasol - Madame Monet and Her Son (Camille and Jean Monet), 1875, National Gallery of Art, Washington, D.C.

----------------------------------------------------------------------------------------------------

Baroque Period Artists: Michelangelo Merisi da Caravaggio, 1571 – 1610 - The Incredulity of St. Thomas

                                ----------------------------------------------------------------


Δημοσίευση σχολίου