Σάββατο, 21 Μαρτίου 2015

ΚΙΚΗ ΔΗΜΟΥΛΑ

                                          





« Ό,τι είχες να πεις,
  για τα φθινόπωρα, τα κύκνεια,
  τις μνήμες, υδροροές των ερώτων, την αλληλοκτονία των ωρών,
  των αγαλμάτων την αφερεγγυότητα,
  ό,τι είχες να πεις
 γι΄ ανθρώπους που σιγά-σιγά λυγίζουν,
 το είπες »

( Δεν έχεις τι να χάσεις )

« Το βλέμμα βυθισμένο
  στο προπατορικό αμάρτημα:
  τον απαγορευμένο καρπό
  της προσδοκίας γεύεται.
  Φαίνεται από τη ζωή μου
  πέρασε πίστη κάποτε.»


( Φωτογραφία 1948 )








- Από τη Βασιλική Ράδου στη Κική Δημουλά.

- Η Κυψέλη της Δημουλά, η Κική της Κυψέλης.

- Η οδός Πυθίας, το 6ο Γυμνάσιο.

Γέννημα θρέμμα Αθηναία, η Βασιλική Ράδου όπως είναι το πατρικό της, έχει ζήσει τα περισσότερα χρόνια της ζωής της στην Κυψέλη. "Η Κυψέλη ήταν παράδεισος, η οδός Πυθίας που έζησα ήταν ωραίες μονοκατοικίες με κήπους όλα τα σπίτια, γνώριμοι οι κάτοικοι πάρα πολύ, γραφική η Φωκίωνος Νέγρη όπου κατηφόριζα για το Γυμνάσιο το 6ο για την οδό Επτανήσου" είχε δηλώσει πέρσι σε εκδήλωση για την Κυψέλη.

Ενώ πρόσθεσε: "Τώρα όσοι αναρωτιούνται γιατί δεν ήθελα να φύγω… Μα γιατί όλη μου η ζωή διεπράχθη σε αυτό το μέρος. Πουθενά αλλού. Ό,τι έζησα σημαντικό και δεν έζησα - και κακά και αρρώστιες και δυσάρεστα και εκπλήξεις - έγιναν σε αυτή την περίφημη Κυψέλη. Είναι περιοχή μετάβασης η Κυψέλη, όλοι σχεδόν έχουν ζήσει εδώ. Φιλόξενη περιοχή."


- Η υπάλληλος, με καταγωγή από τη Καλαμάτα, της Τράπεζας της Ελλάδας, που έγινε η διακεκριμένη και πολυβραβευμένη ποιήτρια της δεύτερης μεταπολεμικής γενιάς, με μεγάλη απήχηση στο αναγνωστικό κοινό .


- Οι επιρροές από Καβάφη.

- Η λογοπλαστική τάση και η εικονοπλαστική ενάργεια.

- Ο υπαρξιακός προβληματισμός, η αγωνιώδης αναζήτηση για το νόημα της φθαρτής ανθρώπινης ζωής.

- Ο γοργός και αιχμηρός στίχος.

- Ο ειρωνικός τόνος με τη χρήση των λέξεων της καθαρεύουσας, της τεχνολογίας, της αργκό.

- Η φιλοπαίγμων διάθεση με τη παράθεση αντίθετων ή ομόηχων λέξεων.

- Η ηθελημένη αμέλεια στη σύνταξη και οι επαναλήψεις.





«  Γράφω ποιήματα επειδή εξακολουθώ να μη ζω ωραία. Αν ζει κάποιος πάρα πολύ ωραία δεν διακόπτει αυτή την απόλαυση, να κάνει αυτό το βασανιστικό πράγμα, γιατί αυτή είναι μία βασανιστική ιστορία, δεν είναι ψυχαγωγία, δεν ψυχαγωγείται κανείς, άλλο αν νιώθει τέρψη ή μια φτερωτή ανακούφιση, άσχετα αν τον κυνηγάει αν είναι καλό ή δεν είναι, δεν τελειώνει ποτέ αυτή η αγωνία ώσπου να φτάσει εκεί έχει περάσει αρκετές μαύρες ώρες, αρκετές μαύρες νύχτες, σκέψεις » 

( ΕΤ1- Η ζωή είναι αλλού - Κική Δημουλά )









« Ούτε κι εσένα σε παρέσυρα στο φως
   να σε διακρίνω.
   Στάθηκα Πηνελόπη
   στη σκοτεινή ολιγωρία σου.
   Κι αν ρώτησα καμμιά φορά πώς λύνεσαι,
   πηγή αν είσαι ή κρήνη,
   θα ΄ταν κάποια καλοκαιριάτικη ημέρα
  που Πηνελόπες και όχι,
   μας κυριεύει αυτός ο δαίμων του νερού
  για να δοξάζεται το αίνιγμα
  πώς μένουμε αξεδίψαστοι.
  Από τον κόσμο των γρίφων 
  φεύγω ήσυχη.
  Αναμάρτητη:
  αξεδίψαστη.
  Στο αίνιγμα του Θανάτου
  πάω ψυχωμένη. » 






« Άφησα να μη ξέρω »
( Από τη συλλογή « Το λίγο του κόσμου »)


« Είχα ένα χαμόγελο τεντωμένο σαν τόξο, λουλούδι δεν κρατούσα. Το να γράφω δεν ξέρω αν είναι αντίσταση στη φθορά. Εγώ πιστεύω ότι έχουμε μια άλλη ζωή μέσα μας όπου εκεί γίνονται όλα τα παράνομα πράγματα που μας βοηθούν να ζήσουμε στα νόμιμα μέσα. Τα νόμιμα είναι απαράδεκτα, αυστηρά και ρητά  »





( ΝΕΤ - Στα άκρα - Κική Δημουλά )



-------------------------------------------------------------------------------------------------------




Κική Δημουλά: «Θα ήθελα να είμαι συνομήλικη με το αιώνιο»

Η ποιήτρια και ακαδημαϊκός μιλάει στο «Βιβλιοδρόμιο» για τη σύγκρουσή της με τη λογική, για την απήχηση του έργου της, το Ιντερνετ αλλά και το επεισόδιο της Κυψέλης


Δημήτρης Ν. Μανιάτης  | ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 11/10/2014 







Λίγο πριν φτάσω στο σπίτι του σκηνογράφου και εικαστικού Ντίνου Πετράτου (όπου και έγινε η συνέντευξη με την Κική Δημουλά), σε έναν «τοίχο» του facebook αναρτήθηκε ο στίχος της, «Ερασιτέχνης άνθρωπος είμαι πόσο καλύτερα παράπονα να φτιάξω;».
Δεν ξέρω αν η μέγιστη επιτυχία για έναν ποιητή είναι να γίνει viral στο Διαδίκτυο (ίσως και αδικώντας τον με το να αποσπάμε φράσεις από το έργο του ως σλόγκαν), σύνθημα στον τοίχο, απαντοχή ερώτων και καημών ή κάτι από αυτά συν την κριτική αξιολόγηση των ειδικών της λογοτεχνίας.
Ξέρω πως η ποιήτρια και ακαδημαϊκός Κική Δημουλά έχει κατακτήσει και τους δύο κόσμους, αν και ανοχύρωτη η ίδια από την ψηφιακή κυριαρχία (βέβαια γράφει σε λάπτοπ πια).

Ας μην ξεχνάμε τον διάλογο που άναψε η αποστροφή του λόγου της σε εκδήλωση στην Κυψέλη τον Μάιο του 2013, που τότε αξιολογήθηκε ως «ξενοφοβική».

Ας μην ξεχνάμε επίσης ότι συχνά το όνομά της επανέρχεται με αφορμή την απονομή του Νομπέλ Λογοτεχνίας, προσφάτως εκδόθηκε η ανθολογία ποιημάτων της, με τον τίτλο: «The Brazen Plagiarist» («Η θρασεία λογοκλόπος») από τη Margellos World Republic of Letters (MWRL) του Yale University Press, σε αγγλική μετάφραση της Σεσίλ Ιγγλέση Μαργέλλου και της Αμερικανίδας ποιήτριας Ρίκα Λέσερ, ενώ πρόσφατη είναι και η κυκλοφορία της ποιητικής συλλογής της «Δημόσιος καιρός» από τον Ικαρο.

Ποιήτρια της δεύτερης μεταπολεμικής γενιάς (σύμφωνα με τον κριτικό Αλέξανδρο Αργυρίου) κατόρθωσε να διεισδύσει σε ένα ευρύ αναγνωστικό κοινό, να μεταφράζεται σε διάφορες γλώσσες και να αποτελεί είδηση κάθε της παρέμβαση ή θέση στον δημόσιο λόγο.  

Τελευταία φορά, σας είδα στην Κυψέλη. Μιλήσατε εκεί, στην εκδήλωση των Ατενίστας, και μια αποστροφή του λόγου σας για τους μετανάστες ερμηνεύτηκε στο Ίντερνετ - και όχι μόνο - ως ρατσιστική.

Αν εσείς δεν ήσαστε παρών εκείνο το απόγευμα της διαστροφικής παραποίησης όσων είπα και δεν είχατε τιμίως φροντίσει να δημοσιευθεί το απομαγνητοφωνημένο κείμενο του τι ακριβώς εξέφρασα, θα είχα ολότελα αποκεφαλιστεί. Αλλά για να μη δυσφημήσουμε την Ελλάδα περισσότερο από όσο το πετύχαμε, καλό είναι να μη γίνει ευρύτερα γνωστό ότι δήμιοι ήταν πνευματικοί άνθρωποι. Ευτυχώς υπάρχουν και «ανθρωπιστές».

Μεγάλο μέρος του δημόσιου λόγου παράγεται σήμερα, όπως ξέρετε, στο Διαδίκτυο. Πώς τα πάτε με όλα αυτά;

Με ενοχλεί που δεν νέμομαι όλες αυτές τις κοσμογονικές διευκολύνσεις. Αλλά φοβάμαι ότι αν παραδοθώ στη γοητεία τους, μόνο ιούς θα μεταδώσω στη φιλάσθενη προοδευτικότητά μου. Είδα κι έπαθα να απεξαρτηθώ από τη γραφομηχανή και να εθιστώ σε ένα λάπτοπ. Γράφω με το ένα δάχτυλο, έχω μάθει να σβήνω, αλλά ξεχνώ να αποθηκεύω και να σώζω - δεν υπάρχει σωτηρία.

Στο Ίντερνετ πάντως συχνά αναπαράγουν μέρος του έργου σας. Άραγε, η διείσδυσή σας οφείλεται και σε μια ανάγκη για γρήγορες απαντήσεις μέσω ρήσεων ή θραυσμάτων λόγου;



Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κάρολος Παπούλιας απονέμει τον Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικα στην Κική Δημουλά



Ψήφους δεν μετρώ για να ξέρω πόσο ευρύ είναι το αναγνωστικό μου κοινό. Ξέρω μόνο ότι το υπάρχον δείχνει πως αγαπάει τα ποιήματά μου και αυτό με ανεφοδιάζει με... καύσιμα. Με εκπλήσσει πολύ ευχάριστα και ενθαρρυντικά ότι μέρος αυτού του κοινού είναι νέοι άνθρωποι, άρα και φορείς του μέλλοντος, όχι μόνο του δικού τους αλλά και κάθε εκκρεμότητας που αφήνει το τεμπέλικο παρόν φεύγοντας. Βέβαια, συχνά αναρωτιέμαι τι προκαλεί, ειδικά στους νέους, αυτή τη σύμμαχο θερμότητα προς την προσπάθειά μου. Τελικά, το ερώτημα αυτό, ως αναπάντητο, παραμερίζεται από τη συμφερτική για μένα ερμηνεία ότι το ένστικτο είναι ίσως πιο ώριμο από την ηλικιακή ωριμότητα. Και για να επανέλθω στο πόσο συνετή θέλω να είμαι, αποδίδω εν πολλοίς τα θετικά αισθήματα όσων με διαβάζουν στο ότι είμαστε προσηνείς άνθρωποι και εγώ και ο γραπτός μου λόγος. Και εγώ και εκείνος δεν απομακρυνόμαστε από το να είμαστε καθημερινά, επαναλαμβανόμενα πλάσματα και συνειδητοί υμνητές της δυναμικής καθημερινότητας. Δυναμική αφού, επαναλαμβανόμενη, μοιραία με ωθεί συνειδητά να επαναλαμβάνω την... επανάληψη χωρίς ενοχές, εκτιμώντας ότι αυτή είναι που μας προμηθεύει διάρκεια και αντοχή, προϋποθέσεις για να αντιμετωπίζονται όλα τα απρόοπτα και τα αναμενόμενα, κυρίως όμως για την αέναη ουτοπική αναζήτηση του περιζήτητου... ανεπανάληπτου.

Δηλαδή, ο προσηλυτισμός του όποιου κοινού στην ποίησή σας δεν οφείλεται αμιγώς στην αξία της; 
Το αποκλείετε;

Δεν το αποκλείω, απλώς οφείλω να είμαι αβέβαιη όσο βέβαιη κι αν είμαι για το ότι η ποίησή μου, αν μη τι άλλο, σκέπτεται και σοβαρολογεί, πέραν ίσως του δέοντος. Αλλά αυτό δεν με καθησυχάζει γιατί ξέρω ότι ο αναγνώστης διαβάζει ένα ποίημα χωρίς να πολυερευνήσει πώς επετεύχθη, με τι υλικά χτίστηκε αυτό το εύρημα. Δεν ξεχνώ άλλωστε τι έχει πει ο Σεφέρης σχετικά με τους αναγνώστες: πως σχεδόν καθένας που διαβάζει ένα ποίημα, γράφει ταυτόχρονα ένα άλλο, δικό του. Κάπως έτσι, μέσω της ταύτισης, γίνεται βατό το άβατο εν γένει της ποίησης.

Και με ποιο τρόπο το επιτυγχάνει αυτό ο αναγνώστης. Καταργώντας το πρωτότυπο;

Όχι βέβαια καταργώντας. Λίγο παρερμηνεύοντας κάποια σημεία, λίγο τροποποιώντας άλλα ή και καταργώντας ό,τι δεν μπορεί να το μεταμορφώσει σε οικείο. Υποθέσεις κάνω γιατί δεν έχω και ελευθέρας να μπαινοβγαίνω σε σκοτεινές μυστηριώδεις λειτουργίες και μάλλον υποσυνείδητες.

Από κάποιες δημοσιευμένες απόψεις σας συμπεραίνω ότι πιστεύετε στο θαύμα της επιμονής ή και της εμμονής…

Δεν πιστεύω ακριβώς. Συγκρούομαι με τη λογική: φαντασιώνομαι, για παράδειγμα, ότι χτυπώ - χτυπώ μια ξένη πόρτα. Δεν ανοίγει. Ξαναχτυπώ πάλι και πάλι. Τίποτα. Φανερό ότι δεν είναι κανένας μέσα. Επειδή όμως πίσω από το φανερό κρύβεται το αφανέρωτο, είμαι ικανή να περάσω τη μισή ζωή μου κρούοντας επίμονα τη θύρα και παρενοχλώντας την απουσία. Ώσπου κάποια στιγμή σαν να ακούω βήματα από μέσα και η πόρτα ανοίγει. Επομένως, με την επιμονή δημιουργώ κάτοικο. Αρα δικαιώνεται η ελπίδα μου ότι όλα τα μη ενδεχόμενα... κατοικούνται.

Αλήθεια, ποιες οι επιδράσεις σας; Ο σύζυγός σας ποιητής Αθως Δημουλάς μοιάζει να περπατάει - παρότι απών πια - στις σελίδες σας…

Έχω την τάση να πιστεύω ότι είμαστε γεμάτοι επιδράσεις, προτού καν ολοκληρωθούμε ως ύπαρξη. Αδιαμόρφωτες μεν, αλλά αχνά προσαρμοσμένες στις ροπές μας εκείνες τις οποίες μας εμφυσά η φυσική μας μητέρα, η αβεβαιότητα, κατά το διάστημα που μας κυοφορεί. Βάλλω δηλαδή κατά της θεωρίας ότι ερχόμαστε στον κόσμο σαν «άγραφο χαρτί» και ότι μπορεί να μας μουντζουρώνει με τα συνθήματά της η κάθε αναρχική αντιξοότητα. Όσο για τον Άθω, πράγματι περπατάει σε όλες τις σελίδες και του βίου μου και των ποιημάτων μου, φανερός και πότε πότε με προσωπείο. Εκείνος με ανέσυρε από τα στιχάκια και με έσπρωξε, δεν ξέρω πόσο παραπέρα, πάντως μέχρι εδώ που είμαι. Όχι ως δάσκαλος αλλά ως ποιητής-εκσκαφέας του βάθους που ήταν.

Αλήθεια, γιατί γράφεται σήμερα στην Ελλάδα τόση ποίηση;

Ακούστε, δεν θέλω να σχολιάσω το σύμπτωμα γιατί και εγώ υποψήφια ποιήτρια θέλω να γίνω. Όπως ίσως ξέρετε, ουδέν δημιουργικότερον από την ματαιοπονία. Εξάλλου και οι αδιαμφισβήτητα φτασμένοι ποιητές υποψήφιοι ποιητές παραμένουν, με την έννοια ότι η ποίηση δεν παραχωρεί ποτέ το καλύτερό της. Το κρατάει για τον εαυτό της, ως τροφή για το ανεξάντλητο της σημασίας της. Συμπληρωματικά, υποθέτω ότι το φαινόμενο υπερπαραγωγής ποίησης οφείλεται στο ότι μέσω αυτής επιδιώκεις να ξεφορτωθείς μόνο τον εαυτό σου, ο οποίος κατά τη νεότητα είναι ιδιαίτερα πιεστικός ως απροσάρμοστος.

Και γιατί αντίστοιχα δεν γράφεται σήμερα τόσο πολλή πεζογραφία;

Η πεζογραφία έχει πολύ κουραστικότερη ευθύνη. Επωμίζεται τον εμφύλιο σπαραγμό πολλών ψυχών προκειμένου να κατακτήσει καθεμιά το έδαφος της διαφορετικότητάς της. Και αυτό απαιτεί από τον συγγραφέα μια σύνθετη αντιεγωιστική ετοιμότητα.

Διαβάζετε;

Με πατάτε εκεί που πονάει. Διαβάζω πολύ λιγότερο από όσο θέλω. Οι λόγοι είναι ανιαροί και ασυγχώρητοι, όπως ασυγχώρητη είναι και η ηλικία μου - ένας λόγος και αυτή, ίσως ο πιο υπεύθυνος για όλους τους άλλους... Η πιο γκρινιάρα πάντως και απρόθυμη να χρησιμεύει είναι η μνήμη μου. Ισχυρίζεται ότι γέρασε και ξεχνάει. Ενώ δώσε της λύπες και πάρ' της την ψυχή. Με το νι και με το σίγμα τις θυμάται, μέχρι και τι όνομα και επίθετο είχε το κάθε δάκρυ και πόσων ετών θα είναι τώρα. Με στενοχωρεί κυρίως το πόσο δεν με βοηθάει να συγκρατώ ούτε καν τις λίγες σελίδες ενός βιβλίου που διάβασα μόλις χθες. Και αναγκάζομαι να γυρίζω πίσω, να ξαναδιαβάζω για να θυμηθώ και να προχωρήσω. Εν ολίγοις, σισύφειο έργο και θύματά του, δυστυχώς, σπουδαία βιβλία συγγραφέων που αγαπώ και τα οποία αδιάβαστα - ιδίως τα πολυσέλιδα - με κοιτάζουν επιτιμητικά. Μα και αυτά τα ευλογημένα, σαν να το είχαν πια σίγουρο ότι θα προφτάσω.

Έχετε νιώσει την ανάγκη, όπως παλαιότερα άλλοι ποιητές, να επιδοθείτε στον δοκιμιακό λόγο;

Αυτή τη φιλόδοξη ανάγκη δεν την έχω αισθανθεί. Δεν έχω άλλωστε ούτε τον κατάλληλο οπλισμό ούτε την περιέργεια. Αρκούμαι σε αυτό που διαβάζοντας το προσεγγίζω, μερικώς βέβαια αλλά σχεδόν αλάνθαστα, χάρη στην αυτοδίδακτη παρατηρητικότητά μου.

Πώς αντιμετωπίζετε τη φιλολογία για το Νομπέλ που πάντα σας ακολουθεί;

Όπως ακριβώς το λέτε: φιλολογία.

Δεν αισθάνεστε εγκλωβισμένη λίγο ως μέλος της Ακαδημίας Αθηνών; Πώς λειτουργεί αυτή η ιδιότητα;

Κάθε μέρα όλο και εντονότερα αισθάνομαι ότι η Ακαδημία με τίμησε υπέρμετρα, εκλέγοντάς με μέλος της.

Γνωρίσατε σημαντικούς ανθρώπους;

Ναι είχα την τύχη να γνωρίσω πολλούς παλαιότερους σημαντικούς ανθρώπους και έχω την τύχη να γνωρίζω τους νεότερους με άξιο έργο. Δεν τους αναφέρω γιατί δεν θέλω ούτε να παραλείπω ούτε να εξαίρω. Από τον καθένα πήρα ό,τι μου δόθηκε ερήμην μου και αυτό, εν συνέχεια, το απορρόφησαν πάλι ερήμην μου οι ελλείψεις μου.



-----------------------------------------------------------------------------------------------------


''H ανυπόφορη ποιητική επανάληψη της κυρίας Κικής Δημουλά''


 


Προχτές η Κική Δημουλά ήταν στο πρωτοσέλιδο της διεθνούς έκδοσης των New York Times και πολύς λόγος έγινε για την παγκόσμια αποδοχή των ποιημάτων της, τα βραβεία που έχει κερδίσει και τις (άξια κερδισμένες, κατά τη γνώμη μου) τιμές που της έχουν γίνει. 

   Πριν περάσει πολλή ώρα -και από αναμενόμενη κεκτημένη ταχύτητα- οι haters της ξέθαψαν ένα προπέρσινο κείμενο απ' το RedNoteDiary. Σαν αντανακλαστική κίνηση μιζέριας, με το που κάποιος Έλληνας ακούγεται έξω με τρόπο θετικό, θυμηθήκαμε ότι η ποίηση της Δημουλά αρέσει στις μάζες (άρα δεν είναι υψηλή) και δεν μιλά για την ανεργία και την φτώχεια (κάτι που σε καιρό μνημονίου ισοδυναμεί με εσχάτη προδοσία)!  

 Γούστα είναι αυτά βέβαια, και το κείμενο -που αναδημοσιεύω παρακάτω- λέει και κάποια, κατά τη γνώμη μου, σωστά πράγματα, απλώς βρήκα ανυπόφορη την απαίτηση από καλλιτέχνη να γράφει για αυτά που θες εσύ:    

   H ανυπόφορη ποιητική επανάληψη της κυρίας Κικής Δημουλά  

 Η κυρία Δημουλά αποδείχτηκε τελικά ότι είναι ικανή να κλαίει μόνο για έναν καθρέφτη, όπου σε αυτόν τον καθρέφτη βλέπει το είδωλό της. Είναι ερωτευμένη με τον εαυτό της .

  Της Ζωής Χαλιδιά

 Δεν με ενδιαφέρει αν η κυρία Δημουλά ξέρει να ζυμώνει με κόμπους στο λαιμό το συναίσθημά της, αν ξέρει να πλάθει με τρυφερότητα τις λέξεις, αν ξέρει να τακτοποιεί λυρικά τις αράδες της, την μία δίπλα στην άλλη. Δεν με ενδιαφέρει αν εν ολίγοις πλάθει κουλουράκια με τα δυο χεράκια και τα εναποθέτει ως προσκυνητής στη λογοτεχνική λαμαρίνα.

  Με ενδιαφέρει ότι το Ενός λεπτού μαζί που έγραψε, κρατά μια ζωή, αποδεικνύοντας ότι όλη της η τέχνη είναι η επιτομή της ομφαλοσκόπησης. 

 Βεβαίως δικαίωμά της να βυζαίνει το σύμπτωμά της, δικαίωμά της να γράφει και να ζει όπως αγαπά, αλλά από τη στιγμή που για μία ακόμα φορά βραβεύεται και από τη στιγμή που για μία ακόμη φορά δίνει συνέντευξη, δικαιούμαι κι εγώ να βγω να πω ότι: βαρέθηκα την ποίηση της κυρίας Δημουλά. 

 Δεν αντέχω άλλο τις αποσιωπητικές της εικόνες, δεν αντέχω άλλο τις λυπημένες φράσεις της, τις εαρινές της διαθέσεις.  Δεν αντέχω άλλο το καθώς πρέπει συναισθηματικό της αντιμάμαλο, με κούρασε η λογοτεχνική της μονοτονία. Δεν αντέχω άλλο η επόμενη στροφή, η επόμενη αράδα να με βγάζει πάντα στον ίσιο δρόμο.

  Επιτέλους, στην ηλικία της, η κυρία Δημουλά όφειλε να έχει κατεβεί έστω και μια φορά στο κέντρο της ζωής, και να έχει, έστω και μία φορά, λερώσει τις λέξεις της  με τα κάτουρα των εξαθλιωμένων ανθρώπων και όχι να τις εμποτίζει μονάχα στα ροδόνερα των σιωπηλών ερώτων της και στην αρμύρα των δακρύων της. 

 Επιτέλους, στην ηλικία της, η κυρία Δημουλά θα έπρεπε να έχει καταδεχθεί, έστω και μία φορά, να συναναστραφεί και άλλους πόνους πέραν των δικών της, να έχει στριμωχθεί με ανθρώπους που δεν τους κούρασε πολύ η Κυριακή αλλά η φτώχεια, η ανεργία, η φυλακή - η πρέζα ίσως; Επιτέλους, σαν τους μεγάλους ποιητές, έστω μια φορά, ας είχε "γλύψει με τη γλώσσα των πλακάτ τις φθισικές ροχάλες"*.

  Εκείνο πάντως που πυροδότησε την διάθεσή μου να πω ότι πλέον βαριέμαι την ποίηση της κυρίας Δημουλά ήταν οι παντελώς άνοστες και χωρίς δεύτερο επίπεδο ανάγνωσης απαντήσεις που έδωσε στις ερωτήσεις που της έθεσε ο κ. Γιάννης Μπασκόζος, για την εφημερίδα Το Βήμα. Εκεί συνειδητοποίησα ότι η ποιήτρια είναι γυμνή. Ή μάλλον κενή περιεχομένου. Καμία σπιρτάδα στις απαντήσεις της, κανένα φως, τίποτα. Και την ίδια ώρα, επιμελώς σιωπά για τα σημαντικά και απλώς ονοματίζει τα κακώς κείμενα. Οι απόψεις της είναι όπως η ποίησή της: ανώδυνες. Διαβάζονται όπως και οι ποιητικές της συλλογές, δίπλα στο τζάκι, με ένα σαλάκι ριγμένο πάνω στα γόνατα ή στους ώμους. 

 Η κυρία Δημουλά αποδείχτηκε τελικά ότι είναι ικανή να κλαίει μόνο για έναν καθρέφτη, όπου σε αυτόν τον καθρέφτη βλέπει το είδωλό της. Είναι ερωτευμένη με τον εαυτό της.

  Κι ο Μαγιακόφσκι ποίησε για τον έρωτα αλλά όταν το έκανε μεγαλούργησε, δεν έκατσε να μαλάξει τις λέξεις. Τις πυρπόλησε!  Βεβαίως ο Μαγιακόφσκι στο τέλος τίναξε και τα μυαλά του στον αέρα ως ποιητής που ήταν, ενώ η κυρία Δημουλά, ως αυτό που είναι, απλά έκατσε και της έζεψαν στο λαιμό ένα ακόμα χαϊμαλί επιβράβευσης, με τον τίτλο Μεγάλο Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας.     




    ---------------------------------------------------------------------------------------------------

Κική Δημουλά: Η ευτυχία δεν βγάζει ποίηση

Η κορυφαία ποιήτρια μιλά για την εξαπάτηση του σώματος, τις μνήμες του Εμφυλίου, τον Καβάφη και το κίνητρο για να γράφουμε μουσική και ποιήματα

Προβατάς Μάκης


ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  27/09/2015 

Κική Δημουλά: Η ευτυχία δεν βγάζει ποίηση


Κική Δημουλά. Koρυφαία ποιήτρια. Διαβάζοντας κάποιος οποιονδήποτε από τους υπέροχους στίχους της, αυτομάτως φέρνει στο μυαλό του τη μορφή της. Τα πρώτα ποιήματα της τα εξέδωσε ένας θείος της. «Επειδή στην οικογένεια τα μυστικά ήταν κολάσιμα, είχα ένα γραφείο και ένα συρτάρι ξεκλείδωτο. Άνοιξε και βρήκε τα χαρτιά. Τα εκτύπωσε σε έναν εκδοτικό οίκο στη Σταδίου, και μια Πρωτοχρονιά μου τα έφερε. Τρελάθηκα από τη χαρά μου, αλλά τα απέσυρα από την κυκλοφορία γιατί δεν ήταν δική μου πράξη». Τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, και από τον περασμένο Μάιο επίτιμη διδάκτωρ του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής. Τη συναντήσαμε στις 5 Ιουνίου, παραμονή των γενεθλίων της.

Είστε 83 ετών και 364 ημερών.

«Τίποτα δεν ανακουφίζει ότι είσαι 85 ετών, και πολύ κοντά σε αυτό που δεν θέλουμε να είμαστε».

Ποια ήταν η μεγαλύτερη εξαπάτηση που σας έκανε το σώμα σας;

«Ότι γερνάει. Με εξαπάτησε ότι θα είναι πάντα νέο και σφριγηλό».

Δεν σας το έταξε όμως.

«Εγώ το προεξοφλώ. Κοιτώντας στον καθρέφτη δεν μπορώ να φανταστώ μια τέτοια παραμόρφωση. Έπειτα έχω μάρτυρες και τις φωτογραφίες. Και αυτές με εξαπάτησαν. Στέκονται αυτές αμετάβλητες και εγώ μεταβάλλομαι συνεχώς. Είναι φοβερό πως όλα γίνονται με ρυθμό αναπότρεπτο».

Υπάρχει κάτι που σας ενοχλεί ότι δεν θα περάσει πλέον από τη ζωή σας;

«Δεν θα περάσει το απρόοπτο, η έκπληξη, αυτό που περιμένουμε ζώντας. Ένα απρόοπτο περιμένουμε. Και περιμένουμε, προπάντων, αυτό το περίφημο "αύριο". Δεν θέλουμε να γίνουμε παρελθόν. Δεν μπορώ να ανατρέψω τη φύση. Ή θα ήθελα η φύση να είναι πιο ανθρώπινη».

Μα, η φύση δεν ξέρει καν ότι υπάρχουμε.

«Άμα δεν ξέρει να μην ανακατεύεται και μας μεταβάλλει». 

Υπάρχει κάτι που πιστεύετε ότι θα συμβεί στο μέλλον και λυπάστε που δεν θα το δείτε;

«Το καθετί. Και το πιο βρώμικο. Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί παύουμε να ζούμε. Πού σκόνταψε η φύση και δεν προέβλεψε οι άνθρωποι να ζουν για πάντα. Ή όσο ζουν γιατί δεν είναι νέοι; Γιατί πρέπει να γίνεται αυτή η απογοητευτική αλλοίωση που στέλνει οικειοθελώς τον άνθρωπο στον θάνατο; Εκεί είμαι μέχρι αφέλειας έκπληκτη. Υπολόγισε η φύση ότι η Γη δεν θα μπορέσει να σηκώσει το βάρος μιας αθανασίας;».

Όμως πόσα σπουδαία πράγματα θα χάναμε χωρίς τον φόβο του θανάτου;

«Γι' αυτό γράφουμε ποιήματα, μουσική. Το κίνητρο είναι ότι η ζωή τελειώνει». 

Θα στρέφατε το βλέμμα σε μια μετέπειτα ζωή;

«Δεν μπορώ να απιστήσω στην αβεβαιότητα. Δεν ξέρω τίποτα για τη μετέπειτα ζωή. Όφειλαν τα πράγματα να έχουν αποδείξει ότι υπάρχει, διότι έτσι ο άνθρωπος θα λυτρωνόταν από τον φρικτό φόβο του "μετά". Αυτόν τον φόβο του θανάτου που σημαίνει το "τίποτα"».

Μοιάζει σαν να μην υπήρξατε ποτέ παιδί, και χωρίς  σχέση με την ποίηση.

«Δεν υπήρξα πράγματι παιδί με την έννοια ότι δεν ήμουν ποτέ χαρούμενη. Ήμουν πολύ μελαγχολικό παιδί. Αν αυτό είναι προεόρτιο ποίησης, ναι. Που μπορεί να είναι, κάλλιστα. Ουδείς ευτυχής έχει διακόψει ευτυχία για να γράφει ποιήματα».

Η ευτυχία δεν βγάζει ποίηση;

«Δεν βγάζει. Δεν μιλάω για το "Φως" του Ελύτη, εκείνη την έξαρση. Είναι άλλο. Να ξέρετε ότι η ποίηση είναι και μια πολύ μεγάλη θεατρίνα, υποδύεται τα πράγματα όπως δεν είναι ακριβώς. Εγώ γράφω ένα ποίημα, δεν αναπαριστώ την πραγματικότητα. Αναπαριστώ αυτό που αισθάνομαι, που επιθυμώ να συμβαίνει».

Ως παιδί δεν ήσασταν χαρούμενη λόγω χαρακτήρα ή από το περιβάλλον;

«Ήταν λίγο καταθλιπτικό και το περιβάλλον. Είχε μια περίεργη σύνθεση. Δεν ήμασταν μόνο η μάνα μου, ο πατέρας μου και εγώ, υπήρχαν και δύο αδέλφια της μάνας, ανύμφευτα, δικτάτορες. Έζησαν μαζί μου. Ο ένας με αγαπούσε πολύ, του οφείλω πολλά. Αυτός μου γνώρισε και την έννοια του δώρου, μου χάριζε. Οι γονείς μου αυτά δεν τα ήξεραν. Ήταν πολύ περιορισμένη εποχή. Ήθελα να σπουδάσω αλλά η οικογένεια είχε επαφή με μια τράπεζα και μόλις τελείωσα το σχολείο βρέθηκα στη φυλακή της τράπεζας. Έχω πάντα αυτό το κενό, ότι δεν έκανα αυτό που ήθελα. Δεν ξέρω μήπως στο βάθος δεν το ήθελα, γιατί ήμουν ένας τεμπέλης άνθρωπος. Ο ποιητής είναι ένας τεμπέλης πριν απ' όλα».

Πώς βιώσατε τον πόλεμο, τον Εμφύλιο;

«Θυμάμαι στην ιστορική Κυψέλη, γύριζαν στους δρόμους άνθρωποι και άκουγα "πεινάω, μάνα μου, πεινάω". Μετά δεν ακουγόταν η φωνή, είχαν πεθάνει στον δρόμο. Ήμουν θεατής που πέρναγε το κάρο και τους μάζευε. Ο,τι και να ξεχάσω, αυτό θα το θυμάμαι πάντα. Στον Εμφύλιο ήμουν στο γυμνάσιο. Η μετέπειτα πεθερά μου ήταν τότε καθηγήτριά μου, φιλόλογος, και έμενε κοντά. Πέρασε ένα απόγευμα και μου είπε "έλα να με συνοδεύσεις να πάμε επάνω στα Τουρκοβούνια". Πήγαμε. Είχε σκαφτεί ένας τεράστιος λάκκος απ' όπου εξείχαν χέρια, πόδια, κεφάλια, ήταν ένα σωρό εκτελεσμένοι. Αυτές οι εικόνες με παρακολουθούν συχνά».

Πότε συνειδητοποιήσατε ότι υπάρχει η ποίηση;

«Στην επαφή με τον Αθω Δημουλά, τον άντρα μου. Mαθηματικός, πολιτικός μηχανικός και κατά την Κατοχή παρέδιδε μαθηματικά. Δεν καταλάβαινα τίποτα, ενώ εκείνος ήταν και ποιητής, αν και δεν ευτύχησε να του αναγνωριστεί ως τον βαθμό που έπρεπε. Ήμουν δεκατεσσάρων ετών όταν μου μίλαγε για ποίηση. Αυτός μου έμαθε τον Καβάφη. Είχα γίνει δεκαεφτά όταν με κατσίκωσε ο διάολος να γράψω κάτι λυρικά».

Ο διάβολος και η Κική...

«Ναι. Όμως στον Άθω οφείλω ότι συνέχισα να γράφω. Μου έλεγε "εσύ είσαι ποιήτρια, εγώ δεν είμαι". Tου έδειχνα ένα στίχο και μου έλεγε "προχώρα" ή "μην προχωράς"».

Τους στίχους που δεν προχωρήσατε τους έχετε κρατήσει;

«Όχι, τα σκίζω όλα. Δεν αφήνω τεκμήρια. Έχω ένα μίσος προς τα αποτυχημένα πράγματα».

Τι θεωρείτε πραγματικά αποτυχημένο στη ζωή που ζούμε;

«Το όλον. Το μόνο επιτυχημένο είναι ότι επιζούμε. Λέει: "αυτοκτόνησε από έρωτα". Εγώ ξεκαρδίζομαι. Όταν μια μάνα χάνει παιδί και δεν αυτοκτονεί, επισκέπτεται το μνήμα κάθε μέρα για να αφήσει λουλούδια, δεν είναι δυνατόν να αυτοκτονεί κανείς από έρωτα».

Την ποίησή σας την υπεραγαπά η πλειοψηφία κυρίως των γυναικών. Επειδή δεν μπορείς να ζήσεις τη ζωή με ξένο αίμα, θεωρείτε λάθος κάποιες να εξαντλούν το πάθος τους στους στίχους της ποίησης;

«Ο άνθρωπος θέλει να τον ανακαλύψεις μέσα από αυτά που γράφεις και ότι αυτό που νιώθει το έχει αισθανθεί κι άλλος. Βρίσκει συνεργάτες στον ψυχισμό του. Και οι γυναίκες αυτό κάνουν, θέλουν να με καταστήσουν συγγενή τους. Πρέπει να πούμε ότι είναι ένα φύλο ολίγον εγκαταλελειμμένο». 

Γιατί συνέβη αυτό;

«Γιατί μπλέχτηκαν οι ίδιες σε ελευθερίες και στη μεγάλη απάτη της ισότητας. Δεν υπάρχει ισότητα από τη στιγμή που κάθε άνθρωπος, ασχέτως φύλου, διαφέρει από τον άλλον. Είναι ουτοπικό να λέγεται ότι είμαστε όλοι ίσοι. Δεν είμαστε».

Και δεν είμαστε όλοι ίδιοι νομίζω. Είναι μια «ηθική» που συνήθως τραβάει προς τα κάτω και στην ουσία εννοεί ότι είμαστε όλοι μέτριοι.

«Πολύ σωστά. Νομίζω ότι είναι πολύ σκληρά τα πράγματα αν τα κοιτάξει κανείς κατάματα. Γι' αυτό μισώ τις αλήθειες. Ενώ το ψέμα είναι πιο ανακουφιστικό καθώς είμαστε όλοι ψεύτες».

Έχετε κάποια αξίωση από τους αναγνώστες;

«Να αντιλαμβάνονται την ποίηση, όχι εμένα. Είναι η αξίωση της ποίησης».  

Να προσεγγίζουν την ποίησή σας και με έναν άλλον τρόπο;

«Η ποίηση δεν είναι το θέμα, είναι αυτή η από κάτω πονηρία, η κρυφή συνεννόηση μεταξύ των λέξεων, η συνωμοσία. Στην τελευταία συλλογή έχω ένα ποίημα που λέγεται "Παγίδα". Η παγίδα που στήνουν οι λέξεις. Τις θεωρώ υπεύθυνες για όλα. Σε ένα παλιό ποίημα έλεγα ότι οι λέξεις φταίνε, αυτές διευκόλυναν τα πράγματα σιγά-σιγά να αρχίσουν να συμβαίνουν. "Πως δεν μ' αγαπούσες δεν το ήξερες, η λέξη σου το είπε"».

Ποια πλάνη θα λέγατε να αποφύγουν οι νέοι ποιητές;

«Μάλλον βρίσκονται στα νύχια της πλάνης πολλοί νέοι ποιητές, και εκεί είναι "ένας τρίτος βράχος από το σκότος", και όχι "Ο τρίτος βράχος από τον Ήλιο", όπως λέγεται το καινούργιο βιβλίο του Δημήτρη Νανόπουλου. Είμαι αντίθετη προς τα εργαστήρια δημιουργικής γραφής. O διδάσκων, όσο ικανός και αν είναι, δεν ξέρει αυτό που δεν ξέρει ούτε ο ποιητής: Τι είναι η ποίηση και τι κάνει. Τα γκρίζα πέπλα διευκολύνουν πολύ τον ποιητή να κρυφοκοιτάζει και να βλέπει».

Ένας νέος δεν πρέπει να έχει ενός είδους άγνοια και θράσος για να προοδεύσει;

«Πρέπει να έχει άγνοια γιατί θα τον ωθήσει να αντιληφθεί.  Ένα "δεν ξέρω" είναι πολύ καλή σπουδή, δίνει πολλά πτυχία. Ευτυχώς που δεν ξέρουμε. Είναι ο λόγος που προχωράμε. Και δεν θα μάθουμε ποτέ. Κάτω από αυτό που βρίσκει ο Νανόπουλος υπάρχει ένα μυστικό που δεν μπορείς να το διαρρήξεις. Πριν από μια αρχή, υπάρχει μια άλλη αρχή και αυτό δεν τελειώνει πουθενά».    

Tι είναι αυτό που πάντα ξέρετε για τον εαυτό σας;

«Ήξερα και ξέρω πάντα πόσο ανώριμη είμαι».

Τι είναι ωριμότητα;

«Ευστοχία».

Είστε εξαιρετικά εύστοχη στις ψυχές και στο μυαλό των αναγνωστών.

«Ναι, αλλά πέραν αυτού του στόχου που επιτυγχάνεται, πόσα σκοτώνονται μέσα μου;».

Η ζωή χωρίζεται σε δύο κομμάτια. Στο πρώτο κυριαρχεί η επιθυμία για ευτυχία και στο δεύτερο κυριαρχεί ο φόβος.

«Γιατί έχουμε αρχίσει να έχουμε επαφή με το απώτατο μέλλον που είναι ο θάνατος. Για εμένα δεν υπάρχει άλλος φόβος εκτός από αυτόν. Ο οποίος ταυτόχρονα είναι και κινητήρια δύναμη. Σε κάνει και παραλύεις αλλά την ίδια στιγμή λες "άθλιε, θα σε καταπολεμήσω". Όσο για την ψυχή, άμα πεθάνει το σώμα, τα τίναξε από την απελπισία της».

Το μεγάλωμα των παιδιών πώς επέδρασε σε μια ποιήτρια;

«Ήμουν πολύ συνεπής μάνα. Δεν ήθελα να δώσω στα παιδιά που μεγάλωνα την εικόνα μιας μάνας απασχολημένης με κάτι άλλο».

Άρα δεν ήταν επείγουσα η ποίηση;

«Εκτοπίστηκε σαν ανάγκη. Ένα πράγμα που έπρεπε να ζήσω, που συνεχώς με ξάφνιαζε, ήταν αυτό των παιδιών».

Τους διαβάζατε ποιήματά σας;

«Ποτέ. Γιατί να τα μυήσω σε κάτι που κάνω και που ενδεχομένως δεν είναι το καλύτερο; Η προτροπή μου ήταν να διαβάζουν τους πολύ καλούς ποιητές. Έπρεπε να αποκτήσουν κριτήρια».

Αν είχατε τη δυνατότητα να σφίξετε το χέρι με το οποίο έγραφε κάποιος, ποιου  θα επιλέγατε;

«Του Καβάφη. Θα τον φιλούσα κιόλας, εκείνος δεν θα ήθελε, αλλά δεν πειράζει. Έχω ένα δέος. Ήταν γνησιότατος».

Δεν είναι καταπληκτικό ότι ο Καβάφης με δέκα βασικές λέξεις ξεμπέρδεψε με την ποίηση;

«Νομίζω ότι το μεγάλο του κόλπο είναι η διάταξη, και είναι μεγάλο κόλπο για τον καθένα, αν το μπορεί. Είναι βέβαια και οι λέξεις του απλές και καθαρές. "Θ' ασκήμυναν θαρρώ τα ωραία εκείνα μάτια". Αυτό δεν γράφεται εύκολα. Το νομίζεις απλό ή απλοϊκό αλλά είναι φοβερά σύνθετο. Μόνο το "θαρρώ" αλλάζει την κλίμακα, το πάει πολύ ψηλά. Γιατί είναι βέβαιο ότι ασκήμυναν, αλλά ο Καβάφης δεν θέλει να το αποδεχτεί αμέσως και λέει "θαρρώ"».

Πώς γίνεται κάποιος να βρει αυτή τη διάταξη στις λέξεις;

«Δεν υπάρχει μέσα μας. Είναι αποτέλεσμα επιμονής, αμφισβήτησης σε αυτό που έχεις βρει. Είναι πολύ κοπιώδες πράγμα και απατηλό, γιατί συχνά αυτά που επιλέγεις δεν αποδίδουν».  

Πότε αποδίδουν;

«Φαίνεται ότι η ποίηση αγγίζει, αποκτά πιστούς, εάν θίγει το θέμα "βάσανο"».

Κάθε βιβλίο για μία φράση, έναν στίχο δεν το διαβάζουμε τελικά;

«Το διαβάζουμε για να μπορούμε κάποια στιγμή να το απολαύσουμε ενθυμούμενοι. Είναι και ένας οδοδείκτης, ένα "μην περνάς με κόκκινο". Μέγας ο Καβάφης αλλά θυμάμαι έναν στίχο. Θυμάμαι έναν από τους ήρωες του Ντοστογέφσκι. Θυμάμαι στις "Τρεις Αδελφές" που λένε στο τέλος "Αχ, να ξέραμε... τουλάχιστον να ξέραμε". Γιατί μου έμεινε αυτό; Γιατί είναι και δικό μου ερώτημα».

Σας έχει λείψει ο έρωτας;

«Πολύ. Και το κακό είναι ότι μου έχει λείψει ως ανάγκη. Δεν αισθάνομαι την ανάγκη να αναζητήσω κάποιον να τον ερωτευτώ. Δεν χρειαζόταν να έχει τα φόντα, θα τα έπλαθα».

Οι μοναχικοί άνθρωποι είναι που δημιουργούν αυτά που ενώνουν πιο πολύ τους ανθρώπους...

«Επειδή οι μοναχικοί άνθρωποι νοσταλγούν τους πραγματικούς ανθρώπους».

Έχετε υπάρξει φοβισμένη στη ζωή σας;

«Γενικώς, ναι. Κυρίως σε όσα μου συνέβαιναν εκτός προσδοκίας. Στην Ακαδημία νομίζω ότι έπαθε την πρώτη βλάβη η καρδιά μου. Τελείωσα ένα φρικαλέο Γυμνάσιο σε καιρό Κατοχής και δεν μπορούσα να φανταστώ ότι μπαίνω εκεί που τα βιογραφικά είναι τόμοι. Περνάω αγωνία ακόμα διότι δεν αισθάνομαι ισότιμη με τις γνώσεις τους».

Ίσως και αυτοί να μην αισθάνονται ισότιμοι με τον τρόπο που εσείς τοποθετείτε τις λέξεις.

«Το ταλεντάκι είναι άλλη ιστορία και άλλο η Σπουδή. Βέβαια θα είχε πεθάνει αν το άφηνες όπως εμφανίζεται. Του έχεις βάλει λίπασμα, έχεις ξοδέψει ύπαρξη. Αυτό όμως δεν λέγεται εγγράμματος».

Είναι ενδιαφέρον που νιώθετε έτσι.

«Ναι, έτσι νιώθω. Έχω μεγάλη εκτίμηση σε αυτό που λέγεται Γνώση. Όταν βλέπω τον Νανόπουλο και τον Κριμιζή δεν λέω "ναι, αλλά εγώ είμαι ποιήτρια". Είμαι αυτό που μπόρεσα να είμαι».

Μόλις σας φαντάστηκα να βγαίνετε στον δρόμο και να κάνετε γκραφίτι.

«Θα το ήθελα πολύ αλλά δεν ξέρω τι θα έγραφα. Διάβασα κάποτε σε έναν τοίχο "αμάν, βαρέθηκα". Τρελάθηκα. Το βρήκα τόσο ωραίο».

Είστε ενημερωμένη γύρω από την πολιτική;

«Την αφήνω στην άκρη γιατί με τρομάζει ως άγνωστο πράγμα. Δεν μπορώ να φανταστώ, όταν εγώ δεν μπορώ να κυβερνήσω έναν εαυτό, πώς ένας άνθρωπος, μία κυβέρνηση, κυβερνάει έναν λαό. Στους πολιτικούς αυτό που με ενοχλεί είναι το δυσπερίγραπτο».

Τι ήταν αναπότρεπτο στη ζωή σας;

«Ο βασανισμός. Εάν δουλεύουν οι αισθήσεις σου, πρωτίστως βασανίζονται. Και νομίζω ότι βασανίζονται από φόβο. Ο φόβος είναι αναπότρεπτος».

Θα ζητούσατε ευθανασία;

«Νομίζω ναι. Αν και φοβάμαι πάρα πολύ την ελπίδα. Μη μου ξεφυτρώσει και σκεφτώ ότι μπορεί να τη γλιτώσω».

Οπότε τι θα θέλατε να γραφτεί στον τάφο σας;

«Δεν το έχω σκεφτεί. Θα έγραφα "σας βαρέθηκα". Ή "άντε τώρα ησυχάστε, έφυγα"».

Τι μας ανήκει σε αυτή τη ζωή;

«Τίποτα πραγματικά. Kυνηγάμε αυτό που δεν πρόκειται να έχουμε».


    --------------------------------------------------------------------------------------------------


Τι ακριβώς είπε η Δημουλά για τους μετανάστες στην Κυψέλη

Η αυτούσια ομιλία της Κικής Δημουλά ρίχνει φως στα όσα έχουν γραφτεί και αποκαλύπτει το κατά πόσο χαθήκαμε στην... απομαγνητοφώνηση.
Το απομαγνητοφωνημένο κείμενο δημοσιεύουν Τα Νέα, επιχειρώντας να παρουσιάσουν την πραγματική αλήθεια γύρω από τις θέσεις της.

Η απομαγνητοφωνημένη ομιλία

"Καλησπέρα λοιπόν στους γείτονες τους αγαπητούς... Ε, όλοι γείτονες είστε, όλη η Αθήνα είναι μια γειτονιά… Τέλος πάντως εγώ ζω στην Κυψέλη 76 χρόνια και στον ίδιο δρόμο. Είναι κάπως μοιραία τα πράγματα,το δικό μου σπίτι ήταν λίγο πιο κάτω από το πατρικό οπότε ούτε ατμόσφαιρα ούτε δεσμά άλλαξα εύκολα.

Έζησα τα ωραία χρόνια της κυψέλης όσο μπορεί κανείς να δει το ωραίο όταν είναι παιδί που προέχει πάντα αυτή η νεότητα και φτιάχνει τα πράγματα πάντα όπως τα θέλει.

Η Κυψέλη ήταν παράδεισος, η οδός Πυθίας που έζησα ήταν ωραίες μονοκατοικίες με κήπους όλα τα σπίτια, γνώριμοι οι κάτοικοι πάρα πολύ, γραφική η Φωκίωνος Νέγρη όπου κατηφόριζα για το Γυμνάσιο το 6ο για την οδό Επτανήσου.

Τώρα έχουν φυτρώσει πάρα πολλά καφενεία εκεί,τέλος πάντων έζησα εκεί αφού ήταν του πατέρα μου το σπίτι, μετά παντρεύτηκα το 1954, πήγα δυο γωνίες παρακάτω έζησα και εκεί για 15 χρόνια με μια συνεχή νοσταλγία καθώς άρχισαν να χαλάνε τα πράγματα στην περιοχή να φυτρώνουνε οι πολυκατοικίες οι άχαρες και να γκρεμίζονται εικόνες στην ουσία όχι σπίτια, εικόνες που είχαμε επί χρόνια ενστερνιστεί και άρχισα να γκρινιάζω και να λέω: "Θεέ μου θα φύγω από εδώ θα πάω κάπου αλλού".

Έπεισα τον απρόθυμο Άθω Δημουλά και πήραμε ένα δάνειο και πήραμε ένα διαμέρισμα στην Αγία Παρασκευή όπου ζούσε και ο γιος μου εκεί παντρεμένος.

Αγοράσαμε λοιπόν με κόπο και ένα δάνειο ένα σπίτι στην Αγία Παρασκευή και σε έξι μήνες ξαναμετακόμισα στην οδό Πυθίας 26. Είχα μάλιστα καταφύγει σε έναν γιατρό στην γειτονιά, ορθοπεδικό-ποιητή, τον Δημητρη Παπαδίτσα - ήταν στην οδό Πατησίων - του λέω: "Κάτι μου συμβαίνει έχει πλακωθεί η καρδιά μου…"

Μου λέει: "Τα πεύκα σε πειράζουν", τέλος πάντων, με πολύ μεγάλη δυσαρέσκεια του Άθω Δημουλά μεταφέρθηκα πάλι στην οδό Πυθίας 26, ευφρόσυνα και ευδαίμων.

Εκείνος άπαξ και τον πήγα εκεί δεν είχε μεγάλη μανία, δεν άντεχε και τις μετακινήσεις δεν ήταν και της αντοχής άνθρωπος πάντα αλλά υπέκυψε αφού εγώ δεν ήμουν υποχωρητική κι έζησα αρκετά χρόνια ώσπου πριν εφτά χρόνια η κόρη μου αγόρασε ένα σπίτι, τρία σπίτια πιο κεί, από το πατρικό της Φαέθοντος δηλαδή, έμεινε εκεί οκτώ χρόνια, της ντάντεψα τα παιδιά της και αίφνης κατελήφθη κι αυτή από την μανία του προαστίου, έφυγε εντέλει και με πολύ λύπη το έζησα αυτό: συγχρόνως να εγκαταλείψω το συζυγικό μου σπίτι, διότι είχε πάρα πολλές σκάλες και όντως είχα μεγαλώσει πια αρκετά για να μην μπορώ να σαλτάρω.

Έτσι μεταφέρθηκα Φαέθοντος πάλι 26, γωνία Πυθίας. Επομένως η Πυθία δεν έφυγε από το οπτικό μου πεδίο και ζω τώρα εκεί όχι πάρα πολύ συμφιλιωμένη με την αλλαγή.

Τώρα όσοι αναρωτιούνται γιατί δεν ήθελα να φύγω…
Μα γιατί όλη μου η ζωή διεπράχθη σε αυτό το μέρος. Πουθενά αλλού. Ό,τι έζησα σημαντικό και δεν έζησα - και κακά και αρρώστιες και δυσάρεστα και εκπλήξεις - έγιναν σε αυτή την περίφημη Κυψέλη.
Θα πει κανείς, δεν έβλεπα τις παραμορφώσεις;

Ξέρετε, ο άνθρωπος έχει και μια φαντασία. Μπορούσε κανείς να γκρεμίζει τα εξαμβλώματα και να προκύπτουν από κάτω παλιές μορφές του τόπου. Νομίζω πως γεωγραφήθηκε αρκετά η αφοσίωσή μου στην Κυψέλη, αν έχετε κάτι άλλο ρωτήστε με...

Μην ξεχνάμε πως οι ξένοι που βρέθηκαν εδώ ήταν λόγω της φτώχειας των χωρών εκείνων. Ήλθαν να ζήσουν εδώ πέρα. Οι ξένοι (οι Αλβανοί τουλάχιστον) επιστρέφουν βέβαια στις πατρίδες τους. Το μόνο που κάνω για την Κυψέλη είναι να ζω ακόμη εκεί.

Θα πρέπει να το πούμε πάντως και αυτό, πρέπει να πω όμως ότι είναι και ένας συνεχής κίνδυνος, κινδυνεύουν οι ντόπιοι από κλοπές φοβερές ακόμη και στον δρόμο.
Σας λέω ένα πάρα πολύ συγκεκριμένο πράγμα: Πυθίας 42 ήταν το πατρικό μου όπου ζει σε ένα διαμέρισμα η αδελφή μου. Δύο φορές την πήγαν στο νοσοκομείο, δύο φορές την παραμόρφωσε ένας έξω από το σπίτι διότι δεν έβρισκε τα κλειδιά για να μπει μέσα…

Την πρώτη φορά και εκείνη και τον άνδρα της επί δύο ώρες τους έκλεισαν το στόμα, τους έκλεισαν στο μπάνιο και έκλεβαν το σπίτι ανενόχλητοι.
Περιορισμένα περιστατικά ναι αλλά ο φόβος είναι απεριόριστος. Δεν θέλω να πω ότι οι ξένοι της Κυψέλης είναι και ληστές.
Πάντως εάν πάει κανείς στην πλατεία της Κυψέλης, δεν έχει χώρο να πατήσει. Στα δε παγκάκια κάθονται άνθρωποι ξένοι - πολύ φυσικό βέβαια πώς να περάσουν την ώρα τους - και παίζουν κάτι δικά τους χαρτιά και με χαρτάκια γεμίζει ο τόπος.

Βεβαίως οι Κυψελιώτες έχουν εκτοπιστεί, αυτό είναι μια πραγματικότητα, βεβαίως τους αγαπάμε τους ξένους αφού φύγαν από εκεί για έλθουν και να ζήσουν να δουλέψουν αλλά κάπως πρέπει να μοιραστούν οι χώροι.
Παίζαμε πεντόβολα ώρες ολόκληρες στα σκαλάκια του σπιτιού. Ήτανε μια άλλη κατάσταση, την νοσταλγώ πάρα πολύ και δεν ξέρω αν αυτός είναι ο λόγος που δεν ακολούθησα την κόρη μου στο προάστιο ή απλά ο φόβος να προσαρμοστώ στο καινούριο.

Εγώ συνήθισα με τους ξένους, να ξυπνώ και να τους βλέπω. Έχω συναντήσει πολλούς μαύρους με καρότσια του σούπερ μάρκετ… έχει όμως κι έναν μόδιστρο Πακιστανό η γειτονιά μου που δεν τον φτάνει κανείς στο διόρθωμα, Φαέθοντος βρίσκεται… και ανδρικά και γυναικεία.

Είναι περιοχή μετάβασης η Κυψέλη, όλοι σχεδόν έχουν ζήσει εδώ. Φιλόξενη περιοχή.
Μετάβασης, διότι κρίθηκε αυτομάτως επειδή ήταν προσιτή, δεν μπορούσαμε να πάμε στο Κολωνάκι.
Μακάρι να μην υπήρχε αυτό το θέμα της πείνας, μακάρι οι φυλές του κόσμου να ήταν ανακατωμένες, εδώ πια είναι ένα πρόβλημα πώς συντηρούνται αυτοί οι άνθρωποι.

Ευχαριστήθηκα πολύ σήμερα που ήμουν με τους Κυψελιώτες, πάρα πολύ"



--------------------------------------------------------------------------------------------------


Κική Δημουλά στη Herald Tribune: "Θα ζήσουμε χειρότερα απ' ό,τι στη Χούντα"




Η Κική Δημουλά φιλοξενείται στο εξώφυλλο της  International Herald Tribune, την παγκόσμια, έντυπη έκδοση των New York Times.
Αφορμή για το αφιέρωμα στην Ελληνίδα ποιήτρια είναι η έκδοση ποιημάτων της στα αγγλικά από το πανεπιστήμιο Yale.

"Σκοτάδι και χάος"

Όταν ο δημοσιογράφος της ζήτησε, μεταξύ άλλων, να περιγράψει την κατάσταση στην Ελλάδα, η 81χρονη ποιήτρια είπε χαρακτηριστικά: "Σκοτάδι και χάος".

"Η κ. Δημουλά μπορεί να έχει μια τάση προς τη δραματοποίηση αλλά οι λέξεις της είναι πάντα διαλεγμένες σωστά και με προσοχή", αναφέρει ο Rachel Donadio, συντάκτης του κειμένου.
"Η ποίησή της είναι λιτή, με βαθιά νοήματα, χωρίς περιττούς συναισθηματισμούς, μετατρέπει το καθημερινό σε κάτι μεταφυσικό, έχει ως πηγή έμπνευσης ζητήματα όπως αυτά του χρόνου και της μοίρας τα οποία τα κάνει τελείως δικά της, και έχει κερδίσει πιστούς αναγνώστες στην Ελλάδα" αναφέρει στη συνέχεια η Herald Tribune και επικαλείται τα λόγια του Νίκου Δήμου. 

"Πρόκειται για την καλύτερη Ελληνίδα ποιήτρια μετά την Σαπφώ". "Είναι επίσης η πρώτη εν ζωή ποιήτρια που περιλαμβάνεται στην σειρά Ποίησης του γαλλικού εκδοτικού οίκου Gallimard", συμπληρώνει ο συντάκτης.

"Το προηγούμενο φθινόπωρο, κυκλοφόρησε από το Πανεπιστήμιο του Yale μια νέα συλλογή επιλεγμένων ποιημάτων της με τον τίτλο ''The Brazen Plagiarist'', σε μετάφραση των Σεσίλ Ιγγλέση Μαργέλλου και Rika Lesser. Είναι η πρώτη κυκλοφορία ποιημάτων της Δημουλά στα αγγλικά μετά από δύο δεκαετίες".

Η επόμενη ερώτηση του δημοσιογράφου, έχει να κάνει με το γεγονός ότι η κ. Δημουλά δε μιλά αγγλικά.

"Ήμουν τεμπέλα", λέει ευθαρσώς και παραδέχεται ότι ανησυχεί για την ακριβή μετάφραση των ποιημάτων της στην αγγλική. Η ανησυχία της αυτή αποτυπώνεται και στον πρόλογο της νέας συλλογής της, όπου αναφέρει χαρακτηριστικά ότι δεν είναι σίγουρη "για το αν η γέφυρα από τη μία γλώσσα στην άλλη είναι αρκετά γερή". "Αλλά η γέφυρα και η ίδια η ποιήτρια είναι πολύ γερές και οι δύο", συμπληρώνει η εφημερίδα.

"Πατρίδα μου είναι η γλώσσα", δηλώνει η ίδια παρακάτω και δεν παραλείπει να σχολιάσει την έτερη εργασία της στα νιάτα της. Όντας τραπεζικός επί σειρά ετών, κάνει αναδρομή στο παρελθόν της και ανακαλώντας στη μνήμη της την τραπεζική καθημερινότητα της, λέει αφοπλιστικά. "Ήταν μια φυλακή, ειδικά την περίοδο της δικτατορίας".

Όσο για το σήμερα; Η ποιήτρια πιστεύει πως τα πράγματα θα γίνουν ακόμα χειρότερα.
"Πιστεύω πως τα πράγματα μπορούν να γίνουν χειρότερα κι απ' ότι ήταν την περίοδο της Χούντας. Επί Χούντας υπήρχε αυστηρή επιτήρηση και διώκονταν οι αριστεροί. Σήμερα διώκονται όλοι".
Η ίδια αναφέρει μάλιστα, πως έχει υποστεί μειώσεις στη σύνταξη της, όπως το σύνολο των Ελλήνων συνταξιούχων. "100 άνθρωποι έκαναν κατάχρηση εξουσίας και τώρα πληρώνουμε όλοι", δηλώνει σχετικά.

Ποιον πολιτικό παρακολουθεί περισσότερο; "Βλέπω ειδήσεις και ενημερώνομαι, ακούω όλους τους πολιτικούς λόγους, ιδίως όμως του κ. Βενιζέλου. Είναι πολύ προσεκτική και καλά δομημένη η κάθε του ομιλία. Εξετάζω την ποιότητα, όχι την αξιοπιστία των λόγων του", λέει και ο δημοσιογράφος ρωτάει. "Πιστεύετε πως λέει αλήθειες"; Η απάντηση της κ. Δημουλά είναι μονολεκτική. "Όχι".

Εν συνεχεία, ο συντάκτης κάνει ιδιαίτερη μνεία και στις εκδόσεις Ίκαρος, τον εκδοτικό οίκο που επιμελείται και κυκλοφορεί επί σειρά ετών το έργο της κ. Δημουλά και των μεγαλύτερων Ελλήνων ποιητών, αναφέροντας ότι, όπως πολλά βιβλιοπωλεία και εκδοτικές επιχειρήσεις στην Ελλάδα, και ο Ίκαρος δίνει τον δικό του αγώνα για επιβίωση εν μέσω κρίσης.

Τέλος, η ποιήτρια μιλάει και για το ίδιο της το έργο.

"Μισώ να ξαναδιαβάζω τα ποιήματα μου", λέει. "Είμαι μητριά των ποιημάτων μου, τα αντιμετωπίζω αποστασιοποιημένα. Γενικά είμαι πεσιμίστρια. Ο πεσιμισμός είναι η βαθύτερη αγάπη για τη ζωή. Οι αναγνώστες μου λένε πως το έργο μου είναι μια παρηγοριά για αυτούς.
Αναρωτιέμαι όμως. Πως μπορώ να τους παρηγορήσω από τι στιγμή που η ίδια είμαι απαρηγόρητη;", δηλώνει, κλείνοντας με το όνειρο της. "Θέλω να μετατρέψω την πραγματικότητα σε κάτι το λιγότερο πραγματικό".  



------------------------------------------------------------------------------------------------------

Κική Δημουλά: Η αναρχική των λέξεων


Η ποιήτρια Κική Δημουλά εκτός από τις ποιητικές της συλλογές έχει εκδώσει και πεζά κείμενα. Το βιβλίο της«Εκτός σχεδίου» περιλαμβάνει σαράντα τρία μικρά διηγήματα με αυτοβιογραφικό, εξομολογητικό περιεχόμενο, που περιλαμβάνουν μνήμες, χρώματα, μυρωδιές, συναισθήματα μιας ζωής, μικρά καθημερινά συμβάντα που ανασύρονται από τη λήθη, ανασταίνονται και αποκαθίστανται στο χρόνο, με τον δικό της μοναδικό τρόπο γραφής.



Αυτή η «αναρχική των λέξεων» όπως την αποκάλεσε κάποτε ο Νίκος Δήμου, «τρομοκρατημένη από την ύπαρξη, παίρνει εκδίκηση από τη γλώσσα για κάθε απουσία, κάθε μοναξιά, κάθε φόβο ζωής».

Το κείμενο που θα διαβάσετε στη συνέχεια με το γνωστό αυτοσαρκαστικό ύφος της Κικής Δημουλά, τιτλοφορείται «Αντεύχομαι» και περιέχεται στο βιβλίο της «Εκτός σχεδίου».


Αντεύχομαι

Έχω πολλά ράμματα για τη γούνα αυτής της μεγαλοκυρίας που λέγεται ευτυχία. Μου έχει σπάσει τα νεύρα με όσα ισχυρίζεται απολογούμενη που με έστησε. Ότι τάχα ήρθε, αλλά εγώ είχα το νου μου σε τούτο και σε κείνο, ενώ εκείνη με περίμενε σε τούτο και σε κείνο, κι όπως μου τα προσδιόρισε, με περίμενε σε πράγματα αδύνατα να συμβούν, εκεί ακριβώς δηλαδή που είχα το νου μου. Κι αυτός ήτανε, λέει, ο λόγος που την προσπέρασα. Άλλοτε πάλι, επιμένει πως ήρθε, στάθηκε λέει έξω από κάτι ιστορίες, στις οποίες εγώ είχα ήδη μπει μέσα, είχε τη διάθεση να πηδήξει από το παράθυρο και να μπει, αλλά ήταν τόσο υπερυψωμένη η δυσπιστία μου που δεν το τόλμησε. Άλλη δικαιολογία, τραβηγμένη από τα μαλλιά, πως εγώ χτύπησα πολύ σιγά την πόρτα της και δε με άκουσε ή ότι χτύπησα πολύ δυνατά την πόρτα της, φοβήθηκε και δεν μου άνοιξε, και τι ψεύτρα, Θεέ μου, ότι χτύπησα λάθος τη διπλανή της πόρτα και βλέποντάς με να καθυστερώ, συνεπέρανε ότι το λάθος μου βγήκε σε καλό και δεν ήθελε να το διακόψει.

Μου έχει απαριθμήσει μία μία τις στιγμές με το όνομά τους, που την περιείχαν, λέει, αλλά εγώ θυμάμαι μόνο τι φόβο είχα μην τις χάσω.
Βλέπεις; μου λέει η κουτοπόνηρη, αν δεν ήμουνα εγώ εκεί μέσα, σ’ αυτές τις στιγμές, γιατί θα φοβόσουν μην τις χάσεις, τι σ’ ένοιαζε; Άρα ήρθα.

Αμέτρητες οι φορές που είπαμε να συναντηθούμε σε κάποιο φωτεινό μέρος, είτε στις κάποιες έξι των απογευμάτων είτε στις κάποιες οκτώ των δειλινών που έχουνε πιο φρόνιμο φως, κι εγώ να περιμένω, να την περιμένω με τις ώρες και πού να φανεί. Και με τι θράσος να εμφανίζεται μετά στα όνειρά μου, να μου ζητάει συγνώμη που δεν ήρθε, γιατί είχε χάσει κάποιον δικό της κι ήτανε στις μαύρες της, ή και μου επιτίθεται πως ενώ ήρθε, ενώ περίμενε εκεί μέσα με στις ώρες της αναμονής μου, εγώ δεν την αναγνώρισα και δεν φταίει αυτή.

Είδα κι έπαθα να μην έχω την ανάγκη της. Και τώρα που παλεύοντας τα κατάφερα, έρχεται και μου δίνει συγχαρητήρια, πως αυτό ακριβώς, ότι δεν έχω την ανάγκη της, αυτό είναι ευτυχία. Άπιαστη σου λέω.

Επιμέλεια: Ελένη Μ. Ματαράγκα


-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------


Κική Δημουλά


Η Κική Δημουλά ( 6 Ιουνίου 1931- ... ) είναι Ελληνίδα ποιήτρια και τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών στην έδρα της ποίησης.

Βιογραφία

Το πατρικό της όνομα είναι Βασιλική Ράδου. Γεννήθηκε και κατοικεί στην Αθήνα. Το 1952 παντρεύτηκε τον ποιητή και πολιτικό μηχανικό Άθω Δημουλά, με τον οποίο απέκτησε δύο παιδιά, τον Δημήτρη (1956) και την Έλση (1957). Εργάστηκε σαν υπάλληλος στην Τράπεζα της Ελλάδος από το 1949 έως και το 1973. Είναι πρόεδρος του ιδρύματος Κώστα και Ελένης Ουράνη (κοινωφελές Ν.Π.Ι.Δ. υπό την αιγίδα της Ακαδημίας Αθηνών).

Το 2015 προκλήθηκε σάλος μετά από μία υποτιθέμενη δήλωσή της στην οποία επέκρινε με ρατσιστικό τρόπο τους πρόσφυγες. Σύμφωνα με πολλά δημοσιεύματα η δήλωση αυτή δεν έγινε με αυτό τον τρόπο και απλώς παραφράστηκαν κάποια λόγια της, τα οποία κρατήθηκαν αποσπασματικά για να την συκοφαντήσουν.Η ίδια αντέκρουσε αυτές τις κατηγορίες. Στο ελληνικό δημοψήφισμα του 2015 τοποθετήθηκε υπέρ του '' Ναι ''. Επίσης, ήταν από τους γνωστότερους ανθρώπους των γραμμάτων και των τεχνών που τάχτηκαν υπέρ της αποδοχής του ελληνικού μνημονίου, μόλις λίγα χρόνια πριν.

Διακρίσεις


2002, τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, στην οποία κατέλαβε την έδρα των γραμμάτων που είχε μείνει κενή μετά τον θάνατο του Νικηφόρου Βρεττάκου — η τρίτη γυναίκα στην ιστορία της Ακαδημίας (μετά τις Γαλάτεια Σαράντη και Αγγελική Λαΐου).

20 Μαΐου του 2015, αναγορεύτηκε σε επίτιμη διδάκτωρ της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ.

Βραβεία

1964, Eύφημη μνεία από την Ομάδα των Δώδεκα, για την ποιητική συλλογή Eπί τα ίχνη.

1972, Β΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης, για την ποιητική συλλογή Το λίγο του κόσμου.

1989, Α΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης, για την ποιητική συλλογή Χαίρε ποτέ.

1997, Βραβείο Ιδρύματος Κώστα και Ελένης Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών, για την ποιητική συλλογή Η εφηβεία της λήθης.

2001, Αριστείο των Γραμμάτων της Ακαδημίας Αθηνών, για το σύνολο του έργου της.

2003, Μακεδονικό Βραβείο, για το σύνολο του έργου της.

2009, Ευρωπαϊκό Βραβείο Λογοτεχνίας (Prix Européen de Littérature), για το σύνολο του έργου της.

2010, Μεγάλο Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας, για το σύνολο του έργου της.


Έργο


Ἀπὸ τὸν κόσμο τῶν γρίφων
φεύγω ἥσυχη.
∆ὲν ἔχω βλάψει στὴ ζωή μου αἴνιγμα:
δὲν ἔλυσα κανένα.


Μάνα, λες να είναι κληρονομική
η πραγματικότης ;


Η αγάπη είναι ένα θύμα του σωματέμπορα εγωισμού μας.


Κική Δημουλά


Θέματα που κυριαρχούν στα ποιήματά της είναι η απουσία, η φθορά, η απώλεια, η μοναξιά και ο χρόνος. Χαρακτηριστικά της ποίησής της είναι η προσωποποίηση αφηρημένων εννοιών, η ασυνήθιστη χρήση κοινών λέξεων και η πικρή φιλοπαίγμων διάθεση. Ποιήματά της έχουν μεταφραστεί στα Αγγλικά, τα Γαλλικά, τα Ισπανικά, τα Ιταλικά, τα Πολωνικά, τα Βουλγαρικά, τα Γερμανικά και τα Σουηδικά. Αποσπάσματα του έργου της έχουν συμπεριληφθεί στα σχολικά διδακτικά βιβλία.


 Εργογραφία


Ποιητικές συλλογές

Ποιήματα, 1952 (αποκηρυγμένα)
Έρεβος, 1956, Στιγμή 1990
Ερήμην, Δίφρος 1958, Στιγμή 1990
Επί τα ίχνη, Φέξης 1963, Στιγμή 1989
Το λίγο του κόσμου, 1971, Νεφέλη 1983, Στιγμή 1990
Το τελευταίο σώμα μου, Κείμενα 1981, Στιγμή 1989
Χαίρε ποτέ, Στιγμή 1988
Η εφηβεία της λήθης, Στιγμή 1994
Ποιήματα, Ίκαρος 1998 (Συγκεντρωτκή έκδοση· περιλαμβάνονται όλες οι προηγούμενες συλλογές εκτός από τα Ποιήματα.)
Ενός λεπτού μαζί, Ίκαρος 1998
Ήχος απομακρύνσεων, Ίκαρος 2001
Χλόη θερμοκηπίου, Ίκαρος 2005
Συνάντηση, Γιάννης Ψυχοπαίδης, Κική Δημουλά, Ίκαρος 2007 (Ανθολογία με εβδομήντα τρία ζωγραφικά έργα του Γιάννη Ψυχοπαίδη.)
Μεταφερθήκαμε παραπλεύρως, Ίκαρος 2007
Τα εύρετρα, Ίκαρος 2010
Δημόσιος καιρός, Ίκαρος 2014

Πεζά

Ο φιλοπαίγμων μύθος, Ίκαρος 2004 (Η ομιλία που εκφώνησε η Κική Δημουλά στην Ακαδημία Αθηνών κατά την τελετή υποδοχής της.)
Εκτός σχεδίου, Ίκαρος 2005 (Επιλογή πεζών κειμένων.)
Έρανος σκέψεων, Ίκαρος 2009 (Η ομιλία της Κικής Δημουλά στην Αρχαιολογική Εταιρεία στις 26 Ιανουαρίου 2009.)
DVD
Συναντήσεις με την Κική Δημουλά, Ίκαρος 2010


--------------------------------------------------------------------------------------------------

ΠΗΓΕΣ


users.uoa.gr/~nektar/arts/tributes/kikh_dhmoyla/various.htm







news247.gr/.../ti_akrivws_eipe_h_dhmoyla_gia_toys_metanastes_sthn_k...







Δημοσίευση σχολίου