Πέμπτη, 26 Μαρτίου 2015

KΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ






ΑΣ ΤΗ ΒΑΡΚΑ

Ας τη βάρκα στο κύμα όπου θέλει να τρέχει,
Ας ορίζει το αέρι  τιμόνι-πανί,
Τα φτερά άπλωσε πλέρια, άκρη ο κόσμος δεν έχει,
Κί είναι πιο  όμορφοι οι άγνωροι πάντα γιαλοί,
Η ζωή μια δροσιά είναι, ένα κύμα, ας το φέρει
όπου θέλει το  αέρι, όπου ξέρει το  αέρι.
Ας αλλάζουν λιβάδια με βράχους και δάση,
Γύρω ας φεύγουν πού πύργοι, πού καλύβας καπνός,
Είτε  ειδύλλιο γελούμενο απλώνεται η πλάση,
Είτε αντάρτες και μπόρες  κρεμά ο ουρανός,
Μη θαρρείς το πανί σου μπορείς να βαστάξεις,
Όπου θέλει το κύμα μαζί του θ' αράξεις.
Τί γυρεύεις, τί θέλεις μη κι εσύ το γνωρίζεις;
Κ’ έχεις πιάσει ποτέ σου το τι κυνηγάς;
Μη όπου σπέρνεις καλό το κακό δε θερίζεις;
Δε σκοντάβεις σε ρώτημα σ' ότι ρωτάς;
Κι ότι σ' έχει μαγέψει κι ότι σου έχει γελάσει,
Το έχεις μόνος κερδίσει, μοναχός ετοιμάσει;

'Ασε τότε το κύμα όπου θέλει να σπάζει,
Ας τις ζάλες να σέρνουν τυφλά τη καρδιά
Κι αν τριγύρω βογγά κι αν ψηλά συννεφιάζει,
Κάπου ο ήλιος σε κάποιο γιαλό θα γελά
Κι αν πικρό τη ψυχή σου το δάκρυ τη ραίνει
Πάντα κάπου κρυφή, μια χαρά τη προσμένει.

         ΔΕ ΓΥΡΕΥΩ ΞΕΝΟ

Δε γυρεύω ξένο, δε ρωτάω κρυφό,
                  δε γυρεύω χάρη.
Κάτι μου 'χουν πάρει μες απ' τη ψυχή
                  κάτι μου 'χουν πάρει.

Και δεν ήταν ούτε ξωτικιά
                  και δεν ήταν χέρια
κι ήταν ένα βράδυ που 'παιζαν θολά
                  στο γιαλό τ' αστέρια.

Κι ήρθε ένας αγέρας κι ήρθ' ένας βοριάς
                  κι ήρθ' ένα σκοτάδι,
-ω αδερφή, χαμένο κάποιο θησαυρό
                  που θρηνούμε ομάδι.

Μες στο κύμα ανοίγει δρόμο μυστικό
                 δείχνει το φεγγάρι...
Κάτι μόχουν πάρει μες απ' την ψυχή,
                 κάτι μόχουν πάρει. 


Ο Κωνσταντίνος Χατζόπουλος στο Βαριεχόφεν της Βαυαρίας 1/8/1914 όπως είναι γραμμένο στο πίσω μέρος της φωτογραφίας και φαίνεται παραπάνω


Ο Κωνσταντίνος (Κώστας) Χατζόπουλος (1868 - 1920) ήταν μυθιστοριογράφος, ποιητής, διηγηματογράφος, μεταφραστής και δοκιμιογράφος, από τους πρωτοπόρους του δημοτικισμού και του σοσιαλισμού στην Ελλάδα.

Γεννήθηκε στο Αγρίνιο το 1868, στο σχολαρχείο του οποίου φοίτησε. ΄Ηταν το πρώτο παιδί από τα πέντε - τρία αγόρια και δυο κορίτσια - του εμπόρου από το Βάλτο (Χαλκιόπουλο) Γιάννη Χατζόπουλου. Η μητέρα του, Θεοφανή Στάικου, ήταν μοναχοκόρη μιας από τις πλουσιότερες οικογένειες του Αγρινίου. Οι γονείς της ζήτησαν από το γαμπρό τους να πάρουν κοντά τους και να μεγαλώσουν το πρώτο παιδί τους, τον Κώστα. Ο Χατζόπουλος παρακολούθησε το γυμνάσιο στο Μεσολόγγι και στη συνέχεια φοίτησε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Επέστρεψε ως δικηγόρος στο Αγρίνιο. Έχοντας λύσει το βιοποριστικό του πρόβλημα, λόγω της μεγάλης κτηματικής περιουσίας, που κληρονόμησε από τους γονείς της μητέρας του, εγκατέλειψε το επάγγελμα πολύ σύντομα και αφιερώθηκε στη λογοτεχνία. Έτσι εγκαταστάθηκε και πάλι στην Αθήνα, όπου αναμίχθηκε ενεργά στην τότε πνευματική ζωή. 

Το 1897 (τον βρίσκει στη σχολή  εφέδρων αξιωματικών στην Κέρκυρα) πήρε μέρος στον Ελληνοτουρκικό πόλεμο. Η εμπειρία του από την κατάσταση του ελληνικού στρατού ήταν απογοητευτική και αυτό, μαζί με την ιδεολογική στροφή του, συνετέλεσε στην τελική απόρριψη της Μεγάλης Ιδέας, γεγονός που εξέφρασε στο διήγημά του Αντάρτης (1907), το οποίο αναφέρεται ακριβώς στον πόλεμο αυτό. Η ευθύνη όλης της συμφοράς βάραινε στα μάτια του όχι μόνο την πολιτική ηγεσία του τόπου αλλά και την πνευματική, αυτή προπάντων. Και πόσο σωστά είδε την ευθύνη της καθαρευουσιάνικης αυτής ηγεσίας που νόμιζε πως με τις μπουρμπουλήθρες της επιφανειακά αρχαιόπληκτης και παγερής ρητορικής της τα μνημόσυνα του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου και άλλες τέτοιες χαζομάρες θα πραγματοποιούσε την μεγάλη ιδέα
Εγκαταλείπει συγχρόνως και το Αγρίνιο, για να εγκατασταθεί στην Αθήνα, όπου εκδίδει, το έτος 1898 στο τυπογραφείο «της Νομικής», την  «Τέχνη», το βραχύβιο αλλά τόσο σημαντικό για τις σύγχρονες τότε καλλιτεχνικές τάσεις και τον δημοτικισμό περιοδικό του, με το οποίο και με εκλεκτούς συνεργάτες, μάχεται στην πρώτη γραμμή, υπερασπίζοντας τον δημοτικισμό.

Ο Κωστής Παλαμάς, ένας από τους θαυμαστές του, ενθυμούμενος τα κοινά μαθητικά τους χρόνια στο Μεσολόγγι, γράφει: "...Τον αγναντεύω όξω από το σπίτι μου μαθητούδι, έφηβο, να προχωρεί στο δρόμο,φροντισμένο, κομψοντυμένο, στα κατάλευκα.Ύστερα από χρόνια βρεθήκαμε ανταμωμένοι στην Αθήνα. Εγώ πρεσβύτερος, κάπως ακουσμένος με τους στίχους μου, σκόρπιους εδώ κι εκεί. Ο Χατζόπουλος ήταν ένα έξυπνο παιδί, ζωηρό, ανυπόταχτο, διαχυτικό ή συμμαζεμένο, μα αξιαγάπητο,που μου κίνησε την προσοχή, μου ξύπνησε τη συμπάθεια. Και στο τέλος το θαυμασμό. Αργότερα γράφτηκε στο πανεπιστήμιο στα νομικά. Και πήρε το δίπλωμά του, κατόρθωμα για τους ανθρώπους του είδους του".

(Από τον πρόλογο του Τάκη Αδάμου στη δεύτερη έκδοση του ηθογραφίας του Χατζόπουλου "Ο πύργος του Ακροποτάμου". Αθήνα 1987).

ΦΩΤΟ ΞΥΘΑΛΗΣ Ενθύμημα από τα αποκαλυπτήρια της προτομής του Κ. Χατζόπουλου στην ομώνημη πλατεία της πόλης του Αγρινίουτο έτος 1956. Ομιλητής ο επίσης Αγρινιώτης Λογοτέχνης, Δημήτριος Γιάκος. Παρούσα (διακρίνεται στη φωτογραφία) η κόρη του ποιητή Σέντα Σλέρ. 


Στη Νεοελληνική Λογοτεχνία ο Κώστας Χατζόπουλος εμφανίστηκε σε νεαρή ηλικία, το 1884, δημοσιεύοντας το ποίημά του "Έλα Ξανθή" στην εφημερίδα "Εβδομάς". Χρησιμοποιούσε συνήθως το φιλολογικό ψευδώνυμο Πέτρος Βασιλικός. Ήταν δημοτικιστής και στον αγώνα μεταξύ καθαρευουσιάνων και δημοτικιστών που μαινόταν την εποχή εκείνη, βοήθησε με την έκδοση του βραχύβιου αλλά πρωτοποριακού περιοδικού "Η Τέχνη", που εξέδωσε από το 1897 ως το 1899.

Το 1900 ο Κώστας Χατζόπουλος αναχώρησε για τη Γερμανία. Σπούδασε στο Μόναχο, στη Δρέσδη και στη Λειψία και εντρύφησε στη φιλολογία και την ποίηση των βόρειων λαών, που επηρέασαν το έργο του. Η διαμονή του στην Ευρώπη αποτέλεσε τομή στη ζωή του, καθώς εκεί παντρεύτηκε τη Φινλανδή σπουδάστρια Σάννυ Χάγκμαν (Sanny Haggman), η οποία υπήρξε υποδειγματική σύζυγος. Εκεί ασπάστηκε και τον Μαρξισμό. Ήταν ο πρώτος μεταφραστής στα ελληνικά του Κομμουνιστικού Μανιφέστου, των Μαρξ και Ένγκελς, που δημοσιεύτηκε στον "Εργάτη" του Βόλου το 1908. Επίσης, ίδρυσε στο Μόναχο τη "Σοσιαλιστική Δημοκρατική Ένωση". Τέλος, ίδρυσε στο Μόναχο και στο Βερολίνο "Αδελφάτα της Δημοτικής", όπου συγκεντρώνονταν Έλληνες και Γερμανοί διανοούμενοι που ενδιαφέρονταν για το ελληνικό γλωσσικό ζήτημα.

ΦΩΤΟ ΞΥΘΑΛΗΣ Η ομιλία του Δ. Γιάκου μετά τα αποκαλυπτήρια με άλλη άποψη της πλατείας. 


Το 1914, με την έκρηξη του Α' Παγκόσμιου Πόλεμου, ο Κώστας Χατζόπουλος επέστρεψε στην Ελλάδα και άρχισε να δημοσιεύει τα διηγήματα και μυθιστορήματα που είχε γράψει κατά καιρούς στην Ελλάδα και τη Γερμανία. Το 1917 εργάστηκε σε μια υπηρεσία λογοκρισίας. Το 1920, και ενώ ταξίδευε με καράβι προς την Ιταλία, πέθανε εν πλω και θάφτηκε στο κοιμητήριο του Μπρίντεζι.
Η γενέτειρα πόλη του, το Αγρίνιο, σε ένδειξη τιμής έδωσε το όνομά του σε κεντρική πλατεία της πόλης όπου βρίσκεται και ο ανδριάντας του. Με τη λογοτεχνία ασχολήθηκε και ο αδελφός του Δημήτρης Χατζόπουλος, γνωστός με το ψευδώνυμο Μποέμ, εκδότης του περιοδικού "ο Διόνυσος".

Έργο

Το έργο που άφησε ο Κώστας Χατζόπουλος είναι πλουσιότατο. Περιλαμβάνει:

Ποιητικές συλλογές:

"Τραγούδια της ερημιάς" και "Ελεγεία και Ειδύλλια" (1898), "Απλοί τρόποι" και "Βραδινοί θρύλοι" (1920), που ανήκουν στη σχολή του συμβολισμού.
Πεζογραφία: "Το φθινόπωρο" (1917), "Αγάπη στo χωριό" (1910), "O πύργος του Aκροποτάμου" (1915), "Τάσω, Στό σκοτάδι και άλλα διηγήματα" (1916), "Aννιώ" και άλλα διηγήματα (μεταθανάτια έκδοση, 1923), "Υπεράνθρωπος" (1915) Στα έργα του αυτά ακολούθησε τις αρχές του ρεαλισμού και του νατουραλισμού, εκτός από το Φθινόπωρο που είναι γραμμένο με την τεχνική του συμβολισμού. Σε όλα διαφαίνεται ο κοινωνικός προβληματισμός, κυρίως για τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία.
Κριτικό έργο: μελέτες για τους ΠαλαμάΚρυστάλληΚαμπύση κα. και γενικότερες μελέτες για τον συμβολισμό ("Η ψυχολογία του συμβολισμού") και τον σοσιαλισμό ("Σοσιαλισμός και Τέχνη", "Σοσιαλισμός και γλώσσα"). Είναι αξιοσημείωτο ότι με αρκετές μελέτες επιχείρησε να ανατρέψει καθιερωμένες απόψεις ακόμα και για λογοτέχνες όπως οι Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης και Κωστής Παλαμάς, επισημαίνοντας αρνητικά στοιχεία του έργου τους.

Μεταφράσεις: μετέφρασε κάποια από τα σημαντικότερα ευρωπαϊκά θεατρικά έργα. Κάποιες από τις σπουδαιότερες μεταφράσεις του είναι:
Δωδέκατη Νύχτα του Ουίλιαμ Σαίξπηρ
Ιφιγένεια στην Ταυρίδα και Φάουστ του Γιόχαν Βόλφγκανγκ Γκαίτε
Πέερ Γκυντ του Ίψεν
Ηλέκτρα του Χόφμανστάλ

Το μεταφραστικό του έργο στον τομέα του θεάτρου στόχευε στην καθιέρωση της δημοτικής, στην ανανέωση του θεατρικού ρεπερτορίου, στο οποίο κυριαρχούσαν κακής ποιότητας γαλλικά έργα και στην διεύρυνση των οριζόντων του θεατρικού κοινού.

Ακολουθούν μερικές σελίδες από το περιοδικό " ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ "τεύχος 102 Μάιος 1952 με αναφορές στο έργο του Μεγάλου Αγρινιώτη λογοτέχνη από τον Ακαδημαϊκό Σπύρο Μελά, τον Κωστή Παλαμά, τον Ανδρέα Καραντώνη, τον επίσης Αγρινιώτη λογοτέχνη Δημήτρη Γιάκο, τον καθηγητή πανεπιστημίου Στέλιο Σπεράντσα, και τον Άγγελο Φουριώτη. 





















agriniomemories.gr/articles.php?cid=47&id=186 

www.epoxi.gr/persons1.htm

el.wikipedia.org/wiki/Κωνσταντίνος_Χατζόπουλος 

Οπτικοποίηση του γνωστού συμβολιστικού ποιήματος του Κωνσταντίνου Χατζόπουλου στα πλαίσια του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Α΄ Λυκείου (Παράδοση και Μοντερνισμός στην ποίηση).



Δημοσίευση σχολίου