Τετάρτη, 4 Φεβρουαρίου 2015

«ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΤΗ ΡΙΤΑ - EDUCATING RITA »









( Εισαγωγικό σημείωμα )
Μία από τις αγαπημένες μου ταινίες ήταν πάντοτε το «Εκπαιδεύοντας τη Ρίτα ( Educating Rita ) .

 Θα ήθελα να σταθώ για λίγο στη θεατρική ( κατ΄εξοχήν φύση του έργου ) - υπαρξιακή διάσταση του συγκεκριμένου αριστουργήματος - κατ΄εμέ - του Βρετανού δραματουργού, στιχουργού και συνθέτη William "Willy" Russell δημιουργό επίσης των φημισμένων Shirley Valentine, Blood Brothers , Οur Day Out.

Ο Ράσελ καταγίνεται με το θεμελιώδες και υπαρξιακό ερώτημα του αν υπάρχουν «γέφυρες » ανάμεσα σε εντελώς αντίθετους κόσμους.

Εφόσον δεν υπάρχουν δύνανται να δημιουργηθούν;

Και αν προυπήρχαν κι εμείς τυφλωμένοι από αμάθεια, απαιδευσιά ή αλαζονεία, σνομπισμό και έπαρση δεν τις βλέπουμε;

Και το πολύτιμο δώρο «της γνώσης »;

 Παραμένει δώρο Θεϊκό ή γίνεται μέσον επιβολής και κυριαρχίας μέσω της διάπλασης χαρακτήρων και συνειδήσεων;

Τι γίνεται όταν αντιστραφούν οι ρόλοι και ο εκπαιδευόμενος «υπερβεί » τον εκπαιδευτή;

Πόσο «ανοικτό » είναι τελικά ένα Πανεπιστήμιο;

 Και πόσο χρηστικές και εφαρμόσιμες είναι οι πολύτιμες γνώσεις του ενώπιον του άλλου « Πανεπιστημίου» της πραγματικής ζωής;

 Και η αγάπη; Ενδυναμώνεται και ανθίζει με όλα αυτά προσδίδουσα συμπαντικές διαστάσεις σύμφωνα με την αγγλοσαξωνική ρήση «Love conquers all » ή μεταλλάσσεται σε μέσο κυριαρχίας και απομύζησης ;

 Το απόσταγμα και η σοφία της γνώσης είναι προνόμιο των λίγων - πόσο επίκαιρο στις μέρες μας - ή κοινό αγαθό;

Επαιδεύοντας τη Ρίτα..

Εκπαιδεύοντας τον εαυτό μας..


Τρύφωνας Παπαλεωνίδας


===================================================


Η Ρίτα, μια κομμώτρια της εργατικής τάξης στην Αγγλία του 80 ψάχνει το νόημα της ζωής. Ανήσυχο πνεύμα αρνείται να υποταχθεί στη μοίρα της και γι' αυτό εγγράφεται στο ανοιχτό πανεπιστήμιο προκειμένου να βρει τις πολυπόθητες απαντήσεις αλλά και τον εαυτό της. Αυτή είναι η απλή αφετηρία της επιτυχημένης κομεντί του Γουίλλυ Ράσελ: όσο απλή φαινομενικά, τόσο ζουμερή αν αναλογιστεί κανείς πότε και που γράφτηκε (σε μια Αγγλία που το κοινωνικό θέατρο περνούσε τη χρυσή εποχή του με συγγραφείς όπως ο Μπένετ κι ο Έικμπορν). Με απλούστατα υλικά ο συγγραφέας φτάχνει ένα έργο βαθιά κοινωνικό (και σε τελική ανάλυση πολιτικό) χωρίς να στερεί τίποτα από την ελαφρότητα του κειμένου, που ρέει απολαυστικό και δροσερό επί δύο ώρες. Ταυτόχρονα όμως πλάθει και ένα έργο σχέσεων, η για να είμαστε πιο ακριβείς, σχέσης, που πηγαίνει πέρα από τα τετριμμένα του αταίριαστου έρωτα, και προχωρά στην αλληλεξάρτηση και την αλληλοβοήθεια. Η Ρίτα χρειάζεται το Φρανκ για να μάθει, αλλά κι ο Φρανκ χρειάζεται τη Ρίτα για να συνειδητοποιήσει. Κι όλα αυτά με δύο και μόνο υποκριτές που συνυπάρχουν καθ’ όλη τη διάρκεια, επί σκηνής.


====================================================



Το Έργο

Είναι μια παράσταση δύο προσώπων που διαδραματίζεται εξ ολοκλήρου μέσα στο γραφείο ενός καθηγητή του Ανοιχτού Πανεπιστημίου. Το έργο ήταν παραγγελία της Royal Shakespeare Company και έκανε πρεμιέρα τον Ιούνιο του 1980 στο Λονδίνο. Τη σκηνοθεσία υπέγραψε ο Μάικ Όκρεντ και πρωταγωνίστησαν οι Τζούλι Γουόλτερς και Μάρκ Κίνγκστον.

Το έργο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο το 1983 από τον ίδιο το συγγραφέα. Τη σκηνοθεσία της ταινίας υπέγραψε ο Λούις Γκίλμπερτ ενώ τους πρωταγωνιστικούς ρόλους ερμήνευσαν ο Μάικλ Κέιν και η Τζούλι Γουόλτερς (επαναλαμβάνοντας το ρόλο της από τη θεατρική παράσταση).

Περίληψη

Το έργο παρακολουθεί τη σχέση της Σούζαν Γουάιτ, μιας 26χρονης κομμώτριας από το Λίβερπουλ και του Δρ. Φρανκ Μπράιαντ, ενός μεσήλικα καθηγητή Πανεπιστημίου, στη διάρκεια ενός εξαμήνου.

Η Σούζαν (που αρχικά συστήνεται ως Ρίτα) δυσαρεστημένη με την καθημερινή ρουτίνα της δουλειάς αλλά και την κοινωνική ζωή της γράφεται στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο. Το έργο ξεκινάει με την πρώτη συνάντηση της Ρίτας με τον καθηγητή που την έχει αναλάβει. Ο Φρανκ είναι μεσήλικας και αλκοολικός και αναλαμβάνει το μάθημα σκεπτόμενος μόνο τα χρήματα. Η συνάντηση και η γνωριμία τους θα έχει ένα βαθύ αντίκτυπο και στους δύο. Ο Φρανκ θα εντυπωσιαστεί από τη ζωντάνια και την ειλικρίνεια της Ρίτας και θα αναγκαστεί να επανεξετάσει τις απόψεις του για τη ζωή, ενώ η Ρίτα συνειδητοποιεί ότι η διδασκαλία του Φρανκ της ανοίγει νέους ορίζοντες για μια μποέμικη ζωή και τη γεμίζει αυτοπεποίθηση...

Θέματα

Στο έργο συναντάμε θέματα όπως αυτό του ταξικού διαχωρισμού, της ανεπάρκειας του Ακαδημαϊκού εκπαιδευτικού συστήματος αλλά και αυτό της εσωτερικής διαδικασίας της αυτοβελτίωσης. Η ιστορία δανείζεται στοιχεία από τον κλασσικό μύθο του Πυγμαλίωνα.

 ===========================================

Η σχέση μιας σπουδάστριας με τον καθηγητή της.

Μερικές φορές οι μαθητές γίνονται καλύτεροι δάσκαλοι απ' τους δασκάλους τους.

Εκείνη αρχίζει ν' αγαπάει τη μάθηση…

Εκείνος αρχίζει να μαθαίνει ν' αγαπάει…

Η αληθινή ζωή βρίσκεται στα βιβλία;

Που βρίσκεται η γνώση; Στην αληθινή ζωή ή στο Πανεπιστήμιο;

Εκπαιδεύομαι σημαίνει αλλάζω τον εαυτό μου;

Είναι η εκπαίδευση διαβατήριο ανόδου σε μια άλλη κοινωνική τάξη;

Εξασφαλίζεται η ευτυχία από την επιτυχία;

Μορφώνομαι σημαίνει διαμορφώνομαι;

Η μοίρα του εκπαιδευόμενου είναι να ερωτεύεται τον εκπαιδευτή του;

Εξακολουθούν να μας αρέσουν οι άνθρωποι όταν τους αλλάζουμε;

Το «Εκπαιδεύοντας τη Ρίτα» του Γουίλλυ Ράσσελ θέτει όλα τα παραπάνω ερωτήματα με τρόπο άμεσο και σύγχρονο.

Το έργο

Το «Εκπαιδεύοντας τη Ρίτα» του Γουίλλυ Ράσσελ πραγματεύεται την ιστορία μιας παντρεμένης γυναίκας που εργάζεται ως κομμώτρια και στα είκοσί της χρόνια αποφασίζει, παρά τις αντιρρήσεις του άνδρα της, να παρακολουθήσει μαθήματα στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο. Όταν αρχίζει το έργο, η Ρίτα συναντά για πρώτη φορά τον καθηγητή που έχει αναλάβει την επίβλεψή της. Ο καθηγητής Φρανκ Μπράϊαντ είναι ένας αποτυχημένος μεσήλικας καθηγητής του Πανεπιστημίου, με πρόβλημα αλκοολισμού, που συνεργάζεται με το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο για την εξασφάλιση ενός επιπλέον εισοδήματος.

Το έργο αποτελεί μια σύγχρονη εκδοχή του μοτίβου του Πυγμαλίωνα: Ο Φρανκ ξεπερνάει σταδιακά την αρχική του απώθηση να διδάξει έναν εντελώς αμόρφωτο άνθρωπο και ενδυναμώνεται μέσα του η φιλοδοξία να μετατρέψει τη Ρίτα σε ένα αξιοσέβαστο και μορφωμένο μέλος της κοινωνίας. Ο καθηγητής ερωτεύεται σταδιακά το δημιούργημά του. Εκείνη;…

 ==================================================


Ο Γιώργος Κιμούλης σημειώνει για την παράσταση


Εκπαιδεύοντας τη Ρίτα: Η μεταμόρφωση μιας κομμώτριας

Στο «Εκπαιδεύοντας τη Ρίτα» τέσσερα βασικά θέματα εμφανίζονται μπροστά μας με τη μορφή ερωτήσεων. Μπορεί η εκπαίδευση, που σήμερα στοχεύει στην εξειδίκευση να διαμορφώσει ανήσυχους πολίτες; Ή μήπως η επικέντρωση στο «ειδικό» ετοιμάζει ανθρώπους μόνον προς χρήση; Ανθρώπους που θα μπορούν μεν να παράγουν και να
πληρώνονται για το προϊόν τους, αλλά η αποξένωσή τους απ΄ το οποιοδήποτε εγκυκλοπαιδικό ή γενικό, θα φτωχαίνει την ίδια τους τη ζωή;

Το δεύτερο θέμα αφορά στη σχέση μεταξύ δασκάλου και μαθητή; Ποιος εξουσιάζει και ποιος εξουσιάζεται; Ποιος είναι ο πιο ευάλωτος; Μήπως η εκπαίδευση εκπαιδεύει και τους δύο;

Μήπως τελικά ο μαθητής, όπως και το παιδί, δεν αντιγράφει αυτό που του λες, αλλά αυτό που του κρύβεις, με λίγα λόγια αυτό που είσαι; Αρα μήπως πρέπει την ίδια στιγμή που ο δάσκαλος μαθαίνει στον μαθητή, την ίδια στιγμή να αλλάζει κι αυτός;

Τρίτο θέμα του έργου: το πρόβλημα των διαπροσωπικών σχέσεων. Πώς γίνεται σήμερα να μπορούμε ή να νομίζουμε πως μπορούμε- να συνεννοηθούμε με τους πολλούς, με το σύνολο των ανθρώπων, αλλά όταν μένουμε με έναν - τη μάνα μας, τον πατέρα μας, το παιδί μας, τη γυναίκα μας, τον άνδρα μας να μας κυριεύει η αμηχανία;

Και τέταρτο, τι σημαίνει αλλάζω κάποιον; Δίνει ο έρωτας το δικαίωμα ν΄ αλλάξεις έναν άνθρωπο; Κι αν τον αλλάξεις, θα συνεχίσει να σε συγκινεί; Ή μήπως είναι αυτή η ίδια η διαφορετικότητα, που σε γοητεύει αυτή την ίδια τη διαφορετικότητα του άλλου που ερωτεύεσαι; άρα μήπως είναι ακριβώς αυτή τη διαφορά, που πρέπει να σεβαστείς, να προστατεύσεις και όχι να προσπαθήσεις να την αλλάξεις;

 =========================================================


Για τον συγγραφέα…


William "Willy" Russell

«Ήθελα να γράψω ένα έργο οικείο σε εκείνους που θεωρούν τους εαυτούς τους αμόρφωτους. Σε εκείνους που η καθημερινή τους γλώσσα δεν είναι η γλώσσα του πανεπιστημίου ή του θεάτρου. Ήθελα να γράψω ένα έργο που να είναι ελκυστικό και να ισχύει τόσο για τις Ρίτες όσο και για τους Φρανκ που βρίσκονται ανάμεσα στους θεατές…». Γουίλι Ράσελ

Ο Βρετανός Γουΐλιαμ Μάρτιν Ράσελ (William Martin Russell), συγγραφέας, στιχουργός και συνθέτης, γεννήθηκε το 1947.

Έφηβος ακόμη, εργάστηκε ως μαθητευόμενος σε κομμωτήριο κι απέκτησε αργότερα τη δική του επιχείρηση. Με την ενηλικίωσή του άνθισε και το ενδιαφέρον του για μάθηση. Ειδικότερα, άρχισε να παρακολουθεί βραδινά μαθήματα θεάτρου. Αυτή είναι και η εναρκτήρια περίοδος της συγγραφής του.

Η πρώτη του σημαντική θεατρική απόπειρα ήταν ένα έργο για τους Beatles. Δύο από τα έργα που ακολούθησαν, αποτέλεσαν τις εξαιρετικές επιτυχίες του: το «Εκπαιδεύοντας τη Ρίτα» και το μιούζικαλ «Blood Brothers», για το οποίο ο Ράσελ συνέθεσε και τη μουσική.

Άλλα έργα του: «Breezeblock Park», «Stags and Hens», «One for the Road» και «Shirley Valentine».

Το «Εκπαιδεύοντας τη Ρίτα» (με ειδικές αυτοβιογραφικές αναφορές), ήταν μια παραγγελία του "Royal Shakespeare Company" και παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο "Warehouse Theatre", σε σκηνοθεσία Mike Ockrent, τον Ιούνιο του 1980. Το Σεπτέμβριο του ίδιου χρόνου, μεταφέρθηκε στο "Piccadily Theatre". Η παραγωγή του RSC παίχτηκε στο West End για δυόμισι χρόνια. Από τότε το «Εκπαιδεύοντας τη Ρίτα»ανεβαίνει με επιτυχία σε διάφορα θέατρα του κόσμου.

Το 1984, η ομώνυμη ταινία του Λούις Γκίλμπερτ σε σενάριο του ίδιου του Ράσελ, με τη Julie Walters και τον Michael Caine στους πρωταγωνιστικούς ρόλους, κέρδισε το βραβείο BAFTA καλύτερης ταινίας

                 ==================================


Στην Ελλάδα, η παράσταση ανέβηκε για πρώτη φορά τη θεατρική περίοδο 1984 -1985 από το θίασο Βουγιουκλάκη-Παπαμιχαήλ.

Αλίκη Βουγιουκλάκη, Δημήτρης Παπαμιχαήλ -Εκπαιδεύοντας τη Ρίτα-











=========================================================


Δημοσίευση σχολίου