Παρασκευή, 19 Δεκεμβρίου 2014

« ΑΡΝΙΕΜΑΙ » - ΙΑΚΩΒΟΣ ΚΑΜΠΑΝΕΛΛΗΣ


                             

 - Ο  πατριάρχης του νεοελληνικού θεάτρου, ο ακαδημαϊκός, ο ποιητής, ο δάσκαλος.

- Οδός Νάξου, οδός Αγίας Ζώνης,οδός  Κύπρου, η δική του « Αυλή των θαυμάτων ».

- Η Κυψέλη του Καμπανέλλη, ο Ιάκωβος της Κυψέλης.

- Από τις σημαντικότερες μορφές του ελληνικού θεάτρου του 20ου αιώνα με θεατρικά έργα που έχουν παιχθεί σε όλες τις γωνιές της γης.

- « Ο δημοκράτης, ο ποιητής, ο άνθρωπος ». ( Σπύρος Ευαγγελάτος )

- « Ο παλμογράφος-χαρτογράφος της πραγματικότητας» . ( Κώστας Γεωργουσόπουλος )

- Ο άνθρωπος με το ελαφρύ χαμόγελο που συνοδευόταν από ένα ερωτηματικό.



- Ο συγγραφέας των Μαουτχάουζεν, Άσμα Ασμάτων, Ο Χορός πάνω στα στάχυα, Η Στέλλα με τα κόκκινα γάντια, Η Γειτονιά των Αγγέλων, Η Αυλή των Θαυμάτων, Το μεγάλο μας τσίρκο, Ο εχθρός λαός, Βίβα Ασπασία, Παραμύθι χωρίς όνομα, Έβδομη μέρα της δημιουργίας, Οδυσσέα γύρισε πίσω κ.α.

-  Γεννήθηκε στη Νάξο στις 2 Δεκεμβρίου 1921 και το 1935 η οικογένειά του έρχεται για μόνιμη εγκατάσταση στην Αθήνα.





- Εργάζεται το πρωί και το βράδυ σπουδάζει τεχνικό σχέδιο στη Σιβιτανίδειο Τεχνική Σχολή.

- Το 1943 συνελήφθη από τους Γερμανούς και οδηγήθηκε και κρατήθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν μέχρι το 1945, οπότε και απελευθερώθηκε από τις συμμαχικές δυνάμεις.

- Όταν γυρίζει στην Ελλάδα, οι παραστάσεις του Θεάτρου Τέχνης του Καρόλου Κουν, το χειμώνα του 1945-46, τον συναρπάζουν... «εκεί ανακάλυψα τον εαυτό μου και τον προορισμό μου».

-  Θα προσπαθήσει να γίνει ηθοποιός, ελλείψει όμως γυμνασιακού απολυτηρίου δεν θα γίνει αποδεκτός από το Εθνικό Θέατρο. Έτσι αφοσιώνεται στο γράψιμο. 

- Τον Καμπανέλλη ανακάλυψε ο Αδαμάντιος Λεμός

- Το πρώτο θεατρικό έργο του ήταν ο Χορός πάνω στα στάχυα, που παρουσιάστηκε τη θερινή θεατρική περίοδο 1950 από τον θίασο Λεμού στο Θέατρο «Διονύσια» της Καλλιθέας.

- Τον Οκτώβριο του 1981 τοποθετήθηκε στη θέση του διευθυντή ραδιοφωνίας της ΕΡΤ.

- Έγινε ακαδημαϊκός το 1999, στη νέα έδρα του Θεάτρου της Ακαδημίας Αθηνών. Του απονεμήθηκε το παράσημο του Ανώτερου Ταξιάρχη του τάγματος του Φοίνικα.





- Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης σημάδεψε την μεταπολεμική ελληνική δραματουργία με το έργο του.

- Σαράντα ένα θεατρικά έργα.
- Έξι κινηματογραφικά σενάρια .
- Δύο τηλεοπτικά σενάρια.
- Ποιήματα αρκετά εκ των οποίων εντάχθηκαν στα θεατρικά του και έγιναν τραγούδια.
- Ένα συγκλονιστικό χρονικό της ομηρίας του στο στρατόπεδο συγκεντρώσεως Μαουτχάουζεν.
- Θεατρικές σκηνοθεσίες.
- Κινηματογραφικές σκηνοθεσίες.
- Δημοσιογραφία.
- Ραδιόφωνο.
- Αναρίθμητες παραστάσεις έργων του στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.


« Τι είναι όμως εκείνο το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό που κάνει τον Καμπανέλλη ξεχωριστό συγγραφέα: 

   Είναι κυρίως η θεατρική μαγεία της γραφής του. Και τι είναι θεατρική μαγεία;
   Είναι ένα ένστικτο και μία γνώση για το τι πρέπει να προβληθεί την κάθε στιγμή, για το πόσο πρέπει να διαρκέσει αυτό και πόση πρέπει να είναι η ένταση εκείνου που προηγείται κι εκείνου που έπεται. Πιστεύω ότι δεν μπορεί να υπάρξει σημαντικό θεατρικό έργο αν δεν έχει ως κύριο συστατικό και γνώρισμα τη θεατρική μαγεία Είναι κυρίως η θεατρική μαγεία της γραφής του. »

( Κάρολος Κουν )




« Στο Ες-Ες στρατόπεδο συγκεντρώσεως του Μαουτχάουζεν έμεινα κρατούμενος από το καλοκαίρι του 1943 μέχρι το τέλος του πολέμου. Έχουν περάσει είκοσι χρόνια από τότε και μόνο τώρα νιώθω σε θέση να θίξω και να καταγράψω το μέρος αυτό της ζωής μου και της ζωής τόσων άλλων. Σήμερα που βλέπω τη συνάντηση του παρελθόντος με το παρόν, ξεκαθαρίζουν στη σκέψη μου γεγονότα που δεν είχα καταλάβει. Ίσως να τα κατάλαβα τώρα.
Οι σελίδες αυτές αρχίζουν με την απελευθέρωση του Μαουτχάουζεν, στις 5 Μαίου 1945. Με γυρίσματα προς τα πίσω ξαναζωντανεύει η εποχή όπου το Μαουτχάουζεν ήταν Ες-Ες Στρατόπεδο Συγκεντρώσεως και εξοντώσεως SS Konzentrazion und Vernichtungs Lager.
Το Μαουτχάουζεν είναι μια αληθινή ιστορία όπως την ξανάζησα τις ώρες που ξανάβλεπα παλιές σημειώσεις και προσπαθούσα να τη θυμηθώ .»

( Κείμενο του Ιάκωβου Καμπανέλλη, απόσπασμα από το βιβλίο του «Μαουτχάουζεν »)



- Mαουτχάουζεν (The Balad of Mauthausen) ονομάστηκε ο κύκλος τραγουδιών του Μίκη Θεοδωράκη, τα οποία αποτελούν μελοποίηση -κατά κύριο λόγο- του αφηγηματικού έργου Μαουτχάουζεν του Ιάκωβου Καμπανέλλη, στο οποίο περιγράφεται ο έρωτας δύο κρατουμένων στο ομώνυμοστρατόπεδο συγκέντρωσης.
Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου ο ποιητής Ιάκωβος Καμπανέλλης φυλακίστηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Μαουτχάουζεν. Το1965 έγραψε τέσσερα ποιήματα που αφορούσαν εκείνη την περίοδο και ζήτησε από τον καλό του φίλο και συνθέτη Μίκη Θεοδωράκη να τα μελοποιήσει. Ο Θεοδωράκης, ο οποίος είχε φυλακιστεί και ο ίδιος κατή τη διάρκεια της Γερμανικής κατοχής σε γερμανικές και ιταλικές φυλακές, δημιούργησε όμορφες και αξέχαστες μελωδίες που αναδεικνύουν τα συγκινητικά ποιήματα του Καμπανέλλη. Εκείνα τα ποιήματα έγιναν έκτοτε παγκοσμίως γνωστά ως η τριλογία του Μαουτχάουζεν. Η συμβολή της τραγουδίστριας Μαρίας Φαραντούρη ήταν καθοριστική.
Στην αρχική ελληνική έκδοση του έργου, που ηχογραφήθηκε το 1966, περιλαμβάνονται τέσσερα μελοποιημένα ποιήματα του Καμπανέλλη («Άσμα ασμάτων», «Ο Αντώνης», «Ο δραπέτης» και «Όταν τελειώσει ο πόλεμος») καθώς και άλλων ποιητών («Κουράστηκα να σε κρατώ» του Δημήτρη Χριστοδούλου, «Ο ίσκιος έπεσε βαρύς» του Γεράσιμου Σταύρου, «Πήρα τους δρόμους του ουρανού» του Τάσου Λειβαδίτη, και «Στου κόσμου την ανηφοριά», «Το εκκρεμές» και «Τ' όνειρο καπνός» του Νίκου Γκάτσου). Τραγουδάει η Μαρία Φαραντούρη.


- «Το κάνω για τον εαυτό μου, πιστεύω και το κάνω, μου είναι μια αναπόφευκτη και ανελέητη ανάγκη να το δημιουργήσω και το δημιουργώ. »
- « Νομίζω ότι οι τίτλοι μερικές φορές δημιουργούνται από μόνοι τους, δεν είναι ένας τίτλος (σ .σ. «Πατριάρχης του νεοελληνικού θεάτρου ») από κάποιον φορέα, είναι κάτι αυθόρμητο, αυτόματο και είναι κάτι που με κολακεύει, δεν έχω κανένα λόγο να κρύβομαι πίσω από το δάχτυλό μου, είναι κάτι που με ικανοποιεί, με αγαπούν. »
- « Ευτυχία είναι όταν η κραυγή της δημιουργίας έχει αποδέκτες. Όταν δεν έχει,μένει στο συρτάρι. »
- « Διαβάζοντας ανακαλύπτει κανείς τη χαρά του έξω κόσμου. Δεν είχα χρήματα να αγοράσω βιβλία και νοίκιαζα από κάτι παλαιοβιβλιοπώλες που με είχαν συμπαθήσει 100 σελίδες με μία δραχμή.» 
- «Το να ανακαλύψω το τι γυρεύω, τι θέλω, αυτό άργησε να γίνει. Δεν έγινα ηθοποιός και αποφάσισα να δοκιμάσω να γίνω θεατρικός συγγραφέας με απογοητεύσεις στην αρχή.» 
- Ο έρωτας έπαιξε πολύ μεγάλο ρόλο στη ζωή μου, αγαπώ κι εκτιμώ πολύ το θήλυ, τη γυναίκα, τη μάνα, την αδερφή. »
- « Τα έργα μου είναι πολυπρόσωπα, με ένα δημόσιο βίο. Δεν θα μπορούσα να γράψω ιδιωτικές ιστορίες, δεν θα μπορούσα να γράψω για τρία μόνο πρόσωπα.»
- «Τα έργα μου είναι πολιτικά, όχι με τον όρο που χρησιμοποιήθηκε κατ΄ εξοχήν στην Ελλάδα, δεν σημαίνουν κάτι το κομματικό, το παραταξιακό, κάτι το οποίο εγώ δεν είχα ποτέ στα έργα μου, θα το θεωρούσα καταστροφή. Πολιτικό είναι ένα έργο που αποσκοπεί στον δημόσιο βίο, σε εθνικό επίπεδο.»  
- «Είναι λιγότεροι σήμερα εκείνοι που αγωνίζονται μοναχικά κι επιμένοντας σε κάτι. Μπορεί να είναι καλλιτέχνες,μπορεί να είναι κάποιοι πολιτικοί κάποιοι παπάδες, μπορεί να είναι κάποιες εκπομπές ραδιοφωνικές ή τηλεοπτικές. Σε όσους δεν το βάζουν κάτω παρά τις τόσες ευκολίες,πειρασμούς, αλλοτριώσεις, εμπορευματοποιήσεις, θα έλεγα : - Μη το βάλετε κάτω,μη παραιτηθείτε, μείνετε ως μοναχικές φωνές, ως νησίδες. Οι νησίδες ακόμα κι αν είναι βραχονησίδες καμιά φορά αρχίζουν να κατοικούνται.»


«Είμαι ένας από τους επιζήσαντες κρατουμένους στο SS στρατόπεδο συγκέντρωσης και εξόντωσης του Μαουτχάουζεν. Ένας από εκείνους τον Μάιο του 1945 κλαίγοντας κι ελπίζοντας εφώναζαν : ΠΟΤΕ ΠΙΑ!



Ο ναζισμός επέζησε. Κυρίως γιατί αιώνιες κοινωνικές πληγές αφέθηκαν αθεράπευτες . Και μένουν ακόμα!
Οι μεγάλοι πόλεμοι δεν αρχίζουν στα πεδία των μαχών,ούτε οι ολέθριες πολιτικές ιδεολογίες ξεκινούν από μαζικές συγκεντρώσεις σε πλατείες. Αρχίζουν ανύποπτα στους χώρους της καθημερινής μας ζωής, ξεκινούν ακόμη και μέσα από το ίδιο μας το μας σπίτι. Εκεί φωλιάζουν όλα. Γι΄ αυτό μόνο με τη πίστη σε μία καθημερινή ζωή,που να μας χωράει όλους μπορούμε έστω και καθυστερημένα να πετύχουμε αυτό που τόσο προσδοκούσαμε τον Μάιο του 1945. Ποτέ πια!»

- H Αυλή των Θαυμάτων είναι ένα νεοελληνικό θεατρικό έργο του Ιάκωβου Καμπανέλλη που πρωτοπαρουσιάστηκε στις 18 Ιανουαρίου 1957 από το Θέατρο Τέχνης σε σκηνοθεσία του ιδίου του συγγραφέα. Θεωρείται ένα από τα έργα που σημάδεψαν την πορεία του Ελληνικού Θεάτρου.Τα θεατρικά δρώμενα εξελίσσονται σε μια λαϊκή γειτονιά της Αθήνας, σε εποχή σύγχρονη με τη συγγραφή του έργου, τη δεκαετία του 1950. Στα δωμάτια μια αυλής, στο συνοικισμό του Βύρωνος, κατοικούν άτομα και οικογένειες που ανήκουν στη λαϊκή τάξη, έχουν όμως διαφορετική προέλευση.

- « Τον καιρό εκείνο, η αυλή ήταν μία πραγματικότητα. Οι αυλές ήταν ένα κοινόβιο όπου κατοικούσαν διαφορετικοί άνθρωποι, διαφορετικοί χαρακτήρες, ο καθένας με το δράμα του αλλά όλοι μαζί συνέθεταν ένα δημόσιο δράμα και μοιραία και μια κοινή μοίρα.
Η « Αυλή των Θαυμάτων» βασίζεται στην έλλειψη σταθερότητας και σιγουριάς που χαρακτηρίζει τη ζωή του Έλληνα. Η αστάθεια αυτή, τόσο γνώριμη σε όλους μας, αρχίζει από το αλλοπρόσαλλο κλίμα μας, τη στρατηγική γεωγραφική μας θέση, τη φτώχεια του τόπου μας και τελειώνει στην ιδιωτική οικονομία. Όλα στην Ελλάδα ανεβοκατεβαίνουν πολύ εύκολα, κυλούν, φεύγουν και η συνηθισμένη λαχτάρα του Ρωμιού είναι στεριώσει κάπου, να σιγουρέψει κάτι .»
( Ιάκωβος Καμπανέλλης για την « Αυλή των Θαυμάτων»)

- Νοσηλεύθηκε σε μονάδα εντατικής θεραπείας μετά από επιπλοκή λόγω της νεφροπάθειας από την οποία έπασχε.

- Απεβίωσε στις 29 Μαρτίου 2011, λίγες μέρες μετά το θάνατο της γυναίκας του Νίκης.

-  Η κηδεία του Ιάκωβου Καμπανέλλη στην Αγία Ζώνη της Κυψέλης το πρωί του Σαββάτου 2 Απριλίου δεν μπορούσε παρά να γίνει στη γειτονιά του. Ανάμεσα στην οικογένεια και στους φίλους του, ανάμεσα στους δικούς του ανθρώπους, τους ανθρώπους του θεάτρου, των γραμμάτων, του πνεύματος, τους ανθρώπους από το νησί του και τον απλό κόσμο που ήθελε να του πει «καλό ταξίδι»... 


 ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ

Χορός πάνω στα στάχυα - Θίασος Αδ. Λεμού, 1950
Έβδομη μέρα της δημιουργίας - Εθνικό Θέατρο, Β' Σκηνή, 1955-56
Αυτός και το παντελόνι του και Κρυφή ζωή (μονόπρακτα) - Βασ. Διαμαντόπουλος, 1957
Η Αυλή των Θαυμάτων - Θέατρο Τέχνης, 1957-58
Η ηλικία της νύχτας - Θέατρο Τέχνης, 1958-59
Ο Γορίλας και η Ορτανσία - Θίασος Ε. Βεργή, 1959
Παραμύθι χωρίς Όνομα - Νέο Θέατρο Βασ. Διαμαντόπουλου - Μαρ. Αλκαίου 1959-60
Γειτονιά των αγγέλων - Θίασος Καρέζη, 1963-64
Βίβα Ασπασία - Θίασος Καρέζη, 1966-67
Οδυσσέα γύρισε σπίτι - Θέατρο Τέχνης, 1966-67
Αποικία των τιμωρημένων - Πειραματικό Θέατρο Ριάλδη, 1970-71
Ασπασία - Θίασος Καρέζη-Καζάκου, 1971-72
Το μεγάλο μας τσίρκο - Θίασος Καρέζη-Καζάκου, 1972-73
Το κουκί και το ρεβύθι - Θίασος Καρέζη-Καζάκου, 1974
Ο εχθρός λαός - Θίασος Καρέζη-Καζάκου, 1975
Πρόσωπα για βιολί και ορχήστρα - Θέατρο Τέχνης, 1976-77
Τα τέσσερα πόδια του τραπεζιού - Θέατρο Τέχνης, 1978-79
Ο μπαμπάς ο πόλεμος - Θέατρο Τέχνης, 1981
Ο αόρατος Θίασος - Εθνικό Θέατρο, 1988
Ο δρόμος περνά από μέσα - 1992
Τρεις σε μοναξιά (Ο πανηγυρικός, Αυτός και το παντελόνι του, Ο επικήδειος) –
Θέατρο Στοά, 1992, Θανάσης Παπαγεωργίου.


Έγραψε επίσης σενάρια κινηματογραφικών ταινιών κυριότερα των οποίων είναι: 
 
Στέλλα σε σκηνοθεσία Μιχάλη Κακογιάννη.
Ο δράκος σε σκηνοθεσία Νίκου Κούνδουρου.
Αρπαγή της Περσεφόνης σε σκηνοθεσία Γρηγόρη Γρηγορίου.
Το κανόνι και τ` αηδόνι σε σκηνοθεσία Ιάκωβου και Γιώργου Καμπανέλλη.
Κορίτσια στον ήλιο σε σκηνοθεσία Βασίλη Γεωργιάδη.


Επίσης ο Ιάκωβος Καμπανέλλης συνέγραψε και το βιβλίο Μαουτχάουζεν, όπου εξιστορεί όσα έζησε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης και εξόντωσης από το 1943 ως το 1945. Η διήγηση γίνεται σε δύο χρόνους, καθώς ο αφηγητής αναφέρεται εναλλάξ στη ζωή στο απελευθερωμένο πλέον στρατόπεδο και στη ζωή κατά τη διάρκεια της αιχμαλωσίας. Η αφήγηση, συνταρακτικά απλή και ανθρώπινη, παρέχει πληροφορίες για τις θηριωδίες που έλαβαν χώρα στα στρατόπεδα συγκέντρωσης κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά ρίχνει φως και σε μία πιο άγνωστη πτυχή του δράματος: της επανάκτησης της ζωής από τους επιζήσαντες μέσα από την περιγραφή των αντικειμενικών συνθηκών αλλά και της ψυχολογικής κατάστασης των θυμάτων τις πρώτες μέρες της απελευθέρωσής τους.

Έργα του Καμπανέλλη έχουν μεταφρασθεί και παιχτεί στην  ΑγγλίαΑυστρίαΓερμανίαΟυγγαρίαΡουμανίαΒουλγαρία και Σουηδία. Ασχολήθηκε επίσης με τη δημοσιογραφία στις εφημερίδες Ελευθερία (1963-65), Ανένδοτος (1965-66) και από το 1975 στα Νέα. Υπήρξε επίσης μέλος της Εταιρίας Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων.


   ---------------------------------------------------------------------------------------------------------


























ΠΗΓΕΣ

el.wikipedia.org/wiki/Μαουτχάουζεν_(μουσική)
vimeo.com/21742316
contramee.wordpress.com/2012/.../μαουτχάουζεν-ανέκδοτα-κείμενα
Palmografos.com - Λέξη κλέιδί: η Μπαλάντα του Μαουτχάουζεν
Ιάκωβος_Καμπανέλλης
Μ.Θεοδωράκης & Μ.Φαραντούρη - Άσμα ασμάτων (1966)
www.tlife.gr/Article/news-kabanelis/0-9-15140.html
www.cretalive.gr/history/view/nai-kamarwnw-para-polu.../152698




 
Δημοσίευση σχολίου